to make a noise;
to murmur, to grumble;
cf. Հնչեմ.
· Calfa
Մարգարէն զիւր ինչ ոչ տայ հրաման, բայց զոր հնչեալն լինի (յաստուծոյ), դնդչէ բանիւք. (Փիլ. լին. ՟Ա. 3։)
nasty, ugly, impure.
· Calfa
Անիծք անկերպաւորք, եւ երամակք ոմանք քրտնածինք զազրաթորմիք. (Նար. ՟Կ՟Թ։)
passionate, desperate, furious, turbulent;
grievous;
—, — գնաբար, abruptly, turbulently, angrily.
· Calfa
Հրամայէ գրել ... բանս զայրագինս (ըսպառնալիս)։ Ցածո՛ զքեզ սակաւիկ մի ի զայրագին սրտմտութենէդ. (Եղիշ. ՟Բ. ՟Ը։)
cf. Զայրոյթ.
· Calfa
Առ զայրուկս սրտին թագաւորն հրաման ետ կոտորել. (Վրդն. դան.։)
to knead, to bake;
to adhere;
to mix mortar;
to mix;
— իւղով, to butter.
· Calfa
Զմանրամազ փոշիացեալ հողս ջրոյն խոնաւութեամբ զանգանէ. (Եղիշ. ՟Բ։)
cf. Զանգանեմ.
· Calfa
Զմանրամազ փոշիացեալ հողս ջրոյն խոնաւութեամբ զանգանէ. (Եղիշ. ՟Բ։)
hidden, secret;
secretly, clandestinely, by stealth, incognito, without being known;
hiding-place, lurking-place;
— ի ներքս սպրդել, to creep, to slip, to steal stealthily.
· Calfa
ԶԱՆԽՈՒԼ. մ. κρυφῶς, λάθρα occulte, clam Զանխլաբար. ի ծածուկ. լռելեայն. անյայտաբար. լռիկ մնջիկ. յարամրի. գողտուկ, սուսիկ փուսիկ.
decrepit, broken down, crazy.
· Calfa
Թէ ի զառամաց ոք իցէ, հանդերձ գոռոզութեամբ հրամայէ. իսկ եթէ մանուկ, ընդդէմ կայ. (Ճ. ՟Ժ.։ Վրք. հց. ձ։)
before, in presence of;
cf. Առաջեւ.
· Calfa
Զառաջեաւ իւրով զսա էր սնուցեալ։ Հրաման տայր կոչել զառաջեաւ իւրով։ Զառաջեօք անկանէր։ Զբազում զախոյանից զգլուխսն բերէր զառաջեաւ. (Բուզ. ՟Դ. 12. 20. 39։ ՟Ե. 7։)
cf. Զառաջեաւ.
· Calfa
Զառաջեաւ իւրով զսա էր սնուցեալ։ Հրաման տայր կոչել զառաջեաւ իւրով։ Զառաջեօք անկանէր։ Զբազում զախոյանից զգլուխսն բերէր զառաջեաւ. (Բուզ. ՟Դ. 12. 20. 39։ ՟Ե. 7։)
that loves ornaments, that decks him or herself;
dandy, eoxcomb, coqnettish.
· Calfa
Սիրամարգ զարդասէր է եւ պայծառաթեւ. (Վեցօր. ՟Ը։)
to adorn or bedeck one's self;
յարեաւզարդարեցաւ զարդու իւրով ըստ զարդու կանանց, she arose and arrayed herself in all her woman's attire;
— փետրովք սիրամարգի, to deck one's self in borrowed feathers.
· Calfa
hideous, dreadful, formidable;
horrible, execrable.
· Calfa
Զզարհուրելին մարդկան՝ տենչալի հրամայէ լինել. (Շ. մտթ.։)
cf. Զբօսեցուցիչ.
· Calfa
ԶԲՕՍՈՒՑԻԿ որ եւ գրի ԶԲՈՒՍՈՒՑԻԿ. Որպէս Վերացեալ եւ վերամբարձ ինչ, յոր զբօսանին աչք եւ միտք. μετέωρος sublimis
sensibly;
sensually;
materially;
openly.
· Calfa
Ցուցցէ զնշանակ իրացն զգալապէս։ Հրամայեաց զգալապէս զնմանութիւն տեսլեանն ձեւակերպել։ Քննել պիտի, թէ զգալապէս եւ ճշմարիտ ի շուրջ էա՞ծ սատանայ զՏէրն յԵրուսաղէմ եւ ի լեառն բարձր. (Վրդն. ծն.։ Վրդն. ել. եւ Վրդն. աւետար.։)
governor of a province, prefect;
agent, manager;
— միմանձանց, provincial.
· Calfa
Որպէս թագաւորն զգաւառապետին զգործոն քննել պահանջէ։ Որպէս ձեր գաւառապետքն ընդ ձեր հրամանաւ. (Լմբ. իմ.։)
an instrument of torture, press, gag, torture, fetters.
· Calfa
Հրամայեաց զսուրբն իջուցանել ի գելարանաց անուոյն. (Ճ. ՟Ա.։)
s. pl. villages, fields.
· Calfa
Կոխեցին քանդեցին զգեղեցիկ ստացուածս այգեստանեացն եւ գեղաստանեացն։ Հրամայեցին (տալ) նմա գեօղաստեայս բնաբար ծառայութեան, եւ գետ ձկնորսաց։ Որ միանգամ առաջին թագաւորացն աղուանից գեօղաստայք եւ սահմանք լեալ էին. (Կաղանկտ.։)
handsome, pretty, genteel, gallant, agreeable, smiling, graceful, cheerful;
polite, becoming, proper, decent, light, elegant, happy, good;
—, —ս, — իմն, well, very well, prettily, politely, decently;
bravely, excellently, gallantly;
— դպրութիւնք, fine letters.
· Calfa
Տուր ինձ հրաման՝ գեղեցիկ յանդգնութեամբս լինել եզր ի միջի ձերում. (Լմբ. ատ.։)
thrown into a river;
գետընկէց առնեմ, to throw into a river.
· Calfa
Ապրեցոյց ի գետընկէցն հրամանէ. (Վրդն. ծն.։)
ground, earth, soil, land, place;
զգետնի, ընդ —, ի գետնի, ի —, on the ground, in the earth;
կորացեալ մտանել or պշնուլ ընդ —, covered with confusion to look on the ground;
անկեալ ի — երկիր պագանել, prostrated to worship;
հարկանել զգլուխն ի —, to knock one's head on the ground;
զարկանիլ, հարկանիլ զգետնի, to throw one's self violently on the ground;
զարկուցանել, հարկանել զգետնի, cf. Զգետնեմ;
գետնի աղիք or պտուղ, earth-worm.
· Calfa
that sinks, hides it self under the earth.
· Calfa
Որ մտանէ եւ որջանայ ի գետին. սորամուտ.
that loves the ground, that stretches it self on the ground;
attached to the vanities of the world, secular, mundane;
low, vile.
· Calfa
Զգետնանախանձսն եւ զնուաստսն լքեալ՝ առ վերամբարձսն համբառնայ։ Որք հասանեն առ ծայրութիւնն, ոչինչ ամենեւին թոյլ տան գետնանախանձացն։ Գետնանախանձ շառաւեղաց յերկրի կողմն խոնարհեալ. (Փիլ.։)
attachment to earth, love of the vanities of the world.
· Calfa
Յամենայն գետնանախանձութենէ ըստ վերամբարձութեան արտաքս որոշեալ. (Դիոն. երկն.։)
supreme, sublime, excellent, superior, eminent.
· Calfa
գերագոյն քերովբէից վերամբարձեալ ի յերրակի խորանս երկնից։ Գերագոյն քան զբնաւս անճառելւոյն հասիք երանութեան. (Շար.։)
cf. Երկիւղալիր.
· Calfa
Զի մի՛ զերկիւղալիցն լուիցուք հրաման, ընկեր զիա՞րդ մտէր այսր. (Սկեւռ. յար.։)
that flies, rushes to heaven.
· Calfa
Միտս երկնաթռիչ ի ստոր իջեալ։ Ա՛րկ զիս ի գաւիթս երկնաթռիչ երամիցդ. (Բենիկ.։)
resembling heaven, celestial, divine.
· Calfa
Գլուխք էք վերամբարձ եւ երկնահանգէտ. (Երզն. լուս.։)
cf. Երկնահանգէտ.
· Calfa
Գլուխք էք վերամբարձ եւ երկնահանգէտ. (Երզն. լուս.։)
celestial;
ethereal;
— մարմինք, celestial bodies, planets, etc.;
— բարկութիւն, the wrath of heaven.
· Calfa
Հրաման տուեալ երկնային ծովուն հեղուլ ի վերայ ցամաքի». իմա՛ ամպոց, կամ ջուրց վերնոց։
adj. s. inhabitant of heaven.
· Calfa
Երկնաքաղաքացի արամբն պօղոսիւ. (Փարպ.։)
agriculture, tillage, culture.
· Calfa
Զգործիս երկրագործութեանն հրամայէ պատերազմական գործիս առնել. (Կամրջ.։)
adoration, worship;
prostration;
— կռոց, idolatry;
— մատուցանել, to worship.
· Calfa
Ի վայր խոնարհեալ ծնրադրական երկրպագութեամբ։ Որում կրկին ծունր երկրպագութեան ամենայն եղելոց։ Քեզ երկրպագութեամբ ունել շնորհ տիրամայր. (Նար.։)
ad. triple;
trebly.
· Calfa
Երրակի յօրինմամբ տաղաւարացն խորհրդոյ։ Վերամբարձեալ ի յերրակի խորանս երկնից։ Երրակի թիւ կատարեալ՝ յերիս անձինըս բաժանեալ. (Շար.։)
seven;
— անգամ, — times, many times.
· Calfa
Երեք, եւ եօթեանքն (կամ եօթանքն) առ ոչ մի ինչ հասարակ սահման շարամօտին. (Արիստ. քանակ.։)
adj. s. heptagon.
· Calfa
Եօթնանկիւնքն յեռանկեանցն բաղկացեալք։ Յարամանեալ յեօթնանկիւնսն պատկանին. (Մագ. ՟Խ՟Բ. եւ ՟Ը։)
to send abroad or from home;
cf. Գաղթիմ.
· Calfa
Գաղթեն բնակիչս աշխարհին յամրոցս, եւ ի քաղաքս ամուրս յերեսաց իսրայէլի։ Ելանէ հրաման ի կայսերէն՝ գաղթել զբնակիչս աշխարհին ի քաղաքս ամուրս, եւ ամուր աշտարակս. (Ղեւոնդ.։)
treasurer;
receiver.
· Calfa
Միթրիդատայ գանձաւորի իւրոյ։ Հրամայեցի գանձաւորաց՝ որ են յասորեստանի։ Իշխան գանձաւորաց. (՟Ա. Եզր. ՟Բ. 11։ ՟Ը. 21. 47։)
belonging to the pascal lamb;
immolation of the pascal lamb, Easter.
· Calfa
Մեծին մովսէսի հրամայէ աստուած առնել յեգիպտոս ի չորեքտասանն նիսան գառնազեն. (Տօմար.։)
that brings forth lambs.
· Calfa
Ի գումարտակ երամոյ գառնածին հօտից տանն լաբանու. (Նար. խչ.։)
iron;
iron weapon, sword, razor, nail;
— կակուխ, soft, malleable iron;
— գիւրայերձ, red-short iron, hot-short iron, red shear or sear iron;
— կալուանացեալ, galvanized iron;
— կռանահար, forged, tilted, bar, or malleable iron;
— հայելական, specular, oligist iron, iron ore;
— հրաբեր, pyrophoric iron;
— սպիտակ կամ թանագ, plate, white iron, tinned iron plate, tin, tin plate;
—ք, irons, chains, fetters, gyves;
— հնոտի, old iron;
կոտորք —ոյ, grape shot;
սայր —ոյ, tag;
վաճառական —, smith, blacksmith;
պատել —ով, to bind or mount with iron;
բազմախողխող —, sharp;
—ի դար, iron age;
կռանել զ— մինչ տարաշէկն է, to beat the iron while it is hot.
· Calfa
Հրամայէր ձոյլս երկաթաց բերել. (Ճ. ՟Ա.։)
chained, bound with iron;
— առնել, to enchain, to put in chains or fetters, cf. Շղթայեմ.
· Calfa
Հրամայեաց արկղ գործել երկաթակապ. (Խոր. ՟Գ. 45։)
of iron;
— գործիք, tool, instrument of iron.
· Calfa
Հրամայեաց հանել յերկաթեղէն տապակ։ Զոր կալեալ արշակայ՝ տարաւ ի պարթեւս երկաթեղէն կապանօք։ Կապէ զոտս արշակայ երկաթեղէն շղթայիւք. (Խոր. ՟Բ. 2. 12։ ՟Գ. 35։)
cf. Երկաթեղէն.
· Calfa
Հրաման ետ կապել երկաթեաւ։ Ի կապանաց երկաթոցդ։ Մերձեալ ի կապանս երկաթեաց իմոց։ Վարոցօք երկաթիւք (այսինքն երկաթեօք). (ՃՃ.։ եւ Վրք. հց. ՟Դ։)
that measures two opposite things;
s. mech. beam, lever of an engine;
— դրամահատ, lever for coining;
— փոխարինիչ, compensating balance.
· Calfa
diameter.
· Calfa
διάμετρος linea dimetiens, per medium secans Որ կտրէ յերկուս մասունս հաւասարս. այն է տրամագիծ.
cf. Երկայնաձեռն.
· Calfa
Հրամանաւ պտղոմէոսի երկայնաբազուկի զաստուածեղէն գիրսն թարգմանեցին. (Եպիփ. ծն.։)
to lengthen, to extend, to stretch, to draw, to draw out;
to prolong;
— զոտս or զսրունս, to stride, to straddle.
· Calfa
Տէրն մահու եւ կենաց ե՛ւ կարճել իշխէ զհրամանն իւր, եւ երկայնել. (Եզնիկ.։)