Definitions containing the research լեալ : 1466 Results

Որակ, աց

s.

quality;
colour;
manner, form.

· Calfa

NBHL (1)

Յաղագս որակի, եւ որակութեան։ Որակութիւն ասեմ, ըստ որում որակք (գոլ) ոմանք ասին։ Այսոքիկ որակութիւնք են. քանզի ընդունականք սոցա՝ որա՛կք ասին ըստ այսմիկ. ո՛րզան, մեղրն վասն քաղցրութիւն ունելոյ քա՛ղցր ասի։ Թէ պատահեսցէ նոյն առ ինչ եւ որա՛կ եալ (այսինքն լեալ, կամ ել)։ Տեսակն եւ սեռն՝ որակ իմն (այսինքն զորպիսի) գոյացութիւն նշանակէ. (Արիստ. ստորոգ.։)


Որդիակիցք

s.

god-sons;
god-daughters.

· Calfa

NBHL (1)

Ի սուրբ եւ ի փրկական մկրտութենէն լեալք սնդեկնոսք, այսինքն որդիակիցք. (Մխ. դտ.։)


Որդնեռաց

adj.

all alive, swarming or crawling with worms.

· Calfa

NBHL (1)

Որդնեռաց ախտիւ հարեալ. որդնեռաց եղեալ. ապիրատ շրթունք որդնեռաց լեալք։ Շարաւահոտ եւ որդնեռաց զմարմինն ունելով։ Ի տարտարոսս ներքինս՝ ի ժահահոտս եւ յորդնեռացս. (Նախ. ՟բ. մակ.։ Միխ. ասոր.։ Յհ. կթ.։ Սարգ. յկ. ՟Ժ՟Ա։ Եփր. կամ Մանդ.։)


Որկորամոլ, աց

adj.

gluttonous, greedy, gormandizing, voracious, ravenous;
— լինել, to be gluttonous, greedy.

· Calfa

NBHL (1)

λαίμαργος, λίχνος, πρόσκορος , προσκορής gulosus, gulae deditus, vorax, liguritor, catillo, avidus, ventri indulgens, helluo. որ եւ ՈՐԿՐԱՄՈԼ. Մոլեալն զհետ որկորոյ՝ ուտելեաց եւ ըմպելեաց. որկորեայ. որկորագահ. որովայնամոլ. անյագ.


Որմարգել

adj.

walled up, enclosed by a wall;
— առնել, to shut up within four walls, to imprison.

· Calfa

NBHL (1)

Ընդ որմով արգելեալ. բանտարկեալ.


Նոյնութիւն, ութեան

s.

identity, sameness.

· Calfa

NBHL (1)

Զի ոչ եթէ ի նոյնութեան միշտ կեայր (կամ կայր), այլ եւս առաւելեալ լինէր ի բարիսն՝ գնալով ի զօրութենէ ի զօրութիւն։ Ոչ յառաջադէմք լեալ ի յանդիմանութեանցն, այլ ի նոյնութեան կացեալք անզղջանալի. (Վրք. ոսկ.։)


Նոյնօրինակ

adj. adv.

like, the same;
—, զ—, cf. Նոյնպէս.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ առաւելեալ եւ ոչ նուազեալ, այլ մի եւ նոյնօրինակ է յամենայնի. (Ճ. ՟Ժ.։)


Նորախնդիր

s.

newsmonger.

· Calfa

NBHL (1)

Քորք նորախնդիր արտաշնչեալ արտաբերեալ զերիզապարգեւ (զեղբայրն իւրեանց) ... Քորք նորախնդիրք յառաջ ելեալ փրկչին. (Նար. տաղ.։)


Նորաձեւեմ, եցի

va.

to innovate, to introduce any novelty or innovation, fashion or mode.

· Calfa

NBHL (1)

Ընկալեալ զհոգի եւ զմարմին, եւ նորաձեւեալ զխառնուած բնութեանցն անճառապէս կատարեալ աստուածութեամբն. (Զքր. կթ.։)


Նորատունկ, տնկոց

adj. s. fig.

newly planted;
young, small plant;
neophyte.

· Calfa

NBHL (1)

Ողկոյզն ճմլեալ ի խաչանիշ փայտին՝ գինի նորատունկ (այգւոյ) այսօր ի սուրբ Սիոն. (Տաղ.։)


Նորընկալ

adj.

newly obtained.

· Calfa

NBHL (1)

Այն ինչ դեռ ընկալեալ.


Նոցային

s.

their.

· Calfa

NBHL (1)

Զիմս խառնեալ ընդ նոցին պարտիս, եւ ի նոցայոցն զառ իս դառնութիւն կրկին առաւելեալ. (Նար. ՟Ծ։)


Նուազիմ, եցայ

vn. ast.

to diminish, to grow less, to decrease;
to be lessened, abated, lowered, brought down;
to be eclipsed.

· Calfa

NBHL (1)

Էջ յորովայն կուսին Մարիամու՝ ոչ նուազելով ի ծոցոյ հօր։ Մի քան զմի առաւելեալ եւ նուազեալ. (Շ. ընդհ.։)


Նուս, ոց

cf. Նուք;
ի — երիվարի ելանել, նստել, to mount on horseback, to take horse.

· Calfa

NBHL (1)

Մի ոմն ի զօրականէ թշնամեացն՝ զինու հանդերձ ելեալ ի նիւս երիվարին՝ անցանէր ընդ մեծ գետն. (Եղիշ. ՟Գ. յորմէ եւ Կաղանկտ.։)


Նպաստ, ից

s. adv.

aid, assistance, succour, help, favour, subsidy, support, relief, resource, means;
ի —, in support of, on behalf or in favour of;
— մատուցանել, to aid, to succour, to help;
to care, to take care;
— լինել, cf. Նպաստեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Զձերոյ բարուցդ նպաստ ընկալեալ. յն. յօժարութիւն. (Կոչ. ՟Ա։)


Ուսուցանեմ, ուցի

va.

to teach, to instruct in, to lecture, to be a teacher or professor of, to profess, to enlighten, to form, to make erudite or wise.

· Calfa

NBHL (1)

Զլռութիւն հաւանութիւն լեալ ուսուցանէ առակն. (Առ որս. ՟Ժ՟Դ։)


Ուտճահալ

adj.

worm-eaten, rotten.

· Calfa

NBHL (1)

Հալեալ յուտճէ. կերեալ յորդանց, ի փտութենէ, ի ժանկոյ.


Ուրախալիր

cf. Ուրախալից.

· Calfa

NBHL (1)

Գինին ուրախալից առնէ զմայլեալսն կերակրով. (Նար. երգ.։)


Ուրախալից

adj.

full of joy, joyful, cheerful, playful, jovial.

· Calfa

NBHL (1)

Գինին ուրախալից առնէ զմայլեալսն կերակրով. (Նար. երգ.։)


Ուրաստ

s.

cf. Ուրացութիւն;
յ— լինել, կալ, cf. Ուրանամ;
յ— լինել յերախտեաց, to be unmindful of favours received, to pay a favour with ingratitude, to be ungrateful, unthankful;
յուրաստ լինիմ, to deny, to disown.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ յայնմ եւս դառն տանջանս՝ զոչ, եւ զուրաստ կալեալ՝ չլինէին խոստով. (Կաղանկտ.։)


Ուրեմն

conj. adv. prep. adj.

then, consequently;
some where, in some place;
about, near;
some, certain;
աստ —, here;
անագան —, too late, in the end, at last, after much time, finally;
վաղ —, already, before;
վերագոյն —, above;
before;
զքառասնամենիւք — էր, he was about forty years old.

· Calfa

NBHL (1)

Մտանէր ի գեղ ուրեմն։ Դատաւոր մի էր քաղաքի ուրեմն։ Հաստատութեամբ ուրեմն պահեն զօրէնս՝ որ ի նմանէ կալեալ է.եւ այլն։


Ուրոյն

adv. prep. adj.

separately, apart, aside, privately, severally;
without, except, excepting, save;
separate, different, distinct;
peculiar, particular, private, own, special, individual, proper;
— —, separately, distinctly.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ ընդ այլ կտաւսն կայր, այլ ուրոյն՝ ծալեալ ի մի կողմն։ Զորոջսն ուրոյն զատանէր։ Կացուսցես զնոսա ուրոյն ... առանձինն. (Յհ. ՟Ի. 9։ Ծն. լ. 40։ Դտ. ՟Է. 5։)


Ոփ, ոց

s.

large hole, pit, ditch.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ զտեղակալ ջուրցն մօրացելոց ասեմ, որ առանց գնացից եւ առանց շարժելոյ են՝ ըստ օրինակի ոփոց պաշարելոց, որ զետղ առեալ կան՝ արգելեալ կան՝ արգելեալ ի պաշարն. (Վեցօր. ՟Գ։)


Ոք, ուրուք, ումեք, ոմանք, ոմանց

s. adj.

some one, some body, any one;
some, one, certain;
այր ոք, a man;
կին ոք, a woman;
ամենայն ոք, every one, every body;
իւրաքանչիւր ոք, each one, any one;
որ ոք, who, whoever, he that;
ո՞ոք, ո՞վ ոք, who ?
եթէ կայցէ՞ ոք այնչափ յանդուգն, is there any one bold enough ?
ոչ ոք, մի ոք, no one, no body, none;
ոչ սիրեմ ոք յարանցդ յայդցանէ, I love none of these men;
երթիջիր առ այր ոք, address yourself to some one else.

· Calfa

NBHL (2)

Արգահատօղք ոքք լեալ էին։ Որ պիսի՞ք ոքք լինիցին։ Ոչ ոքք կարասցեն զերծանուլ։ Որ զիւրեանց զոքսն (այսինքն զիւրեանցսն) անտես առնեն. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 14. 18։ Մագ. ՟Ծ՟Ե։ Ոսկ. ՟ա. տիմ.։)

Խոստովանիմք յերկուց բնութեանց մի (ոմն կամ ոք) լեալ, եւ ի միաւորութեանն ոչ կորուսեալ զմի ոք (այսինքն զմի ինչ) յերկուցն. (Շ. թղթ.) իմա՛ ըստ հոմաձայնութեան յն. դիս (ար. եւ իգ). դի (չէզ) լտ. ա՛լիքուիս, ա՛լիքուա, ա՛լիքուիտ։


Չ (tcha)

s.

the twenty fifth letter of the alphabet, and the nineteenth of the consonants;
seven hundred, seven hundredth.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ միայն զքահանայութիւնն չառ, այլեւ ի թագաւորութենէ անտի եւս անկաւ բորոտութեամբ։ Չհաւանականն իսկ անհաւատիցն առաւել հաստատեսցի ի միտս։ Որք յանցաւորս որպէս ի չանցաւորս յուսայցեն։ Յորժամ հասանէ դեւն ի մոլին, զչլուրս եւ զչլեալս տայ խօսել։ Արդարութիւն՝ ոչ միայն առ ընչիցն չագահելոյ, այլեւ որ այլով ախտիւք չախտանայցէ։ Արտաքին յունաց չիմաստուն իմաստունքն. (Ոսկ. ես.։)


Չարաբարութիւն, ութեան

s.

ill-nature, wickedness, malignity, iniquity, malevolence;
immorality.

· Calfa

NBHL (1)

Քաջ զքեզ գիտես այդպիսի չարաբարու լեալ. (Ճ. ՟Ը.։)


Չարակնեմ, եցի

vn. va. to look on with an evil eye, with displeasure, enviously, to envy.

· Calfa

NBHL (1)

Դու արդեօք՝ ոչ կալեալ ընդ մեզ ոխս՝ չըչարակնիցես զմեզ. (հին տպ. եւ զչարակնիցես) (Ագաթ.։)


Չարակրութիւն, ութեան

s.

pain, suffering;
ill usage.

· Calfa

NBHL (1)

Բազում արտասուօք եւ հեծութեամբ եւ չարակրութեամբ դատեսցիս մինչեւ ի մահ։ Զամենայն չարակրութիւնս սիրեսցես։ Գետնախշտութիւն եւ պահք եւ աղօթք եւ չարակրութիւն։ Բազում (տպ. յոյժ) չարակրութեամբ լեալ ես դու ի կեանս քո. (Վրք. հց. ՟Զ. ՟Ը. ՟Ժ՟Ա։)


Չարամահ

adj. adv.

worthy of a cruel death;
mortally, to death;
— առնել, սատակել, to kill, to slay barbarously, to massacre;
— լինել, զմահ — մեռանել, to die, to perish miserably.

· Calfa

NBHL (1)

Ելեալ դահճապետն՝ պարծելով չարամահ առնել զնա։ Իբրեւ զթշնամիս չարամահք եղեալ ի վերայ երախտեացն. (Ագաթ.։)


Չարամիտ, մտաց

adj.

evil-minded, ill-intentioned, malevolent, malignant, malicious, wicked;
cunning, crafty, cheating.

· Calfa

NBHL (1)

Եթէ չարամիտ ոք լեալ էր, կարօղ էր այլազգ ասել։ Որպէս չարամիտքն կարծեցին։ Զի նոցա՝ որ չարամիտքն էին՝ դիւրընկալ լինիցի. (Ոսկ. յհ.։)


Չարապաշտութիւն, ութեան

s.

impiety;
heresy;
idolatry.

· Calfa

NBHL (1)

Արիոսի գտանիս չարապաշտութեանն զուգաձայն։ Եւ սորա (բէլայ) խաւար չարապաշտութեանն զբոլոր տիեզերս ընդ իւրեւ կալեալ կուրացոյց։ Ուղղաձիգ արարեալ ջաղխեսցուք զվեհագոյն եւ զգերակացեալն ի նոսա չարապաշտութեանն ագամ (զգլուխ չար աղանդոյն). (Յհ. իմ. երեւ. եւ Յհ. իմ. պաւլ.։)


Չափաւոր

adj.

of a just measure, measured, right, meet, proper, decorous, suitable;
middling, moderate, tolerable, so so;
moderate, sober, frugal;
modest, discreet.

· Calfa

NBHL (1)

Գեղեցիկ եւ չափաւոր մոլութեամբ յայսոսիկ մոլեալ եւ զակատեալ։ Պարկեշտ ի կերակուրս եւ յըմպելիս, եւ ի ցանկութիւնս մարմնոյն չափաւոր. (Խոր. ՟Ա. 1. 23։)


Չմիաբանութիւն, ութեան

s.

disunion, disagreement, variance.

· Calfa

NBHL (1)

Կարծեալն սակաւուք չմիաբանութիւնն ազատեցուցանէ յամենայն կարծեաց։ Մեղադիր լեալ չմիաբանութեան. (եւ այլն. Ոսկ. մ. ՟Ա. 1։)


Չորաբեկ

adj.

dry, frugal;
— հաց, dry toast;
— սեղան, frugal table, light meal.

· Calfa

NBHL (1)

Վայելեալք ցերեկութեանն վաստակօք, ի չորաբեկ սեղանն մատչին. (Ոսկ. ՟ա. տիմ. ՟Ժ՟Դ։)


Շամբուշ

adj. fig.

foolish, mad;
extravagant, absurd;
carried away by passion, furious, maniac, mad for, dotingly fond of, lovestricken;
lewd, libidinous.

· Calfa

NBHL (1)

Շամբուշ է, որ ընդ վեհագունին քան զինքն բերէ հակառակութեան վէճ։ Շամբուշք, եւ կամ փառամոլեալք յանառակ շրջագնացութէան. (Պիտ.։)


Շատիմ, տեայ

vn.

cf. Շատանամ.

· Calfa

NBHL (2)

Դալարակերք լինին, եւ դուզնաքեօքն շատին։ Փոխանակ ջրոյ շատեալ օդոյն ցրտութեամբ։ Ոչ շատեալք միայն ամուսնովք, եւ ի պոռնիկս մոլեալք։ Երկրորդ մրցանակօքն շատեալ. (Փիլ.։)

առաջինքն այլ քարոզ չառնէին վասն նոցա, զի այսու շատէին։ Ոչ շատեաւ ասել միանգամ։ Ընկալեալ ոչ շատի, այլեւ աղաչէ. (Խոսր.։)


Շար, ից

s.

string, file, line, range, row, rank, order, long string, concatenation, chain, series, suite, train;
multitude, great number;
composition;
—ք մարգարտաց, string of pearls;
ոսկի —, gold chain;
—ք լերանց, mountain-chain;
— ճանճից, swarm or lot of flies;
— մրջմանց, swarm of ants;
anthill;
— շանց, pack, number of dogs;
— ազգաբանութեան, genealogy;
ի —ի հարկանել, to register, to record, to set or write down;
ի —ի արկանել, to string, to range, to rank;
ի — արկեալ թուել, to enumerate, to number, to count;
ի միում —ի հարեալ ընդ մի համարել, to be enumerated in the same series;
յանտեղեաց —ին է այս, it is very far from the purpose.

· Calfa

NBHL (1)

Զո՞րս հիւսեցից շարս եւ տողս բանից դսրովականաց։ Զպատասխանի խաչապսակն փրկչի ի շար առաջնոյն յաւելեալ հոգէկրի։ Որպէս ի ծիրս աստեղաց զարուսեակն երկնից ի ճահ է դասել ի շար սկսմանն. (Նար. ՟Ի. եւ Նար. առաք. եւ Նար. մծբ.։)


Շարական, ի, աց

s.

hymn, canticle, melody;
hymn-book, hymnology.

· Calfa

NBHL (1)

Աւելորդ շարական յարութեան, Այսօր յարեաւ. իմա՛ իւր սարօքն՝ յաւելեալ յետոյ ի լամբրոնացւոյն։


Շարամանեմ, եցի

va.

to interlace, to interweave, to intertwine, to lace, to join, to unite.

· Calfa

NBHL (1)

Գործել զնա, եւ պահել. առաջինն զաշխատութիւն, եւ երկրորդն զհոգեալն շարամանեալ ունի։ զուարխութիւնն՝ որ չարութեամբն է շարամանեալ առ սուգ եւ տրտմութիւն՝ ի բաց հալածել։ Մէջն՝ ի միմեանց ընկալեալ, եւ շարամանեալ ընդ միմեանս. (Յհ. իմ. երեւ.։)


Շարժլեմ, եցի

va.

cf. Շարժեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Ըստ այնմ մասին շարժլեալ փորձէ զմեզ. (Լմբ. պտրգ.։)


Շարժումն, ման

s. fig. ast.

movement, motion, stir, stirring, nod, shake, toss;
fluctuation, staggering;
excitation, provocation;
agitation, motion, impulse, commotion, emotion;
gesture, action;
earthquake;
movement;
զշարժմունս երակաց զննել, to feel the pulse;
cf. Ընդոստ.

· Calfa

NBHL (1)

Փլածի մեծի լերինն, զորմէ լեալ ասեն յահագին իմն շարժմանէ. (Խոր. ՟Ա. 29։)


Շարիատ, ի, իւ

s.

usury, illegal interest.

· Calfa

NBHL (1)

πλεονασμός abundantia. Բառ եբր. իբր Յեւլուած. այսինքն վաշխ յաւելեալ ի վերայ փոխոյ քան զգլուխ դրամոյն, եւ այլոց ընչից.


Շեղտամեղտ

adj.

enervated, effeminated.

· Calfa

NBHL (1)

τεθρυμμένος confractus, enervatus, mollis, insolens. Որպէս թէ շերտ շերտ եղեալ մեղկութեամբ. ըստ յն. ջախեալ. մանրեալ. մալեալ. ցոփ. թուլամորթ. խենէշ (ոք կամ ինչ). լոյծ. մեղկ. ... կոտրուած, թոյլ.


Շեշտ, ից

s. gr. mus. adv.

shrill voice;
accent, acute accent;
an Armenian note;
cf. Շեշտակի;
— ոլորիլ, to end in a point.

· Calfa

NBHL (1)

Շեշտ ընդ մէջ թիկանցն թափանցիկ լեալ՝ յերկիր անկանէր սլաքն. (Խոր. ՟Ա. 10։)


Շէն, շինից

s. adj.

inhabited place;
village, hamlet;
inhabitation;
edifice;
peopled, inhabited;
in good state, prosperous;
fertile, fruitful;
happy, gay;
ոչ միայն —ս, այլեւ յանշէնս, not only in inhabited but also in desert places;
եւ որ —ն մնասցէ, and that which shall not be destroyed.

· Calfa

NBHL (1)

Զմասն յունաց՝ որ ի հայս, զոր շէն կալեալ՝ հարկեսցին նմա. (Խոր. ՟Գ. 49։)


Շիկագոյն

cf. Շէկ.

· Calfa

NBHL (1)

Շառագոյնն ... շիկագոյն եւ արեանագին հայեցուածն։ Շիկագոյն (էր շիկաթանն)՝ հարազատ եւ նման իւր յաւելեալ ախտին. քանզի առաւել յալ ձակումն է շիկագոյն շառագունեալ ախտն. (Փիլ. լին.։)


Շինական, ի, աց

s. adj.

country-man, country-fellow, rustic, peasant, villager;
—ք or —եր, the peasants, peasantry, country people;
rustic, gross, rude, impolite, uncivil, clownish, boorish;
կին —, country-woman, peasantess;
մանուկ —, country lad;
աղջիկ —, country lass, cottage girl.

· Calfa

NBHL (1)

Աղատաց, եւ շինականաց։ Շինականաց, եւ ազատաց։ Ի մէջ շինական մարդկան կեցեալ էր։ Իբրեւ մարդք՝ որ վշտամբերք լեալ իցեն անդստին ի շինական սովորութեանցն. (Եղիշ.։)


Շինամուտ լինիմ

sv.

to enter the villages or towns.

· Calfa

NBHL (1)

Յաճախ ի ժողովուրդսն շինամուտ՝ լեալ ուսուցանէր. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 25։)


Ուղեգնաց, աց

s.

traveller, passenger.

· Calfa

NBHL (1)

Կալեալ զկիրճս ուղէգնացաց անապատին հագարու. (Յհ. կթ.։)


Ուղտաքաղ

s.

chimaera, fabulous monster half camel half deer.

· Calfa

NBHL (1)

Առասպելեալ կենդանի՝ խառն յուղտուէ եւ ի քաղէ.