Definitions containing the research ալ : 10000 results

Բնազանցութիւն, ութեան

s.

metaphysics.

· Calfa

NBHL (1)

ԲՆԱԶԱՆՑ եւ ԲՆԱԶԱՆՑԱԲԱՐ. μεταφυσικός, -κή, -κόν· μεταφυσικῶς metaphysicus, -ca, -cum;
metaphysice Զանցեալ կամ զանցանելով անդր քան զբնութիւն զգալի. ի վեր քան զբնաբանական կարգ. մեթաֆիզիգական, մեթաֆիզիգապէս.


Բնախօս, աց

s.

physiologist;
moralist;
apologist;
veridical, truth-telling.

· Calfa

NBHL (1)

φυσιολόγος physicus Որ խօսի զբնութենէ զգալի էակաց. տե՛ս եւ ՓԻՒՍԿԵԱՆ.


Բնախօսեմ, եցի

vn.

to philosophize;
to discourse of natural things.

· Calfa

NBHL (1)

ներգործական բայ չէզոքական բայ φυσιολογέω dissero dew rebus naturae որ եւ ԲՆԱԲԱՆԵԼ. Ճառել զբնութենէ զգալեաց. խօսել քաջ քննութեամբ՝ իբրու զննելով զբնութիւն իրաց. ճշգրտաբանել. հետազօտել բանիւ.


Բնախօսութիւն, ութեան

s.

physiology;
physics.

· Calfa

NBHL (2)

Բնախօսութեամբ քննութիւն յաղագս զօրութեան աղօթից։ Նախաշավիղ բանիս բնախօսութիւն։ Բնախօսութիւն արարեալ ի թուղթն հռովմայեցւոց՝ այսպէս եցոյց զընթացս բնութեանս. (Լմբ. պտրգ. եւ Լմբ. սղ.։)

φυσιολογία discplina physica Բնաբանութիւն. ճառ զբնութենէ զգալեաց.


Բնածին

adj.

innate, natural.

· Calfa

NBHL (1)

Ի բնէ ծնեալ եւ կարգեալ առ իմն. եւ Ընդաբոյս. բնաւորեալ.


Բնակակից, կցի, կցաց

adj.

that dwells together;
cohabitant.

· Calfa

NBHL (1)

Զիա՞րդ կարէ ոք ապրել, թէ ընդ սողունս եւ ընդ գազանս բնակակիցս արարեալ էր զմեզ. (Եզնիկ.։)


Բնական, ի, աց

adj.

natural;
—, — իմաստասէր, այր, philosopher;
physician;
—ն, physics;
—ք արուաց, genitals;
—ք, — լոյս, օրէնք, light of nature, natural law.

· Calfa

NBHL (5)

Փոխանակեցին զպետս բնականս ի պէտս անբնականս։ Թողեալ զբնական պէտս. (Հռ. ՟Ա. 26. 27։)

Կիրքս՝ բնակա՛ն մարմնոյ եւ ոգւոյ կարիք։ Ես զբնականացն ասեմ, դու զանբնականսն ի ներքս մղես։ Բնականք ասին՝ ըստ բնութեան (այսինքն ի բնէ) ի եզ տրամադրեալք. (Յհ. իմ. երեւ.։)

Զօրէնսն յաւելուած բնականացն արարեալ։ Իմանալ զԱստուած ի նիւթականացս բնականօք։ Ծովու եւ կղզեաց օրհնել եւ ցնծայ ասեն՝ բնականաւ, եւ ոչ բնականաւ. (Արշ.։)

Երթեալք հանգչէին ի բնական ոստանին հայոց. (Փարպ.։)

φυσικός, -κή, -κόν naturalis, -le;
physicus, -ca, -cum Սեպհական եւ յանկաւոր բնութեան. բնաւորական. բնածին. յառաջ եկեալ ի բնութենէ. որ ինչ է ի բնէ.


Բնականաբար

adv.

naturally.

· Calfa

NBHL (2)

Բնականաբար շարժեալ ի գութ ծնողին. (Անան. ի պետր.։)

Խոտէ առ այս զբնականաբարն (առաքինանալ). (Իգն.։)


Բնականամ, ացայ

vn.

cf. Բնակեմ.

· Calfa

NBHL (5)

Բնականալ ի յարկս մեղաւորաց. (Սղ. ՟Ձ՟Գ. 11։)

Առաքինութիւն հանապազորդ ի մեզ խնդէ բնականալ. (Յհ. իմ. ատ.։)

Տեսանել զամենառատ շնորհաց նորին ի մեզ բնականալն տիրապէս. (Խոսր.։)

Ոչ կամք իւրեանց, եւ ոչ բնակացեալ սովորութիւնն կարէր զդէմ ունել. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 4։)

οἱκέω habito, dego Բնակել. բնակ լինել իբրեւ ի բնիկ տեղւոջ. եւ Ընտանենալ. բնաւորիլ.


Բնակարան, աց

s.

habitation, house, home, lodging, dwelling, chamber.

· Calfa

NBHL (2)

Բնակարան՝ փոխանակ մարմնանալոյ կազմեցին (մոլորեալքն). (Աթ. ՟Բ։)

Լեառն դիտակ, եւ բնակարան վկայիցն։ Ի բնակարանս հրեշտակաց, եւ մարդկան քաւարան։ Զքեզ կոյս եւ մայր եւ բնակարան աստուածային ներմարդութեանն։ Զբնակարան անսկզբնակից որդւոյն։ Զմիածնի որդւոյ քո զբնակարան (այսինքն կրօղ յարգանդի)։ Այսօր զբնակարան հոգւոյն սրբոյ (այսինքն զընդունարան.) եւ այլն։ Բնակարան հաճութեան կամաց անեզն աստուածութեան։ Վերակարգելոց թուոցս այսոցիկ բնակարան բաղձալի. (Նար.։)


Բնակաւէտ

adj.

adapted for lodging;
full of habitations.

· Calfa

NBHL (1)

Անտի փոխեալ ի սուկաւէտ՝ լեառն դիտակ, եւ բնակաւէտ. (Գանձ.։)


Բնակաւոր, աց

adj.

settled resident, natural

· Calfa

NBHL (2)

Բնակաւոր շարժումն բնութեան։ Բնակաւոր կերակուր։ Առեալ ի հօրէ զբնակաւոր զիւր թագաւորութիւնն. (Իգն.։)

μόνημος permanens, φυσικώτερος, ὀ κατὰ φύσιν naturalis, naturae consonus Որպէս Բնակ կամ բունեալ եւ բնակեալ հաստատութեամբ. մնացական. եւ Բնիկ. բնաւորական. բնական. բնաւորեալ. հաստատուն.


Բնակեմ, եցի

vn.

to inhabit, to dwell, to lodge, to reside, to make abode, to sojourn, to settle, to occupy;
—ի միասին, to cohabit.

· Calfa

NBHL (6)

Բնակել ի ծակս վիմաց։ Զխաչինս՝ որ բնակեալ են առանձինն յանտառի։ Ընդ հովանեաւ նորա թռչնոց երկնից բնակել։ Թռչունք երկնից բնակեալդ ես յերկինս։ Բնակել Քրիստոսի հաւատովք ի սիրտս ձեր։ Ես եկից եւ բնակեցայց ի միջի քում։ ԲԱնն մարմին եղեւ, եւ բնակեաց ի մեզ։ Հոգին՝ որ բնակեաց ի մեզ։ Ի ձեռն հոգւոյն սրբոյ ի մեզ բնակելոյ։ Բանն Քրիստոսի բնակեսցէ ի ձեզ առատապէս. եւ այլն։

Ի նմա հաճեցաւ ամենայն լրումն աստուածութեանն բնակել։ Ի նմա բնակէ ամենայն լրումն աստուածութեանն մարմնապէս (այսինքն միանալով աստուածութեան ընդ մարդկութեան յանձին բանին). եւ այլն։

Զնորին կողմամբք բնակեցաւ։ Զյորդան գետով բնակեալ էին ամովրհացիքն. (Խոր. ՟Բ. 50։ Եւս. քր. ՟Ա.)

Ոչ բնակեսցէ (Բաբելոն) յաւիտեանս ժամանակաց։ Բնակեսցի քաղաքդ այդ յաւիտեան։ Բնակեսցին քաղաքք, եւ աւերակք շինեսցին։ Զքաղաք մի ... բնակեցեալ զօրօք. (Ես. ՟Ժ՟Գ. 20։ Երեմ. ՟Ժ՟Է. 25։ Եզեկ. ՟Լ՟Զ. 10։ ՟Բ. Մակ. ՟Ժ՟Բ. 13։)

Անապատանալ քաղաքացն Իսրայէլի, եւ դարձեալ բնակիլ. (Նար. ՟Ժ՟Բ։)

ԲՆԱԿԵՄ ԲՆԱԿԻՄ. οἱκέω, κατοικέω, ἑνοικέω habito, inhabito, σκηνόω, κατασκηνόω commoveor tamquam in tabernaculo, καταλύω diversor եւ այլն. որ եւ ԲՆԱԿԱՆԱԼ. Բնակ լինել, նստել իբրեւ ի բուն տեղւոջ եւ ի բնիկ տան. բունել. որջանալ. տաղաւորիլ. դադարել. զետեղիլ. օթեւանիլ. հանգչիլ. կալ մնալ ուրեք.


Բնակեցուցանեմ, ուցի

va.

to lodge.

· Calfa

NBHL (4)

Բնակեցուցանել յանդիման դրախտին, կամ ի բարւոք երկիր, ի տան, ի տաղաւարս, ի վայրի դալարւոջ.եւ այլն։

Զերրորդութեանն սրբոյ ի նոսա կոչեալ բնակեցուցանէ զօրութիւնն. (Յհ. իմ. պաւլ.։)

Յաչաղանքն նախանձու յառաքինութենէ մեկուսի բնակեցուցեալ է. կր. այսինքն հեռի է. (Փիլ. բագն.։)

κατοικίζω, ἑνοικίζω, κατασκηνόω habitare facio, colloco Տալ բնակիլ (ըստ ամենայն առման).


Բնակիչ, չի, չաց

adj. s. inhabiting, dwelling;
inhabitant.

· Calfa

NBHL (2)

Բովանդակ տունն բնակչօք սպառեալ սատակեցան. (Լաստ. ՟Ի՟Ա։)

κατοικῶν, ἑνοικῶν, κατοικός, οἱκήτωρ habitans, habitator, incola Բնակօղ, բնակեալն. բնակ. որ նստի ուրեք իբրեւ ի բնիկ քաղաքի եւ ի տան.


Բնակից, կցի, կցաց

adj.

of the same nature or essence, consubstantial;
that dwells together, cohabitant.

· Calfa

NBHL (3)

Ծնեալ, եւ ոչ արարեալ, բնակից հօր, որով ամենայն եղեւ. (Պրպմ. ՟Խ՟Ե։)

Իւրաքանչիւր ոգւոյ բնաւորեալ եւ բնակից է յանդիմանութիւն (խղճի)։ Զբնակիցն ի մեզ զպաճարն պարարեն զցանկութիւնն։ Երկիր բնակից մարդոյն՝ մարմինն է. որոյ մշակ միտքն են. (Փիլ.։)

Բնակիցն շարժեալ նախանձու. (Սկեւռ. աղ.։)


Բնակութիւն, ութեան

s.

habitation, inhabitation, inhabitanee, dwelling, residence;
station, lodging, home, establishment, house;
habit, custom.

· Calfa

NBHL (3)

Մերժեալ յիւրաքանչիւր բնակութենէ. (Եղիշ. ՟Գ։)

Ոչ կեալ յԱյրարատ ի բնակութիւնս արքայի. (Խոր. ՟Բ. 21։)

Զմերն կորուսեալ զբնակութիւն զդրախտն. (Խոսր.։)


Բնակցութիւն, ութեան

s.

consubstantiality;
cohabitation.

· Calfa

NBHL (2)

Բնակցութիւն, (այսինքն) բնաւորեալն միութիւն. (Լծ. ածաբ.։)

Քեւ չափ բնակցութեամբն հիմնափայլեցեր զպանծալի եւ զփայլեալ զփառս տանս այս (եկեղեցւոյ). (Շար.) (ուր իմանի եւ մարդեղութեամբ ընդ մեզ բնութենակցութիւն։)


Բնաջինջ

cf. Բնաջինջ՞՞՞առնեմ;
Բնաջինջ՞՞՞լինիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Զյելուազակսն բնաջինջ արարեալ ի լեռնէն. (Խոր. ՟Բ. 15։)


Բնաւ, ից

adj. adv.

all, total, entire;
— ոչ, ոչ —, — սիկ ոչ, not, none, never, nothing;
—, — իսկ, totally, entirely, absolutely;
ընդ —, everywhere;
throughly.

· Calfa

NBHL (9)

Զբնաւն կատարեալ զխնդիրս։ Ուսոյց զբնաւ կողմանս պարսից. (Խոր. ՟Գ. 51. 54։)

Իտաղիա զբնաւ իսկ զծովեզրն կոչեմ։ Զբնաւ իսկ զիշխանութիւնն առեալ. (Եւս. քր.։)

Բնաւ իսկ կտրեալ եւ օտարացեալ էր։ Իսկ դու բնաւ իսկ արքայութիւն. (Նար.։)

Երբեմն բնաւ իսկ սոսկագոյն իբրեւ զմարդիկ հրեշտակքն երեւեալ. (Ագաթ.։)

Բնաւ ո՞յր իսկ ածեալ է զձեզ այսր։ Եթէ գուցէ ոք բնաւ ի սիրելի հարազատաց. (Եղիշ. ՟Ը։)

Ասելի է, թէ բնաւ ահիւ իշխեաց մահն մերձենալ ի նա. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Թ։)

Ուսեալ բնաւ չի՛ք։ Ուր չէր բնաւ զոք եդեալ։ Եւ ոչ բնաւ ամենեւին հրէայ անուն անուանել իշխել.եւ այլն։

Որ բնաւ զաջ եւ զձախ ոչ գիտէր։ Որ բնաւ ոչինչ իսկ են։ Եւ ոչ բնաւ երեւէր, թէ լեալ ինչ իցէ անդ. (Ագաթ.։)

Յայտ է թէ բնաւ եւ էր իսկ ոչ զրուանն։ Զոր բնաւ չիցէ ածեալ զմտաւ. (Եզնիկ.։)


Բնաւին

cf. Բնաւ, ad.

· Calfa

NBHL (2)

Տարածանին ընդ բնաւին իսկ ընդհանուր հաւատացեալս. (Անան. եկեղ։)

Բնաւին բարձեալ, կամ մեռեալ աշխարհի, ատեցեալ, ատելի, եղծեալ, սեւացեալ։ Զծիծաղելն բնաւին՝ իբրեւ լքումն շնորհի։ Բնաւին ողորմութիւն, կամ բարերար, կամ չար, կամ բարձունք. (Նար.։)


Բնաւիմբ

cf. Բնաւ, ad.

· Calfa

NBHL (2)

Աննկատելի բնաւիմբ։ Բնաւիմբ պատկերեալ. (Բենիկ.։ Վրդն. ծն.։)

Որք բնաւիմբ եղբարք տեառն են կոչեցեալք. յն. ի տեղի եղբարց տեառն. (Բրս. հց.։)


Բնաւոր, աց

adj.

natural, innate;
— յօժարութիւն, temper, inclination.

· Calfa

NBHL (2)

ԲՆԱՒՈՐ ա. Ի բնէ փորեալ. փորածոյ ըստ ինքեան.

Ի մէ՛ջ անտառախիտ ծառոց այր բնափոր եղեալ յարարչէն, եւ ոչ յումեքէ. (Եպիփ. ծն.։)


Բնաւորեմ, եցի

va.

to habituate, to accustom.

· Calfa

NBHL (1)

ԲՆԱՒՈՐԵՄ ԲՆԱՒՈՐԵՑՈՒՑԱՆԵՄ. ἑμφυτεύω inseruo եւ այլն. Ի բնէ կամ ի բնութեան տնկել. տալ բնաւորիլ. բուսուցանել. արմատացուցանել. պտղաբերել. արտադրել.


Բնաւորիմ, եցայ

vn.

to custom or habituate one's self.

· Calfa

NBHL (16)

Երբեմն նոյն ընդ վերնոյն (=ԲՆԱՒՈՐԵՑՈՒՑԱՆԵՄ). այսինքն Սովորեալ եմ. սովոր եմ. այս բնութիւն է իմ. ի բնէ ունիմ զայս ինչ, կամ զայս բոյս բարուց.

Բնաւորեալ եմ ոչ ի մարդկան հայել փառս։ Զոր (զշունչն) բնաւորեալն եմք արտաքուստ ոռոգանել. (Փիլ.։)

Ըստ որում բնաւորեալ է՝ սիրաբար բացատրելով. (Պղատ. տիմ.։)

Ես բնաւորեալ եմ ի խրատուէ ոչ խուսափել։ Ես բնաւորեալ եմ ի մանկութենէ՝ ոչ զաստուածեղէն մատեանս յաշխարհական բանաստեղծութիւնս բերել. (Մագ. ՟Դ. ՟Ժ՟Ա։)

Տանէին ի հայրենի գեօղն, ուստի բնաւորեալ էր երանելին. (Ճ. ՟Ա.։)

Բիծ յետոյ ի հիւանդութենէ բնաւորեալ. (Փիլ. քհ.։)

Ասես, որ ի հօրէ բնութիւն է, նոյն բնաւորեալ է ի սուրբ կուսին։ Եթէ յարգանդի կուսին բնաւորեցաւ, ապա ի հօրէ ոչ էր բնաւորեալ. (Յհ. իմ. երեւ.։)

Առաւել պարտ է զարմանալ հրաշիւք ընդ եղեալ սքանչելիսն, որ ի քեզ բնաւորեցաւ. (Շ. բարձր.։)

Բնաւորեցաւ իմն աստուածասէրն՝ անդէն վաղվաղակի գոլ եւ մարդասէր։ Միապէս բնաւորեցաւ դէպ լինել։ Որով ոգիքն բնաւորեալ են լաւանալ. (Փիլ.։)

Արբուցանել եւ ողողել բնաւորեցան։ Հրոյն բնաւորեալ է սրբել զնիւթս. (Շ. իմ. եղակ. եւ Շ. բարձր.։)

Որպիսի ինչ եւ ի հուր բնաւորեալ է լինել. (Նիւս. կազմ.։)

Անուսումնութիւն բնաւորեցաւ շփոթս յարուցանել։ Քաջուսումնութիւն բնաւորեալ ... բնաւորեցելովք. (եւ այլն. Պիտ.։)

Սիրոյ սահման եւ չափ ոչ է, այլ օր ըստ օրէ առ բաղձալին զաճելն է բնաւորեալ. (Լմբ. պտրգ.։)

Ոչ եթէ յանձնէ ունի զբնաւորեալ օգուտ։ Արտաքոյ բնաւորեալ սովորութեան. (Վրդն. ծն.։)

Եւ երբեմն՝ Ստանալ զբուն. բուսանիլ. ծնանիլ. գոյաւորիլ. ի վեր երեւիլ. հնարիլ. հաստիլ. եղանիլ. ծագիլ. գտանիլ. ի բնէ կարգիլ. φύω, φύομαι (ուստի φύσις եւ fio) gino, nascor (ուստի natura )

ԲՆԱՒՈՐԵՑԱՒ, ցան, եալ է, են. դիմազ. πέφυκα, πέφυκεν (Ի φύω ), εἵωθε natus est, innatus est, solet Սովոր է ի բնէ, բնութիւն է. կամ սեպհական է, կամ ընդաբոյս է նմին. արմատացեալ է. սովորեալ է.


Բնիկ, նկի

adj. s.

natural, innate, original, proper, radical, native, natural, indigenous;
— քաղաքակցութիւն, state of a native;
—ք, aborigines.

· Calfa

NBHL (3)

Բնիկ թագաւորացն։ Ըստ բնիկ կարգին։ Թողուլ զբնիկ տեղիս, կամ զժառանգութիւնն։ Բնիկ սեպհական կալուած։ Տարան ի բնիկ գիւղն։ Զբնիկ տեարսդ մի՛ կորուսանել ջանայք. (Փարպ.։)

Յառաջ քան զգալուստ բնկին մերոյ նախնւոյն հայկայ։ Մերում իսկ բնկի նախնւոյն։ Կեցեալ բնիկք պսակաւոր արք. (Խոր. ՟Ա. 11. 20. 21։)

Եւ Բնաշխարհիկ. բուն բնակ, կամ ծագեալ հայրենեօք. երկրցի, տեղացի.


Բնութիւն, ութեան

s.

nature;
essence, substance;
being, entity;
the elements;
disposition, constitution, temper;
humour, inclination, genius;
birth, naturalism;
person, hypostasis;
quality, manner;
sex;
ստուեր է եւ ոչ — ինչ, it is a shadow and not a substance;
հատուցանել զհարկ բնութեան, to pay the tribute of nature;
դղորդին արարածոց —ք, all nature is in commotion or confounded;
են սոքա բնութեամբ Գերմանացի, these are by origin Germans;
մի թէ յիւրմէ բնութենէ եգ զբանն, did he say it out of his own head ?
բնութեամբ, naturally, really, truly, physically, personally, hypostatically.

· Calfa

NBHL (9)

Երեք անձինք, եւ մի բնութիւն, մի աստուածութիւն։ Էական բնութիւն բանին (աստուածութիւնն) խառնեալ անշփոթ ի մեր բնութիւն (ի մարդկութիւն). (Շար.։)

իբր թանձրացեալ. Էակ. էակք. արարածք. իր. իրք.

Ամենայն բնութիւն գազանաց ... հնազանդեալ է եւ հնազանդի մարդկեղէն բնութեան. այսինքն գազանք՝ մարդոյ. (Յկ. ՟Գ. 7։)

στοιχεῖον elementum Տարր. տարերք. սկզբունք զգալի էակաց.

Գիտել զհաստատութիւն աշխարհի, եւ զազդեցութիւն բնութեանց։ Բնութիւնք կիզեալ լուծցին ... եւ բնութիւնք հրդեհեալ հալիցին. (Իմ. ՟Է. 17։ ՟Բ. Պետ. ՟Գ. 10։)

Անգիտանալ կամ գիտել զբնութիւն արդարոյն. (Սահմ. ՟Ժ՟Ա։)

Միացեալ բնութեամբ ի յերկուց. այսինքն անձնաւորապէս, կամ իսկապէս։

Է՛ եւ ի տեղիս տեղիս ասացեալ ի հարցն մի բնութիւն՝ փոխանակ միոյ անձին. (Ժող. շիրակ.։)

Միացեալ ի մարմնի բնութեամբ. (Պրպմ. ՟Խ՟Ե.) ի յն. գրի անձնաւորութեամբ. եւ ստէպ ի նոյն գիրս, ուր ի յն. դնի. այսինքն ֆիզիգապէս միացեալ, եւ այլն, ի հայ. թարգմանեալ է բնութեամբ. եւ ըստ այսոցիկ կրկին առմանց սրբոյն կիւրղի իմա՛ զբան Շարակ.


Բնչեմ, եցի

vn.

to bellow, to low, to roar.

· Calfa

NBHL (2)

Բառաչել. գոչել ըստ արջառոց. պոռալ, պոռլալ.

Բարձրացուցեալ զձայն իւր՝ բընչէ իբրեւ զզուարակ. (Վրք. հց. ձ։)


Բոզանոց, աց

s.

brothel, bawdy house.

· Calfa

NBHL (2)

Ամուսնացեալ էր առն միոյ բոզանոցի. (Եւս. պտմ. ՟Դ. 17։)

πορνοκόπος, πόρνος fornicarius, scortator, leno Բոզաբոյծ, իբրու բուն տեղի եղեալ բոզից. (այր) պոռնիկ.


Բոզութիւն, ութեան

s.

whoredom, prostitution, whoring.

· Calfa

NBHL (1)

Սրբեալ ի ձեռն աւազանին ի բոզութենէ եւ ի խառնակութենէ. (Արշ.։)


Բոլորածիր

adj.

circular, round, orbicular.

· Calfa

NBHL (2)

Ծիր բոլորեալ. գիծ բոլորակ. բոլորական շրջան.

ԲՈԼՈՐԱԾԻՐ ա. Որ է իբրեւ զծիր բոլորեալ. բոլորշի. շրջապատեալ ողջոյն. cf. ԲՈԼՈՐԱԿԱԾԻՐ.


Բոլորակ, աց

adj. s. round, circular;
circle, circuit, orb.

· Calfa

NBHL (2)

Ի մի մահաբեր բոլորակ էր եկեալ. (Վրդն. ծն.։)

περιφερής rotundus, orbicularis Բոլորաձեւ. բոլորշի. գնտաձեւ. եւ Բոլոր. ողջ. ամբողջ. կլոր, կլորակ, կըսկըլոր, կատարեալ.


Բոլորակութիւն, ութեան

s.

roundness, rotundity, circle, orb.

· Calfa

NBHL (3)

Խորհրդով իմն իմաստութեամբ արարեալ է քնարն (սարդի, այսինքն ոստայնն) յաղէպնդութենէն, եւ ի ձեւոյն բոլորակութենէն. (Փիլ. լիւս.։)

Զբոլորակութեանցն սաղարթացեալ բրաբիոն. (Մագ. ՟Կ՟Բ։)

Ա րեգակամբ բերմամբ չափեալ. զամացն ասէ զբոլորակութիւնս. (Լծ. ածաբ.։)


Բոլորաձեւ

adj. adv.

round, circular, orbicular;
roundly, circularly.

· Calfa

NBHL (2)

Բոլորաձեւ գծոց կազմեալ կերպարան. (Փիլ. տեսական.։)

Պսակեալ զարդարեցաւ ամենայն երկիր առ հասարակ բոլորաձեւս պսակօք. (Վեցօր. ՟Ե։)


Բոլորաշէն

adj.

rotund.

· Calfa

NBHL (2)

Բոլորաձեւ շինեալ. բոլորշի յօրինեալ.

(Տաճար) բոլորաշէն պայծառ՝ լուսին լրացեալ. (Տաղ.։)


Բոլորապտուղ

adj. s.

all offered;
holocaust

· Calfa

NBHL (1)

Առ յանասնոց եւ ի թռչնոց ի մաքրոց, եւ մատոյց բոլորապտուղ։ Զի կատարեալս այրիցէ բոլորապտուղս. (Փիլ. լին. ՟Բ. 52։)


Բոլորեմ, եցի

va.

toround;
to crown, to finish;
to environ, to surround, to begird;
to bring together.

· Calfa

NBHL (10)

Բոլորեալ պսակ ի փչոց՝ եդին ի գլուխ նորա. (Մտթ. ՟Ի՟Է. 29։)

Որպէս պղպջակք, որք փչեալ բոլորին օդով, եւ առնուն կերպարանս ըստ օրինակի գմբեթաց. (Շիր.։)

Յերկնից յերկիր ծաւալին, եւ զսուրբ սեղանովն բոլորեսցին. (Մանդ. ՟Ա։)

Երկնայինք յերկիր իջեալ՝ զսրբարար սեղանովն բոլորին. (Խոսր. պտրգ.։)

Զաստուածային զգերեզմանաւն բոլորեալ՝ դասք հրեշտակաց. (Շար.։)

Հողմով խառնեալ՝ շուրջ գան բոլորեալ զերկրաւս. (Շիր.։)

Եւ Անթերի զբոլորն կատարել. աւարտել իբրեւ զբոլորակ լրացեալ, կամ միաբան. բովանդակել. գլխաւորել. կր. լրանալ.

Առ նա զկատարեալ հաւատս բոլորեցին. (Լմբ. պտրգ.։)

Օրհնութիւնս բոլորել։ Ի նոյն աւարտումն բոլորեալ. (Եղիշ. միանձն. եւ Եղիշ. դտ.։)

Վասն բոլորելոյ երեսաց բանիս այսորիկ. (՟Բ. Թագ. ՟Ժ՟Դ. 20.) յն. շուրջ գալոյ, կամ շրջելոյ. եբր. պատելոյ, եւ այլն. այսինքն զի բոլորեսցի դարձուածով իւիք։


Բոլորեքեան

s. pl. all, every body, every one, all things.

· Calfa

NBHL (2)

Յառաջեալ ի բոլորեցունց հմտութեամբ միա՛յն դիմոսթենէս։ Ի հարկէ բոլորեքին զսա ստացեալ. (Պիտ.։)

Արարիչն, կամ հայրն բոլորեցուն։ Բոլորեցուն պատճառ, կամ այցելու։ Բարեացն պատարագք եւ բոլորեքումբք են լիք, եւ զպտղոցն ունին բան։ Զորս արժան է զբոլորս բոլորեքումբք պտուղս եղեալս ածել առ շնորհակալութիւն հօրն. (Փիլ.։ (գրի վրիպակաւ եւ բոլորեքումք։))


Բոլորեքին, րեցուն, եցունց

cf. Բոլորեքեան.

· Calfa

NBHL (2)

Յառաջեալ ի բոլորեցունց հմտութեամբ միա՛յն դիմոսթենէս։ Ի հարկէ բոլորեքին զսա ստացեալ. (Պիտ.։)

Արարիչն, կամ հայրն բոլորեցուն։ Բոլորեցուն պատճառ, կամ այցելու։ Բարեացն պատարագք եւ բոլորեքումբք են լիք, եւ զպտղոցն ունին բան։ Զորս արժան է զբոլորս բոլորեքումբք պտուղս եղեալս ածել առ շնորհակալութիւն հօրն. (Փիլ.։ (գրի վրիպակաւ եւ բոլորեքումք։))


Բոլորովիմբ

adv. adj.

all, entirely, totally, quite, utterly;
all.

· Calfa

NBHL (1)

Բոլորովին յանվայելչականն երթեալ. (Պիտ.։)


Բոլորովին

cf. Բոլորովիմբ.

· Calfa

NBHL (1)

Բոլորովին յանվայելչականն երթեալ. (Պիտ.։)


Բոլորումն, ման

s.

rotundity;
roundness, circle;
completion, accomplishment, end.

· Calfa

NBHL (2)

Բոլորումն սրտի զի՞նչ պարտ է իմանալ. սիրտ զմիտսն ասէ. նովաւ ասէ շուրջ բերցի զօրինօք եւ զվկայութեամբն Աստուծոյ. (Լմբ. սղ. (որ հայի եւ ի յաջորդ նշ։))

Կաթողիկէ, այսինքն բոլորումն իսկ ի բնաւիցս վերագունեալ. (Անան. եկեղ։)


Բոկանամ, ացայ

vn.

to pull off one's shoes or stockings.

· Calfa


Բոկացուցանեմ, ուցի

va.

to pull off stockings or shoes.

· Calfa

NBHL (2)

Աղօթս սրբազանս կատարեալ՝ բոկացուցանեն զնա, եւ հանեն սարկաւագունքն զհանդերձն՝ որ ի վերայ. (Դիոն. եկեղ.։)

ὐπολύω subsolvo, excalceo Տալ բոկանալ. լուծանել զխրացս կօշկաց. հանել զկօշիկս ուրուք.


Բողբոջ, ից, աց, ոց

s.

shoot, sprout, scion;
bud, germ.

· Calfa

NBHL (5)

Որ նախ քան զքաղցր եւ զկատարեալ պտուղն ի թզենւոջն պտղոյ տեսակաւ յառաջագոյն ընձիւղի, բողբոջ ասի։ Որպէս բողբոջիւք ոմամբք զհանդերձեալ քաղցրութիւն թզենւոյն աւետարանէ։ (Նիւս.)

Ոչ դուզնաքեայ ինչ անաճ երեւեցուցեալ բողբոջ։ Զսերմանեացն ընծիւղել ի դուրս զբողբոջս, եւ զամենայն բուսոցն բերս։ Զտնկոցն արձակելով բողբոջս։ Բոլոր բողբոջոց եւ ծաղկանց երփն երփն նմանութիւնս ի վերայ իւր նկարեալ. (Պիտ.։)

Նմանութեամբ, որպէս Վերաբուսեալ ծնունդ, գործ, եւ զարմ. որ եւ ՇԱՌԱՒԻՂ ասի.

Կարկաճումն բողբոջից բղխեալ յստակ աղբերաց. (Եպիփ. ծն.։)

βλαστός, βλαστή , βλάστημα germen, ὅλυνθος grossus, grossulus Ծիլ բուսոց. բոյս նորոգ ընձիւղեալ. շառաւիղ. եւ Նորաբոյս պտուղ ցցուեալ. ծիլ. եւ կոճակ.


Բողբոջազարդ

adj.

having many shoots.

· Calfa

NBHL (1)

Բողբոջիւք զարդարեալ. գեղեցիկ բողբոջեալ.


Բողկուկ

s.

new horn of animals, little horn.

· Calfa

NBHL (1)

Մինչեւ բուսեալ իցեն բողկուկք եղջերուաց, որթուց, կամ գառանց, գիտեն զտեղին՝ ընդ որ գալոյ են (բուսանելոց), եւ այնու վարին ի մարտ իբրեւ զինու. (Վեցօր. ՟Թ. յն. լոկ, եղջիւրք որթուց։)


Բողոքեմ, եցի

vn.

to appeal, to complain, to claim;
to lodge an appeal;
to complain.

· Calfa

NBHL (5)

Ապա թէ ցուլն հարկանօղ իցէ յերեկն եւ յեռանդն, եւ բողոքեալ իցէ տեառն նորա (այսինքն այլոց առ տէրն նորա), եւ նորա չիցէ ի միջոյ բարձեալ. (Ել. ՟Ի՟Ա. 29. 36։)

Առաքեալքն մատնեցին զանձինս իւրեանց, ընկերացն բողոքելով, զի աստուածասցին. (Ագաթ.։)

Պատուհասիմք վասն չբողոքելոյ ումեք ի ձէնջ։ Որ եւ մեզ ցանկ բողոքէ՝ ասելով, օրհնեցէ՛ք զհալածիչս ձեր. (Փարպ.։)

Իրաւացի էր՝ յորոց մահ բողոքեցաւ ի բնութիւնս մարդկային. (Վահր. համբ. կամ դտ. այսինքն սպառնալեօք քաղոզեցաւ, կամ գուժեաց։)

βοάω, ἁναβοάω, ἑπικαλέομαι , κράζω, κραυγάζω clamo, reclamo, advoco, appello որ եւ Բողոք արկանել՝ ունել՝ բառնալ, եւ այլն. Գանգատել՝ քանքարտալ աղաղակաւ. գոչել եւ ազդել միաձայն դատախազութեամբ. դիմել յատեան իրաւանց. ամբաստանել. գուժել.


Բոնոս

s.

wild ox.

· Calfa

NBHL (1)

ԲՈՆՈՍ ԲՈՆՈՍՈՍ. Բառ յն. βόνασος Վայրի ցուլ, կամ էրէ վայրի՝ նման ցլու, բառաչօղ որպէս զեզն. եւ բաշաւոր որպէս զձի. իսկ եղջիւրքն գալարեալք ի վայր կոյս, որ ոչ լինին նմա ի պէտս զինու, որպէս կուն՝ այսինքն քակորն զոր ձգէ զհետ իւր ի փախչելն, եւ այրէ զորսորդս.


Բոչոյ

s.

nag.

· Calfa

NBHL (1)

Ձիոյ՝ չէզոքն (այսինքն հասարակ արուի եւ իգի,) քուռակ, բաշահատ, մատաղաձի, խեղակ, դզի, բոչոյ (ա՛յլ ձ. բռչոյ), անդրավար, փալանիկ. (Մագ. քեր. յորմէ եւ Երզն.։)