cf. Սուգ.
· Calfa
Ոչ կերայ ես ի նմանէ ի սգաւորութեան իմում. (Եփր. օրին.։)
mourning;
grief, pain.
· Calfa
Աստ է տեսանել զօրինակն համօրէն դատաստանին, զսգումն եւ զաղաղակն. (Մեծոբ.։)
cf. Սեխաստանի.
· Calfa
Իբեւ խուղ մի մրգապահաց ի սեխաստանի. եւ արդարեւ սեխաստանեօք լի էր տեղին մինչեւ ցայսօր. (Կոչ. ՟Ժ՟Դ։)
melon-bed.
· Calfa
Իբեւ խուղ մի մրգապահաց ի սեխաստանի. եւ արդարեւ սեխաստանեօք լի էր տեղին մինչեւ ցայսօր. (Կոչ. ՟Ժ՟Դ։)
melon-plant.
· Calfa
Զօրէն սեղխենոյ զերեսօք երկրի տարածեալ ի կոխումն. (Պիտ.։)
dressed leather, morocco, cordwain.
· Calfa
օրհնեա տէր եւ զկաչի կազմի սորա (մատենիս), եւ զսեկ շարագունի. (Մաշտ.։)
cf. Սեղանադիր;
waiter, servant;
house-steward;
temple-erector.
· Calfa
Ոչ երկեայ յօրինակէ սեղանակազմին, որ ընդ փափկութեանն պապակէր. (Սկեւռ. աղ.։)
sacrilegious, impious;
profaner, spoiler.
· Calfa
Մեք ոչ կարեմք սեղանակապուտ լինել մերոյ փրկութեանն. դուք ձեզէն եղէք սեղանակապտուք աստուածային օրինացն. (Ճ. ՟Բ.։)
commenal, messmate, fellowboarder.
· Calfa
Կէսքնսեղանակիցք լինին։ Սեղանակիցք եւս նոցա իցեն։ Սեղանակից լինել նմա. (Վեցօր. ՟Է. ՟Ը։ Ոսկ. յհ. ՟Բ. 13։)
to wait at table, to spread the table, to serve up;
to give to eat;
to make known the word of God, to feed with the bread of life.
· Calfa
Սեղանաւորեցից զանապական կերակուր՝ հոգւոց պարարիչ։ Զանձն իւր ոչ զօրեաց յագեցուցանել, այլ օտարաց սեղանաւորեաց. (Լմբ. ստիպ. եւ Լմբ. սղ.։)
Զոր օրինակ ի համադամս կերակրոց առաջի իւրեանց ունելով սեղանաւորել, ընտրութեամբ ճաշակելեացն զմի յախորժակացն առ ինքն առեալ՝ անփոյթ առնէ զբազմութենէ կերակրոյն. (Շ. թղթ.։)
the being compact, hardness, firmness, density;
restriction, restraint;
pressing, squeezing.
· Calfa
Ոչ ունին սեղմութիւն եւ խստութիւն. (Վեցօր. ՟Գ։)
office or charge of High Chamberlain.
· Calfa
Զոր ներսէսն բարձեալ ունէր ի սպասու թագաւորին ըստ օրինաց սենեկապետութեանն. (Բուզ. ՟Դ. 3։)
proper, special, particular, specific, one's own;
noble, illustrious, egregious;
—ք, one's own part, property or heritage;
— էր նմա, it was specially his, it was his lot.
· Calfa
Զբնակութիւն պարթեւական զձեր սեփական պահլաւն ի ձեզ դարձուցից։ Կանգնեցին ի տարոն յիւրեանց սափհական գիւղն յաշտիշատ։ Խնդրեաց զմանկութեան սեպհականն, զոր հօր իւրոյ շնորհեալ էր նմա հազար երգ։ Եւ ոչ մի ոք յիմոց սեպհականացն եւ ի կամարարացն։ Բաժանակից եւս արար զքեզ իւրոյ սեպհականացն. (Ագաթ.։ Խոր. ՟Բ. 11։ Եղիշ. ՟Ը. եւ թզմ։ Ոսկ. մ. ՟Բ. 20։)
kind, species, race, generation;
nature, complexion;
*height;
gender;
— եւ տեսակ, the genus and the species;
մարդկային —, mankind;
հայկական —, the Armenian nation.
· Calfa
Մի՞ օրհնութիւն է քեզ հայր. եւ մի օրհնութիւն է, եւ բազում. մի սեռիւ, եւ բազում տեսակօք, ըստ պատահողացն զանազանութեան. (Փիլ. լին. ՟Դ. 231։)
the being of the same progeny or race.
· Calfa
Ի քրիստոսէ սնուցեալք՝ իբրեւ զհոլով եւ զսեռութիւն ընկալան, որպէս որդիք ի հօրէ անու անակոչեալք՝ քրիստոնեայք անուանեցան. (որպէս արշակունիք յարշակայ. Զքր. կթ.։)
genital;
prolific;
generic, sexual;
genitive;
— or —ք, the sex, the genitals;
ի բաց հատանել զ—ս, to castrate, to geld.
· Calfa
Եւ երեւեալ որդի նախնոյն հօր սերական, արդարութեամբ անմեղ մեռաւ՝ նըմին նըման։ Անխտաբար է ծնունդն, եւ ոչ նախ հայ, եւ ապա որդի, որպէս հոսանուտ եւ սերական բնութեանս է օրէն. (Շ. ոտ. բարձր. եւ Շ. թղթ.։)
cf. Սերիմ.
· Calfa
Բազմացարու՛ք յերկրի՝ ծննդեամբ։ Նոյ դարձեալ օրհնեցաւ սերանալ բազմանալ։ Ի սերանալ եւ ի բազմանալ մարդկան ի վերայ երկրի։ Ի սերանալ բազմանալ ամլութեան նորա։ Սերանալովս եւ բազմանալովս իմով. (Մծբ. ՟Ժ՟Է. Մաշտ. Եփր. թագ.։ Ոչ ծնանին, եւ ոչ սերանան. Եփր. օրին.։)
to procreate, to beget, to engender, to give rise to, to propagate.
· Calfa
Կենդանի ինչ, որ ունիցի ազդումն (զգայութեան), եւ այսպէս առնունի ջուրքն ծնանել եւ սերել. (Վեցօր. ՟Է։)
Ազգ սերէ յանուն մօր իւրոյ ռոփսեանք։ Ազգ զնա սերէ յանուն հօրն. (Խոր. ՟Բ. 61. 87։)
gleaning, gathering or picking up seeds;
babbler, tale-bearer, telltale;
— լինել, to criticize, to find fault with, to censure.
· Calfa
Ամրացոյց քսսավ, զի մի լիցի դիւրին սերմանաքաղ թռչնոց առնուլ ինչ ի նմանէ. (Վեցօր. ՟Է։)
Մի զօրէն սովեցելոյն սերմանաքաղ լինիցիք զփոքունսն մեր, եթէ սխալանս պարտ իցէ ասել, եւ եթէ խաղս. (Առ որս. ՟Ժ՟Դ։)
seminal;
spermatic.
· Calfa
Յաղագս ծննդականի կամ սերմնականի։ Գործարանք սերմնականին զօրութեան. (Նիւս. բն.։)
cf. Յղանամ.
· Calfa
Կին՝ որ սերմնառիցի, սրբութիւն պահիցէ։ Օրէնքն սերմնառեալ կնոջն ասացին պահել սրբութիւն։ Թէպէտեւ ոչ էր սերմնառեալ կոյսն (ասէ ոսկեբերան), այլ անհնար էր զօրինօքն անցանել (քառասնօրեայ սրբութեան). (Կամրջ.։)
vn. va. to speak or treat eloquently.
· Calfa
Որպես վասն հօր եւ որդւոյ պերճաբանեաց. (Ի գիրս խոսր.։)
to be proud of, to act the master, to make parade or show of, to strut, to pique oneself on, to tower or rise above, to domineer, to lord over;
to abound, to increase.
· Calfa
Ի՞ւ պերճացարուք, կամ յո՞յր վերայ բացէք չբերանս ձեր։ Քաղաքդ պերճացեալ։ Որ ունիք զբազմութիւն, եւ պերճացեալ էք ի վերայ ամբոխից ազդաց։ Զանթիւ զօրսն պերճացեալ պարծեցեալս սատակեցեր. (Ես. ՟Ծ՟Է. 4։ ՟Ի՟Բ. 2։ Իմաստ. ՟Ղ. 3։ ՟Գ. Մակ. ՟Ղ. 4։)
Քաղաքացեաց՝ մի կարի առ գեղջկօքն պերճանալ։ Բայց եւ ոչ ի քահանայանալն եւ փառաւորել հօրն՝ երեւեալ պերճացան նոքա. (Խոր. ՟Բ. 7. 77։)
Որ մաքրութեամբն պերճանային օրինականացն վստահութիւնք. (Նար. ՟Ծ՟Գ։)
richly ornamented, gorgeous, sumptuous, rich.
· Calfa
Շինեալ եկեղեցի պերճապաճոյճ նեղութեամբ (թերեւս՝ պճնեղութեամբ), եւ նկարակերտ յօրինուածով։ Եդեալ շուք թագաւորութեան՝ պերճապաճոյճ վարուց հանդիսիւ. (Յհ. կթ.։)
necessaries, the necessary, the needful;
need, want, necessity, indigence;
exigence, necessity;
use, employ, business;
concise narration;
— or — մարմնոյ, needs, jobs, going to stool;
ի պէտս, for use or service;
for;
յի՞նչ պէտս, for what use or purpose ? why ?
— կենաց;
the necessities of life;
— են, — է, ի պէտս է, it must, it is necessary;
չեն —, it must not, it is not necessary;
յոչինչ պէտս, in vain, uselessly;
յանձին ունել, to have care, to be concerned, to reck;
պէտս ունել, to want, to need, to be or to stand in want of;
ի պէտս գալ, to be useful or serviceable;
պէտս առնել, պիտօք վարիլ, to use, to make use for, to avail oneself of;
պէտս ունել զիմեքէ, to devote or apply oneself to;
զպէտս հոգւոյն հատուցանել or վճարել տեառն, to breathe one's last, to die;
պէտս ունիմ or — են ինձ երթալ, I must go;
նստիլ ի պէտս, վճարել զպէտս մարմնոյն, to go to stool, to evacuate the bowels.
· Calfa
Իրքն՝ չարք յայնժամ լինին, յորժամ պէտքն օրինօք ոչ վճարեսցին. (Եզնիկ.։)
ի սոցանէ որչափ պէտսն է. (Պղատ. օրին. ՟Է։)
wasp, drone, hornet, ox-fly, gad-fly;
բոյն —աց, wasp's nest.
· Calfa
Առաքեցից առաջի քո զպիծակ, եւ մերժեսցէ զամովը հացին յերեսաց քոց։ Արձակեցեր կարապետս զօրու քո զպիծակն. (Ել. ՟Ի՟Գ. 28։ Իմաստ. ՟Ծ՟Բ. 8։)
impure, unclean, profane;
filthy, foul, dirty, abominable, detestable, execrable;
— առնել, cf. Պղծեմ.
· Calfa
Պիղծ է առաջի տեառն ամենայն անօրէն։ Պիղծ եւ անօրէն իշխանդ իսրայելի։ Պիղծ՝ վատ արանց. (Առակ. ՟Գ. 32։ Օր. ՟Ժ՟Ը. 12։ Եզեկ. ՟Ի՟Ա. 25։ ՟Բ. Մակ. ՟Է. 36. եւ այլն։)
cf. Պին.
· Calfa
Ուստի՞ իցէ դարձեալ ասրն ոսկեղէն, զոր իպանիոս գազանք ( αἰ πίνναι ) սնուցանեն. (Վեցօր. ՟Է։)
firm, steady;
hard, solid, strong, fast, compact, close, stiff;
constant, immovable, steadfast, firm, infrangible, unshaken;
— պնդով, strongly, steadily;
— կալ, to hold fast, to preserve, to persist;
— ունել, to hold firmly to, to retain.
· Calfa
Պինդքն եւ առաքինիքն՝ եւս առաւել պնդեալք զօրանային. (Փարպ.։)
Շղթայօրեն տեսակաւ պինդ ունին զիրեարս. (Պիտառ.։)
Խրատեսցէ զնոսա պինդ ունել զօրէնս քրիստոնէութեան. (Խոր. ՟Գ. 35։)
Զօրացեալ պինդ կաց. (Փարպ.։)
abuse, impropriety;
bastardy;
catachresis.
· Calfa
Ոչ թէ պիտակութեամբ ունիցի զհօրն զօրութիւն, այլ բնութեամբ հանգոյն նմին. (Սեբեր. ՟Ա։)
to want, to be in want of;
to be necessary, useful.
· Calfa
Զի ըստ հըզօր ցաւոց վիրին՝ հըզօր դեզոց պիտանային. (Յիսուս որդի.։)
utility, profit, advantage;
use, employ.
· Calfa
Յորդորեալք յառաքինութիւնս լաւութեամբ ի գործս պիտանութեան։ Օր ըստ օրէ յաւելուած լիցի լաւութեան եւ պիտանութեան. (Յճխ. ՟Բ. եւ ՟Ի՟Գ։)
to deliver oracles, to foretell, to predict;
to use, to make use of.
· Calfa
Զամենայն աւետարանական պիտառութիւնսն ճառագրեաց, զոր ինչ յաղագս աստուծոյ բանին անօրինական կիրառութիւն պիտառէր. (Թէոդոր. մայրագ.։)
to want, to be wanting.
· Calfa
Որոյ իմաստ՝ զօրաց ոչ պիտաւորէր, այլ անձամբ մղէր զպատերազմն. (Ասող. ՟Գ. 6։)
Ամենազօրին ոչ պիտաւորի օգնութիւնք նոցա. (Վանակ. յոբ.։)
want, indigence;
necessity;
witness, testimony.
· Calfa
Լուր որ ի սուրբսն հօր մերում կիւրղի աղեք. սանդրացւոյ՝ յեփեսոս հակառակ նեստորի ամպարշտի՝ ասելով ի ձեռն պիտաւորութեան որ ի սուրբսն ամբրոսեայ մետիղոցւոյն. (Ոսկիփոր.։)
book of Pythian oracles.
· Calfa
Որպէս եւ պիւթագիրն այժմիկ ասէ. (Պղատ. օրին. ՟Ծ՟Ա։)
pastry-cook.
· Calfa
Տեսցուք որչափ կոտորածք ի բարեկեցութեանն տենչանացն գործին. որչափ յամճաբերացն եւ խոհակերացն եւ ի սեղանայօրինացն, ի պղակունտրագործացն եւ ի ծաղարարաց. (Ոսկ. մ. Գ. 17։)
idle, lazy, supine, negligent.
· Calfa
Զօրականք պղերգք, հեշտասէրք. (Խոր. ՟Գ. 68։)
Զօրանայ խարդախութիւն չարին ի պղերդսն. (Խոսր.։)
Իսկ ձեր՝ պղերգ միայն հեղգութեանցն աստանօր պահանջեալ ի բաց ընկեցումն. (Պիտ.։)
cf. Պղերգումն.
· Calfa
Բասրելով յիւրոց զօրացն վասն առաւել պղերգութեան եւ սաստիկ որկորամոլութեան. (խոսր ՟Բ. 21։ Ոչ եւս զհեղգ պղերգութեանցն բարձեալ ի ձեզ բերիցէք յինքեանս ախտ. Պիտ.։)
doing shameful or filthy things, immodest, impure, dirty, obscene, lascivious.
· Calfa
Զպղծագործ քանանացիսն ոչ ապրեցուցանել. (Նախ. օրին.։)
blaspheming.
· Calfa
Յամենայն օրինակ մեղաց՝ զոր գործեն մարդիկ՝ ի յիշատակ բերէ պղծագործախօսն. (Կանոն.։)
filthy action, impurity, lewdness, filthiness, obscenity.
· Calfa
Զօր ամենայն տեսանելով զայսպիսի պղծագործութիւն։ Զամենայն պղծագործութիւնս լցեալ կատարեցեր. (Փարպ.։)
to soil, to contaminate, to stain, to spot;
to profane, to pollute, to abuse;
to abhor, to detest, to execrate;
— զկոյս, to violate, to dishonour.
· Calfa
Ապականեցան եւ պղծեցան յանօրէնութեան իւրեանց. (Սղմ. ՟Ժ՟Գ. 1։)
Պղծել զանձինս նացա յամենայն պղծութիւնս անօրէնութեան. (՟Ա. Մակ. ՟Ա. 51։)
Իբրեւ ապստամբ յօրինացն՝ պղծեալ գարշեցեալ. (՟Բ. Մակ. ՟Է. 8։)
ՊՂԾԵԼ. որպէս յն. κοινόω . յորմէ լտ. inquino. եւ թ. քէնլֆ. իբրու Հասարակ եւ խառնակ կամ պիղծ ինչ առգնել. որ ի լտ. հասարակօրէն թարգմանի՝ communico. որպէս թէ հասարակ կացուցանել.