Definitions containing the research օր : 9873 results

Կաշառեմ, եցի

va.

to bribe, to corrupt, to practise upon, to buy over, to suborn, to seduce with bribes.

· Calfa

NBHL (1)

Իմաստութեամբն կաշառէ զնոսա, որպէս եւ երկրպագութեամբն։ Լաբանու ի նոյն կարծիս կաշառեալ՝ օրհնելով տանի զնա. (Վրդն. ծն.։)


Կաշկանդեմ, եցի

va.

to bind, to tie fast, to bind tightly, to lash together.

· Calfa

NBHL (1)

Զամուսնութիւն նախանձայոյզ առն կաշկանդեաց առ վաւաշ ունչս գիտութեան։ Կաշկանդեալ զօրէն երկաթապինդ լինէր կապանօք. (Պիտ.։)


Կաշմբուռն

adj.

strong, sturdy, robust, athletic, muscular, brawny.

· Calfa

NBHL (2)

ἁλκήεις robustus, fortis, strenuus. որ եւ ԿԱՐՇՆԵՂ. Կարծր եւ բուռն. կորովի. ուժեղակ. հզօր.

Այր կաշմբուռն զօրաւոր. (Եւս. քր. ՟Ա։)


Կապակից, կցի, կցաց

adj.

bound together;
conjoined.

· Calfa

NBHL (1)

συνδέσμιος, συνδεδέμενος simul vinctus, convinctus, colligatus. Կապեալն ընդ այլում. կցորդ նոյն կապոյ. ամոլակից. զոր օրինակ մարմինն կոչի կապակից հոգւոյն.


Կապակոտոր լինիմ

sv. fig.

to clear away any obstacles;
to break a treaty, to repudiate obligations.

· Calfa

NBHL (1)

Զօրավարն քան զամենայն զօրսն ելեւել առնէր, կապակոտոր լինէր, չմնայր հաւանութեան, մինչեւ զօրքն պարսից եկեսցեն. (Բուզ. ՟Դ. 20։)


Կապար, աց

s. bot.

lead;
caper;
caper-bush.

· Calfa

NBHL (2)

Եւ ցրուեսցի կապարն, այսինքն է փշալից անօրէնք. (Կոչ. ԺԵ։)

Կապար, կապրցախն։ Ի շիրազ կօրաք ասի. եւ այլն. (Բժշկարան.։)


Կապարայօդ

adj.

leaded.

· Calfa

NBHL (1)

Աշտարակ բարձրաբերձ՝ զօրաւոր վիմօք կապարայօդ հիւսմամբ շարադրեալ. (Արծր. ՟Ե. 2։)


Կապարան, աց

s.

detention;
prison;
bond, cord.

· Calfa

NBHL (2)

Կապարանաց ելով ի քաղաքի։ Կապարանին գոլով առ սոցա ոչ ուրուք ազատի. (Պղատ. օրին. ՟Ժ։)

Զօր ունին ի նաւի իբր ի կապարանի երկաթի շղթայս. (Պիտ.։)


Կապելայ

s.

tavern, public-house;
eating-house;
brothel.

· Calfa

NBHL (1)

Զօրէն բոզիցն՝ որ ի կապելայս նստին։ Պոռնիկ անուանին կանայք, որ ի կապելայս նստին. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Է։ Սարգ. ՟բ. պետ. ՟Դ։)


Կապելիոն

cf. Կապելայ.

· Calfa

NBHL (1)

Զօրէն բոզիցն՝ որ ի կապելայս նստին։ Պոռնիկ անուանին կանայք, որ ի կապելայս նստին. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Է։ Սարգ. ՟բ. պետ. ՟Դ։)


Կապերտակ, ի

s.

piece of tag, shred, strip, scrap, cutting of linen or cloth.

· Calfa

NBHL (1)

Կոստանդիանոս հրամայեաց զօրացն զյաղթող նշանն քրիստոսի դրոշմել ի վերայ կապերտակի. (Շիր. քրոն.։)


Կապերտիկ, տկի

cf. Կապերտակ.

· Calfa

NBHL (1)

Կոստանդիանոս հրամայեաց զօրացն զյաղթող նշանն քրիստոսի դրոշմել ի վերայ կապերտակի. (Շիր. քրոն.։)


Կապէնք, պինաց

s.

price of prostitution.

· Calfa


Կապնդեղ, ոյ

s. bot. lovage.

· Calfa

NBHL (1)

ԿԱՊՆԴԵՂ որ եւ կոչի ՔԵՂՈՅ ՍԵՐՄՆ. ՔԱՇՄ. Խոտ եւ արմատ կծու ախորժ՝ օգտակար ստամոքաց, իբր համազօր պղպեղի մանանխոյ. ... ըստ Մենինսքեայ որպէս լտ. ligusticum, siler montanum, կամ cunilago եւ այլն. (Բժշկարան.։)


Կապումն, ման

s.

tie, ligament.

· Calfa

NBHL (2)

Բերանն յովհաննու արար կապումն եւ լուծումն (օրինաց). (Եփր. համաբ.։)

Զօրէն աճառապինդ շղթայիւ կապումն անխաղաց՝ անուոց կառաց նոցա ժամանէր. (Պիտ.։)


Կապուտակ, աց

adj. s.

bluish, rather blue, sky-blue;
livid;
bluish, light blue;
— կամար, the roof or canopy of heaven, the cerulean vault;
—ն երկնից, sky-blue;
— ծովու, ultra-marine;
բրուսիական —, Prussian blue.

· Calfa

NBHL (1)

(Ծով երեւի ի գոյն) մերթ ծիրանւոյ, մերթ կապուտակի. (Վեցօր. ՟Դ։)


Կառավար, աց

s.

coachman, driver;
drover;
governor, regent, chief, rector.

· Calfa

NBHL (1)

Աստուած էր, եւ կառավար ամենայն արարածոց։ Տէր աստուած՝ կառավար համօրէն եղելոցս. (Աթ. համբ.։ Ճ. ՟Ա.։) որ եւ ասի ՂԵԿԱՎԱՐ, ՈՒՂՂԻՉ, ՆԱԽԱԽՆԱՄՈՂ եւ այլն։


Կառավարութիւն, ութեան

s.

act of driving;
conduct, regency, direction, government;
— տան, house-keeping, economy;
— քաղաքի, policy, politics.

· Calfa

NBHL (1)

Բազում այլ յարացոյցք առ կառավարութիւնս իսկ են. (Պղատ. օրին ՟Է։)


Կառափն, փին, փունք, փանց

s.

skull, cranium, head;
ընդ — հանել, to cut off the head, to behead, to decapitate.

· Calfa

NBHL (2)

Հանին (կամ հարին) զկառափունսն, եւ ընկեցին ի պարսպէն ի մեջ զօրացն. (՟Բ. Մակ. ՟Ա. 16։ Որպէս թէ հարկանիցէ ոք զկառափն մարդոյ. Ես. ՟Կ՟Զ. 3. յն. հարկանօղ զայր (իբր գլխատօղ)։)

Հրամայեյաց զկառափն հարկանել զանօրէն մահապարտին. յն. տարաշխարհիկ առնել. (որպէս թէ կարճել յաշխարհէ։)


Կառափնատութիւն, ութեան

s.

beheading, decapitation.

· Calfa

NBHL (1)

Նայեցաւ յօրէնս, զի ասաց, եթէ կառափնատութիւն փոխանակ կառափնատութեան. այսինքն ակն ընդ ական եւ այլն. (Եփր. թագ.։)


Կառուցանեմ, ուցի

va.

to construct, to build, to found, to erect, to set up, to raise, to edify;
to establish, to fix;
to place, to put;
to fasten, to attach;
to thicken;
— զաչս յիմն, to fix eyes on, to gaze at, to stare at.

· Calfa

NBHL (2)

Առ ի կառուցանել ամբոխ աղմկի ի վերայ փրկչին։ Ի ծնէ կուրի աչք հաստատ կառուցանել. (Զքր. կթ.։ Ընդդեմ ձմերայնոյ կառուցին զարօրս. Համամ առակ.։)

Ջուրք զօրէն պարսպաց կառուցեալ եղեն. յն. մածեալ պնդեալ կամ պաղեալ կացին. (Փիլ. տեսական.։)


Կասդրիոս

ast.

s. zool. beaver, castor;
Castor.

· Calfa

NBHL (1)

ԿԱՍԴՐԻՈՍ կամ ԿԱՍՏՐԻՈՍ. որ վրիպակաւ գրի եւ Կոտորոց, Կոթորոս, եւ այլն. իբր յն. լտ. գասդօր, որ է Կուղբ. ջրշուն.


Կասեցուցանեմ, ուցի

va.

to stop, to detain, to withhold, to keep in, to prevent, to hinder, to hold back, to interrupt.

· Calfa

NBHL (2)

Կասեցուցանելով զմարմնոյս զօրութիւն. (Պիտ.։)

Կասեցուցանել ի պատուոյն, կամ յարիական զօրութենէ, կամ ի հանդիսից բարեպաշտութեան. (Նանայ.։ Ղեւոնդ.։ Սարգ.։)


Կասկաջուր, ջրոյ

s.

malt-liquor, beer;
— սեղանոյ, table-beer;
— ընտիր, ale;
զօրաւոր or սեաւ —, porter;
— յոռի, swipes.

· Calfa


Կասկարայ, ից

s.

gridiron;
trivet, tripod;
խորովել՝ եփել ի վերայ —ի, to broil, to grill, to cook upon the gridiron;
միս ի —է, broiled meat.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ ոք ի զօրականաց արկ զմեզ ի խարոյկ, եւ կացոյց ի վերայ կասկարայից. (Ոսկ. ՟ա. թես.։)


Կասկենի, ենւոյ

s.

chestnut-tree;
—ք, chestnut-grove.

· Calfa

NBHL (1)

Նշենին քաղցր գ նեղեալ ի դառնութենէ եղբօրն՝ արար իւր բարեկամ եւ եղբայր զկասկենի, բարոյակից զնա գտեալ ըստ երկուց որակաց. (Մխ. առակ.։)


Կասում, սի

va.

to thrash corn;
to triturate, to pound, to bruise, to grind.

· Calfa

NBHL (3)

ԿԱՍՈՒՄ որ եւ Կասեմ, եցի, եա՛. ἁλοάω trituro. Կամնել. մանրել զորայս, զօրանն, զցողունս ցորենոյ կամնասայլիւ. ջարդել. ջախել.

Կասոյր ի կալն ցորեան։ Կա՛ս զնոսա, եւ մանրեսցե՛ս զժողովուրդս բազումս։ Որ կասուն, յուսով վայելել։ Կասեսցես զլերինս։ Կասեսցեն զամուր ամուր քաղաքս ձեր։ Իբրեւ զօրան վականակ կասցի. (՟Ա. Մնաց. ՟Ի՟Ա. 20։ Միք. ՟Դ. 13։ ՟Ա. Կոր. ՟Թ. 10։ Ես. ՟Խ՟Ա. 15։ Երեմ. ՟Է. 17։ ՟Ծ՟Ա. 33։)

Ոչ թէ նոքա կասեցին անձին ուժով, այլ զօրութիւնն աստուծոյ մանրեաց եւ փշրեաց. (Լմբ. միք.։)


Կատակերգեմ, եցի

va. fig.

to act comedy;
to jeer, to mock, to rally.

· Calfa

NBHL (1)

Կատակերգողացն յօժարութիւն ծիծաղելի ինչ առ մարդիկ ասելոյնգ կատակերգելով ձեռնարկութիւն առնել ասելոյն։ Ո՛չ իցէ պարտ զոչ եւ մի ոք ի քաղաքացեացն կատակերգել. (Պղատ. օրին. ՟Ժ՟Ա։)


Կատաղենի

s. bot. sycamore-tree.

· Calfa

NBHL (1)

Գոյ ի թզենիս, որ անուանեալ կոչի կատաղենիս, այս ինքն վայրի մոլաթուզ. (Վեցօր. ՟Ե։)


Կատաղի, ղւոյ, ղեաց

adj.

furious, impetuous, fierce, frantic, fiery, passionate, violent, unruly, wild, untamed, ferocious.

· Calfa

NBHL (1)

ԿԱՏԱՂԻ ԹԶԵՆԻ. cf. ԿԱՏԱՂԵՆԻ։ (Վեցօր. ՟ե։)


Կատաղութիւն, ութեան

s.

fury, impetuosity, rage, ferocity, frenzy, madness;
— հողմոց, wild rage, the fury of the winds;
— շան, rage, canine madness.

· Calfa

NBHL (1)

Զօրաւոր կատաղութիւն թշնամեաց. (Յհ. կթ.։)


Կատաղումն, ման

s.

cf. Կատաղութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Ի տռփական կատաղմանէ եւ ի մոլութենէ խափանեցուսցէ. (Պղատ. օրին. ՟Ը։)


Կատարած, ից, աց

s.

end, extremity, term;
accomplishment, consummation;
end, close, expiration;
effect;
destiny;
ածել ի —, ի — հասուցանել, to conduct to the end, to put the finishing touch, to accomplish, to perfect;
նորանշան կալաւ նա —, strange was his destiny;
մինչեւ ի — աշխարհի, to the end of time, when time shall be no longer;
այլ չեւ է —, but the end is not yet.

· Calfa

NBHL (1)

Կատարած օրինացն քրիստոսի է։ Սկիզբն եւ կատարած, առաջին եւ վերջին։ Ոչ սկիզբն աւուրց, եւ ոչ կատարած կենաց։ Յետ կատարածի աւուրցն՝ հրաման ետ թագաւորն ածել զնոսա։ Ի սկզբանէ մինչ զկատարած։ Ի կատարած (յն. εἱς τὸ τέλος , որ եւ Ի ՍՊԱՌ )։ Ի կատարած՝ զամօթ դաւոյն ժառանգեր։ Յետին կատարած համարեցան։ Նստեր՝ տեսանել զկատարածն։ Չեւ է կատարած։ Ապա եկեսցէ կատարած։ Հունձքն կատարած աշխարհիս է.


Կատարելակից

adj.

equally perfect.

· Calfa

NBHL (1)

Տեսանե՞ս եւ զորգի ոչ նուազ կատարելակից հօր գոլ առ ի յաշակերտացն խնամատարութիւն. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 29։)


Կատարելապէս

adv.

perfectly, in perfection;
entirely.

· Calfa

NBHL (1)

ԿԱՏԱՐԵԼԱՊԷՍ որ եւ ԿԱՏԱՐԵԼԱԲԱՐ. Կատարեալ օրինակաւ. անպակասաբար, անթերի. եւ Տիրապես. կամ բոլորովիմբ. բովանդակապես.


Կատարելութիւն, ութեան

s.

perfection, integrity;
crowning, perfecting;
completion, accomplishment, consummation;
martyrdom;
consecration;
initiation;
—դ or քո —, your Holiness.

· Calfa

NBHL (2)

Որպէս ի մոմի զօրութեամբ են ամենայն կնիք. իսկ կատարելութեամբ մի միայն ի ներքս անդ տպաւորեալ է. (Փիլ. այլաբ.։)

Զղեւտացւոցն օրէնսն, եւ զքահանայիցն զկատարելութիւնն. (Յհ. իմ. եկեղ.։)


Կատարեմ, եցի

va.

to finish, to end, to accomplish, to complete, to consummate;
to crown, to effectuate, to execute, to perfect, to fulfil, to realize;
to improve;
to consecrate, to hallow, to sanctify;
to initiate;
— զպարտս, to perform, to fulfil a duty;
— զխորհուրդ, to carry out a project;
— զկամս անձին, to have one's will, to be contented, to do according to one's desire;
— զկամս ուրուք, to fulfil the wishes of, to humour, to content;
— զբարկութիւն իւք յոք, to glut one's wrath or vengeance on;
— զնթացս, զաւուրս իւր, to terminate one's career;
to end one's days;
— զհոգի, to give up the ghost, to expire, to die.

· Calfa

NBHL (1)

Կատարել զգործ կամ զգործս. զընթացս, զաւուրս։ Յերիր աւուր կատարիմ։ Իբրեւ կատարեցաւ, եղեւ եւ այլն։ Իմի կանգուն կատարեսցես զնա ի վերուստ։ Կատարեցան երկինք եւ երկիր։ Ընդ առն կատարելոյ կատարեսցիս։ Սկսայց, եւ կատարեցից։ Շինել եւ կատարել։ Բժշկութիւնս կատարեմ։ Զհրաման թագաւորին վաղվաղակի կատարէր։ Մինչեւ կատարեալ էր նորա զխօսսն ի մտի իւրում։ Իկատարել բանին տեառն։ Կատարեաց զհոգին ի վերայ մահճացն. (յն. պակասեաց շունչն։) Զհետ որդւոցն եւ մայրն երանելի ի նոյն օրէնս կատարեցաւ։ Ծեր հանդերձ կատարելովն աւուրբք։ Տարին կատարեցաւ. եւ այլն։


Կատարումն, ման

s.

accomplishment, completion, consummation;
execution, realization;
perfection;
end, term, conclusion;
end, death;
consecration;
initiation;
— առնուլ, to be accomplished, finished;
to improve;
— տալ, ի — ածել, to finish, to terminate, to achieve;
to improve, to perfect;
cf. Ծագ.

· Calfa

NBHL (1)

Առցես զճարպն, եւ զերին աջոյ. զի այն է կատարումն։ Զխոյն կատարման։ Ի մսոյ զոհին կատարման։ Մինչեւ յօրն լրման աւուրց կատարմանն ձերոյ (այսինքն օծութեան կամ ձեռնադրութեան). եւ այլն. (Ել. ՟Ի՟Թ. 22=34։ Ղեւտ. ՟Է. 37։ ՟Ը. 22 - 33։)


Կատարուն

cf. Կատարեալ.

· Calfa

NBHL (1)

Լցեալ աստուածեղէն զօրութեամբ, եւ կատարուն. (Շ. բարձր.։)


Կատարունութիւն, ութեան

s.

entelechia

· Calfa

NBHL (1)

(Հոգին է) կատարունութիւն առաջին՝ մարմնոյ բնաւորականի։ Նիւթն զօրութիւն, իսկ տեսակն կատարունութիւն։ Առաջին կատարունութիւն կոչէ զտեսակն, եւ երկրորդ զներգործութիւնն. (Նիւս. բն.։)


Կարակնաձեւ

adj.

in form of a circle, round, circular.

· Calfa

NBHL (1)

Այսօր լուսին՝ մաքրական փայլմամբ առլցեալ՝ կարակնաձեւ բոլորակ ծագեալ յարեւելից. (Զքր. կթ.։)


Կարակնեմ, եցի

va.

to measure with a compass;
to round.

· Calfa

NBHL (1)

ԿԱՐԱԿՆԵԼ. Կամարաձեւ յօրինել. իբրու կարակնիւ չափել.


Կարաձմեռն

s. adj.

rough, hard winter;
wintry, hrumal, hyemal, stormy.

· Calfa

NBHL (1)

Ի խստութենէ կարաձմեռն ձմերայնոյ. (Վեցօր. ՟Թ։)


Կարապետ, ի

s. adj.

fore-runner, precursor;
out-rider;
guide;
precursory.

· Calfa

NBHL (2)

Առաքեցեր կարապետս զօրու քոյ զպիծակն. (Իմ. ՟Ժ՟Բ. 8։)

այսօր ցնծա՛ նշան յաղթօղ՝ փայտ փրկութեան, սատուածընկալ եւ ահարկու՝ մեծ կարապետ. (Սիւն. տաղ խչ.։)


Կարապետութիւն, ութեան

s.

office of precursor;
fore-running.

· Calfa

NBHL (1)

Զմեծի պասեքին զճրագալոյցն կարապետութիւն ասէ զգալի պայծառութեամբ. եւ զաստուածայայտնութեան ճրագալոյցն նախատօնակ կարապետութիւն ոթօրեայ աւուրցն պաշտաման. (Կամրջ.։)


Կարասի, սւոյ, սեաց

s.

moveables, furniture, baggage, equipage;
implements, utensils;
wealth, riches, money;
goods & chattels;
գիր —սւոյ, inventory;
հարեալ ի —սւոջ, covetous, miserly, niggardly.

· Calfa

NBHL (1)

Գաղտ յեղիշայէ գնաց զհետ զօրականին, եւ առ կարասի. (Կիւրղ. թագ.։)


Կարգաբանութիւն, ութեան

s.

good order, method in oratory.

· Calfa

NBHL (1)

Ըստ համօրէն աւետարանական կարգաբանութեան գլխոցն. (Թէոդոր. մայրագ.։)


Կարգադրութիւն, ութեան

s.

ordinance, disposition, arrangement;
regulation organisation, constitution.

· Calfa

NBHL (1)

σύνταξις, σύνταγμα coordinatio, ordo, dispositio, constitutio. Կարգաւորութիւն. սահմանդրութիւն. բարեկարգութիւն. յօրինուած.


Չորեքանիւ

adj.

four-wheeled.

· Calfa

NBHL (1)

Զմեքենայսն, եւ զչորեքանիւսն, եւ զայլ ազգի ազգի հնարս յօրինեալ. (Կաղանկտ.։)


Չորեքծագեան

adj.

having four sides, extremities or parts.

· Calfa

NBHL (1)

Չորեքծագեանս եզերաց տիեզերաց կնիք պահպանական՝ նշան ամենազօր։ Չորեքծագեան մասանց էակաց անպատկառ խօսնակք. (Նար. խչ. եւ Նար. առաք.։)