Definitions containing the research աղ : 10000 results

Շարայարութիւն, ութեան

s.

continuation, sequel.

· Calfa

NBHL (1)

Ի բազմաբաժին օտարութեանցն մերոց ի ճանաղմանէն ի շարայարութիւն ժողովել. (Մաքս. ի դիոն.։)


Շարաւ, ոյ

s.

pus, matter, ichor, sanies, purulence;
rottenness;
stench, stink;
— առնուլ;
to effervesce, to swell, to become inflamed.

· Calfa

NBHL (2)

Ի ճենճե՞րս զոհից, եւ ի շարաւս աղտեղի՞ս մրճոտիցիք. (Եղիշ. ՟Գ։)

Շարաւ առնուլ ասի մարմնոց յայրեցմանէ եւ ի մաղասահար լինելոյ. (Պղատ. տիմ.։)


Շարաւալի

cf. Շարաւածոր.

· Calfa

NBHL (1)

Շարաւալից եւ արիւնաշաղախ տաճարացն հեթանոսականաց. (Անան. եկեղ։)


Շարաւալից

cf. Շարաւածոր.

· Calfa

NBHL (1)

Շարաւալից եւ արիւնաշաղախ տաճարացն հեթանոսականաց. (Անան. եկեղ։)


Շարաւահոտ

adj.

stinking, fetid;
շարաւ արիւն, corrupt blood;
cf. Շարաւահոտութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Զաղտ եւ զժանգ շարաւահոտ դիւացն, եւ զսնոտիագործ պաշտամանց. (Կորիւն.։ եւ Ագաթ.։)


Շարաւոտեալ

adj.

corrupted, stinking.

· Calfa

NBHL (1)

Մի՛ մատուսցես ի վերայ խմորելոյն զարիւն զոհից քոց, զի աղտեղեալ են եւ շարաւոտեալ. (Եփր. ել.։)


Շարժ, ից

s.

movement, motion;
earthquake.

· Calfa

NBHL (4)

Յառաջ քան շարժիցն՝ աներբ էին կայք. (Նար. տաղ եկեղ.։)

Ախտաւոր կամ ախտաւորական շարժիւք. (Սկեւռ. աղ. եւ Սկեւռ. լմբ.։)

Ծաղր ժպտական, շարժ պարկեշտական. (Գանձ.։)

Շարժ եղեւ մեծ յոյժ, եւ ծովն ի սահմանէ իւրմէ փոխեցաւ։ Գիտաց սիմէոն, թէ շարժ կամէր լինել։ Եւ նորա աղաչեալ զաստուած՝ դադարեաց շարժն. (Վրք. հց.։ Հ=Յ.։)


Շարժական, ի, աց

adj.

moveable;
cf. Շարժուն.

· Calfa

NBHL (1)

Ի վերայ շարժականացն միայն, որ է զգալեաց. (Անյաղթ պերիարմ.։)


Շարժականութիւն, ութեան

s.

mobility;
dynamics.

· Calfa

NBHL (2)

Ոչ խաղալեաց շարժականութիւն. (Նար. ՟Հ՟Ե։)

Ձիավարութեան, եւ աղեղնաւորութեան եւ այլոց զինուց շարժականութեանց. (Սարկ. քհ.։)


Շարժեմ, եցի

va. fig.

to move, to remove, to set in motion, to stir, to cause, to move;
to agitate, to shake, to flutter, to stagger;
to excite, to provoke, to rouse the feelings of, to move, to touch;
— զգլուխ, to shake or toss one's head;
— զամենայն քար, to leave no stone unturned, to move heaven and earth;
— զսիրտ, to affect, to move to pity.

· Calfa

NBHL (1)

Շարժեսցեն կամ շարժէին զգլուխս իւրեանց։ Շարժեցից զաշտանակս քո ի տեղւոջէ իւրմէ. կամ զերկիր, եւ զերկինս։ Շրթունք իւր ոչ շարժէին։ Որպէս շարժի եղէգն ի ջուր։ Շարժեցաւ քաղաքն ամենայն։ Ստուերք շարժեսցին։ Ամենայն լերինք եւ կղզիք ի տեղւոյ իւրեանց շարժեցան։ Նովաւ կեամք եւ շարժիմք եւ եմք. եւ այլն։


Շարժլեմ, եցի

va.

cf. Շարժեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Իբրեւ ետես զնա այսն, վաղվաղակի շարժլեաց զնա։ Զարւոյց զնա դեւն, եւ շարժլեաց. (Մրկ. ՟Թ. 19։ Ղկ. ՟Թ. 42։)


Շարժողութիւն, ութեան

s.

mobility.

· Calfa

NBHL (1)

Ուր շարժողութիւն է, անդ եւ զգայութիւն. այլ ո՛չ ուր զգայութիւն է, անդ եւ շարժողութիւն. վասն զի որպէս տրպաոյն ինչ զգայութիւն ստորադասեալ է ընդ շարժողութեամբ. (Անյաղթ պորփ.։)


Շարժութիւն, ութեան

s.

mobility;
motion.

· Calfa

NBHL (2)

Չորս զգայութիւնքն հանդերձ շարժութեամբ (տեղականաւ). (Անյաղթ պորփ.։)

Շարժութիւն լեզուի, կամ ախտից, կամ դիւաց. (Նար. ՟Ժ՟Բ. ՟Ի՟Բ։ Սկեւռ. աղ.։ Երզն. մտթ.։)


Շարժումն, ման

s. fig. ast.

movement, motion, stir, stirring, nod, shake, toss;
fluctuation, staggering;
excitation, provocation;
agitation, motion, impulse, commotion, emotion;
gesture, action;
earthquake;
movement;
զշարժմունս երակաց զննել, to feel the pulse;
cf. Ընդոստ.

· Calfa

NBHL (2)

Շարժումն ասեմ (կենդանւոյ՝) զտեղի ի տեղւոջէ փոխումն. (Անյաղթ պորփ.։)

Շարժմամբ (կամ շարժմամբք) քաղաքք կարծանեցան. (Եւս. քր.։)


Շարժուն

adj. ast.

moveable, moving;
versatile, unsteady, unsettled;
առաջին —, the primum mobile;
— ի հողմոյ, shaken by the wind;
— եւ անշարժուն ստացուածք, personal and landed property.

· Calfa

NBHL (2)

Շարժնոցն ամենեցունց ոչ դադարիլ։ Շարժնոցն առ միմեանս խաղաղելով. (Դիոն. ածայ.։)

Եղէգն շարժուն ի հողմոյ։ Չաափ բարւոք՝ թաթաղուն՝ շարժուն՝ զեղուն. (Մտթ. ՟Ժ՟Ա. 7։ Ղկ. ՟Ե. 24։ եւ ՟Զ. 38։)


Շարոց, աց

s.

file, row;
— քաղցրաւենեաց, cf. Շոպագ;
— մարգարտաց, pearl necklace.

· Calfa


Շարումն, ման

s.

the setting in order, arranging;
marshalling.

· Calfa

NBHL (1)

Գազանացն եւ էրէոցն քառահետեւ չարմունք եւ յանտառաց նորածին ծաղկանց ճոխացուցանեն զորովայնս. (Սհկ. կթ. արմաւ.։)


Շարունակ

adj.

continuous, continual, non-intermittent.

· Calfa

NBHL (1)

συνεχής, -ές continuus, -um. Անընդհատ շարիւք, եւ շարք անընդհատ հետզհետէ անդադար յարեալ՝ ունելով զիրերաց. միացեալ՝ միապաղաղ. մարմին միայար.


Շարունակաբար

adv.

continually.

· Calfa

NBHL (1)

Գրեթէ սկսանելով յառաւօտէն մինչեւ միւսոյ միշտ շարունակաբար վաղորդայնի. (Պղատ. օրին. ՟Է։)


Շարունակեմ, եցի

va.

to contain, to enclose, to conserve;
to continue, to last.

· Calfa

NBHL (2)

Զհոգւոյ եւ զմարմնոյ շաղկապութիւն շարունակէ։ Ամենակալ ասի, շարունակեալ եւ պարունակեալ զբոլորս, եւ այլն. (Դիոն.։)

Լուծանելով իրաւանցն այնմիկ, որ զամենայն քաղաքաւարութիւնսն ի նմին շարունակէ. (Պղատ. օրին. ՟Ժ՟Բ։)


Շափիւղաձեւ

adj.

sapphire shaped;
like a sapphire.

· Calfa

NBHL (1)

Յաղագս անճառելւոյն շափիւղաձեւ իմն էր ի վերայ կառացն. (Լծ. եւագր. (վասն զի պէսպիսագոյն երեւի ասէ շափիւղայն, եւ թաքուն մնայ բուն գոյնն)։)


Շափիւղեայ

adj.

of sapphire.

· Calfa

NBHL (2)

Կազմել երմէս զմրխտեայ, եւ ափրոդիտէ շափիւղեայ. (Պտմ. աղեքս.։)

Քարինք հիւսեալ աղիւսեայ՝ զարմանալի շափիւղեայ. (Տաղ.։)


Շեղ, ոյ, ի

adj. adv.

oblique, in bias, aslant, diagonal;
առ ի —, առ —, slopingly, overthwart, slanting, aslope;
obliquely;
cf. Շեղապէս.

· Calfa

NBHL (1)

Առ շեղ նոցա եւ կողմանակի հարուածքն լինէին. (Պտմ. աղեքս.։)


Շեղջակոյտ, կուտի

s.

cf. Շեղջ ;
pile upon pile, towering heaps.

· Calfa

NBHL (1)

Տեսանելով զպաճուճեալ լի զբաղմամբ կեանս, եւ զշեղջակոյտ չարիս. (Մաշկ.։)


Շեղջակուտեմ, եցի

va.

to collect, gather or heap together, to heap up, to amass, to pile up, to accumulate, to hoard;
—կուտեալ մեղօք, laden with sins.

· Calfa

NBHL (1)

Զնիւթսն զաւելաստացութեանն իբրեւ զաւաղ եւ կամ իբրեւ զփոշի շեղջակուտիցէ. (Նիւս. երգ.։)


Շեղջեմ, եցի

va.

cf. Շեղջակուտեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Միաւորութիւնք (էից) ասին, ոչ զի ի միասին ի մի ինչ շեղջեալք, այլ զի աղբիւր եւ սկիզբն է նոցա աստուած. (Մաքս. ի դիոն.։)


Շեղտամեղտ

adj.

enervated, effeminated.

· Calfa

NBHL (1)

Զլոյծ եւ զջախջախ եւ զշեղտամեղտ ագանելիս եւ զգնացս չընդունիմք. (Կանոն. (ի մի ձ. զջաղճ, եւ զշեղտամեղտ)։)


Շեշտակի

adv.

acutely, pointedly, piercingly, sharply, keenly;
instantly.

· Calfa

NBHL (1)

Շեշտակի ճեպով յղեալ զնմանէ իշխանն. (Կաղանկտ.։)


Շէկ, շիկաց

adj.

of fawn colour, reddish, leonine, light, tawny.

· Calfa

NBHL (3)

Եւ էր գոյնն նոցա շէկ. (Պտմ. աղեքս.։)

Դալնկագոյն նախանձ, շէկ արիւնռուշտ սրտմտութիւն. (Անյաղթ հց. իմ.։)

Շեկ տղայ. (իբր մատաղ եւ խարտեաշ. Մաղաք. աբեղ.։)


Շէր, շիրի

s.

cantilena, song, ditty.

· Calfa

NBHL (1)

եբր. շիր. Շարական. երգ. տաղ. նուագ. խաղ.


Շիթ, շթից

s.

small drop, tear;
առ —, —ք —ք, drop by drop;
— ի բերանոյ, saliva, drivel, slaver, slabber, cf. Լորձն;
—ք բանից, few words.

· Calfa

NBHL (1)

Ամպ չափաւոր գոլով՝ կակղագոյն շիտք սերմանէ (շիթս ցօղէ)։ Տեղումն է, որ ունի քան զանձրեւ շիտք ջաղբագոյն. (Արիստ. աշխ.։)


Շիկնեմ, եցի

vn.

cf. Շիկնիմ.

· Calfa

NBHL (2)

Կեղծաւորութիւն սրտի աղտեղի, որ ծանրանայ եւ շիկնէ, որպէս եւ մանկունք՝ որք գործեն զչար. (Կլիմաք.։)

Մերթ շիկնէին, մերթ ծիծաղէին. (Բուզ. ՟Զ. 4։)


Շիղաբեր

cf. Շղաբեր.

· Calfa

NBHL (1)

Շաղախաբեր եւ շիղաբեր վաստակս հնարով հնարէ (ծիծառն). (Ուռհ.։)


Շինագահ

adj.

avaricious, covetous, grasping.

· Calfa

NBHL (1)

Զաղքատացեալսն ի յաճմանէ վաշխիցն եւ տոկոսեացն, եւ ի շինագահ եւ յարծաթաժողով ամպարշտեալ մարդկանէ. (Եպիփ. ծն.։)


Շինած

cf. Շինուած.

· Calfa

NBHL (2)

Ծաղու արժանի՝ մանկանց խաղու շինած. (Դիոն. ածայ.։)

Ի շինածոյն երուսաղէմի մինչեւ ցօծեալն առաջնորդ։ Շինած տաճարին կատարեցաւ։ Ի տաճարին շինածոյ մինչեւ ցկիւրոս. (Շիր. քրոն.։)


Շինականագոյն

adv.

rudely, coarsely, clownishly, boorishly.

· Calfa

NBHL (1)

Մովսէս եւ եղիա. մինն նրբալեզու եւ ծանրաձայն, եւ միւսն շինականագոյնքան զբազումս։ Չես աղքատագոյն քան զայրին, եւ ոչ շինականագոյն քան զպետրոս եւ զյովհաննէս։ Զառաջին՝ մեր քաղաքս (անտիոք) էառ զանուն քրիստոնէութեան. իսկ ի ցածութեան հրահանգսն եւ քան զշինականագոյն քաղաքսն վատթար գտանիք. (Ոսկ. մտթ.։)


Շինականամիտ

adj.

clod-pated, awkward, rough.

· Calfa

NBHL (1)

Վայրենամիտ. անքաղաքավար. սոպռ. բիրտ. կոպիտ.


Շինականութիւն, ութեան

s. fig.

rustic life;
country manners, rusticity, clownishness, boorishness, awkwardness, rudeness;
the peasants, the peasantry.

· Calfa

NBHL (1)

Խառնաղանջ բազմութիւն մարդկան, ժողովրդոցն, նախարարացն, եւ կամ շինականութեանն. (անդ. 16։)


Շինամէջ, միջի

s.

the middle or centre of a village or town.

· Calfa

NBHL (5)

Բնակել ի քաղաքս, եւ ի շինամէջս. (Ուռպ.։)

Եհաս ի շինամէջ քաղաքիս. (Ագաթ.։)

Անցեալ ընդ շինամէջ քաղաքին՝ նստաւ առ աղբիւր մի. (Ճ. ՟Բ.)

(որ ի Ճ. ՟Ա. գրի, անցանէր ընդ շինամէջ փողոցսն քաղաքին։)

ἁγορά μέση forum medium. Միջավայր շինի. հրապարակ. մէջն աւանաց. բուն գիւղն. եւ Մէջ շինուածոց, քաղաքամէջ. բուն վայր բնակութեան բազմութեան.


Շինամուտ լինիմ

sv.

to enter the villages or towns.

· Calfa

NBHL (1)

ՇԻՆԱՄՈՒՏ ԼԻՆԵԼ. ἑπιχωριάζω intro, ventito. Մտանել ի շինամէջ քաղաքի կամ աւանի.


Շինանիստ

adj.

inhabited, peopled;
flourishing, prosperous.

· Calfa

NBHL (3)

Շէ՛ն ըստ նստի կամ բնակութեան եւ վիճակի. մարդաշատ եւ բարեշէն տեղի՝ քաղաք.

Քաղաքին եւ այլ շինանիստ տեղացն չմեղան ինչ։ Եղեն շինանիստ աւանք՝ բնակութիւնք գազանաց. (Լաստ. ՟Ա. ՟Ժ։)

Յապականութիւն դարձուցանէր զշինանիստ քաղաքացն եւ աւանացն ցանկալեաց. (Ագաթ.։)


Շինավայրք

s.

populated places of country.

· Calfa

NBHL (1)

Որք ի քաղաքս՝ յարուեստս դեգերին, եւ ի շինավայրս զերկիր արօրադրեն. (Ոսկ. ես.։)


Շինաւան, աց

s.

habitable place, inhabited town;
the universe, the world.

· Calfa

NBHL (1)

Ամենայն շինաւանի՝ աշխարհակալ դշխոյ (կամ ըստ յն. թագաւոր). (Պտմ. աղեքս.։)


Շինեմ, եցի

va. fig.

to found, to build, to erect, to construct, to make;
վերստին —, to rebuild, to build up again or anew;
to renew, to restore;
to edify, to instruct, to set a good example.

· Calfa

NBHL (2)

οἱκοδομέω, ἑποικοδομέω, κτίζω եւ այլն aedifico, fabrico, condo եւ այլն. Շէն եւ տուն՝ տաղաւար եւ բնակարան կառուցանել. հիւսնել. կերեալ՝ կազմել զո՛ր եւ է իրս. հաստել. յօրինել. յարդարել. յարմարել. շէ՛ն եւ կանգուն պահել նորոգութեամբ զիրս, կամ բարի օրինակաւ զմարդիկ. բարեկարգել. բարեզարդարել. օգտել. օգնել. շինել, ընել, շտկել.

Շինեաց սեղան աստուծոյ։ Շինէր քաղաք։ Շինեսցուք մեզ քաղաք եւ աշտարակ։ Եթէ ոչ տէր շինէ զտուն, ի նանիր վաստակին շինօղք նորա։ Ի վերայ այդր վիմի շինեցից զեկեղեցի իմ։ Զգերեզմանս նոցա շինէք։ Շինեաց տէր աստուած զկողն՝ զոր առ յադամայ՝ ի կին։ Աշխարհս ողորմութեամբ շինեսցի։ Շինեցից ազգէ յազգ զաթոռ քո.եւ այլն։


Շինուած, ոց

s. fig.

building, edifice, fabric;
edification;
— մարդկեղէն, human work.

· Calfa

NBHL (2)

Ի շինուած տաճարին տացեն քսան տաղանդ։ Վասն շինուածոյ տաճարին։ Ցուցանել նմա զշինուածս տաճարին։ Իբրեւ զշինուածս քաղաքի։ Երկրաւոր տաճար շինուածոյս մերոյ քակտեսցի։ Շինուած (կամ շինած) յաստուծոյ ունիմք առանց ձեռագործի։ Զաճումն մարմնոյ գործէ եւ ի շինուած (կամ շինած) անձին իւրոյ սիրով։ Որ ինչ բարին իցէ ի շինուած (կամ շինած) պիտոյից.եւ այլն։

Յաղագս շինուածի (կամ շինածի) երուանդաշատ քաղաքի. (Խոր. ՟Բ. 39։)


Շինութիւն, ութեան

s. fig.

construction, building;
edification, moral profit;
abundance, ease, prosperity;
peace, tranquillity;
good regulations.

· Calfa

NBHL (1)

οἱκοδομή structura, aedificium, aedificatio եւ ἁσφάλεια securitas εὑθηνία abundantia, ubertas. Շինելն, իլն. շինուած. կազմութիւն. յօրինումն. եւ Բարեկարգութիւն. բարեզարդութիւն. շէ՛ն գոլն. խաղաղութիւն. յաջողութիւն. օրինակ բարի. Լնու շինութեամբ զսահմանս բնակութեան իւրոյ։ Աշխարհի շինութիւն. Խոր. ՟Ա. 11։ Եղիշ. ՟Ե։ Հարցէ՛ք զողջունէ զերուսաղէմի, զշինութենէ ոյք սիրէք զնա։ Եղիցիլ շինութիւն յաշտարակս յամուրս քո։ Զհետ երթիցուք խաղաղութեան, եւ զշինութեան որ առ միմեանս։ Ընկերին հաճոյ լիցի ի բարիս վասն շինութեան։ Եկեղեցին շինութիւն առնուցու. եւ այլն։


Շինումն, ման

s.

construction.

· Calfa

NBHL (1)

Որդիք, եւ շինումն քաղաքի՝ հաստատեն զանուն. (Սիր. ՟Խ. 19։)


Շիջութիւն, ութեան

s.

cf. Շիջումն.

· Calfa

NBHL (1)

Ի ծագման արեգականն՝ աղօտագունից փայլմանց լինի շիջումն. (Անան. ի յովնան.։)


Շիջումն, ման

s.

extinction;
annihilation.

· Calfa

NBHL (1)

Ի ծագման արեգականն՝ աղօտագունից փայլմանց լինի շիջումն. (Անան. ի յովնան.։)


Շիրիմ, րմաց

s.

tomb, sepulchre, urn, monument;
—ք, cemetery;
մարմնածախ —, sarcophagus;
— հոյակապ, mausoleum;
— դատարկ, cenotaph.

· Calfa

NBHL (4)

Շիրիմն նորա կայ առ կողմն տաճարին։ Շիրիմն նշանաւոր կայ առաջի դրանն յերուսաղէմ. (Եւս. պտմ. ՟Բ. 23։ Խոր. ՟Բ. 32։)

Գագաթն գողգոթայ՝ տեղի կառափելոյ, եւ շիրիմ առաջին մարդոյն յեբրայեցւոցն ասացեալ. (Անյաղթ բարձր.։)

Ե՛րուսաղէմ, թաղեա՛ զքո մեռեալս. ցո՛յց քոց փափագողաց զմիոյ որովայնի քո զբարեպարիշտ զշիրիմն. (Ածաբ. մակաբ.։)

(ար. սիրր. պ. կիւր, քէօր. ռմկ. կոռ. լծ. կոյր, եւ խաւար) μνημεῖον, τάφος monumentum, tumulus, sepulchrum στήλη cippus Գերեզման. դամբարան. տապան. յիշատականոց թաղման մեռելոյ. կոթող. արձան.