sufficient, enough;
capable, able;
— է, it is enough, sufficient, it suffices;
— համարիլ, to be content, to content oneself;
— լինել յամս, to be adult, of age;
երբեք — ոչ ասէ, he never says, hold! enough!.
· Calfa
to suffice, to be sufficient or enough;
to be adequate.
· Calfa
ՀԵՐԻՔԱՆԱԼ. Հերիք լինել. ἁρκέω sufficio.
flock, flock of sheep, of goats, fold;
cf. Յօտ;
the faithful, the universal Church.
· Calfa
Պատրաստեսցո՛ւք միշտ զմեզ լինել ի հօտէ նորա։ Ուր հովիւք զհօտից ոչ հոգան. վասն որոյ անտերունչք հօտն քրիստոսի եւ մոլորական շրջին. (Խոսր.։)
cf. Հայրաբարոյ.
· Calfa
Հօրաբարոյ բարերարութեամբքն լիցին արժանի ճշմարիտ որդւոյն աստուծոյ եղբարք անուանիլ. (Ագաթ.։)
born of a noble, illustrious father, Eupator.
· Calfa
Նոյնպէս թուի վերծանելի եւ ի բանն Ագաթ. յռջբ.
s. bot. tuberose.
· Calfa
ՀՕՐՈՒՏ կամ ՀՕՐՈՏ. Նոյն եւ ռմկ. Ծաղիկ գեղեցիկ եւ անուշահոտ իբրեւ զկանթեղաշար փունջ մանրիկ շուշանաց, հանգոյն սըմպուլի, է՛ որ կապուտակ, եւ է՛ որ սպիտակ.
cf. Ձագեմ.
· Calfa
ՁԱԳԱՑԵԱԼ ՁԱԳԵԱԼ . Որոց բայն ունի լինել՝ Ձագանալ, եւ Ձագել. այսինքն ձայն հանել ձագուց ճակ, ճի՛կ. ճռուողել. ճճուել. ճիվ ճիվ ձան հանել, ճնճղկի պէս.
Իբրեւ զձագ խաղալիկ, զոր ձագեալ ասէ մարգարէն. ((Յոբ. ՟Խ. 24)) յաղագս ճնճուողացն նոցա ձայնիցն առ լսօղսն. (Միսայէլ խչ.։)
to chirp, to pip.
· Calfa
ՁԱԳԱՑԵԱԼ ՁԱԳԵԱԼ . Որոց բայն ունի լինել՝ Ձագանալ, եւ Ձագել. այսինքն ձայն հանել ձագուց ճակ, ճի՛կ. ճռուողել. ճճուել. ճիվ ճիվ ձան հանել, ճնճղկի պէս.
Իբրեւ զձագ խաղալիկ, զոր ձագեալ ասէ մարգարէն. ((Յոբ. ՟Խ. 24)) յաղագս ճնճուողացն նոցա ձայնիցն առ լսօղսն. (Միսայէլ խչ.։)
left, left side;
ի —, to the left;
ննջեսցես ի — քո, you will sleep on your left side.
· Calfa
Կերիցէ զձախակողմնն իւր։ Սիրտ անմտի ի ձախակողմն իւր։ Թողաք զնա ի ձախակողմն։ Ի ձախակողմն վերին կիլիկիայ։ Որք ի ձախակողմն թեւի անդ էին։ Ննջեսցես ի ձախակողմն քո.եւ այլն։
Ի ձախակողման ունկն իմ խօսելով՝ ասէին. (Կլիմաք.։)
cf. Ձախողութիւն.
· Calfa
Հետեւեալ լինին անզգամութեանն՝ անուսումնութիւն, անհմտութիւն, շռայլութիւն, ձախորդութիւն, անյիշողութիւն. (Արիստ. առաք.։)
to collect, to muster, to heap up.
· Calfa
Մակադրական ձաձի՛ (յն. (առեալ լինի) եռակի. Թր. քեր.։)
shame-faced, ashamed, confused.
· Calfa
Ձաղելի դիմօք. ծանակելի երեսօք. խայտառակ. երեսը վար առած, խաղք ու խաւեր.
exposed to laughter, turned into derision;
dishonourable, infamous, ignominious, opprobrious;
— առնել, to expose to to the laughter of every body, to make a spectacle of, to expose to ignominy, to defame, cf. Ծանակեմ, cf. Խայտառակեմ.
· Calfa
Հրամայեաց ձաղածանակ առնել։ Իբրեւ զաւազակապետ ձաղածանակ արարեալ անլուծանելի կապանօք. (Ճ. ՟Բ.։ Արշ.։)
to beat, to box on the ears, to slap the face;
to use harshly, to abuse to insult.
· Calfa
Ապտակալից ձաղակոծ առնել. յն. մի բառ. (Ոսկ. մ. ՟Գ. 5։)
cf. Ձաղկամազ.
· Calfa
Մելիտոս՝ իբրու ձաղկամազ, եւ ոչ ամենեւին գեղեցկամօրու. (Պղատ. եւթիփռոն.։)
having the hair erect.
· Calfa
Մելիտոս՝ իբրու ձաղկամազ, եւ ոչ ամենեւին գեղեցկամօրու. (Պղատ. եւթիփռոն.։)
cf. Ձաղումն.
· Calfa
Ընդ փառաց զգեցեալ են զամօթալի ձաղութիւնս։ Բարեբան գովութիւնք միմեանց, եւ թշնամական ձաղութիւնք. (Պիտ.։)
derision, mockery, laughter;
triumph;
ձաղել —ումն, —ումն յաղթութեան առնել, to triumph, to be triumphant, to conquer.
· Calfa
Ընդ փառաց զգեցեալ են զամօթալի ձաղութիւնս։ Բարեբան գովութիւնք միմեանց, եւ թշնամական ձաղութիւնք. (Պիտ.։)
of the same opinion, unanimous, agreeing, of one mind;
singing with, in chorus;
unisonous, in unison;
s. gr. consonant.
· Calfa
Ձայնակից լիցուք այնոցիկ՝ որք դառնապէս զմեզ ողբային. (Եղիշ. ՟Գ։)
Պիտի մակագրութեան ձայնակից լինել դիտաւորութեան. (Անյաղթ պորփ.։)
agreement, consent, unanimity;
concert, harmony, symphony;
accompanying.
· Calfa
Իմանալի ձայնակցութեամբն հնչեցուցանելով. (Անան. եկեղ։)
crying, uttering a cry;
crier, weeper, wailer, lamenter;
— գուսան, կին, mourner, mourning woman.
· Calfa
Ի ձայնարկուաց եւ կաքաւչաց երգս։ Ձայնարկու գուսանս։ Զձայնարկու կանայս։ Եղարամարքն եւ ձայնարկուք. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 12։ Խոր. ՟Բ. 57։ Լաստ. ՟Ժ՟Ա։ Ոսկ. մ. ՟Բ. 6։ եւ Ոսկ. փիլիպ. ՟Գ։)
vocal;
s. gr. vowel;
* — պատարագ, high-mass
· Calfa
Ի ձեռն լեզուի եւ ձայնաւոր գործեաց. (Փիլ. լին.։)
to raise one's voice, to cry out, to exclaim, to vociferate;
to call, to invite, to convoke;
to pronounce, to utter, to address, to tell, to express;
to name;
ի խրախոյս —, to encourage, to inspirit, to give heart to.
· Calfa
Հակառակ անուամբ ձայնելի. (Պետ.։)
to grow tired, to become wearied, annoyed, cloyed, disgusted;
ձանձրացեալ ի կենաց, weary of life.
· Calfa
Իսկ իբր կ. Ձանձրալի լինիլ.
wearisomeness, tediousness, irksomeness, ennui, annoyance;
laziness, idleness;
— մեծ պատճառել, տալ, to annoy greatly, to tease or plague excessively.
· Calfa
Զի մի՛ յերկարութիւն ճառիցս լինիցի ձանձրութիւն ընթերցողացն. (Խոր. ՟Գ. 67։)
tenter-horse.
· Calfa
Առասան. չուան. ըստ որում ձգեալ կամ ձգելի, կամ ձիգ կապելի. ... իտ. spago. (ի յն. σπάω . ձգել).
to stretch, to spread, to extend;
to throw, to hurl, to fling;
to shoot, to dart;
to draw;
to attract, to entice, to allure, to decoy, to lure;
to carry off, to bring, to drag, to drag along;
to take or suck in, to suck;
to inhale, to aspire, to breathe;
to lengthen out, to prolong, to protract;
*to leave;
— զօդ, to respire, to breathe;
— զաղեղն, to draw a bow;
— զնետ, to let fly an arrow, to shoot;
— զսուրն, to brandish;
to make a sword-thrust or pass;
cf. Սուր;
— զթի, to row, to impel by oars;
— զվարմ, to lay snares, to spread nets;
— զլուծ, to bear the yoke;
— զառագաստս, to sail, to unfurl or set the sails;
— զձեռն, to stretch or hold out one's hand;
յինքն —, to attract, to allure, to entice;
յինքն — զանարգանս ամենեցին, to incur the public contempt or hatred;
յանձնզցասումն ուրուք, to bring indignation or wrath upon one's head, to draw it upon oneself, to expose oneself to anger of;
— ի կորուստ, to lead to ruin or destruction;
— զկեանս, to pass one's life or days;
— զբանս, to provoke, to rouse, to excite to anger;
— առ ոք զհայհոյութեան բան, to load with insult or execration, to insult, to revile, to abuse.
· Calfa
Արմատն է Ձիգ. լծ. եւ արձակ, իբր առձգեալ. որ լինի շարժմամբ արտաքս կոյս, եւ յինքն կոյս. (լծ. եւ թօլէք, սըգը սէօք, ուզագ եւն)։ Քանզի ասի՝
Մտանէ արեգակն, եւ ի տեղի իւր ձգի (այսինքն կըքաշուի)։ Ելին ձգեցան ի քաղաքէ անտի։ Փորձի՝ առ ի յիւրոցն ցանկուցեանց ձգեալ. եւ այլն։
Չքաւորն եւ ձգելին յամենայն պատճառէ բարւոյ. (ընկեցիկ. ձգած). (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 14։)
ՁԳԵԼ. τοξεύω, κατατοξεύω jaculor, sagittas emitto ῤίπτω, ἑπιρίπτω, ἑκπέμπω projicio, injicio, ejicio, emitto եւ այլն. Ձիգ դնել. նետաձիգ լինել. եւ Ընկենուլ, զընկենուլ, արկանել, արձակել, թողուլ ի վայր. (որ եւ ռմկ) հեռու կամ մէկ դի կամ վար ձգել. ջուղ՛՛. գձել. (լծ. ընդ քշել) որպէս եւ նետել, է իբր նետաձգել.
to pull or haul about;
ձգձգեալ ի դատաստան, dragged from one tribunal to another.
· Calfa
Այսր անդր ձգձգելով յերկոցունցն բարեպաշտութենէ. (Փիլ. լին.։)
draught, drawing, traction;
shooting;
attraction;
tendency, inclination;
attachment;
— շնչոյ, respiration, breathing;
— ըմպելեաց, draught, gulp;
— վառարանի, the draught of a chimney.
· Calfa
Ձգումն քարանց. (Ոսկ. ի մելիտ.։)
to stretch, to extend, to spread;
to reach, to arrive;
to grow longer, to be prolonged, protracted;
to drive at, to tend to, to abut in;
to stretch oneself, one's limbs;
to endeavour, to strive, to try, to seek;
— աչօք զհետ ուրուք, to follow with the eyes;
— ընդ ումեք, to vie, to emulate, to rival, to strive with.
· Calfa
Ամենայն մեծամեծ սքանչելիք՝ որ աստ իցեն, եթէ ձկտեսցին (բաղդատութեամբ) ընդ յն բարութիւնս՝ որ անդ իցեն, նուազունք երեւին. (Եփր. համաբ.։)
by hand, manual;
subject, submissive;
own, proper.
· Calfa
χειριός manualis. Որ ինչ ձեռօք լինի. արհեստական.
made with the hand, manufactured;
manufacture;
creature;
building, town built by oneself;
farm;
craft, calling;
— իւր, the work of his own hands.
· Calfa
Արք ձեռակերտք՝ աղքատք էին. (Ոսկ. փիլիպ. ՟Ժ՟Ե։)
cf. Ձեռարուեստակ.
· Calfa
Զձեռարուեստիկ իմաստութիւն եւ զբարատեացն սիրեցին. (Փիլ. լին. ՟Ա. 53։)
glove;
ագուցանել ձեռէս, to glove;
ագանել ձեռէս, to put on one's gloves;
հանել զձեռէս, to unglove, to take another's gloves off;
to unglove, to pull or take off one's gloves.
· Calfa
Չէ՛ պարտ քահանային՝ յորժամ յագապ երթան, ձեռէս բառնալ, եւ տանել ի տուն. (Կանոն. (ուր մա՛րթ է իմանալ եւ զթաթս կենդանւոյ ուտելիս. ռմկ. փաչա)։)
signature;
— արկանել, to put one's — or name to, to sign.
· Calfa
Զձեռնագիրն համբերութեամբն պատուեաց (կամ պատառեաց). (Կլիմաք.։)
to lay hands on the head of;
to ordain, to confer the orders of the church;
to consecrate;
to anoint, to crown.
· Calfa
Ձեռնադրել յզեսու առաջնորդ իսրայէլի. (Նախ. թուոց.։)
Զնորայն ընկալան զխոստովանութիւն, եւ ձեռնադրեցին անխախտելի մանլ գիրս. (Գր. տղ. թղթ.։)
laying on of hands, ordination;
consecration;
anointing, coronation.
· Calfa
Որոյ ձեռնադրութեամբն հոգին տուեալ լինէր. (Ոսկ. ներբ. պօղ.։)
tangible, palpable, material.
· Calfa
ՁԵՌՆԱԶՆԻՆ կամ ՁԵՌՆԱԶՆՆԻՆ. Ձեռամբ զննելի կամ զննեալ. նիւթական.
enterprise, undertaking;
subscription, signature;
argument, reasoning.
· Calfa
Սիմէովն երանելի ձեռնարկ արարեալ է, եւ հաւանեալ սահմանադրութեան ժողովոյն. (Շիր. քրոն.։)
to put one's hand to, to undertake, to try, to attempt;
to lay hands on, to make an attempt, to attack, to encroach;
to argue, to reason, to dissert, to descant.
· Calfa
Անկնիք ոսկի դիւրաւ ձեռնարկելի է գողոց. (Բրս. մկրտ.։)
ἑπιχειρέω manum admoveo, aggredior ἑγχείρω tento. Ձեռն ի գործ արկանել. բուռն հարկանել. ձեռնամուխ եւ ձեռներէց լինել. իշխել առնել. Տե՛ս եւ ի վեր անդր՝ ՁԵՌՆ ԱՐԿԱՆԵՄ, արկի.
artisan;
art, business;
work.
· Calfa
Կերակրեալ լինէին սուրբքն ձեռնարուեստիւք իւրեանց. (Արծր. ՟Գ. 5։)
presumption, hardihood, arrogance;
boldness, bravery, act of valour.
· Calfa
Ձեռներէցն լինել. համարձակութիւն. յանդուգն ազատութիւն. ինքնագլխութիւն.
manageable, tractable, supple, tamed, familiar, domestic.
· Calfa
Աղաւնի՝ ընտանի եւ ձեռնընդել մարդկան։ Կենդանեացն ոմանք ձեռնընդելք են. (Փիլ. լին. եւ Փիլ. ՟ժ. բան.։ Ածաբ. աղք.։)
docility, suppleness, aptitude.
· Calfa
Ձեռնընդել գոլն։ (Փիլ. լիւս.։)
stretching or holding out the hand;
encroachment, usurpation.
· Calfa
Ձեռնձգութիւն զյափշտակութիւն ասէ, կամ զանխտիր իսկ ձեռնձգութիւն ի հրարժրելիսն։ (Գէ. ես.)
succour, aid, assistance;
cooperation;
means.
· Calfa
Ձեռնտու լինելն. ձեռնկալութիւն. օգնութիւն. սատարութիւն. նպաստ, մանաւանդ ունելով զձեռանէ.
ՁԵՌՆՏՈՒՈՒԹԻՒՆ. իբր Անձնատուրն լինել. յարումն. հակամիտութիւն.