Definitions containing the research աղ : 10000 results

Հեշտընկալ

adj.

easy to comprehend, obvious, plain, intelligible, clear, evident;
pleasant, commodious.

· Calfa

NBHL (2)

Հեշտընկալ եւ խաղաղասէր մատուցմամբ իւրոց շահից. (Պիտ.։)

Զաթոռ հեշտընկալ ցանկութեան աղաւնեվաճառացն կործանեաց. (Արշ.։)


Հեշտութիւն, ութեան

s.

ease, convenience, facility, commodity, comfort;
delights, joys, pleasure, voluptuousness;
հեշտութեամբ, cf. Հեշտաբար.

· Calfa

NBHL (3)

Լա՛ւ է պատառ մի հեշտութեամբ. ա՛յլ ձ. համով. յն. թարգմանի եւ Քաղցրութիւն. (Առակ. ՟Ժ՟Է. 1։)

Երաճշտականն աստուածային երգի յեկեղեցիս, որ յաղագս հեշտութեան զղջումն ածէ ի հոգիս. (Երզն. քեր.։)

Դու զխոնարհագոյնսն՝ որ յաղագս տեառնն ձայնս՝ հեշտութեամբ ընդունիս, եւ զբարձրագոյնսն ի բաց լքանես ընկենուս. (Ղեւոնդ.։)


Հեռաբնակ

adj.

living far off, remote, distant.

· Calfa

NBHL (2)

Վրիպեալք ի բնական հայրենի լեզուէն յաղագս հեռաբնակն լինելոյ. (Արծր. ՟Բ. 7։)

Ճանապարհորդել գնալ ի հեռաբնակ աշխարհն հոնաց. (Կաղանկտ.։)


Հեռագոյն

adj. adv.

very far, farther;
far, from afar, afar off.

· Calfa

NBHL (2)

Քաղդէացւոց իմաստունք, որք ոչինչ կարի հեռագոյնք ի մովսիսէ (ժամանակաւ). (Արծր. ՟Ա. 1։)

Հեռագոյն ի նմանէ իբր քառասուն ասպարիսաց շինեաց քաղաք. (Խոր. ՟Բ. 37։)


Հեռաձիգ

cf. Հեռաւոր.

· Calfa

NBHL (1)

Տանել յագարակն, որ է հեռաձիգ վայրօք ի քաղաքէն իբրեւ ՟Ի մղոնաւ. (ՃՃ.։)


Հեռաւոր, աց

adj.

remote, removed, distant, far off;
absent.

· Calfa

NBHL (2)

Ի հեռաւոր տեղիս։ Ի կղզիս հեռաւորս։ Ընդ ամենայն քաղաքս ընդ յոյժ հեռաւորս. եւ այլն։

Զօրութեամբ հեռաւոր խոստմանցն՝ յաղթեցին մերձաւոր տանջանացն. (Եփր. վկ. արեւ.։)


Հեռի

adj. adv.

remote, distant;
far;
— առնել, տանել, to remove far off;
to scatter;
to turn aside or away, to avert, to ward off;
— ունել, to keep away, or at a distance;
— ունել զանձն յիմեքէ, to keep off, to avert;
to abstain, to refrain;
— առնիմ, լինիմ, cf. Հեռանամ;
աստուած իմ, միʼ — առնիր յինէն, remove not Thyself, o God, from me!.

· Calfa

NBHL (2)

Զհեռի սեռն նշանակեաց. (Անյաղթ պորփ.։)

μακρός longinquus եւ այլն. Հեռաւոր. բացակայ. տարակաց. տարօտար. երկար. եւ Անագան, կամ վաղ, հին. հեռու, երկան.


Հեռուստ, ի հեռուստ

adj. adv.

afar, distant;
far, from afar.

· Calfa

NBHL (1)

Ի ՀԵՌՈՒՍՏ. մ. πόρρωθεν, ἁπών a longinquo, absens. Ի հեռաստանէ. ի բացուստ. ի բացեայ. եւ Ի վաղ ժամանակաց։ հեռուանց.


Հետահան, աց

adj. s.

tracing out;
ichneumon;
—հան լինիմ, to arrive with, to catch one.

· Calfa

NBHL (1)

Քետաքերելի. քետայն (խադդ՝ գիծ) բառ է, որ լսի հետահան. իսկ քերելին գրելի իմն է. որպէս հետահանական գրովն զբանս շաղկապելով, եւ զոճսն նշանակելով. (Երզն. քեր.։)


Հետամտեմ, եցի

vn.

to pursue, to run after;
to accompany, to go with, to attend, to compete.

· Calfa

NBHL (1)

Այլ եւս բարեկամք հետամտէին զկնի դագաղացն. (Յհ. կթ.։)


Հետաւոր

adj.

successive, progressive.

· Calfa

NBHL (1)

Յաղագս մի զմիոյ հետաւոր կենացն նոցա արուեստաւ հնարեալք պատմութիւն. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)


Հետեւակամարտութիւն, ութեան

s.

foot-fight.

· Calfa

NBHL (1)

Ծովամարտութեամբ, ձիավարութեամբ, եւ հետեւակամարտութեամբ։ Հետեւակամարտութիւն առաւել զյաղթանակն ունի գովութեան. (Պիտ.։)


Հետեւակութիւն, ութեան

s.

triviality, vulgarity.

· Calfa

NBHL (1)

Զյաղթօղ թագաւորս այլազգեացն կառօք եւ երիվարօք առաջի հետեւակութեան ձեր կորացոյց. իմա՛, հետեւակ զօրաց, կամ խոնարհութեան։


Հետեւանամ, ացայ

vn.

cf. Հետեւիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Բարեխառնութեան եւ վատախառնութեան մարմնոյն հետեւանան զօրութիւնք։ Կարելի հետեւանայ հարկաւորին, եւ այլն. (Անյաղթ ստորոգ. եւ Անյաղթ պերիարմ.։)


Հետեւանք, նաց

s. geom.

consequence, result;
corollary;
—նս հանել, to deduce, to infer;
ծանր լիցին — գործոյս, this affair will have unpleasant or serious consequences.

· Calfa

NBHL (2)

Մահու վայր ի քեզ ինքեան ի բնութեանդ բունեալ ... որում յայտնի հետեւանք՝ հասարակաց ի քեզ փոփոխմունք. (Անյաղթ հց. իմ.։)

Փառք բարեգործութեանն են հետեւանք. (Սկեւռ. աղ.։)


Հետեւիմ, եցայ

vn.

to follow, to accompany, to attend, to go with;
to follow, to follow in the steps of, to imitate;
to follow, to go or come after, to result, to derive, to proceed, come from;
— շաւղաց ուրուք, to follow in the steps of, to go after;
— ի մօտոյ, to follow closely, near;
v. imp. —ւի, it ensues, it follows.

· Calfa

NBHL (5)

Հետեւել յըղձալի քաղաքն երուսաղէմ. (Եպիփ. սղ.։)

Ճանապարհ է կենցաղոյս ընթացքն, ընդ որ հետեւիմք ի գերեզմանն։ Ընդ որ այսօր հետեւիմք. (Լմբ. առակ. եւ Լմբ. ատ.։)

Ողբերգութեան արտօսր հետեւի, իսկ կատակերգութեան ծաղր. (Նոննոս.։)

Հարկաւորն գոլ ոչ հետեւի կարելումն գոլ։ Հետեւին ուրեմն եւ այսք հակասութիւնք. (Անյաղթ պերիարմ.։)

Յարմարութեամբ հետեւին միմեանց կարգք սաղմոսաց. (Լմբ. սղ.։ (որ հայի եւ ի նախընթաց նշանակութիւնս։))


Հետեւողութիւն, ութեան

s.

consequence;
inference, conclusion;
imitation;
հետեւողութեամբ, in imitation of, in the manner or style of.

· Calfa

NBHL (1)

Յառաջ խաղացին առ սահմանօքն ասորեստանի. երթեալ հետեւողաբար յերուսաղէմեանն հասանէին քաղաք. (Կաղանկտ.։)


Հետեւութիւն, ութեան

s.

cf. Հետեւողութիւն.

· Calfa

NBHL (2)

Զաշխարհիս հետեւմունս ծաղր առնէին (այսինքն զընթացս). (Նոննոս.։)

Եկեսցուք վերստին յասացելոցն աղօթից հետեւումն. (Դիոն. եկեղ.։)


Հետեւումն, ման

s.

cf. Հետեւողութիւն.

· Calfa

NBHL (2)

Եկեսցուք վերստին յասացելոցն աղօթից հետեւումն. (Դիոն. եկեղ.։)

Զաշխարհիս հետեւմունս ծաղր առնէին (այսինքն զընթացս). (Նոննոս.։)


Հետի

prep.

after;
after that;
— աղագս գտանել, to shut the stable door when the horse is stolen.

· Calfa


Հետի, տւոյ, տեաց

adj. adv.

going on foot;
—, ի —, on foot, afoot;
— ընթանալ, to run or hasten on foot.

· Calfa

NBHL (3)

Որոյ հետին՝ առ ծայրագոյն անճառիցն ընկալցի իմացուած. (Անյաղթ բարձր.։) այսինքն յետ որոյ կամ ըստ Շ. յետ ասացելոց բանից։

Հետի աղագս գտանել. (Յհ. կթ.) իմա՛ որպէս ռմկ. վնաս ըլլալէն ետեւ իլամը գտնալ։ cf. ԱՂԱԳ։

Գնացին զհետ նորա հետի ի քաղաքաց անտի։ Հետի յամենայն քաղաքաց խուռն ընթանային անդր. (Մտթ. ՟Ժ՟Դ. 13։ Մրկ. ՟Զ. 33։)


Հետիոտ

cf. Հետիոտից.

· Calfa

NBHL (1)

Ուր բնակեցաւ իմ տեառն որդին, եւ շրջեցաւ հետիոտին. (Գր. տղ. յերուսաղէմ.։)


Հերապանծ

adj. fig.

having a superb head of hair, long-haired, bushy-haired;
proud of his hair;
leafy, branchy, bushy.

· Calfa

NBHL (1)

Որ պանծայ հերովք. ունակ պանծալի հերաց։ Այլ զտնկոց ասի որպէս Վարսագեղ. տերեւազարդ. սաղարթազուարճ.


Հերատ

adj.

hairless, bald.

· Calfa

NBHL (1)

Ճեղատ. կունդ. մազը թափած կամ կտրած. տաղ։ (Բժշկարան.։)


Հերատուկ

adj. s.

brazen-faced, impudent;
vixen, scold, hussy, jade, slut.

· Calfa

NBHL (2)

Որպէս թէ Հերքն կամ ի հերաց հատեալ, թօթափեալ. Նախատական մակդիր ջատուկ կնոջ կամ աղջկան. հոլանի. հերարձակ, անպատկառ. լիրբ. անամօթ. լկտի. տաղ գլուխը ճատը, գլխիբաց գէշ կնիկ.

Յովհաննէս ի հերատուկ աղջկանէն գլխատեցաւ. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Ժ։)


Հերաւորութիւն, ութեան

s.

hairiness.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ կարող գոն կնդութիւն եւ հերաւորութիւն ի միում եւ ի նոյնում մասին տեսանիլ. (Անյաղթ պորփ.։)


Հերեսիութիւն, ութեան

s.

cf. Հերեսութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

ՀԵՐԵՍԻՈՏՈՒԹԻՒՆ կամ ՀԵՐԵՍԻՈՒԹԻՒՆ. ՀԵՐԵՍՈՒԹԻՒՆ եւ կամ ՀԵՐԻՍՈՒԹԻՒՆ. Բառ յն. է՛րէսիս αἴρεσις haeresis. որ ասի ի մեզ եւ ՀԵՐՁՈՒԱԾ, իբր Հերետիկոսութիւն. յարումն եւ յամառութիւն ի սեպհական եւ ի մոլար կարծիս ընդդէմ հաւատոյ. աղանդ.


Հերեսութիւն, ութեան

s.

heresy.

· Calfa

NBHL (1)

ՀԵՐԵՍԻՈՏՈՒԹԻՒՆ կամ ՀԵՐԵՍԻՈՒԹԻՒՆ. ՀԵՐԵՍՈՒԹԻՒՆ եւ կամ ՀԵՐԻՍՈՒԹԻՒՆ. Բառ յն. է՛րէսիս αἴρεσις haeresis. որ ասի ի մեզ եւ ՀԵՐՁՈՒԱԾ, իբր Հերետիկոսութիւն. յարումն եւ յամառութիւն ի սեպհական եւ ի մոլար կարծիս ընդդէմ հաւատոյ. աղանդ.


Հրոսակ, աց

s.

banditto, bandit, cf. Հրոս.

· Calfa

NBHL (1)

Հանդերձ իւրովքն եւս հրոսակօք։ Առաքէ հրոսակ արշակայ արքայի։ Չուեալ իբրեւ զհրոսակ իմն՝ վաղվաղակի հասանեն. (Յհ. կթ.։)


Հրովարտակաւոր

s.

King's messenger.

· Calfa

NBHL (1)

Խաղացին ի մէջ նոցա դեսպանք հրովարտակաւորք. (Արծր. ՟Ե. 3։)


Հօտ, ից

s. fig.

flock, flock of sheep, of goats, fold;
cf. Յօտ;
the faithful, the universal Church.

· Calfa

NBHL (1)

Հօտք խաշանց։ Ամենայն հօտք։ Ի մակաղատեղս հօտից։ Առնոյր ոչխար ի հօտէ անտի։ Այծս, քաղս, մաքիս, խոյս, ուղտս, կովս եւ այլն, հօտս հօտս առանձինն։ Բացագոյնս ի միմեանց տանիցիք հօտս ի հօտից։ Զհօտ հանդերձ հովուօք յափշտակեցին.եւ այլն։


Հօրամոյն

adj.

born of a noble, illustrious father, Eupator.

· Calfa

NBHL (1)

որ ըստ յն. Բարեհայր, քաջահայր. եւ իբր մականուն՝ Եւպատովր. εὑπάτωρ bono, sive nobili patre natus. աղէկ մարդու զաւակ.


Հօրուտ, ի

s. bot. tuberose.

· Calfa

NBHL (1)

ՀՕՐՈՒՏ կամ ՀՕՐՈՏ. Նոյն եւ ռմկ. Ծաղիկ գեղեցիկ եւ անուշահոտ իբրեւ զկանթեղաշար փունջ մանրիկ շուշանաց, հանգոյն սըմպուլի, է՛ որ կապուտակ, եւ է՛ որ սպիտակ.


Ձ (tza)

s.

the seventeenth letter of the alphabet, and the twelfth of the consonants;
eighty, eightieth.

· Calfa

NBHL (3)

Գիր բաղաձայն, անուանեալ Ձա, կամ Ձայ, միջակ ըստ հնչմանն ի մէջ բարակ եւ յոյր տառից. եւ կիսաձայն կամ կրկնակ՝ իբրու բաղկացեալ ի տառիցս ծ, ց. կամ ս, զ, ծ.

Ձ. Լծորդ գտանի ընդ ծ. մանաւանդ յորժամ կայցէ ձ զկնի ն տառի, զի յայնժամ մեղմ հնչի. վասն որոյ եւ անխտիր գրի, Ինձ, ընձու, ինձ. ընծու. խնձոր, խնծոր. ընձայ, ընծայ. տանձ, տանծ. պանծալ, պանձալ. ծանծաղ, ծանձաղ. գծուծ, գձուձ. եւ այլն։

Ձ. Հեռապէս երբեմն լծորդ գտանի ընդ խ. զի ձաղ, ծաղր, եւ խաղ, միաբանին ի նշանակութեան. որպէս եւ ձիւն, ձեռն, ձմեռն, ձիր. ըստ յն. է խիօն, խիռ, խիմօն. լտ. հիէմս. եւ ձիր. յն. խարիս. լտ. կրացիա եւ այլն։


Ձաբռտեմ

vn.

to tremble with age, to write in a trembling hand.

· Calfa

NBHL (1)

Նուաղեալ ի լուսոյ աչաց ... խարխափմամբ եւ ձաբռտելով ստացայ զսա (ի գրել իմում). (Սարգ. յիշատ.։)


Ձագախառն

adv.

together with their young.

· Calfa

NBHL (2)

Իբրեւ զաղաւնիս ձագախառն երամովին գան առ իս. (Ես. ՟Կ. 8։)

Պարզ աղաւնի ձագախառնեալք, իբրեւ ըզամպ վերասլացեալք. (Տաղ.։)


Ձագախոտ, ոյ

s. bot. clove;
pink, carnation;
caryophyllata, avens, bennet.

· Calfa

NBHL (1)

ՁԱԳԱԽՈՏ կամ ԾԱԳԱԽՈՏ. καρυόφυλλον (իբրու կաղնատերեւ). caryophyllum. Ծաղիկ, եւ համեմ. որ եւ ՇԱՀՈՔՐԱՄ. եւ ՄԵԽԱԿ։ (Գաղիան.։ Բժշկարան.։)


Ձագանամ

vn.

cf. Ձագեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Իբրեւ զձագ խաղալիկ, զոր ձագեալ ասէ մարգարէն. ((Յոբ. ՟Խ. 24)) յաղագս ճնճուողացն նոցա ձայնիցն առ լսօղսն. (Միսայէլ խչ.։)


Ձագեմ

vn.

to chirp, to pip.

· Calfa

NBHL (1)

Իբրեւ զձագ խաղալիկ, զոր ձագեալ ասէ մարգարէն. ((Յոբ. ՟Խ. 24)) յաղագս ճնճուողացն նոցա ձայնիցն առ լսօղսն. (Միսայէլ խչ.։)


Ձախակողմեան

adj.

left, that is on the left.

· Calfa

NBHL (1)

Ըդ դասակս այծեաց ձախակողմեան հաղորդեալք. (Փարպ.։)


Ձախող

cf. Ձախողակ.

· Calfa

NBHL (2)

Վասն ձախող աղանդին մանիացւոց. (Եւս. պտմ. ՟Է. 29։)

Ղուղեալ հետեւէր մի ոմն ի սուրբ գնդէն՝ ձախող դիմեցմամբ ի մահ. (Տաղ.)


Ձայնական, ի, աց

adj.

vocal;
tonic;
— գործիք, wind instruments.

· Calfa

NBHL (1)

Տառք յարմարեալք ի ձայնականաց եւ ի բաղաձայնից՝ կերպարանեն զբանն. (Շ. բարձր.։)


Ձայնակից, կցի, կցաց

adj. mus.

of the same opinion, unanimous, agreeing, of one mind;
singing with, in chorus;
unisonous, in unison;
s. gr. consonant.

· Calfa

NBHL (5)

Պիտի մակագրութեան ձայնակից լինել դիտաւորութեան. (Անյաղթ պորփ.։)

Լինել սրբոց քաղաքակից, եւ անմարմնոցըն ձայնակից. (Շ. այբուբ.։)

Կրկնակք ասին, զի մի մի իւրաքանչիւր ոք ի սոցանէ յերկուց ձայնակցաց բաղկացեալ է. քանզի բաղկանայ զայս ի սէէ եւ դայէ։ Ի կրկին ձայնակից վերաբերիցի. (Թր. քեր. ուր ասէ Երզն.)

Զայ՛ն կրկին գոլով՝ զերկուց բաղաձայնից ուժ ունի ըստ յունին։

ՁԱՅՆԱԿԻՑ. σύμφωνος consonans. Ըստ քերականաց՝ է Բաղաձայն. որ եւ ասի ՁԱՅՆՈՐԴ. ՇԱՐԱՁԱՅՆ. ԲԱՐԲԱՌԱԿԻՑ.


Ձայնակցութիւն, ութեան

s. mus.

agreement, consent, unanimity;
concert, harmony, symphony;
accompanying.

· Calfa

NBHL (1)

Պատկառեմ ի պօղոսի եւ ի պետրոսի ձայնակցութենէն, զի զաւետարանն բաժանեցին, բայց զաղքատս հասարակա՛ց արարին. (Ածաբ. աղք.։)


Ձայնատու, աց

adj. s.

giving or emitting a voice or sound;
echoing, sonorous;
crier;
awaker, rouser;
— եղջիւր, acoustic or ear-trumpet;
— լինել, to cause a voice or sound to be heard, to resound, to re-echo, to cry against, to defy.

· Calfa

NBHL (1)

Որդւոց նոցին խռովութեան՝ խաղաղութեան ձայնատու. (Նար. կուս.։)


Ձայնատուր

adj. s.

exhorting, exciting;
cf. Ձայնատու;
— լինել, to dare, to defy, to challenge, to throw down the glove or gauntlet;
to provoke, to instigate;
— ժամանակ, day fixed for combat or duel;
—ք, noise, rumour, crash, resounding, sound, echo.

· Calfa

NBHL (1)

Արդիւնքն իսկ աղաղակեն եւ ձայնատուր լինին. (Թղթ. բարուք.։)


Ձայնարկութիւն, ութեան

s.

sound, voice, cry;
shout, exclamation;
complaint, lamentation.

· Calfa

NBHL (1)

Աւաղական ձայնարկութեամբ։ Լեզուիս եւ շրթանցս ձայնարկութեամբ. (Նար. ՟Ի՟Զ. ՟Ղ՟Գ։)


Ձայնաւոր, աց

adj.

vocal;
s. gr. vowel;
* — պատարագ, high-mass

· Calfa

NBHL (1)

Ի ձայնաւորաց տառիցն, եւ ի բաղաձայնից. (Շ. բարձր.։)


Ձայնեմ, եցի

va.

to raise one's voice, to cry out, to exclaim, to vociferate;
to call, to invite, to convoke;
to pronounce, to utter, to address, to tell, to express;
to name;
ի խրախոյս —, to encourage, to inspirit, to give heart to.

· Calfa

NBHL (1)

Մարգարէն ձայնէ. (Անյաղթ բարձր.։)


Ձայնիկ

s.

a low, gentle, sweet voice.

· Calfa

NBHL (2)

Ձայն նուազ, կամ քաղցրիկ.

Հաւիկ մի պայծառ (ի խաչին) ... զձայնիկն ողորմիկ ածէր ... զձայնիկդ ընդէ՞ր ողորմիկ ածես՝ գաբրիէլեան փողոյն նման, աննըմանին ո՛վ նման՝ աննման. (Տաղ խչ. ի քրիստոսատրոյ.։)