rash, foolhardy, audacious, adventurous, hardy, resolute, determined;
rashly, inconsiderately, audaciously, arrogantly, presumptuously, insolently, haughtily, petulantly;
hardily, resolutely, determinedly.
· Calfa
Յանդո՛ւգն յառաջեալ բաղխէին երագապէս. (Խոր. ՟Բ. 43։)
sudden, unexpected, unforeseen;
unawares, unexpectedly, suddenly, on a sudden, abruptly, all at once;
please God! would to God! may it please God;
— եթէ, if by chance.
· Calfa
Յանկարծ փաղաքշելի բանիւք աղաչեն զքեզ. մի՛ հաւանեսցիս նոցա. (Ճ. ՟Ա.։)
shower.
· Calfa
Անչափութիւն անձրեւաց ելեալ (կամ եղեալ) յանկարծազեղ. (Կաղանկտ.։)
shining forth or appearing suddenly.
· Calfa
Բնութիւն լուսոյ նուրբ եւ երագ բնութիւն է, յանկարծածագ եւ վաղահաս ծագումն. (Վեցօր. ՟Բ։)
dead suddenly;
sudden death;
— լինել, to die a sudden death.
· Calfa
Եղեւ սուտ մեռեալ՝ յանկարծամահ լինելով։ Վասն այն յանկարծամահ եղեն։ Ցուցանէ զթագաւորն վախճանեալ՝ յանկարծամահ զնա (լեալ) համբաւելով. (Ճ. ՟Ա.։ Մաղաք. աբ.։ Լաստ. ՟Թ։)
moved or moving suddenly.
· Calfa
Յանկարծաշարժ բաղխմամբ զդողի հարեալ երկիր՝ առ ական թօթափել ի վեր բերէ զյաւիտենից մեռեալսն. (Ոսկիփոր.։)
cf. Յանկարծ.
· Calfa
Թեթեւ է յաչս Տեառն յանկարծօրէն արագ մեծացուցանել զաղքատն. (Սիր. ՟Ժ՟Ա. 29։)
Յանկարծօրէն զնստուցանէ. կամ ի քաղաքէ արտաքս գնան. (Բրս. պհ. ՟Բ։)
careful person, provider, protector, manager, director.
· Calfa
Յանձանձիչս կալ իրացն արքունի։ Լինէր յանձանձիչ իշխանութեանն։ Ոստիկան յանձանձիչ։ Քաղաքին յանձանձիչս. (Եւս. քր. ՟Ա։)
presumptuous, arrogant, presuming, self-conceited, confident, consequential.
· Calfa
Խրատեսցին մի՛ յանձնապաստան լինել, այլ զվերին օգնականութիւնն աղաչել՝ ձեռնտու լինել. (Իգն.։)
acceptance, acceptation, consent, engagement, avowal, approbation.
· Calfa
Ի քէն տանջանք, եւ ի մէնջ յանձնառութիւնք։ Տեսին զչար յանձնառութիւնն։ Այսպիսի խնդրուածս աղջկանն լաւագոյն է քան զանձնառութիւն պատարագելոյն. (Եղիշ. ՟Բ. ՟Գ. եւ Եղիշ. դատ.։)
commission, order;
recommendation;
mission;
delegation;
solicitation.
· Calfa
Քրքրէ զմիտս նոցա յանձնարարութեան աղօթիւքս առ գութս իւր. (Ոսկ. եբր.։)
to recommend;
to deliver, to commend, to put or give into the hands of, to deposit;
to resign, to leave;
to intrust, to confide, to trust, to rely on;
to impose, to charge, to order.
· Calfa
Յանձնեալ ձեզ ի նոցանէ աղօթիւք. (Եղիշ. ՟Է։)
Յանձնեցին յիշատակել մեզ յաղօթս. (Պտրգ.։)
acceptation.
· Calfa
Մատուցանեն նմա զվարկ յանձնկալութեան թագաւորութեանն. (Պտմ. աղեքս.։)
fault;
sin.
· Calfa
Յիշեցեր ի վերայ իմ փոքր յանցս աղջկան միոյ վատթարի. (Եփր. թագ.։)
cf. Յանցանք.
· Calfa
Գիտացից վասն որո՛յ յանցման. այնպէս աղաղակէին զնմանէ. (Գծ. ՟Ի՟Բ. 24։)
surviving;
inheriting;
—ք, posterity, descendants, successors.
· Calfa
Յետամնացքն չտան աղքատաց։ Որդիքն եւ յետամնացքն առնեն ողորմութիւն եւ պատարագ վասն նորա. (Ոսկիփոր.։)
cf. Յետին;
behind, hinder.
· Calfa
Ունէր ի վերայ սաղաւարտին պատկեր գայլոյ յառաջի կոյսն, եւ յետի կոյսն՝ առիւծու. (Վրդն. պտմ.։)
last, furthest, ulterior, posterior;
lowest, meanest;
extreme, utmost, greatest, utter, uttermost;
—ք, posterity;
— օր, the day of judgment, doomsday;
— չքաւորութիւն, utter misery, extreme poverty;
— կարօտութիւն, extreme need;
— կողմն, cf. Յետակողմն.
· Calfa
Ի ծառայից տեառն իմոյ ի յետնոց։ Որսասցեն յետինք զինչս նոցա։ Արդ ծիծաղին զինեւ յետինք։ Յետինք ոչխարաց.եւ այլն։
lowest rank;
extremity;
posteriority.
· Calfa
Անլուայ խորհրդով (աղօթելն՝) այն է ամենայն յետնութիւն չարեացն. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 27։)
back, backward;
behind;
after, then, since, afterwards, subsequently, posterior to, after that;
— կողմանէ, backward;
behind, from behind;
— հուսկ, — յետուստ or ուրեմն, at last, finally, at length, in fine, in conclusion;
— եւ առաջոյ, behind and before;
— ապա, after;
— ձերմէ, behind or after you;
— գտանիլ, to be deprived of.
· Calfa
Ի չքնաղ եւ ի սքանչելագործ սրբոյն յետոյ գտաք, եւ ի մեծ բարկութենէ անտի պաշարեալք եղեաք. (Սերեպիոն յղ. անտոնի.։)
behind, backward;
walking backwards;
— — չոգան, they fell back;
— ընդդէմ, backward;
in an opposite sense, in the contrary directions, against the grain, in a wrong sense or way, contrariwise;
contrary, against, opposite, inverse;
ձախողակի — ընդէմքն պատահեաց նմա, every thing went wrong with him;
fortune was against him;
— or — ընդդէմ դառնալ, to turn back, to retrace one's steps, to return, to go or come back;
կապել զձեռս —, to tie the hands behind one;
cf. Ձեռն;
— կալ, կասել, to cease, to stop;
to abandon, to leave;
— կացուցանել, to hinder, to deter, to divert from;
— հարկանել, to reject, to refuse, to confute, to disprove;
— ընկենուլ, to reject, to contemn, to despise;
— տանել, to abandon, to leave;
— ունել, to hinder, to impede, to divert from;
ձեռս —, with the hands tied behind.
· Calfa
adj. adv. long;
a long or great while or time;
— հիւանդանալ, to have a long illness.
· Calfa
Ի դորա յերկար խաղաղութեանն եւ մեք առողջութեամբ վարեսցուք զկեանս մեր։ Հասեալ ի յերկար ծերութիւն՝ վախճանեցաւ. (Եղիշ. ՟Բ։ Փարպ.։)
lengthily, very long.
· Calfa
Խօսեցար յաղագս տան ծառայի քո յերկարագոյն. (՟Ա. Մնաց. ՟Ժ՟Է. 17։)
prolongation, protraction.
· Calfa
παρατένεια protensio. Յերկարութիւն. տեւողութիւն. եւ Յապաղումն.
to prolong, to prorogue, to delay, to put off, to protract, to spin out;
ոչ — զկեանս իւր, to be short-lived;
ոչ յերկարեսցէ աւուրս, let his days be few;
առանց յերկարելոյ իսկ ասացից, in a word;
զի՞ —, in short, in fine;
cf. Յերկարիմ.
· Calfa
Յերկարէի զբանս իմ, եւ ոչ անսայիք։ Ոչ յերկարեսցէ աւուրս։ Յերկարեն զաղօթս։ Յերկարեսցէ Աստուած մարդկան։ Խօսեցայ եւ արարից, եւ ոչ եւս յերկարեցից։ Ոչ յերկարեսցես առնել զայդ.եւ այլն։
length;
prolongation, prorogation.
· Calfa
Ոչ ինքն ինչ կամի յապաղել զտուրսն, այլ զի յերկարութեամբն զստէպ հանապազորդութիւն (յաղօթս) հնարիցի. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 10։)
supported by, propped against;
confided in or relied on;
կալ — առ դրանն, to stop at the door;
ընդ միմեանս հարեալ — գթովն խանդազատանաց, united by the bonds of mutual affection.
· Calfa
Ընդ միմեանս հարեալ յեց յեց անբաւ գթովն խանդաղատանաց. (Փիլ. լին. ՟Դ. 52։)
to support, to shore or prop up.
· Calfa
Զդրդուեալ աշակերտսդ յեցո՛ ի ստուգութեան քո յոյս. (Տաղ.։)
insensate, foolish.
· Calfa
Կուսանքն յիմարք անուանեցան, զի յաղագս յիմարական կենցաղոյս (իրաց) պարապեցան. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 6։)
cf. Յիմարիմ;
to fool, to play the fool.
· Calfa
Մարտիրոսն Քրիստոսի արդաղիոն՝ կատակող էր, եւ յիմարանայր առաջի Մաքսիմիանոսի. (Հ. ապր. ՟Ժ՟Է.։)
memory, archives, annals;
sepulchre, monument;
album;
— մատենից, գրոց, brief epilogue.
· Calfa
Յղեա՛ զիս ի Հրէաստան ի քաղաք յիշատակարանաց հարցն մերոց. (Նեեմ. ՟Բ. 5. եբր. քէպր. տե՛ս ԿԱՓԱՐ։)
keepsake, souvenir, memento, love-token;
mass-dues.
· Calfa
Ետ զմատանին, եւ ասէ, պահեա՛ զյիշելիքս զայս։ Ահա յիշելիքն քո։ Ոչ եղէ արժանի, որ ունիցի աղքատն զիմ յիշելիքն. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Դ։)
to bear in mind, to call to mind, to remember, to recollect;
to record;
յիշեա զիս, remember me;
don't forget me;
յիշե՞ս, do you remember ?
չյիշեմ զանունն, I don't remember his name, I have forgotten his name.
· Calfa
Ուր ոչ յիշուի անուն խաչին. (Գր. տղ. յերուսաղէմ.։)
memory;
cf. Յիշումն;
սուր յիշողութիւն, a good or happy memory;
տկար յիշողութիւն, unhappy memory.
· Calfa
Երից արժանի առնէ՝ յորոց բաղկացաւ յաջողակ բնութիւնն, քաջունակութեան, տեւողութեան. (յիշողութեան. Փիլ. այլաբ.։)
abusive language, foul offence, low or blackguard abuse.
· Calfa
Չսովորել ի խօսս աղտեղիս, եւ ի յիշոցատուութիւնս. (Շ. ընդհանր.։)
of fifty years;
fifty years old;
—մեայ ժամանակ, jubilee.
· Calfa
Թաղեաց թարա զնաքովր ի քսանամենից, եւ ծնաւ զաբրահամ յիսնամենից. (Եփր. ծն.։)
adj. s. fiftieth;
period of fifty days;
Pentecost;
jubilee.
· Calfa
Ըննսուն եւ ինն ամացն թիւ բաղկացեալ է ի յիսնեկէ եւ յեօթն յեօթնեկաց. քանզի յիսներեակն թողութիւն անուանի յօրինադրին՝ ամենեցուն ազատեցելոց, անշնչից եւ որ շունչն ունին. (Փիլ. լին. ՟Գ. 39։)
to conceive;
to be pregnant, to be with child or young, to be in the family way.
· Calfa
եւ հ. συλλαμβάνω, κύω, κυέω concipio ἑν γαστρὶ ἕχω կամ λαμβάνω in utero habeo sive accipio. որ եւ ՅՂԵՆԱԼ. Յղի լինել կնոջ. սաղմն առնուլ. ըմբռնել զսերմն յարգանդի՝ իրօք կամ նմանութեամբ. ծոցւորիլ.
cf. Յղութիւն.
· Calfa
Անսերմ եւ անարիւն յղացմամբ երկնեաց աւազանն։ Առածք մարգարէիցն հոգեկիր յղացմամբ՝ իսրայէլի ծնօղք ասացան։ Ոչ կենցաղոյս յերկրէ յղացմունս, այլ արքայութեանն երկնից ժառանգս կրթէ. (Նար. յովէդ. եւ Նար. կուս. եւ Նար. ՟Հ՟Է։)
Խորհուրդ՝ յղացումն բանի, եւ բանն՝ ծնունդ խորհրդոյ. (Անյաղթ հց. իմ.։)
cf. Յղութիւն.
· Calfa
Անսերմ եւ անարիւն յղացմամբ երկնեաց աւազանն։ Առածք մարգարէիցն հոգեկիր յղացմամբ՝ իսրայէլի ծնօղք ասացան։ Ոչ կենցաղոյս յերկրէ յղացմունս, այլ արքայութեանն երկնից ժառանգս կրթէ. (Նար. յովէդ. եւ Նար. կուս. եւ Նար. ՟Հ՟Է։)
Խորհուրդ՝ յղացումն բանի, եւ բանն՝ ծնունդ խորհրդոյ. (Անյաղթ հց. իմ.։)
to get with young, to impregnate, to fecundate.
· Calfa
Ո՞վ յղացոյց զքեզ։ Բռնադատեաց զաղջիկն մեր, եւ յղացոյց զնա. (Վրք. հց. ՟Ը։)
chair for lying in women;
couch of misery.
· Calfa
Ոլոմպիադա անցեալնստէր ի վերայ յղեկիր գահաւորակին՝ երկնել. (Պտմ. աղեքս.։)
big, pregnant, in the family way;
— լինել, to be with a child or young.
· Calfa
(որպէս թէ՝ ի լի. լի եղեալ). ἑν γαστρί ἕχουσα, συλλάβουσα, ἕγκυος, κυοφορούσα in utero habens, praegnans, gravida. Սաղմն առեալ. կին յղացեալ. ծոցւոր, երկու հոգւով.
Յղի, ներառ, փաղառ։
to gorge, to glut, to surfeit, to stuff, to cram.
· Calfa
Յղփացոյց զնա բըղխմամբ աղբեր. (Եփր. համաբ.։)
plenty, abundance, satiety, surfeit;
կեալ ի Յղփութեան, to live in clover.
· Calfa
Մեծութիւն լինել զյղփութիւնն սահմանէր, աղքատութիւն՝ զամենեւիմբ զչափաւորութիւնն. (Բրս. հց.։)
in many ways or manners;
often, many times.
· Calfa
Ունակութիւն եւ պակասութիւն ի յոգնաբար ասիցելոցն։ Իբր ի յոգնաբարն ասիցելոցն. (Անյաղթ արիստ.։)