Definitions containing the research լի : 10000 Results

Ճապաղիք, ղեաց

s.

effusion, shedding, spreading;
— արեան, blood-shed, effusion of blood, slaughter, crnage, butchery;
—իս արեան գործել, հանել արեան —իս, արեան —եօք լնուլ, to slaughter, to shed rivers of blood;
բազում արեան —իք եղեն or գործեցան ի ճակատամարտին, rivers of blood were shed in that battle;
cf. Հեղում.

· Calfa


Ճառագայթաբեր

adj.

beaming, luciferous, radiant;
crowned with rays (Diana).

· Calfa

NBHL (1)

Երդնում ի ճառագայթաբերն արտեմիս. (Վրք. կալիստր. ի Ճ. ՟Գ.։)


Ճառագայթաձեւ

adj.

lucid, fulgid, luminous.

· Calfa

NBHL (1)

Երկին ճառագայթաձեւ է։ Շուրջ զշուշանաւն ճառագայթաձեւ առանցք են. (Փիլ. լին. եւ Փիլ. ել.։)


Ճառագայթաձիգ

cf. Ճառագայթարձակ.

· Calfa


Ճառագայթատեսիլ

adj.

cf. Ճառագայթափայլ.

· Calfa

NBHL (4)

Այսօր աստուած յայտնի աշխարհի, եւ ամենեքեան ճառագայթատես լինին օկամ ճառագայթատեսին). (Թէոդոր. կուս.։)

Ճառագայթատես լուսով։ Ճառագայթատեսիլ ակամբք շրջապատեալ. (Փիլ. լին.։ Անան. եկեղ.։ Ճ. ՟Ա.։)

Այսօր աստուած յայտնի աշխարհի, եւ ամենեքեան ճառագայթատես լինին օկամ ճառագայթատեսին). (Թէոդոր. կուս.։)

Ճառագայթատես լուսով։ Ճառագայթատեսիլ ակամբք շրջապատեալ. (Փիլ. լին.։ Անան. եկեղ.։ Ճ. ՟Ա.։)


Ճառագայթաւէտ

adj.

cf. Ճառագայթափայլ.

· Calfa

NBHL (1)

Լուսալիր. աննուաղ լուսով.


Ճառագայթեմ, եցի

vn.

to radiate, to emit rays, to shine, to blaze, to dazzle, to glitter, to sparkle, to enlighten, to scintillate.

· Calfa

NBHL (1)

Գիտութիւնն աստուծոյ ի սիրտն ճառագայթէ։ Որ ի նմանէ յոգիս մեր ճառագայթի։ Զգալի լոյս ճառագայթեալ յաչս. (Լմբ. սղ.։)


Ճառագայթումն, ման

s. phys.

irradiation, emission of rays, radiancy, radiance;
radiation.

· Calfa

NBHL (1)

Որ զփառացն աստուծոյ անշիջանելի լուսոյ ճառագայթումն յինքն նկարէր. (Յհ. կթ.։)


Ճառագրեմ, եցի

va.

to write, to describe, to narrate.

· Calfa

NBHL (1)

Ահա ոչ ըստ կամաց արտասուալից ողբովք ճառագրեմք զբազում հարուածս։ Ահա ակամայ ճառագրեմ զբազումս, ո՛րպէս կորեան ոմանք. (Եղիշ. ՟Ա. ՟Դ։)


Ճառական, ի, աց

adj.

belonging to a discourse, discursive;
narrated, described;
— իմաստք, literal sense.

· Calfa

NBHL (2)

ῤητός, -η, -ον literalis, dicendus, dictus. Սեպհական ճառի. ճառեալն. ճառելի. եւ Որ ինչ է ըստ ճառի, գրաւորական. բառական.

Է եւ ի խունկս ինչ կինամոն ղարմացական, որ զնըմանէ են սքանչելի բանք ճառական. այսինքն ճառեալք. (Երզն. ոտ. երկն.։)


Ճարակաշատ

adj.

abounding in fodder, in pasture, very grassy.

· Calfa

NBHL (1)

Որ ցորեան եւ գարի բերէր երկիրն, յորժամ աւեր մնայցէ ի մարդկանէ, խոտալից ճարակաշատ լինի անասնոց. (Ոսկ. ես.։)


Ճարակեմ, եցի

va. fig. vn.

to lead the flocks out to pasture, to feed, to pasture;
to remedy, to cure;
to attack, to corrupt, to waste, to devour, to consume;
to pasture, to graze, to browse, to feed, to bait, to feed or live upon, to eat;
to expand, to extend, to dilate, to propagate, to diffuse, to spread;
to take root, to get rooted;
to be cured;
— զանձն, to fatten oneself;
բոցն հողմավար ծաւալեաւ —կէր, the flames, driven by the wind, continued to spread;
յանհնարինս —կէր ի սիրտս նոցա, a deep wound rankled in their hearts;
ցաւն որ յոսկերս նորա —կէր, a pain which penetrated to the very marrow of his bones.

· Calfa

NBHL (2)

ՃԱՐԱԿԵԼ իլ. συγκαταφάγομαι, διανέμω simul devoro, depascor. Նմանութեամբ Ծախել. եւ ծաւալիլ. զայրանալ.

Մերթ եւս՝ որպէս Ճար եւ ճարակ առնել, լինել. դարմանել դեղով կամ հնարիւք.


Ճարպաւոր

adj.

fat, greasy, full of grease, adipose.

· Calfa

NBHL (1)

Ունօղ զառատ ճարպ. իւղալից. ձիթալից.


Ճարպաւորական, ի, աց

adj.

(թթուուտ) sebaric, pyroleic (acid).

· Calfa

NBHL (1)

Տիրազօր ճարպաւորական իւղալից ճրագացն. (Նար. մծբ.։)


Ճարպութիւն, ութեան

s.

greasiness;
fatness, plumpness.

· Calfa

NBHL (1)

Պարարտութիւն. իւղալիցն կամ ուղղալից գիրութիւն.


Ճարտասան, ի

s.

orator, rhetorician, rhetor, eloquent person.

· Calfa

NBHL (1)

Զյոյժ հռչակելին ճարտասանաց զդիմոսթենէս։ Իմաստասէրն, եւ ճարտասանն, համայն եւ քերթողն. (եւ այլն. Պիտ.։)


Ճարտասանական, ի, աց

adj.

oratorical;
—ն, cf. Ճարտասանութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Զի ուսցի զճարտասանական եւ զփիլիսոփայական ներվարժմունս. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Դ։)


Ճարտասանեմ, եցի

vn.

to speak like an orator, to discourse with eloquence, to harangue, to declaim.

· Calfa

NBHL (1)

Պարզխն, եթէ ճարտասանելի՞ է մանաւանդ՝ քան իմաստասիրելի. (Պիտ.։)


Ճարտասանութիւն, ութեան

s.

rhetoric, oratory, oratorical art;
eloquence, fecundity of expression, fluency of speech, richness of style.

· Calfa

NBHL (1)

Քերականութեան եւ ճարտասանութեան, եւ այլոց հանճարոյ խրատու տեսուածք. (Փիլ. լին.։)


Ճարտարակ, աց

adj.

industrious.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ ոք յայնմ (արուեստի) զմեղուօք ճարտարակօք անցանիցէ. (կամ ճարտարկօք. ի Ճարտարիկ բառէ) (Ոսկ. փիլիպ. ՟Է։)


Ճարտարամտեմ, եցի

vn.

to tax one's ingenuity, to discover, to find out, to invent, to contrive, to sophisticate, to subtilize.

· Calfa

NBHL (1)

Զերկնից եւ վասն ի վեր քան զերկինս ինչ իրաց ճարտարամտեն։ Մատթէոս ճարտարամտէ առ խոնարհութեան։ Վասն անմահութեանն ճարտարամտեմք. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 8։ ՟Գ. 3։ Ոսկ. փիլիպ. ՟Է։)


Ճարտարապետ, աց

s. adj.

architect;
master, author;
skilled, well versed, very skilful.

· Calfa

NBHL (4)

Զսքանչելի խորհրդական, եւ զիմաստուն ճարտարապետ. (Ես. ՟Գ. 3։)

Որ ելից հոգին տեառն զբեսելիէլ ճարտարապետ խորանին. (Շար.։)

Ճարտարապետի ումեմն հիւսնեալ ... ի ձեռն ճարտարապետացն եղիաբ եւ բեսելիէլ։ Այր ճարտարապետ շինօղ ապարանից. (Արծր. ՟Դ. 19։ Ոսկ. յհ. ՟Ա. 11։)

Ճարտարապետք հռետորացն։ Ճարտարապետք փիլիսոփայից. (Ոսկ. յհ.։)


Ճարտարապետութիւն, ութեան

s.

architecture;
great skill or dexterity in art.

· Calfa

NBHL (1)

Զերկիր երկինս արար, որ աստուծոյ ճարտարապետութեանն միայն է կարելի. (Խոսր. պտրգ.։)


Ճարտարասան

cf. Ճարտասան.

· Calfa

NBHL (2)

Անպարտելի ճարտարասանք յաւուրն այցելութեան. (Ոսկ. մտթ.։)

Առ ճարտարասանս, առ ստուգախօսս. (Փիլ. լին.։)


Ճարտարացուցանեմ, ուցի

va.

to render skilful, dexterous.

· Calfa

NBHL (1)

Հրահոսան ճառագայթիւ ճարտարացուսցէ զտեսութիւն հոգւոյ իմոյ՝ որպէս զբեսելիէլ. (Մխ. այրիվ.։)


Ճարտարեմ, եցի

va.

to exercise one's wits, to seek expedients, to devise means, to invent;
to make use of stratagems, to use artifices, wiles, shifts;
to pretend to be learned, to affect learning;
մի՛ ճարտարեր առաւել, զի մի՛ թիւրեսցիս, let the cobbler stick to his last.

· Calfa

NBHL (1)

Մի՛ աւելի քան զօրէնս ճարտարեր։ Արտաքոյ կարեաց ճարտարիցէ. (Ոսկ. մ. ՟Գ. 3։ Եբր. ՟Դ։)


Ճարտարմտութիւն, ութեան

s.

acuteness, perspicacity, penetration;
dexterity, address, cleverness;
sophistry, cavilling, pettifogging, sophism, subtlety, quirk.

· Calfa

NBHL (1)

իբր յն. փիլիսոփայութիւն. φιλοσοφία . Իմաստասիրութիւ, եւ իմաստակութիւն.


Ճարտարութիւն, ութեան

s.

art, skill, ability, dexterity, address;
cunning, subtlety, artifice, prank, feint, policy, sharpness;
penetration, sagacity, presence of mind;
knowledge, erudition;
genius, bent;
ճարտարութեամբ, dexterously, cleverly, adroitly, artfully, craftily, cunningly;
ձեռագործ, մշակական, տուր եւառիկ —, manufacturing, agricultural, commercial industry;
լար ճարտարութեան, lead plummet.

· Calfa

NBHL (3)

Արար յերուսաղէմ մենքենայս արուեստից ճարտարութեան լինել ի վերայ պարսպաց. (՟Բ. Մնաց. ՟Ի՟Զ. 15։)

Բժշկական ճարտարութեանց մտադիր լինէր. (Եւս. քր. ՟Ա։)

Ի քաղդէից ճարտարութիւն իմաստութեան պատմէր։ Յունաց ճարտարութիւն։ Ճարտարութիւնք փիլիսոփայից։ Ուռուցեալդ յանճահ ճարտարութենէ. (Եւս. քր.։ Ոսկ. յհ.։ Սեբեր. ՟Է։)


Ճգնազգեցիկ

adj.

hermitical, leading an ascetic or austere life, mortified, virtuous;
— կեանք, penitent life.

· Calfa

NBHL (2)

Վկայարանացն ճգնազգեցիկ երանելի կուսանացն. (Փարպ.։)

Խորհելն յաղագս աստուծոյ եւ ճգնազգեցիկ լինել՝ զոյգ երկոցունց. (Խոր. ՟Բ. 89։)


Ճգնակից, կցի, կցաց

s.

fellow-sufferer;
fellow-labourer, fellow-workman;
brother or companion in arms.

· Calfa

NBHL (2)

Ճգնակից լինել ի կապանս նորա աղօթիւք. (Ճ. ՟Գ.։)

Եւ քրիստոս երբեմն ըստ պօղոսի՝ հանդիսակից եւ ճգնակից լինի բանիս. (Պրպմ. ՟Լ՟Է։)


Ճգնաւոր, աց

s. adj.

hermit, anchorite, solitary, recluse;
martyr;
combatant, warrior, champion, athlete;
cf. Ճգնազգեաց.

· Calfa

NBHL (2)

Զանյաղթելի ճգնաւորացն զյիշատակ։ Բարեխօսութեամբ եւ աղօթիւք սուրբ ճգնաւորացս։ Ճգնաւոր քրիստոսի (սուրբ ստեփանոս). (Շար.։)

Անինչ կրօնաւոր՝ ճ անըմբռնելի. (Վրք. հց. հին թրգ.)


Ճգնիմ, եցայ

vn.

to torment or trouble oneself, to lead a laborious, painful life, to labour, to suffer much;
to afflict one's body, to subdue one's passions, to devote oneself to an ascetic life, to mortify, to macerate;
to strive, to endeavour, to make an effort, to exert oneself, to take pains;
to combat, to resist;
to venture, to risk, to jeopard oneself.

· Calfa

NBHL (1)

Ընդդէմ մեր այնչափ ճգնեցան (հեթանոս փիլիսոփայք)։ Ճգնի նոր իմն ճգունս, զոր եւ ոչ ի միում յայլոց թղթոցն ճգնեցաւ. (Ոսկ. յհ. եւ Ոսկ. գղ.։)


Ճեղանակ, աց

cf. Ճեղենակ.

· Calfa

NBHL (1)

ՃԵՂԱՆԱԿ կամ ՃԵՂԵՆԱԿ. Զարդ գլխոյ կամ զգեստուց, թերեւս որպէս ճիւղաւոր. իբր ճղալլը լէլնկ, կամ թէլլի փուլլու ճէլլայի դիպակ, եւ այլն. զի է անյայտ թէ ի բա գրոց ո՞ր բառ պատասխանէ յայլ լեզուս, յասելն.


Ճեղենակ, աց

s.

plume or egret.

· Calfa

NBHL (1)

ՃԵՂԱՆԱԿ կամ ՃԵՂԵՆԱԿ. Զարդ գլխոյ կամ զգեստուց, թերեւս որպէս ճիւղաւոր. իբր ճղալլը լէլնկ, կամ թէլլի փուլլու ճէլլայի դիպակ, եւ այլն. զի է անյայտ թէ ի բա գրոց ո՞ր բառ պատասխանէ յայլ լեզուս, յասելն.


Ճեղութիւն, ութեան

s.

forehead baldness.

· Calfa

NBHL (1)

Եթէ լինիցի ի կնտութեան նորա, կամ ի ճեղութեան արած սպիտակ. (Ղեւտ. ՟Ժ՟Գ. 42. 43։)


Ճեմական, ի, աց

adj.

peripatetic;
academician.

· Calfa

NBHL (2)

περιπατητικός peripateticus, ambulator. Ճեմօղ. քայլօղ. մակդիր արիստոտէլի եւ աշակերտաց եւ վարդապետութեան նորա, վասն ճեմելով դաս ասելոյ նորին. ասի եւ յն. ձայնիւ Պերիպատետիկեան.

Բնաւորեալ է ոգի, ըստ որում ոսկի ի հրահալելիս մաքրի, ի փորձութեանցն պայծառանալ. որ եւ ճեմականաց եղեւ բաղձալի, Զե՛ւս ասելով տեղասցի ի մեզ փորձութիւն. (Սկեւռ. լմբ.։)


Ճեմարան, աց

s. fig.

place for walking, covered walk, walk, alley;
school of the Peripatetics;
academy, Institute;
dwelling, abode;
throne;
—ք, walk, gait, step;
— բանասիրական, գիտութեանց Academy of belles-lettres, of sciences;
գաղղիական —, the French Academy.

· Calfa

NBHL (4)

περίπατος ambulacrum, ambulatorium եւ schola peripatetica. Տեղի ճեմելոյ զբօսալի. ճեմելիք. եւ վերելանելիք. եւ Բնակարան. սրահ.

Ճեմարան թագաւորին, արքայից արքային՝ բուրաստան ցանկալի. (Տաղ կուսին.։)

ՃԵՄԱՐԱՆ. Դպրոց ճեմական փիլիսոփայից. ուստի եւ ամենայն վարժարան ուսմանց.

Արիստոտէլէս, եւ որք ի ճեմարանէն, կամ ի ճեմարանին. (Փիլ. լին. ՟Գ. 16։ Պորփ.։ Առ որս. ՟Դ։ Մագ. ՟Ի՟Ա։)


Ճենճերահոտ

adj.

having an odour of burnt grease.

· Calfa

NBHL (1)

Զգարշելի ծխեալ ճենճերահոտ զոհից. (Վանակ. յոբ.։)


Ճեպեմ, եցի

va.

cf. Ճեպեցուցանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Եթէ արծաթ փոխ տայցես եղբօր քում, մի՛ ճեպեսցես զնա։ Ճեպէր զզօրսն ի ձայն փողոյ։ Ստիպէր ճեպել (զընթացս) ի ճանապարհ։ Ճեպեաց զաշակերտսն մտանել ի նա։ Համբաւք եւ տագնապք ճեպեսցեն զնա յարեւելից։ Երկունք ճեպեցին զնա.եւ այլն։


Ճեպումն, ման

s.

alacrity, swiftness, quickness, eagerness, promptitude;
assiduity.

· Calfa

NBHL (1)

Առ այլսն լինէր ճեպումն՝ փութացուցանել զայնոսիկ, որք հաւատային. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 39։)


Ճետ, ից

s.

race, descendants, posterity, generation, progeny.

· Calfa

NBHL (1)

Զբնաւ ճետ որդւոցն իսրայէլի հանեալ. (Սարկ. քհ.։)


Ճիճի, ճւոյ

cf. Ճճի.

· Calfa

NBHL (1)

Սպունկն ման է ճիճոյ, որ ի ծովն լինի, զոր մարդիկ ամպ անուանակոչեն. (Զքր. կթ.։)


Ճիչ, ճչոյ, չով, չիւ

s.

cry, shrill cry, shriek, screech, scream;
squalling, wailing, outcry;
աղիողորմ —, piteous cry;
— առնուլ, բառնալ, ղճչի հարկանիլ, to cry, to make a loud outcry, to shriek, to scream, to screech, to squall, to howl, to yelp, to whine;
— բարձեալ աղաղակել, to utter piercing screams.

· Calfa

NBHL (1)

Ճիչ եւ լալումն լինէր. (Ճ. ՟Բ.։)


Ճիրան, ի, աց, ունք, անց

s.

claw, talon, nail, pounce;
fang;
paw;
զ—սն ցցել, to stretch out the claws;
—ամբք խղել, to claw, to scratch;
cf. Մագիլ.

· Calfa

NBHL (1)

Յօրինեցին զճիրանացն լինելութիւն (ի մարդիկ՝ փոխանակ մագլաց անասնոց). (Պղատ. տիմ.։)


Ճիւաղութիւն, ութեան

s.

monstrosity.

· Calfa

NBHL (1)

Ի գարշելի դիւցական սատանայակիր բարուցն ճիւաղութենէ. (Ագաթ.։ Կորիւն.։)


Ճղեմ, եցի

vn.

cf. Ճճուեմ.

· Calfa

NBHL (1)

ՃՂԵԼ. Ճռուողել իբրեւ զձագս. կամ ճչել. (եթէ չիցէ այսպէս գրելի).


Ճղճիմ

adj.

stingy, scurvy, niggard, sordid, covetous, miserly.

· Calfa

NBHL (1)

Մարդկան փոխ տալ՝ յանխնայ առատանաս, եւ յորժամ զքո տէրն իցէ կերակրել, աստ ճղճիմ եւ տմարդի գտանիս։ Ընչասէր եւ ճղճիմ լինի այնպիսին։ Որ յայնպիսի իրս հարեալ իցէ, եւ ճղճիմ լինի։ Ընդէ՞ր աղքատ կայցես, ընդէ՞ր տնանկ, հի՞մ ճղճիմ։ Ճղճիմ եւ կցիր ոք իցէ։ Ճղճիմք եւ կցիրք. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 20. 24. եւ այլն։)


Ճղճմիմ

vn.

to become wrinkled.

· Calfa

NBHL (1)

ՃՂՃՄԻԼ. Ճղճիմ լինել մարմնով. (ռմկ. քաշուիլ) զառամիլ. թառամիլ. կնճռիլ.


Ճղճմճիմ

vn.

cf. Ճղմճմճիմ.

· Calfa

NBHL (1)

ՃՂՃՄՃԻԼ կամ ՃՂՄՃՄՃԻԼ. Ճղճիմ լինել ի տուրս. ճշդել եւ խնայել յոյժ.


Ճղմճմճիմ, եցայ

vn.

to be very sordid or grasping, close-fisted.

· Calfa

NBHL (1)

ՃՂՃՄՃԻԼ կամ ՃՂՄՃՄՃԻԼ. Ճղճիմ լինել ի տուրս. ճշդել եւ խնայել յոյժ.