evidence, manifestation, enunciation;
disclosing, unveiling;
apparition;
revelation, Apocalypse;
Epiphany, Twelfth-day, Twelfth-night;
coming, appearing of our Lord;
divine oracle;
ծածկուկ —ք, the Apocrypha.
· Calfa
φανέρωσις, δῆλος, δήλωσις manifestatio, patefactio, declaratio ἑπιφάνεια apparitio σαφήνεια perspicuitas եւ այլն. (լծ. թ. այտընլըգ ). Յայտնի եւ երեւելի գոլն. յայտնելն, եւ յայտնիլն. արեւանման երեւումն. տեսիլ. բացումն. բացերեւութիւն. բացայայտութիւն. պարզութիւն. պայծառութիւն. լոյս կամ ազդեցութիւն աստուածային.
Յայտնութիւն կոչի, զի բազում ինչ ի հանդերձելոցն լինելոյ քան յայլ գիրս՝ աստուստ լինի գիտելի. (Նախ. յայտն.։)
առաքեալն Յովհաննէս ի պատմոն կղզի տուաւ, ուր զյայտնութիւնն ասեն լինէր նմա տեսանել. (Եւս. քր. ՟Բ։)
cf. Յանկ.
· Calfa
Վասն յանկ եւ մերձաւոր հաղորդութեանցն։ Յանկ եւ մերձ են ի բնութիւն մեր հաճոյքն, որ լինին ի կամաց մերոց. (Վեցօր. ՟Ա. ՟Թ։)
Եթէ ինքն իմանալին կամեսցի, նորունն յանգ (պատշաճեալն) անկցի մտացն, եկեսցէ ի ճառելին. (Շիր. (կամ թերեւս գրելի, յանգակցի մտացն)։)
Եթէ ակն յոռի՝ անգայտ եւ բիրտ՝ կարօղ է լինել գեղեցիկ, հանդարտ, եւ մեղմ, եւ զգօն, եւ յանգ։ Զարմատս բարութեանց յանձին ունէին, եւ միտս յանգս, եւ կամս հաճոյականս. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 9. 20։)
rhymed;
accomplished, finished, ended.
· Calfa
Կատարեալ թուով եւ յանգականաւ տասնեկին. (Փիլ. լին. ՟Բ. 32։)
Բանըս գրեցաւ աղօթական, երկհազարեան տամբ յանկական (կամ յանգական)։ Ոչ մի տառիւ վերջ յանգական (կամ յանկական), զի մի՛ ծուլից լուր ծանրանան. (Յիսուս որդի.։)
cf. Յանգ.
· Calfa
Որ երդնու ընկերի իւրում, նմա յանգաւոր է չլինել ի խորանին. (Մագ. ՟Ծ՟Է։)
to complete, to finish, to end;
to render suitable, to adapt, to accommodate;
to appropriate;
to accord;
to put into rhyme.
· Calfa
Զիւրն յանգէ կամս. ըստ այնմ, ոչ իմ կամք, այլ քոյդ լիցին. (Սկեւռ. ես.։)
to be ended, finished, bounded;
to drive at, to tend to, to come to, to be reduced, to dwindle, to result;
to discharge, to flow or to fall into, to empty itself.
cf. Յանգեցուցանեմ.
· Calfa
Զիւրն յանգէ կամս. ըստ այնմ, ոչ իմ կամք, այլ քոյդ լիցին. (Սկեւռ. ես.։)
Տասնեկաւ ամենակատարիւ յանգեցելոց։ Որք միանգամ մակացութեամբ հանճարոյ Աստուծոյ յանգեալք լինին, դարձեալ շարժին. քանզի վախճանք նոցա՝ այլոց են սկզբունք. (Փիլ. ՟ժ. բան. եւ Փիլ. այլաբ.։)
relation, affinity, conformity, similarity;
fitness, suitableness.
· Calfa
Այսպէս աներկբայ ունի առ պարսաւելիսն յանկութիւն բանի։ Ոյց գրեթէ անորիշ յիրերաց եւ անբաժանելի թուէր յանկութիւն զմիմեամբք ողջունելն խառնուածոյն. (Պիտ.։)
Միտքն զիա՞րդ կարասցեն հասու լինել անճառելւոյն, եթէ ոչ ունիցի յանգութիւն ի նմին իմանալւոյն։ Իսկ զորոյ ունին յանգութիւն, բերէ եւ զնորին ճշմարտութեամբ. (Շիր.։)
end, termination, close, conclusion;
cadence;
repose, rest;
meeting, rencounter;
— ածել, բերել, առնել, to put an end to, to finish, to terminate;
գալ ի —, գալ — կատարելութեան, to be perfected, to arrive at perfection.
· Calfa
Յանգումն է աճման (ամն հասակի ՟Ի՟Ա)։ Յանկումն տուընջեան, եւ գիշերոյ սկիզբն. (Փիլ. այլաբ. եւ Փիլ. լին.։)
to draw on, to win, to attract, to charm, to captivate, to reconcile, to conciliate, to appease, to calm;
to conclude, to terminate, to finish;
յինքն — զսիրտս, to steal hearts, to win, to conciliate;
յինքն — զոք, to win or bring over.
· Calfa
Յանկուցանէր յինքն Աբեսաղոմ զսիրտ ամենայն արանց Իսրայէլի. (՟Բ. Թագ. ՟Ժ՟Ե. 6։)
to be attached or affectioned to, to get fond of, to conceive an affection or liking for;
to repose, to cease.
· Calfa
Հանապազ առ նմա լինելով նախարարքն՝ յանգչիցին խօսիւք, տուրեւառիւք, խրախճանութեամբ. (Խոր. ՟Գ. 55։)
cf. Յանդգնարար.
· Calfa
որ եւ ՅԱՆԴԳՆԱՐԱՐ. Ոյր գործն է յանդգնութիւն. որ գործէ զանբերելի իրս. խռովարար.
speaking audaciously.
· Calfa
Անզգամս կոչէ զյանդգնախօսս ի մարդկանէ, որք լիրբ եւ անկարգ բանս բերեն արտաքս ի յաւելուածոյ սրտից իւրեանց. (Լմբ. առակ.։)
to dare, to be bold enough, to be audacious to do or say any thing, to have the hardihood or boldness to, to arrogate, to presume, to grow insolent or saucy;
to venture, to attempt, to run the risk.
· Calfa
τολμάω, θρασύνομαι audeo, praesumo ἑπιχειρέω manum admoveo, aggredior. Յանդո՛ւգն բերիլ. յանչափս համարձակիլ. ժպրհիլ. ժտիլ. իշխել. ձեռներէց լինել.
audacity, boldness, rashness, temerity, hardihood;
impudence, sauciness, insolence, arrogance, presumption;
licence, too great liberty;
frolic, youthful pranks;
յանդգնութեամբ, cf. Յանդգնաբար.
· Calfa
Եկի յայսպիսի յանդգնութիւն, որ իմս նուաստ անձին անմարթ էր։ Տուք ինձ գեղեցիկ յանդգնութեամբս լինել եզր ի միջի ձերում. (Լմբ. պտրգ. եւ Լմբ. ատ.։)
presentation.
· Calfa
παρέστησις praesentia. Յանդիման առնելն, լինելն.
to reprehend, to reprimand, to blame, to reproach, to cast in one's teeth, to chide, to rebuke sharply, to revile, to rate, to scold;
to present, to represent, to show, to demonstrate, to discover, disclose or unveil;
to prove, to convince.
· Calfa
Դի՛ր առաջի եղբարցս իմոց եւ եղբարցս քոց, եւ յանդիմանեսցեն ի մէջ մեր երկոցունց։ Յանդիմանութեամբ յանդիմանեսցես զընկեր քո, եւ մի՛ ընդունիցիս վասն նորա զմեղս։ Յանկարծ գայր միջնորդ, եւ յանդիմանէր եւ լսէր ի մէջ երկոցունց։ Մի թէ յանդիմանիցէ՞ զԱստուած, եւ տայցէ նմա պատասխանի։ Դատաստան է Տեառն ընդ ժողովրդեան իւրում, եւ ընդ Իսրայէլի յանդիմանեսցի։ Յանդիմանեցայց առաջի նորա, եւ այլն։
Հայելի ժանգոտեալ ոչ երեւեցուցանէ յստակ զյանդիմանեալ երեսս. (Նեղոս.։)
faultfinder, censurer, admonisher;
discover;
demonstrative.
· Calfa
Դաւաճանօղ յանդիմանչացն լինին. (Շ. ատեն.։)
Աճել ընտերացն օր քան զօր՝ լինէր յանդիմանիչ (յղի գոլոյ). (Ոսկ. մ. ՟Ա. 4։)
reprehension, reprimand, admonition, correction, reproach;
invective, scolding, chiding;
representation, exposition;
proof, demonstration, manifestation, statement;
ջուր յանդիմանութեան, bitter water;
the waters of bitterness.
· Calfa
Ինքնին թագաւորն ականատես լինէր իրացն յանդիմանութեան։ Հայեցեալ մարդիկ ի յանդիմանութիւն ապականացու տարերցս՝ միայն անապական զկառավարն սոցա իմասցին. (Եղիշ. ՟Բ։)
Պահեսցի ի քաջի արանցն յանդիմանութիւն. այսինքն յանդիման լինել ատենի եւ քննութեան կայսեր. (Գծ. ՟Ի՟Ե. 21։)
sudden, unexpected, unforeseen;
unawares, unexpectedly, suddenly, on a sudden, abruptly, all at once;
please God! would to God! may it please God;
— եթէ, if by chance.
· Calfa
Յանկարծ փաղաքշելի բանիւք աղաչեն զքեզ. մի՛ հաւանեսցիս նոցա. (Ճ. ՟Ա.։)
ἑξαίφνης, αἱφνιδίως, ἅφνω repente, subito, improvise, -so;
illico, protinus, cominus . որ եւ ՅԱՆԿԱՐԾԱԿԻ. Իբր Անկարծ. անկարծելի օրինակաւ, եւ յանկարծելի ժամու. իսկոյն. իսկ եւ իսկ. յանակնկալ պահու. յանպատրաստից. ի մի վայրկեան ժամանակի. անգուման.
unexpectedly discovered.
· Calfa
Յանկարծագիւտ հաւատովք արդարացեալ։ Առեալ զյանկարծագիւտն (նշանագիրս Դանիէլի). (Կորիւն.։)
done suddenly.
· Calfa
Յանկարծ գործեցեալ. նորանշան. անակնունելի. յանկարծական.
Մի՛ ինչ խռովեսջիք, եթէ յանկարծագործ ինչ իրք լինիցին. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 10. (յն. արտաքոյ ակնկալութեան)։)
happening unexpectedly, unforeseen, unexpected, unhoped or unlooked for;
extraordinary, fortuitous, casual, accidental;
unawares, suddenly;
by chance, fortuitously.
· Calfa
Վիճակն՝ յանկարծադէպ իրաց է, եւ ոչ կամաց կամ առաքինութեան։ Ապա յանկարծադէպ իմն են չարիքն եկեալք հասեալք ի վերայ։ Յայտնի լինիցի, եթէ յԱստուծո՞յ իցեն հարուածքն, եւ եթէ ինքեանք ինչ յանկարծադէպք։ Ոչ վայրապար կամ յանկարծադէպ ինչ իրք գործէին, այլ ըստ աստուածեղէն իմն առաջնորդութեան. (Ոսկ. եփես.։ եւ Ոսկ. մ. ՟Ա. 6. 8։)
happening suddenly or unexpectedly;
momentaneous, of short duration.
· Calfa
Ուստի՞ կարօղ է լուսաւորս այս զանչափ մեծութիւն երկրի միովն երեւելով՝ յանկարծածին ժամովն լուսաւորել։ Անհամար եւ յանկարծածին րոպէիւք սահմանեցին զծնունդս այնոցիկ՝ որ ծնեալն լինին. (Վեցօր. ՟Զ։ եւ Շիր.։)
unexpected, unlooked for, unforeseen.
· Calfa
Բարեացապարտն Տրդատ յանկարծական կենացն ասպնջական (լեալ քրիստոնէութեամբ), ցանկալի ամենեցուն լինէր. (Ագաթ.։)
αἱφνίδιος repentinus. Որ ինչ յանկարծ լինիցի. անանկնունելի. նորահրաշ.
sudden, unexpected, unforeseen, unthought of, abrupt;
—, իմն, unawares, unexpectedly, quickly, suddenly, abruptly, all at once.
· Calfa
cf. ՅԱՆԿԱՐԾ. ἅφνω, ἑξαίφνης, αἱφνιδίως , ἑξάπινα, παραχρῆσμα, αὑτοσχεδίως, -ον improvise, repente, subito ex tempoe, e vestigio, cominus, temere, casu. Յանկարծակի գալ, հասանել, կամ պահանջել, ձգել, յաւեր լինել. առնել։ Թշուառացաւ ամենայն երկիր յանկարծակի։ Ածիցես ի վերայ նոցա յանկարծակի աւազակս։ Յանկարծակի կործանեցաւ Բաբելովն։ Յանկարծակի հայեցեալ այսր անդր՝ ոչ եւս զոք ուրեք տեսին. եւ այլն։
happening unexpectedly, coming by chance, unlooked for, unexpected;
cf. Յանկարծ;
— շտապ տագնապի, երկիւղ, violent fright, panic, panic terror;
— մահ or օրհաս, sudden, unexpected death.
· Calfa
Յանկարծահաս սքանչելիք. (Ճ. ՟Ա.։ Վրք. ոսկ.։)
cf. Յանկարծ.
· Calfa
Յանկարծօրէն ի վերայ անկեալ. կամ լիցի յաջողութիւն. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)
careful person, provider, protector, manager, director.
· Calfa
Մի թէ որդիք ո՞չ իցեն Իսրայէլի, կամ յանձանձիչ չիցէ՞ նոցա. իմա՛ հոգացօղ հայրաբար, կամ ըստ այլոց՝ ընդունօղ ժառանգութեան, ժառանգ։
Հաւատայր, զի Աստուած յանձանձիչ լինելոց էր մանկանն. (Կիւրղ. ծն.։)
παραληψόμενος, ἁντιληψόμενος , ἑπισκεψέμενος, ἑπισκέπτης acceptor, susceptor, curator, procurator, visitans ἁναψυχή refrigeratio, recreatio. Որ յանձանձէ. խնամակալ. դարմանիչ. այցելու. հոգաբարձու. վերակացու. ոստիկան. ընդունելի՝ այսինքն ընդունօղ. վասն այսորիկ յասելն (Երեմ. ՟Խ՟Թ. 1.)
presumptuous, arrogant, presuming, self-conceited, confident, consequential.
· Calfa
Խրատեսցին մի՛ յանձնապաստան լինել, այլ զվերին օգնականութիւնն աղաչել՝ ձեռնտու լինել. (Իգն.։)
acceptable, worth accepting or taking;
voluntary, avowed, accepted;
— պատուիրան, positive precept.
· Calfa
Ճանապարհորդաց յանձնառական օթեվան. (Նիւս. թէոդոր. իբր տանելի, դիւրիչ։)
καταφατικός affirmativus συγχωρέων concedens. Ընդունելի. խոստովանելի. հաւանելի. ստորասական. խոստովանական.
acceptance, acceptation, consent, engagement, avowal, approbation.
· Calfa
Երկու ունի դստերս տնկակիցս միտքն. խորհուրդք, եւ յանձնառութիւն. (Փիլ. լին. ՟Դ. 55. 56։)
acceptation.
· Calfa
Յարձակումն լինի ոգւոցն եւ շարժումն. եւ սորա առաջինն զհետ երթայ յանձնկալութիւն, կամ օտարութիւն։ Յանձնկալութիւն ասելով Աբրահամու, այո՛։ Ոչ մտին, այլ խոտորեցան. ունին յառաջտտութիւնս, ոչ ամենակատար յանձնակալութիւնս. (Փիլ. լին.։)
to commit a fault, error or crime;
to transgress, to trespass, to sin;
to fall in error, to fail, to do amiss, to stumble, to go astray;
to abuse, to offend, to give offence, to wrong, to injure;
cf. Թեթեւ.
· Calfa
Յանցեան, եւ արհամարհեցին զիս։ Եթէ յանցանիցէ կին իւր։ Եթէ չիցես յանցուցեալ առ արամբ քով. յանցուցեալ իցէ կին։ Ամենայն որ յանցանիցէ, եւ ոչ կայցէ ի վարդապետութեանն Քրիստոսի։ Վասն յանցանացն իւրոց՝ զոր յանցեաւ Տեառն։ Յանցեան որդիքն Իսրայէլի յանցանս։ Զի՞նչ են յանցանքդ այդոքիկ՝ զոր յանցեայք առաջի Տեառն. եւ այլն։
παραβαίνω transgredior πλημμελέω delinquo ἀμαρτάνω pecco παραπίπτω decido σφάλλω erro, labor եւ այլն. որ եւ ՅԱՆՑԵԼ. Անցանել զօրինօք. զանցանել ըստ պատուիրան. պատուիրանազանց լինել. մեղանչել. անիրաւիլ. առնել ինչ վնասակար. սխալել. վրիպակս գործել.
transgression, fault, wrong, offence, error, fall, sin, trespass, crime, delinquency;
իմովս —նօք, through me, through my fault;
—նս համարել ումեք, to impute as a crime to;
cf. Ընկենում;
cf. Թեթեւացուցանեմ.
· Calfa
Հանէ ընդ գլուխ զանիրաւացն յանցանս։ Զի՞նչ վնաս է իմ, կամ զի՞նչ յանցանք են իմ։ Զյանցանս իմ յիշեցուցանեմ այսօր։ Եգիտ Աստուած զյանցանս ծառայից քոց։ Որ ծածկէ զյանցանս, խնդրէ զբարեկամութիւն։ Առանց իրիք յանցանաց (պատճառի կամ վնասու) լինելոյ.եւ այլն։
faulty, guilty, delinquent, culpable, criminal;
— օրինաց, transgressor, violator, criminal, delinquent;
— զանձն դաւանել, խոստովանել, to confess one's fault, to plead guilty.
· Calfa
Ի թագաւորել յանցաւորին Յուլիանոսի. (Շ. թղթ.։ Հ=Յ. յնվր. ՟Ա.։)
παραβάτης praevaricator ἠμαρτηκώς peccans, delinquens եւ այլն. Յանցուցեալն. մեղապարտ. մեղաւոր. վնասապարտ. վնասակար. օրինազանց, եւ որպէս մակդիր Յուլիանոսի Ուրացողի. ըստ յն. բառավա՛դիս, եւ այլն։
cf. Յանցանեմ.
· Calfa
Յուլիանոս յանցող. այսինքն ուրացօղ. (Տէր Իսրայէլ. յնվր. ՟Ա. Տէր Իսրայէլ. փետր. ՟Թ.։)
to grind, to sharpen, to whet, to set.
· Calfa
Զայս եղջիւր խեթկիչ մոլի գոռոզին յեսանեալ սրեցեր։ Սուր աստուածամուխ փայլակնաձեւ փայլմամբ յեսանեալ. (Նար. ՟Ղ՟Բ. եւ Նար. խչ.։)
born after;
s. fig. neophyte, proselyte.
· Calfa
Շնորհեալ լիցի քեզ յետածինդ այդ. (Վրք. հց. ձ։)
last, furthest, ulterior, posterior;
lowest, meanest;
extreme, utmost, greatest, utter, uttermost;
—ք, posterity;
— օր, the day of judgment, doomsday;
— չքաւորութիւն, utter misery, extreme poverty;
— կարօտութիւն, extreme need;
— կողմն, cf. Յետակողմն.
· Calfa
Ընդէ՞ր լինիք յետինք դարձուցանել զարքայ։ Յաւուրս յետինս։ Յաւուրն յետնում։ Յետին ժամանակ է։ Զյետին տեղին ունել։ Յետին նաքարակիտ կամ բնիոն։ Յետին մոլորութիւնն չար քան զառաջինն։ Յետինն մարդոյն այնորիկ.եւ այլն։
Հիւանդացեալ, եւ յետինն (ժամ) եկեալ, որպէս ժամ մի ստուգապէս փոխեցաւ. (Կլիմաք.։)
Յետին չար է քան զամենայն չարիս։ Զյետին չարիս գործեաց։ Որ յետնոյ ամբարշտութեանն է։ Յետին չարախոհութեամբ լինի։ Յետին անմտութիւն, եւ այլն. (Եղիշ.։ Վրք. հց.։ Եզնիկ.։ Պրպմ.։ ՃՃ.։)
cf. Յետնիմ.
· Calfa
Ի նոսա յետնանայ, որ ոչ յԱստուծոյ պաշտօնէիցն լինել զամենեսին (դիտեմք). (Սոկր.։)
to be in arrears, behindhand;
to stop, to tarry, to stay or lag behind;
to want, to deprive oneself of;
to be in a state of privation, to be destitute.
· Calfa
ὐστερέω, ὐστερίζω posterior sum, deficio, indigeo, careo ἑσχατίζω moror, tardo. Յետին լինել. մնալ որպէս յետին. անագանիլ. վերջանալ. կասիլ. պակասիլ. նուազիլ. կարօտիլ. զրկիլ. տկար կամ անպիտան գտանիլ.
back, backward;
behind;
after, then, since, afterwards, subsequently, posterior to, after that;
— կողմանէ, backward;
behind, from behind;
— հուսկ, — յետուստ or ուրեմն, at last, finally, at length, in fine, in conclusion;
— եւ առաջոյ, behind and before;
— ապա, after;
— ձերմէ, behind or after you;
— գտանիլ, to be deprived of.
· Calfa
Մին ի սկզբանէ, եւ միւսն յետոյ հուսկ. (Փիլ. լին. ՟Դ. 51։)
Զառ ի յետոյսն մոռացեալ է, եւ ի յառաջադէմսն նկրտեալ եմ. (Փիլիպ. ՟Գ. 13։)
behind, backward;
walking backwards;
— — չոգան, they fell back;
— ընդդէմ, backward;
in an opposite sense, in the contrary directions, against the grain, in a wrong sense or way, contrariwise;
contrary, against, opposite, inverse;
ձախողակի — ընդէմքն պատահեաց նմա, every thing went wrong with him;
fortune was against him;
— or — ընդդէմ դառնալ, to turn back, to retrace one's steps, to return, to go or come back;
կապել զձեռս —, to tie the hands behind one;
cf. Ձեռն;
— կալ, կասել, to cease, to stop;
to abandon, to leave;
— կացուցանել, to hinder, to deter, to divert from;
— հարկանել, to reject, to refuse, to confute, to disprove;
— ընկենուլ, to reject, to contemn, to despise;
— տանել, to abandon, to leave;
— ունել, to hinder, to impede, to divert from;
ձեռս —, with the hands tied behind.
· Calfa
Որչափ ջանայ ոք հասու լինել (Աստուծոյ), այնչափ յետս հարկանի յանհետազօտելի բնութենէն Աստուծոյ. (Պրոկղ. ոսկ.։)
Եկիր, եւ ամօթալից դարձար. գնացեր դու յետս ընդդէմ, եւ ամօթով. (Ճ. ՟Ժ.։)
backwards, receding.
· Calfa
Գնացին յետսերեւակի, եւ ծածկեցին զմերկութիւն հօրն։ Միտք յետսերեւակի գնայ, այսինքն է յետոյ տեսանէ. զամենայն ինչ ամենայն ուստեք ստոյգ տեսանելով. (Փիլ. լին. ՟Բ. 72։)
to accommodate, to suit, to arrange, to adjust;
to form, to fashion, to give a relish or zest to;
to compound, to compose, to combine;
— զդէմս, to compose one's countenance.
· Calfa
Եւ այսպէս դիպեալ գիւտի նշանագրացն՝ ձեռն ի գործ արկանէր երանելին Մաշթոց, յերիւրելով զնա Սուրբ հայրապետին հայոց Սահակայ. (Փարպ.։)
prolongation, protraction.
· Calfa
Անհատանելի եւ անեզրական ունի զյերկարաձգութիւնն. (Շ. բարձր.։)
length;
prolongation, prorogation.
· Calfa
Զի մի՛ յերկարութիւն ճառիցս լիցի՝ ձանձրութիւն ընթերցողաց. (Խոր. ՟Գ. 67։)
Եւ զայս յերկարութիւնս ասեմ լինել առաւել բաժանմանն պատճառ. (Շ. թղթ.։)