Definitions containing the research աղ : 10000 results

Յանդուգն, դգունք

adj. adv.

rash, foolhardy, audacious, adventurous, hardy, resolute, determined;
rashly, inconsiderately, audaciously, arrogantly, presumptuously, insolently, haughtily, petulantly;
hardily, resolutely, determinedly.

· Calfa

NBHL (1)

Յանդո՛ւգն յառաջեալ բաղխէին երագապէս. (Խոր. ՟Բ. 43։)


Յանկասկածի

cf. Անկասկածելի.

· Calfa


Յանկարծ

adj. adv. interj.

sudden, unexpected, unforeseen;
unawares, unexpectedly, suddenly, on a sudden, abruptly, all at once;
please God! would to God! may it please God;
— եթէ, if by chance.

· Calfa

NBHL (1)

Յանկարծ փաղաքշելի բանիւք աղաչեն զքեզ. մի՛ հաւանեսցիս նոցա. (Ճ. ՟Ա.։)


Յանկարծազեղ անձրեւ

sn.

shower.

· Calfa

NBHL (1)

Անչափութիւն անձրեւաց ելեալ (կամ եղեալ) յանկարծազեղ. (Կաղանկտ.։)


Յանկարծածագ

adj.

shining forth or appearing suddenly.

· Calfa

NBHL (1)

Բնութիւն լուսոյ նուրբ եւ երագ բնութիւն է, յանկարծածագ եւ վաղահաս ծագումն. (Վեցօր. ՟Բ։)


Յանկարծամահ

adj. s.

dead suddenly;
sudden death;
— լինել, to die a sudden death.

· Calfa

NBHL (1)

Եղեւ սուտ մեռեալ՝ յանկարծամահ լինելով։ Վասն այն յանկարծամահ եղեն։ Ցուցանէ զթագաւորն վախճանեալ՝ յանկարծամահ զնա (լեալ) համբաւելով. (Ճ. ՟Ա.։ Մաղաք. աբ.։ Լաստ. ՟Թ։)


Յանկարծաշարժ

adj.

moved or moving suddenly.

· Calfa

NBHL (1)

Յանկարծաշարժ բաղխմամբ զդողի հարեալ երկիր՝ առ ական թօթափել ի վեր բերէ զյաւիտենից մեռեալսն. (Ոսկիփոր.։)


Յանկարծօրէն

adv.

cf. Յանկարծ.

· Calfa

NBHL (2)

Թեթեւ է յաչս Տեառն յանկարծօրէն արագ մեծացուցանել զաղքատն. (Սիր. ՟Ժ՟Ա. 29։)

Յանկարծօրէն զնստուցանէ. կամ ի քաղաքէ արտաքս գնան. (Բրս. պհ. ՟Բ։)


Յանձանձիչ, չի, չաց

s.

careful person, provider, protector, manager, director.

· Calfa

NBHL (1)

Յանձանձիչս կալ իրացն արքունի։ Լինէր յանձանձիչ իշխանութեանն։ Ոստիկան յանձանձիչ։ Քաղաքին յանձանձիչս. (Եւս. քր. ՟Ա։)


Յանձնապաստան, աց, ից

adj.

presumptuous, arrogant, presuming, self-conceited, confident, consequential.

· Calfa

NBHL (1)

Խրատեսցին մի՛ յանձնապաստան լինել, այլ զվերին օգնականութիւնն աղաչել՝ ձեռնտու լինել. (Իգն.։)


Յանձնառութիւն, ութեան

s.

acceptance, acceptation, consent, engagement, avowal, approbation.

· Calfa

NBHL (1)

Ի քէն տանջանք, եւ ի մէնջ յանձնառութիւնք։ Տեսին զչար յանձնառութիւնն։ Այսպիսի խնդրուածս աղջկանն լաւագոյն է քան զանձնառութիւն պատարագելոյն. (Եղիշ. ՟Բ. ՟Գ. եւ Եղիշ. դատ.։)


Յանձնարարութիւն, ութեան

s.

commission, order;
recommendation;
mission;
delegation;
solicitation.

· Calfa

NBHL (1)

Քրքրէ զմիտս նոցա յանձնարարութեան աղօթիւքս առ գութս իւր. (Ոսկ. եբր.։)


Յանձնեմ, եցի

va.

to recommend;
to deliver, to commend, to put or give into the hands of, to deposit;
to resign, to leave;
to intrust, to confide, to trust, to rely on;
to impose, to charge, to order.

· Calfa

NBHL (2)

Յանձնեալ ձեզ ի նոցանէ աղօթիւք. (Եղիշ. ՟Է։)

Յանձնեցին յիշատակել մեզ յաղօթս. (Պտրգ.։)


Յանձնկալութիւն, ութեան

s.

acceptation.

· Calfa

NBHL (1)

Մատուցանեն նմա զվարկ յանձնկալութեան թագաւորութեանն. (Պտմ. աղեքս.։)


Յանսենեան

s. adj. jansenist;
— աղանդ, jansenism.

· Calfa


Յանց, ից

s.

fault;
sin.

· Calfa

NBHL (1)

Յիշեցեր ի վերայ իմ փոքր յանցս աղջկան միոյ վատթարի. (Եփր. թագ.։)


Յանցումն, ման

s.

cf. Յանցանք.

· Calfa

NBHL (1)

Գիտացից վասն որո՛յ յանցման. այնպէս աղաղակէին զնմանէ. (Գծ. ՟Ի՟Բ. 24։)


Յետամնաց

adj.

surviving;
inheriting;
—ք, posterity, descendants, successors.

· Calfa

NBHL (1)

Յետամնացքն չտան աղքատաց։ Որդիքն եւ յետամնացքն առնեն ողորմութիւն եւ պատարագ վասն նորա. (Ոսկիփոր.։)


Յետի

adj.

cf. Յետին;
behind, hinder.

· Calfa

NBHL (1)

Ունէր ի վերայ սաղաւարտին պատկեր գայլոյ յառաջի կոյսն, եւ յետի կոյսն՝ առիւծու. (Վրդն. պտմ.։)


Յետին, տնոց

adj.

last, furthest, ulterior, posterior;
lowest, meanest;
extreme, utmost, greatest, utter, uttermost;
—ք, posterity;
— օր, the day of judgment, doomsday;
— չքաւորութիւն, utter misery, extreme poverty;
— կարօտութիւն, extreme need;
— կողմն, cf. Յետակողմն.

· Calfa

NBHL (1)

Ի ծառայից տեառն իմոյ ի յետնոց։ Որսասցեն յետինք զինչս նոցա։ Արդ ծիծաղին զինեւ յետինք։ Յետինք ոչխարաց.եւ այլն։


Յետնութիւն, ութեան

s.

lowest rank;
extremity;
posteriority.

· Calfa

NBHL (1)

Անլուայ խորհրդով (աղօթելն՝) այն է ամենայն յետնութիւն չարեացն. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 27։)


Յետոյ

prep. adv.

back, backward;
behind;
after, then, since, afterwards, subsequently, posterior to, after that;
— կողմանէ, backward;
behind, from behind;
— հուսկ, — յետուստ or ուրեմն, at last, finally, at length, in fine, in conclusion;
— եւ առաջոյ, behind and before;
— ապա, after;
— ձերմէ, behind or after you;
— գտանիլ, to be deprived of.

· Calfa

NBHL (1)

Ի չքնաղ եւ ի սքանչելագործ սրբոյն յետոյ գտաք, եւ ի մեծ բարկութենէ անտի պաշարեալք եղեաք. (Սերեպիոն յղ. անտոնի.։)


Յետս

adv. adj.

behind, backward;
walking backwards;
— — չոգան, they fell back;
— ընդդէմ, backward;
in an opposite sense, in the contrary directions, against the grain, in a wrong sense or way, contrariwise;
contrary, against, opposite, inverse;
ձախողակի — ընդէմքն պատահեաց նմա, every thing went wrong with him;
fortune was against him;
— or — ընդդէմ դառնալ, to turn back, to retrace one's steps, to return, to go or come back;
կապել զձեռս —, to tie the hands behind one;
cf. Ձեռն;
— կալ, կասել, to cease, to stop;
to abandon, to leave;
— կացուցանել, to hinder, to deter, to divert from;
— հարկանել, to reject, to refuse, to confute, to disprove;
— ընկենուլ, to reject, to contemn, to despise;
— տանել, to abandon, to leave;
— ունել, to hinder, to impede, to divert from;
ձեռս —, with the hands tied behind.

· Calfa


Յերկար

adj. adv. long;
a long or great while or time;
— հիւանդանալ, to have a long illness.

· Calfa

NBHL (1)

Ի դորա յերկար խաղաղութեանն եւ մեք առողջութեամբ վարեսցուք զկեանս մեր։ Հասեալ ի յերկար ծերութիւն՝ վախճանեցաւ. (Եղիշ. ՟Բ։ Փարպ.։)


Յերկարագոյն

adv.

lengthily, very long.

· Calfa

NBHL (1)

Խօսեցար յաղագս տան ծառայի քո յերկարագոյն. (՟Ա. Մնաց. ՟Ժ՟Է. 17։)


Յերկարաձգութիւն, ութեան

s.

prolongation, protraction.

· Calfa

NBHL (1)

παρατένεια protensio. Յերկարութիւն. տեւողութիւն. եւ Յապաղումն.


Յերկարաձիգ

cf. Երկարաձիգ.

· Calfa

NBHL (1)

Յերկարաձիգ աղօթք, կամ բանք. (Վրք. հց. ՟Ա։)


Յերկարեմ, եցի

va. vn.

to prolong, to prorogue, to delay, to put off, to protract, to spin out;
ոչ — զկեանս իւր, to be short-lived;
ոչ յերկարեսցէ աւուրս, let his days be few;
առանց յերկարելոյ իսկ ասացից, in a word;
զի՞ —, in short, in fine;
cf. Յերկարիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Յերկարէի զբանս իմ, եւ ոչ անսայիք։ Ոչ յերկարեսցէ աւուրս։ Յերկարեն զաղօթս։ Յերկարեսցէ Աստուած մարդկան։ Խօսեցայ եւ արարից, եւ ոչ եւս յերկարեցից։ Ոչ յերկարեսցես առնել զայդ.եւ այլն։


Յերկարութիւն, ութեան

s.

length;
prolongation, prorogation.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ ինքն ինչ կամի յապաղել զտուրսն, այլ զի յերկարութեամբն զստէպ հանապազորդութիւն (յաղօթս) հնարիցի. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 10։)


Յեց

adj. fig.

supported by, propped against;
confided in or relied on;
կալ — առ դրանն, to stop at the door;
ընդ միմեանս հարեալ — գթովն խանդազատանաց, united by the bonds of mutual affection.

· Calfa

NBHL (1)

Ընդ միմեանս հարեալ յեց յեց անբաւ գթովն խանդաղատանաց. (Փիլ. լին. ՟Դ. 52։)


Յեցուցանեմ, ուցի

va.

to support, to shore or prop up.

· Calfa

NBHL (1)

Զդրդուեալ աշակերտսդ յեցո՛ ի ստուգութեան քո յոյս. (Տաղ.։)


Յիմարական, ի, աց

adj.

insensate, foolish.

· Calfa

NBHL (1)

Կուսանքն յիմարք անուանեցան, զի յաղագս յիմարական կենցաղոյս (իրաց) պարապեցան. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 6։)


Յիմարանամ, ացայ

vn.

cf. Յիմարիմ;
to fool, to play the fool.

· Calfa

NBHL (1)

Մարտիրոսն Քրիստոսի արդաղիոն՝ կատակող էր, եւ յիմարանայր առաջի Մաքսիմիանոսի. (Հ. ապր. ՟Ժ՟Է.։)


Յիշատակարան, աց

s.

memory, archives, annals;
sepulchre, monument;
album;
— մատենից, գրոց, brief epilogue.

· Calfa

NBHL (1)

Յղեա՛ զիս ի Հրէաստան ի քաղաք յիշատակարանաց հարցն մերոց. (Նեեմ. ՟Բ. 5. եբր. քէպր. տե՛ս ԿԱՓԱՐ։)


Յիշելիք, լեաց

s.

keepsake, souvenir, memento, love-token;
mass-dues.

· Calfa

NBHL (1)

Ետ զմատանին, եւ ասէ, պահեա՛ զյիշելիքս զայս։ Ահա յիշելիքն քո։ Ոչ եղէ արժանի, որ ունիցի աղքատն զիմ յիշելիքն. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Դ։)


Յիշեմ, եցի

va.

to bear in mind, to call to mind, to remember, to recollect;
to record;
յիշեա զիս, remember me;
don't forget me;
յիշե՞ս, do you remember ?
չյիշեմ զանունն, I don't remember his name, I have forgotten his name.

· Calfa

NBHL (1)

Ուր ոչ յիշուի անուն խաչին. (Գր. տղ. յերուսաղէմ.։)


Յիշողութիւն, ութեան

s.

memory;
cf. Յիշումն;
սուր յիշողութիւն, a good or happy memory;
տկար յիշողութիւն, unhappy memory.

· Calfa

NBHL (1)

Երից արժանի առնէ՝ յորոց բաղկացաւ յաջողակ բնութիւնն, քաջունակութեան, տեւողութեան. (յիշողութեան. Փիլ. այլաբ.։)


Յիշոցատուութիւն, ութեան

s.

abusive language, foul offence, low or blackguard abuse.

· Calfa

NBHL (1)

Չսովորել ի խօսս աղտեղիս, եւ ի յիշոցատուութիւնս. (Շ. ընդհանր.։)


Յիսնամեան, մենից

adj.

of fifty years;
fifty years old;
—մեայ ժամանակ, jubilee.

· Calfa

NBHL (1)

Թաղեաց թարա զնաքովր ի քսանամենից, եւ ծնաւ զաբրահամ յիսնամենից. (Եփր. ծն.։)


Յիսնեակ, եկաց

s. adj. fifty.

· Calfa

NBHL (1)

Բաղկացեալ է ի յիսնեկէ. եւ այլն. (Փիլ. լին. ՟Գ. 39։)


Յիսներեակ, եկաց

adj. s. fiftieth;
period of fifty days;
Pentecost;
jubilee.

· Calfa

NBHL (1)

Ըննսուն եւ ինն ամացն թիւ բաղկացեալ է ի յիսնեկէ եւ յեօթն յեօթնեկաց. քանզի յիսներեակն թողութիւն անուանի յօրինադրին՝ ամենեցուն ազատեցելոց, անշնչից եւ որ շունչն ունին. (Փիլ. լին. ՟Գ. 39։)


Յղանամ, ացայ

vn.

to conceive;
to be pregnant, to be with child or young, to be in the family way.

· Calfa

NBHL (1)

եւ հ. συλλαμβάνω, κύω, κυέω concipio ἑν γαστρὶ ἕχω կամ λαμβάνω in utero habeo sive accipio. որ եւ ՅՂԵՆԱԼ. Յղի լինել կնոջ. սաղմն առնուլ. ըմբռնել զսերմն յարգանդի՝ իրօք կամ նմանութեամբ. ծոցւորիլ.


Յղացութիւն, ութեան

s.

cf. Յղութիւն.

· Calfa

NBHL (2)

Անսերմ եւ անարիւն յղացմամբ երկնեաց աւազանն։ Առածք մարգարէիցն հոգեկիր յղացմամբ՝ իսրայէլի ծնօղք ասացան։ Ոչ կենցաղոյս յերկրէ յղացմունս, այլ արքայութեանն երկնից ժառանգս կրթէ. (Նար. յովէդ. եւ Նար. կուս. եւ Նար. ՟Հ՟Է։)

Խորհուրդ՝ յղացումն բանի, եւ բանն՝ ծնունդ խորհրդոյ. (Անյաղթ հց. իմ.։)


Յղացումն, ման

s.

cf. Յղութիւն.

· Calfa

NBHL (2)

Անսերմ եւ անարիւն յղացմամբ երկնեաց աւազանն։ Առածք մարգարէիցն հոգեկիր յղացմամբ՝ իսրայէլի ծնօղք ասացան։ Ոչ կենցաղոյս յերկրէ յղացմունս, այլ արքայութեանն երկնից ժառանգս կրթէ. (Նար. յովէդ. եւ Նար. կուս. եւ Նար. ՟Հ՟Է։)

Խորհուրդ՝ յղացումն բանի, եւ բանն՝ ծնունդ խորհրդոյ. (Անյաղթ հց. իմ.։)


Յղացուցանեմ, ուցի

va.

to get with young, to impregnate, to fecundate.

· Calfa

NBHL (1)

Ո՞վ յղացոյց զքեզ։ Բռնադատեաց զաղջիկն մեր, եւ յղացոյց զնա. (Վրք. հց. ՟Ը։)


Յղեկիր գահաւորակ

sn.

chair for lying in women;
couch of misery.

· Calfa

NBHL (1)

Ոլոմպիադա անցեալնստէր ի վերայ յղեկիր գահաւորակին՝ երկնել. (Պտմ. աղեքս.։)


Յղի, ղւոյ, ղեաց

adj.

big, pregnant, in the family way;
— լինել, to be with a child or young.

· Calfa

NBHL (2)

(որպէս թէ՝ ի լի. լի եղեալ). ἑν γαστρί ἕχουσα, συλλάβουσα, ἕγκυος, κυοφορούσα in utero habens, praegnans, gravida. Սաղմն առեալ. կին յղացեալ. ծոցւոր, երկու հոգւով.

Յղի, ներառ, փաղառ։


Յղփացուցանեմ, ուցի

va.

to gorge, to glut, to surfeit, to stuff, to cram.

· Calfa

NBHL (1)

Յղփացոյց զնա բըղխմամբ աղբեր. (Եփր. համաբ.։)


Յղփութիւն, ութեան

s.

plenty, abundance, satiety, surfeit;
կեալ ի Յղփութեան, to live in clover.

· Calfa

NBHL (1)

Մեծութիւն լինել զյղփութիւնն սահմանէր, աղքատութիւն՝ զամենեւիմբ զչափաւորութիւնն. (Բրս. հց.։)


Յոգնաբար

adv.

in many ways or manners;
often, many times.

· Calfa

NBHL (1)

Ունակութիւն եւ պակասութիւն ի յոգնաբար ասիցելոցն։ Իբր ի յոգնաբարն ասիցելոցն. (Անյաղթ արիստ.։)