Definitions containing the research ալ : 10000 results

Դժուարընդել

adj.

difficult to tame, to domesticate.

· Calfa

NBHL (2)

ԴԺՈՒԱՐԸՆԴԵԼ կամ ԴԺՈՒԱՐԸՆՏԵԼ. Որում ընտելանալ չէ դիւրին. անսովոր. դժուարին.

Որ դժուարընդել դաստիարակաւ խաչին վարժեալ կրթեցար. (Նար. կուս.։)


Դժուարընտել

adj.

cf. Դժուարընդել.

· Calfa

NBHL (2)

ԴԺՈՒԱՐԸՆԴԵԼ կամ ԴԺՈՒԱՐԸՆՏԵԼ. Որում ընտելանալ չէ դիւրին. անսովոր. դժուարին.

Որ դժուարընդել դաստիարակաւ խաչին վարժեալ կրթեցար. (Նար. կուս.։)


Դժուարիմ, եցայ

vn.

to be angry, enraged, vexed, offended;
to have trouble or difficulty.

· Calfa

NBHL (3)

δυσχεραίνομαι, χαλεπαίνω, δυσαρεστέω , σφαδάζω, ἅχθομαι moleste vel aegre fero, indignor, gravor եւ այլն. որ եւ ԴԺՈՒԱՐԱՆԱԼ. Դժկամակիլ. զայրանալ. նեղիլ. ծանր համարել. չախորժել. ընդդիմութիւն կրել.

Յորոց ի վերայ յիրաւի աստուած դժուարեալ։ Յերեսաց նոցա դժուարեալք։ Ոչ դժուարելով ընդ թափառանսն։ Ո՞ ոք ոչ դժուարեալ լիցի յամենայն քաղաքէ վարիլ. (Փիլ.։)

Ջուր միշտ զառ ի վայրն սիրէ գնալ, իսկ զառ ի վերն դժուարի. (Սարգ. յկ. ՟Թ։)


Դժուարիմաց

adj.

difficult to understand, ohscure, unintelligible.

· Calfa

NBHL (3)

ԴԺՈՒԱՐԻՄԱՆԱԼԻ ԴԺՈՒԱՐԻՄԱՑ. δυσνόητος intellectu difficilis Դժուարին առ իմանալ. մթին. խրթին.

Որ են բանք աստուածային գրոց՝ դժուարիմանալիք. (Շ. թղթ.։)

Ոչ դժուարիմանալիս եւ դժուարուսանելիս նոցա զիմաստսն առաջի արկանեն. (Ոսկ. ղկ.։)


Դժուարին

adj.

difficult, hard, impracticable, painful, laborious, fatiguing, grievous, unpleasant, vexatious, thorny, delicate, imposing;
heavy, weighty, onerous, rough, rugged.

· Calfa

NBHL (4)

ԴԺՈՒԱՐԻՆ որ եւ ԴԺՈՒԱՐ. δύσκολος, δυσχερής, χαλεπός եւ այլն. difficilis, operosus, molestus, gravis, durus, saevus Աշխատալի. տարժանելի. ծանր. խիստ. նեղիչ. սաստիկ. անհնարին. դժկամակելի. դժար, ծանտր.

Ի յոյժ դժուարինս կարծեցեալ է մեզ. (Փարպ.։)

Գործեցեալ չարն դժուարի՛ն ջնջին. (Մաշկ.։)

Ո՞վ է սա, որ այսպէս դժուարին անկեալ դնի. (Վրք. հց. ՟Թ։)


Դժուարոտ

adj.

vexatious, difficult.

· Calfa

NBHL (1)

Թէ դժուարոտիցէ եպիսկոպոսն, համարձակեալ լիցի երիցանց. յն. արտուղի կամ հեռագնաց. (Կանոն.։)


Դժուարորս

adj.

difficult to be caught in hunting or fishing.

· Calfa

NBHL (4)

ԴԺՈՒԱՐՈՐՍ եւ ԴԺՈՒԱՐՈՐՍԱԼԻ. δυσθήρατος difficilis venatu, vel intellectu Զոր դժուար է որսալ, ըմբռնել՝ իրօք կամ մտօք.

Փոխադրեալն ոչ գտանիւր, դժուարագիւտ եւ դժուարորսալի գոլով։ Դժուարակարծելի եւ դժուարորսալի է՝ խարդախ արուեստիւք ստուերացուցեալ. (Փիլ.։)

Դժուարորսալի ճշմարտութեանն բան դիւրաւ կարէ փախչել յայնցանէ՝ որք ոչն զգուշանան. (Բրս. հայեաց.։)

Այլ նա դարձեալ ո՛չ ի դժուարորսալեացն է, մանաւանդ թէ ի կարողագունիցն. (Պիտ.։)


Դժպհիմ, եցայ

vn.

to be angry, enraged;
to resist, to oppose.

· Calfa

NBHL (1)

ԴԺՊՀԻԼ կամ ԴԺՊՀԵԼ. Դժկամակիլ. դառնանալ. դժնէանալ.


Դժպհութիւն, ութեան

s.

dissension, resistance;
vexation, regret, displeasure.

· Calfa

NBHL (1)

Փոփոխումն չընկալաւ դժպհութեամբ իրաց. (Սեբեր. ՟Դ։)


Դժրամիտ

adj.

perfidious;
traitorous, disloyal;
wicked, malicious.

· Calfa

NBHL (1)

Նենգամիտ. չարամիտ. կամ Խաբեալ մտօք.


Դժրանք

cf. Դրժանք.

· Calfa

NBHL (1)

Հալածակա՛ն լինի վասն կարծեաց ինչ դրժանաց. (Վրդն. պտմ.։)


Դժրեմ, եցի

va.

to defraud;
to deceive.

· Calfa

NBHL (1)

Նենգեալ դժրեաց երդմանն. (Փարպ.։)


Դի, ոց

s.

dead body, corpse;
carcass.

· Calfa

NBHL (2)

πτῶμα cadaver որ եւ ԴԻԱԿՆ, կունք. Գէշ. շաղիղ. մեռելոտի. մարմին մեռեալ կամ մեռելոյն. մեռել. լէշ. լաշ։ Ա՛յլ է եւ ԴԻՔ, դից։

Դի կենդանի, եւ խօսուն մեռեալ։ Անկեալ դնիմ դի անկենդան։ Քան զմեռելութիւն քառօրեայն դիոյ. (Նար.։)


Դիագող

adj.

who lifts or plunders dead bodies;
who steals idols

· Calfa

NBHL (1)

Նա՛ ումեք ի մարդկանէ չէ՛ օրէն դիագող շրջել. այսինքն ի գողանալ զդի. (Եղիշ. յար.։)


Դիազարդ, աց

s.

that dresses a dead body.

· Calfa

NBHL (1)

ἑνταφιαστής sepultor որ եւ ԴԻԱՊԱՏԻԿ. Որ զմեռեալս զարդարէ, պատէ, զմռսէ.


Դիաթաղ, աց

s.

grave-digger.

· Calfa

NBHL (1)

Աւազակապետ լեալ էր յառաջ, եւ դիաթաղ հեթանոսաց. (Վրք. հց. ՟Ի։)


Դիակապուտ, պտաց, ից

adj.

that strips dead bodies.

· Calfa

NBHL (1)

ԴԻԱԿԱՊՈՒՏ τυμβωρύχος busta eruens, spoliator mortuorum, vespillator որ եւ Դիակողոպուտ, Դիազերծ. Կապտօղ եւ կողոպտօղ զմեռեալս՝ ի բացի եւ ի գերեզմանի.


Դիակիր, կրաց

adj. s. that carries, buries the dead.

· Calfa

NBHL (4)

Խառնուած բաղկացեալ յոգւոյ եւ ի մարմնոյ՝ դիակիր է (հոգին՝ մարմնոյ)։ Գինեզինութեամբք եւ խոհակերութեամբք՝ դիակիր եմք մարմնովս (որ ուտէ զկենդանիս). (Փիլ. լին.։)

Հոգի մեռեալ ի մեղաց անտի՝ ի մարմինն եդեալ կայ իբրեւ ի շիրմի, եւ նա դիակիր շիջի զօրէն անասնոց։ Մեղաւորքն իբրեւ դիակիրս շրջին. (Սարգ. յկ. ՟Գ։ եւ Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Թ։)

(Ծերն) դիակիր ինքեան, եւ կենդանւոյն մեռեալ. (Լմբ. սղ.։)

Ցորչափ չէ շնչաբերեալ սաղմն, դիակիր է մայրն. (Տօնակ.։)


Դիակն, կանց

s.

corpse, dead body;
պաճուճել գեղովք զ—, to embalm;
առնել — անթուելի, to make great carnage;
դիակունք կռոց, destruction of idols.

· Calfa

NBHL (6)

Իբր ա. Դիակնացեալ.

Զդիակն բելայ պաճուճեալ իմն դեղովք։ Դիակամբք թշնամեաց լցին զդաշտն ամենայն. (Խոր. ՟Ա. 10։ ՟Գ. 37։)

Եկեալ անկաւ առ ոտս դիականն (ալեքսիանոսի). (Ճ. ՟Ժ.։)

Ողորմելի տեսլեամբ անկեալ դիակունս ի վերայ դիականց. (Ղեւոնդ.։)

Ի մերձենալ խաչին իսկ եւ իսկ ի դիակն՝ յարեաւ ի մեռելոց. (Ճ. ՟Ժ.։)

νεκρός, τεθνικῶς mortuus, κώλα corpora Դի. շաղիղ. մեռեալ. մարմին մարդոյ վախճանելոյ. արձան կործանեալ կամ փշրեալ. մեռել. լեշ. Տե՛ս (՟Ա. Թագ. ՟Ժ՟Ե. 46։ ՟Լ՟Ա. 8։ ՟Գ. Թագ. ՟Ժ՟Դ. 11։ Տոբ. ՟Ա. 21։)


Դիակնանամ, ացայ

vn.

to become a corpse, to die.

· Calfa

NBHL (2)

Տապաստ անկեալ դիակնացան. (Փարպ.։)

Եւ անդ դիակնացեալք շուրջ զքաղաքաւն. (Լմբ.։)


Դիակողոպուտ

cf. Դիակապուտ.

· Calfa

NBHL (1)

Դիակապուտ, եւ առաւել Գերեզմանակրկիտ. մեռելը թալլօղ հանուեցընօղ.


Դիակոյտ, կուտի

s.

heap of corpses.

· Calfa

NBHL (3)

ԴԻԱԿՈՅՏ ԴԻԱԿՈՒՏԵԱԼ. Դիակնացեալ եւ կուտեալ դի ի վերայ դիոց.

Գէշ եղեալ եւ դիակոյտ ապականութեամբ. (Վրդն. ծն.։)

Ի դիակուտեալ մարմինս նոցա գթելով։ Ի փախստենէ սրոյն ի դիակուտեալ մարմինսն գլորելով. (Նիւս. մկ. բեթղ.։)


Դիահանութիւն, ութեան

s.

burial, funeral procession, obsequies.

· Calfa

NBHL (2)

ԴԻԱՀԱՆՈՒԹԻՒՆ ԴԻԱՀԱՆՔ. κῆδος, ταφή, ἑκφορά funus, sepultura, elatio Հանել տանելն ի տանէ զմեռեալն ի թաղումն. թաղումն. սուգ մեռելոյ.

Օրհնութեամբ յուղարկեն զգնացեալն. յուղարկութիւն կոչեն, եւ ոչ դիահանութիւն. (Ոսկ. ՟ա. տիմ. ՟Ժ՟Դ։)


Դիահանք, հանաց

s.

cf. Դիահանութիւն.

· Calfa

NBHL (2)

Օրհնութեամբ յուղարկեն զգնացեալն. յուղարկութիւն կոչեն, եւ ոչ դիահանութիւն. (Ոսկ. ՟ա. տիմ. ՟Ժ՟Դ։)

ԴԻԱՀԱՆՈՒԹԻՒՆ ԴԻԱՀԱՆՔ. κῆδος, ταφή, ἑκφορά funus, sepultura, elatio Հանել տանելն ի տանէ զմեռեալն ի թաղումն. թաղումն. սուգ մեռելոյ.


Դիանամ, ացայ

va. vn. cf. Դիեմ

· Calfa

NBHL (1)

Ի գիրկ մօր զգուեալ, եւ ի ստեանց դիացեալ. (Գանձ.։)


Դիապաշտութիւն, ութեան

s.

idolatry.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ ունի խնդութիւն կռամոլ դիապաշտութիւնն, այլ տխրութեամբ լցեալ է. (Եփր. աւետար.։)


Դիապատեմ, եցի

va.

cf. Դիազարդեմ.

· Calfa

NBHL (2)

Պատմել զմեռեալն. պատնել.

Զկոյսն դիապատեալ. (Վրդն. յանթառամն.։)


Դիապատիկ

cf. Դիազարդ.

· Calfa

NBHL (2)

Եւ եբր Դիապատեալ.

Առ դիապատիկ մարմին առն աստուծոյ մտեալ. (Յհ. կթ.։)


Դիեմ, եցի

va.

to suck, to suck milk from the breast.

· Calfa

NBHL (4)

Երկիր դիեալ անձրեւօք. (Լմբ. առակ.։)

Տղայք զկոտորեալ մարամբքն փարէին, եւ դիէին զարիւն ստեանց նոցա որպէս զկաթն. (Կաղանկտ.։)

Ծնաւ ի կուսէ, եւ խնամածութեամբ պահպանեալ՝ դիեցաւ կաթամբ ի նմանէ. (Մխ. ապար.։)

θηλάζω lacteo, sugo Ծծել զկաթն ի ստեանց մօր կամ դայեկի. դիանալ, իրօք կամ նմանութեամբ. ծիծ ուտել.


Դիեցումն, ման

s.

act of sucking.

· Calfa

NBHL (1)

Դիելն, Դիեցուցանելն. ծիծ ուտելը, եւ տալը.


Դիեցուցանեմ, ուցի

va.

to suckle, to nourish with milk, to give suck.

· Calfa

NBHL (2)

որ եւ Դիացուցանել. Տալ դիել կամ ծծել. սնուցանել կաթամբ ստեանց. իրօք կամ նմանութեամբ. ծիծ տալ, կաթ տալ.

Կաթնասուն ստեամբքն դիեցոյց։ Մայրենի կաթամբ ջամբեալ դիեցուցեր։ Նար.։


Դիզադէզ

adj. adv. much heaped up, in a heap.

· Calfa

NBHL (1)

Դիզադեզ յեղյեղուկ փրփրացեալ. (Ագաթ.։)


Դիզան

adj.

piled, raised.

· Calfa

NBHL (2)

Անստոյգ բառ, իբր Դիզացեալ, բարձրացեալ. կամ բայ, որպէս Դիզեցան, դիզացան.

Պատառիչ ջուրցըն մածեալ, դիզան ալեացըն թանձրութեան. (Մագ. ոտ. խչ.։)


Դիզանամ, ացայ

vn.

to gather;
to rise;
— հերաց, to bristle up, to stand.

· Calfa

NBHL (2)

διαδίδωμι, διαχύω diffundor որ եւ ԴԻԶԱՆԻԼ. Դէզ լինել ի վեր կոյս. բարձրանալ, ծառանալ, վերելս առնել զմիմեամբք. բարդիլ. կուտակիլ. ծաւալիլ.

Ճենճերն ի տապակէ անտի ելեալ դիզացեալ ծառանայր. (՟Բ. Մակ. ՟Է. 5։)


Դիզանիմ, դիզայ

vn.

cf. Դիզանամ.

· Calfa

NBHL (2)

Դիզել, եւ դիզանալ. կուտակիլ. բարձրանալ. եւ Բազմանալ ի վերայ միմեանց. խռնիլ.

Ալիք զալեօք դիզանէին. (Վեցօր. ՟Գ։)


Դիզեմ, եցի

va.

cf. Դիզանեմ.

· Calfa

NBHL (2)

Ի վերայ անձանց ձերոց զայդչափ բազում մահապարտութիւնն դիզեալ կուտեցէք. (Փարպ.։)

Զցանկութիւնսն բորբոքեալ դիզու. (Փիլ. լին.։)


Դիզում, զի

va.

cf. Դիզեմ.

· Calfa

NBHL (2)

Ի վերայ անձանց ձերոց զայդչափ բազում մահապարտութիւնն դիզեալ կուտեցէք. (Փարպ.։)

Զցանկութիւնսն բորբոքեալ դիզու. (Փիլ. լին.։)


Դիմաբանեմ, եցի

va.

cf. Ընդդիմաբանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Իսկ նա դիմաբանէր, եթէ ոչ արարեալ է իմ զայդ։ Ոչ դիմաբանել աւագացն. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Ա. ՟Ժ՟Զ։)


Դիմագրաւ, ից

adj. adv.

that exposes himself, that ventures, adventurous, hazardous;
adventurer;
hold, insolent;
boldly;
— լինել, to expose one's self, to venture

· Calfa

NBHL (1)

Ա՛յ վսեր եկեալդ դիմագրաւ. (Ճ. ՟Ա.։)


Դիմագրաւեմ, եցի

vn.

cf. Դիմագրաւ լինիմ.

· Calfa

NBHL (5)

Դիմագրաւեալք ընդ խռովութիւն ահագին ծովուն. (Ագաթ.։)

Ի չարէն հալածեալք, եւ առ աստուած դիմագրաւեալք. (Յճխ. ՟Ժ։)

Զամենայն զարդելեալսն անխէթ եւ անկասկած դիմագրաւեալ գործեն. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 17։)

Ընդէ՞ր այդչափ դիմագրաւեալ՝ չկամիս հնազանդել ինքնակալին։ Տեսանեմ զքեզ դիմագրաւել, եւ չհամարիս ինչ զտանջանսդ. (Ճ. ՟Ա.։)

Եւ նոքա դիմագրաւեալք առ այն ոչինչ կարէին տալ պատասխանի. (Համամ առակ.։)


Դիմագրաւիմ, եցայ

vn.

cf. Դիմագրաւ լինիմ.

· Calfa

NBHL (5)

Դիմագրաւեալք ընդ խռովութիւն ահագին ծովուն. (Ագաթ.։)

Ի չարէն հալածեալք, եւ առ աստուած դիմագրաւեալք. (Յճխ. ՟Ժ։)

Զամենայն զարդելեալսն անխէթ եւ անկասկած դիմագրաւեալ գործեն. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 17։)

Ընդէ՞ր այդչափ դիմագրաւեալ՝ չկամիս հնազանդել ինքնակալին։ Տեսանեմ զքեզ դիմագրաւել, եւ չհամարիս ինչ զտանջանսդ. (Ճ. ՟Ա.։)

Եւ նոքա դիմագրաւեալք առ այն ոչինչ կարէին տալ պատասխանի. (Համամ առակ.։)


Դիմադարձեմ, եցի

vn.

to oppose, resist.

· Calfa

NBHL (3)

ԴԻՄԱԴԱՐՁԵՄ ԴԻՄԱԴԱՐՁԻՄ. Դիմադարձ լինել. ընդդէմ կալ.

Որում դիմադարձեալք քահանայապետքն. (Արշ.։)

Ընդ արարչին դիմադարձեալք (կամ ձել) ձեռնարկէին. (ՃՃ.։)


Դիմադարձիմ, եցայ

vn.

cf. Դիմադարձեմ.

· Calfa

NBHL (3)

ԴԻՄԱԴԱՐՁԵՄ ԴԻՄԱԴԱՐՁԻՄ. Դիմադարձ լինել. ընդդէմ կալ.

Որում դիմադարձեալք քահանայապետքն. (Արշ.։)

Ընդ արարչին դիմադարձեալք (կամ ձել) ձեռնարկէին. (ՃՃ.։)


Դիմադրութիւն, ութեան

s.

antiperistasis;
cf. Դիմադարձութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Ըստ միումդ նմանութեան հեշտածինք են, եւ ըստ միւսումդ դիմադրութեան՝ դիւրամեռք։ Դիմադրութիւն դիմեցմանն։ Դիմադրութիւնն ի հակառակաց հարթ պահեցեալ. (Նար. ՟Ե. ՟Կ՟Ե. ՟Ձ՟Զ։)


Դիմակաց

cf. Դիմադարձ.

· Calfa

NBHL (2)

Ըմբերանեալ զդիմակաց կողմնն. (Եզնիկ.։)

Դիմակաց եղեալ հրամանի արարչին. (Անան. նին.։)


Դիմակցիմ, եցայ

vn.

cf. Դիմադարձիմ.

· Calfa

NBHL (1)

ԴԻՄԱԿՑԵՄ կամ ԴԻՄԱԿՑԻՄ. Հակառակ կալ հակառակողին.


Դիմահար

adj.

opaque;
cf. Ընդդիմահար.

· Calfa

NBHL (2)

Դիմահար արկեալ զմեօք զմաշկեղէն պատմուճանն. (Վրդն. երգ.։)

Ի դիմահարէ անբաւութեանն արգելեալ՝ ոչ կարաց անցանել, եւ անսկիզբն անուանեաց. (Լծ. ածաբ.։)


Դիմամարտիմ, եցայ

vn.

to oppose, to resist.

· Calfa

NBHL (1)

Դիմամարտեալ՝ ի կայսերէ ապստամբեցին. (Զքր. կթ.։)


Դիմամարտութիւն, ութեան

s.

war, contrast, opposition, resistance, enmity, adversity.

· Calfa

NBHL (1)

Որ առ ցանկութիւնս եւ դիմամարտութիւնս ճահաւորեալ է. (Պղատ. տիմ.։)


Դիմանամ, ացայ

vn.

cf. Ընդդիմանամ.

· Calfa

NBHL (6)

Ընդդիմանալ. եւ Տոկալ. դէմ կայնիլ, ու դիմանալ.

Եօթն անգամ նեղեալ ի խորհրդոյն՝ կամէր գնալ եւ ննջել. եւ դիմացաւ, եւ ոչ գնաց. (Վրք. հց. ձ։)

Ոչ ոք կարէր դիմանալ նմա, կամ աստուծոյ, կամ պատկերին աստուծոյ։ Դիմացաւ, եւ փշրեցաւ. (Վրդն. դան. եւ Վրդն. ել.։)

Դիմացողացն տալ հրաժեշտ. (Տօնակ.։)

Երրեակ դիմացեալ, անձամբ որոշեալ. (Գանձրն.։)

Գտեալ օգնութիւն ի կայսերէ՝ դիմացաւ պարսից. (Պտմ. վր.։)