Definitions containing the research օր : 9873 results

Ծովահերձ

adj.

that cuts, divides, cleaves or ploughs the sea.

· Calfa

NBHL (1)

Հեղձուցիչ զծով. եւ Որ ինչ լինի հերձմամբ ծովու. Ծովահեղձ գաւազան մովսեսի. (Ճշ. ջրօրհ։ Անան. եկեղ։)


Ծովամարտիկ

adj.

combatting by sea;
naval;
— զօրութիւն, navy, naval service.

· Calfa


Ծովամաց

adj.

casting into the sea.

· Calfa

NBHL (1)

Որ զփարաւոն զօրօքն հանդերձ ծովամացս (այլ ձ. ծովաթացս) ի կորուստ յուղարկեալս ընկղմեցեր. (՟Գ. Մակ. ՟Զ. 3։)


Ծովային

adj.

belonging or pertaining to the sea, marine, maritime, naval;
— զօրութիւն, marines, the navy, the naval strength, maritime forces;
— շուն, dog-fish;
— օդաթռիչ երիվար, clipper-vessel.

· Calfa


Ծովասոյզ

cf. Ծովահեղձ.

· Calfa

NBHL (1)

Ծովասոյզ լինի ի զօրութենէ խաչին քրիստոսի. (Վրդն. պտմ.։)


Ծովեզր, զերաց

s.

sea-coast, sea-side, shore, strand, beach;
առ or ի ծովեզերին, on the sea-shore.

· Calfa

NBHL (1)

Բնակեալ էր իսաքար ի ծովեզերի եւ ի լերին. (Եփր. օրին.։)


Ծովընկէց

sv.

— առնեմ, to throw, plunge or precipitate into the sea;
— լինիմ, to throw or plunge oneself into the sea.

· Calfa

NBHL (1)

Սրախողխող եւ ծովընկէց առնելով զզօրսն. (Ասող. ՟Գ. 25։)


Ծորեմ, եցի

vn. va.

cf. Ծորիմ;
to mow.

· Calfa

NBHL (1)

Ծորեցուցանէր զլորձունս իւր ի վերայ մօրուաց իւրոց. (՟Ա. Թագ. ՟Ի՟Ա. 13։)


Ծորեցուցանեմ, ուցի

va.

to set running, to cause to flow;
զմտաւ իսկ ածելն —նէ զբերանս, the mere thought of it makes my mouth water.

· Calfa

NBHL (1)

Ծորեցուցանէր զլորձունս իւր ի վերայ մօրուաց իւրոց. (՟Ա. Թագ. ՟Ի՟Ա. 13։)


Ծորուն

adj.

flowing, fluid.

· Calfa

NBHL (1)

Զօրէն քաջ բժշկի զծորուն եւ զհոսելի ցանկութիւնն արգելցէ. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)


Ծոց, ոյ

s. mar.

bosom, lap;
cavity;
pocket;
— ծովու, gulf, the bosom or depth of the sea;
— գետոց, channel of a river;
— լերանց, cavern, grotto;
— կառաց, the interior of a carriage;
— անկեան, sinus. — նաւու, the keel of a ship;
գորք ամփոփման —ոյ նաւին, the hold of a ship.

· Calfa

NBHL (2)

Միածինն որդի ի որ է ծոց հօր. այսինքն էակից եւ իսկակից ծնունդ հարազատ. (Յհ. ՟Ա. 18։)

Ի ծոցոյ հօր առաքեալ։ Ի հայրական ծոցոյ. (Շար.։)


Ծոցածին, ծնի

adj. fig.

born in the bosom;
the Only Begotten Son.

· Calfa

NBHL (2)

Ի ծոցոյ՝ այսինքն յիսկութենէ հօր ծնեալ միածին.

Անժամանական առ ի հօրէ եւ անմարմին ծոցածին. (Շար.։)


Ծուլամ, ացայ

vn.

cf. Ծուլանամ.

· Calfa

NBHL (1)

Առ ծնողս ծուլալ՝ ոչ աստուած, եւ ոչ մարդ միտս ունելով՝ խորհրդակից արդեօք լինիցի երբէք. (Պղատ. օրին. ՟Ժ՟Ա։)


Ծուլացուցանեմ, ուցի

va.

to make idle or slothful.

· Calfa

NBHL (1)

Թշնամին ծուլացուցանէ։ Ծուլացուցանելով, եւ օր ի յօր առնելով. (Մանդ. ՟Ա. եւ ՟Ժ՟Ը։)


Ծուղամ, ացայ

vn.

cf. Ծուլամ.

· Calfa

NBHL (1)

Ո՛չ հարկ է առ այնոցիկ ծուղալ, ի սակս որոց բնաւորեալ են ինչք. եւ այսոքիկ են հոգի եւ մարմին. (Պղատ. օրին. ՟Ե։)


Ծրագիր, գրաց

s. adj.

sketch, outline;
project, draught, plan, design;
written, described, traced;
— դրական, graphical.

· Calfa

NBHL (1)

διαγραφή descriptio, delineatio. որ եւ ԾՐԱԳՐՈՒԹԻՒՆ. Ծրագրեալ ինչ. նախագիծ յորինուած. ստուերագրութիւն. ուրուական օրինակ.


Ծրագրեմ, եցի

va.

to sketch, to trace the contours, to draw the outlines of;
to describe, to write, to trace.

· Calfa

NBHL (1)

Յիսուս քրիստոս զիւրոյ գալստեանն ծրագրեալ յայտաբերէր մեզ զօրինակն ի սկզբանէ. (Փարպ.։)


Ծրագրութիւն, ութեան

s.

laying out;
cf. Ծրագիր.

· Calfa

NBHL (1)

Վերջին յօրինուածովն զառաջին ծրագրութիւն կապարին ոչ բառնայ. (Շ. մտթ.։)


Ծրունք, ի մէջ —

s.

knot of a cane or reed;
internodium, space between two joints or knots in a plant.

· Calfa

NBHL (1)

ԾՐՈՒՆՔ կամ Ի ՄԷՋ ԾՐՈՒՆՔ. Ընդ մէջ յեռեալ ծնունք, կամ ծիրք. այսինքն Յօրդք ծղօտից եւ եղեգանց. internodia յն. ընդ մէջ գօտի. διὰ μέσου ζώνη


Ծրտեմ, եցի

va.

to mute, to guano, to dung as burds;
— ձկանց, to spawn.

· Calfa

NBHL (1)

Կէսքն ձուս ծրտեն, եւ կէսքն կենդանիս ծնանին. (Վեցօր. ՟Է։)


Ծփանք, նաց

s. fig. adv.

cf. Ծուփ;
surging of the sea;
wave, billow, swell;
trouble, care, perturbation;
— հերաց, hair floating in the breeze;
ի —նի, afloat;
in trouble;
ի —նի կալ, to waver, to fluctuate, to be agitated, billowy, vacillating.

· Calfa

NBHL (1)

Հանապազ ի խռովութեան եւ ի ծփանի կան. (Վեցօր. ՟Գ։)


Ծփեմ, եցի

va. fig.

to excite, create or produce a tempest;
to agitate, to trouble.

· Calfa


Ծփեցուցանեմ, ուցի

va.

cf. Ծփեմ.

· Calfa


Ծփիմ, եցայ

vn. fig.

to fluctuate, to ebb flow, to undulate;
to foam, to grow rough;
to be troubled, agitated, harassed;
to be undecided in purpose, to fluctuate, to waver.

· Calfa

NBHL (2)

Անօրէնք իբրեւ գծով ծփեսցին։ Բազում ծուփս (կամ մրկօք) ծփին ամենայն մարմինք անզգամաց. (Ես. ՟Ծ՟Է. 2։ Առակ. ՟Ի՟Զ. 10։)

ըստ օրինակի խռովութեան մրրկաց ծովու ծփեցայ։ Ի կոծ մրրկաց ծփիմ։ Թէ զծփեալս հաստատեսցես. (Նար.։)


Կ (guiène)

s.

the fifteenth letter of the alphabet &, the tenth of the consonants;
sixty, sixtieth.

· Calfa

NBHL (2)

Սմին իրի, Կ. Երբեմն է լծորդ ընդ գ. զոր օրինակ ծունկք, ծունգք, գայթակղիլ, գայթագղիլ. անկ, անգ. ընկենուլ, ընգենուլ։ Եւ երբեմն ընդ ք. որպէս՝ ծասկել, ծասքել. պասկիլ, պասքիլ. կանովն, քանովն. եւ այլն.

Կ. Տառադարձութեամբ դնի ի մեզ փոխանակ տառից յն. κ եւ լտ. c զոր օրինակ Կղեմես, կղեմայ կամ կղեմենտոսի, իբր Κλήμης, Κλημέντος Clemens, Clementis. Մակեդոնիա, իբր Μακεδονία Macedonia. Սիկիլիա կամ սիկեղիա, իբր Σικήλια Sicilia. կենտրոն. իբր κέντρον centrum.


Կազդուրական, ի, աց

adj.

corroborative.

· Calfa

NBHL (2)

իբր կազդուրեցուցիչ. զօրացուցիչ.

Զօրաւորական քեզ եւ կազդուրական իմացեալ լիցի. (Շիր.։)


Կազդուրացուցանեմ, ուցի

va. vn.

to strengthen, to corroborate, to sustain, to give strength to;
to repair, to restore to vigour good health, to re-establish;
to encourage, to give heart to;
to recover, to regain one's strength, to get well again, to be restored;
to take heart, to cheer up.

· Calfa

NBHL (2)

Ըստ կազդուրել մանկանց իմոց խաղացից. այսինքն ըստ զօրանալոյ ոտից. (Ծն. ՟Լ՟Գ. 14։)

ԿԱԶԴՈՒՐԱՑՈՒՑԱՆԵՄ ԿԱԶԴՈՒՐԵՄ, եցի. ն. ԿԱԶԴՈՒՐԵՑՈՒՑԱՆԵՄ. գրի եւ ԿԱՍԴՈՒՐԵԼ. յն. ստիրի՛զօ, στηρίζω statuo firmiter, stabilio, fulcio եւ այլն. եւ այլն. Կացուցանել ի հաստատութեան. հատատուն առնել. ամրացուցանել. զօրացուցանել.


Կազդուրեմ, եցի

va.

cf. Կազդուրացուցանեմ.

· Calfa

NBHL (3)

Ըստ կազդուրել մանկանց իմոց խաղացից. այսինքն ըստ զօրանալոյ ոտից. (Ծն. ՟Լ՟Գ. 14։)

ձ. իբր Կազդուրիլ, զօրանալ. ոգի առնուլ.

ԿԱԶԴՈՒՐԱՑՈՒՑԱՆԵՄ ԿԱԶԴՈՒՐԵՄ, եցի. ն. ԿԱԶԴՈՒՐԵՑՈՒՑԱՆԵՄ. գրի եւ ԿԱՍԴՈՒՐԵԼ. յն. ստիրի՛զօ, στηρίζω statuo firmiter, stabilio, fulcio եւ այլն. եւ այլն. Կացուցանել ի հաստատութեան. հատատուն առնել. ամրացուցանել. զօրացուցանել.


Կազդուրեցուցանեմ, ուցի

va.

cf. Կազդուրացուցանեմ.

· Calfa

NBHL (2)

Ըստ կազդուրել մանկանց իմոց խաղացից. այսինքն ըստ զօրանալոյ ոտից. (Ծն. ՟Լ՟Գ. 14։)

ԿԱԶԴՈՒՐԱՑՈՒՑԱՆԵՄ ԿԱԶԴՈՒՐԵՄ, եցի. ն. ԿԱԶԴՈՒՐԵՑՈՒՑԱՆԵՄ. գրի եւ ԿԱՍԴՈՒՐԵԼ. յն. ստիրի՛զօ, στηρίζω statuo firmiter, stabilio, fulcio եւ այլն. եւ այլն. Կացուցանել ի հաստատութեան. հատատուն առնել. ամրացուցանել. զօրացուցանել.


Կազդուրեցուցիչ, չի, չաց

adj.

strengthening, cordial, invigorating, fortifying, analeptic, corroborant.

· Calfa

NBHL (1)

Զօրացուցիչ, յոտին կացուցիչ.


Կազդուրութիւն, ութեան

s.

restoration, re-establishment, recovery, convalescence.

· Calfa

NBHL (1)

Հայցել տկարութեան զօրութիւն, դանդաղանաց եւ լքման ջիլս եւ կազդուրութիւն. (Սարկ. պատկ.։)


Կազդուրումն, ման

s.

cf. Կազդուրութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Հայցել տկարութեան զօրութիւն, դանդաղանաց եւ լքման ջիլս եւ կազդուրութիւն. (Սարկ. պատկ.։)


Կազմած, ոց

s.

apparatus;
preparing, preparation;
goods, furniture, household effects;
moveables, utensils;
equipage;
armour;
cf. Կազմութիւն;
— մարմնոյ, constitution, temper;
- պատերազմականք, military stores;
- ձիոյ, harness, caparisons, trappings;
— նաւու, rigging;
astronomical instruments.

· Calfa

NBHL (3)

Կազմածոյն յօրինուածոց արարածոց։ Արարածոց կազմածոց. (Ագաթ.։ Յճխ. ՟Է։)

Ընկէց զինքն ի վերայ արծաթապատ կազմածին, որ տապանաձեւ յօրինեալ կայր. (Ճ. ՟Ա.։)

Տեսանէր զօրօք շուրջ պատեալ զերուսաղէմ, եւ զայլ զարհուրեցուցիչ զկազմածս. (Մխ. երեմ.։)


Կազմակերպ

s.

implement.

· Calfa

NBHL (1)

Կազմեալ օրինօք. եւ Կազմածք.


Կազմակերպեմ, եցի

va.

to project, to figure, to form, to fashion, to construct.

· Calfa

NBHL (2)

Մարմինն տէրունական կազմակերպեալ ի հոգւոյն սրբոյ։ Եւ զայն կազմակերպել կամեցաւ, թէ չէր հակառակ եւ օտար յօրինացն։ Այլով ձեւով իբր երկիւղածութեամբ զայն զնոյն կազմակերպել կամեցան. (Ոսկ. յհ.։)

κατασκευάζω instruo, adorno. Կազմել օրինօք. յօրինել. յարմարել. ձեւացուցանել. զիր եւ զբան.


Կազմակերպութիւն, ութեան

s.

form, formation, conformation, organization, construction, accomodating, setting in order.

· Calfa

NBHL (1)

κατασκευή opificium, structura. Ճարտար կազմութիւն. յօրինած. ճարտարութիւն.


Կազմարան, ի

s.

book-binders shop;
cf. Գործարան.

· Calfa

NBHL (1)

Աման եւ կազմարան բնութեանս յարգանդի մօր. (Վրդն. սղ.։)


Կազմեմ, եցի

va.

to form, to mode, to fashion;
to construct, to erect, to build;
to furnish, to provide, to supply;
to fit up, to arrange, to set in order;
to adjust, to put in repair;
to adorn, to embellish;
to get ready, to prepaire;
to equip;
to arm;
գունդս —, to enrol soldiers;
— զկառս, to harness the horses;
պարս ուրախութեան —, to give a ball;
— գորս, to bind books.

· Calfa

NBHL (4)

Զիարդ կազմեցիս երիվարս։ Կազմէր՝ լինել զօրաժողով։ Կազմեցարո՛ւք։ Վառեալք եւ կազմեալք։ Ժողովուրդ կազմեալ.եւ այլն։

Զօրենս ամուսնութեան փութացար կազմել. (Պիտ.։)

Կազմէ այնուհետեւ զառաքեալսն՝ զօրանալ ի վերայ դիւաց. (Իգն.։)

κατασκευάζω, παρασκευάζω, ἐτοιμάζω , ἑπισάσσω, -ττω, ἀρμόζω եւ այլն. paro, apparo, struo, orno եւ այլն. Կազմս եւ կազմածս առնել. կա՛զմ գործել. յօրինել. յարդարել. զարդարել. կերտել. շինել. նորոգել. կարգել. յարմարել. առթել. հանդերձել. պատրաստել. հաստել. ստեղծանել. հաստատել. ամրացուցանել. սպառազինել. վառել. շինել. շտկտել. խորդել.


Կազմիկ

adj.

well prepared, well done, skilfully executed;
— ճաշ, exquisite or choice repast.

· Calfa

NBHL (1)

Կազմեալ պատրաստեալ օրինօք. կոկ, կոկիկ. տիւզկիւն.


Կազմիչ

adj.

constructing;
preparing.

· Calfa

NBHL (1)

Կազմիչ ամենայն արարածոց, կամ ամենայն բնութեանց, կերպարանաց, հանդերձելոց. (Ագաթ. Վէցօր։ Եզնիկ.։ Նար.։)


Կազմուած

cf. Կազմած.

· Calfa

NBHL (1)

Ըստ կազմուածի կերպարանաց մերոց նոյնպէս եւ վարք մեր եղիցին. (Վեցօր. ՟Թ։)


Կաթիլ, թլոյ

s.

cf. Կաթ;
— առ —, drop by drop.

· Calfa

NBHL (2)

Կաթիլ յաճախեալ զվէմս թաւալեցուցանէ։ Ըստ կաթլոյ օրինակի զվնասելն բնաւորեալ. (Պրպմ. ՟Լ՟Ը։)

Վերստին յիշելութիւն կաթիլ է խոհեմութեան ի բաց պակասելոյ. (Պղատ. օրին. ՟Ե։)


Կաթն, թին, թանց

s.

milk;
— կովու, այծու, մաքեաց, իշոյ, cow's, goat's, ewe's, ass's;
— ձկան, soft roe;
շիճուկ —ին, butter -;
whey;
թարմ՝ թթու —, fresh, sour -;
կաթամբ սնանիլ, to live on milk;
— տալ, to suckle;
գրել զ—, to suck;
կթել —, to milk;
ամջատել ի կաթանէ, to wean.

· Calfa

NBHL (1)

Կոգի եւ կաթն։ Ի կաթն մօր իւրոյ։ Կաթն մաքեաց։ Տիկ կաթին։ Բղխէ զկաթն եւ զմեղր։ Ոռոգանէին լերինք իմ կաթամբ։ Անջատելոցն ի կաթանէ։ Կթեա՛ կաթն։ Դիեսցես զկաթն (այսինքն զպարտութիւն) հեթանոսաց.եւ այլն։


Կաթնարբու, ուի

adj.

babe, unweaned child, suckling.

· Calfa

NBHL (1)

Ճմլել զստինս մօրն կաթնկեր հասակացն. (Շ. ՟ա. յհ. ՟Ժ՟Զ։)


Կաթնկեր

cf. Կաթնարբու.

· Calfa

NBHL (1)

Ճմլել զստինս մօրն կաթնկեր հասակացն. (Շ. ՟ա. յհ. ՟Ժ՟Զ։)


Կաթոգի

adj. adv.

passionately or dot-ingly fond, amorous, very affectionate;
languishing, eager, very anxious;
passionately, lovingly, fondly, eagerly;
— սիրել, to love to excess;
— տենչացեալ, eagerly desired, longed for;
— են ընդ միմեանս, they tenderly love each other;
— լինել, cf. Կաթոգնիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Կղկաթ կաթոգի լինէին զիւրեանց քաջ զօրավարէն. (Բուզ. ՟Բ. 44։)


Կաթոգին

cf. Կաթոգի.

· Calfa

NBHL (1)

Կղկաթ կաթոգի լինէին զիւրեանց քաջ զօրավարէն. (Բուզ. ՟Բ. 44։)


Կաթոգնիմ, եցայ

vn.

to love passionately, dotingly, fondly;
to be smitten with violent love, to be enamoured, to burn, to languish or long for, to sigh or pant after.

· Calfa

NBHL (1)

Կաթոգնեցաւ նա վարձել զօր առ ի թիկունս օգնականութեան. (Եփր. մն.)


Կաթողիկեայ, կէի, ից, կեայց

adj.

universal, general;
catholic;
թուղթ —կեայց, epistle, universal letter.

· Calfa

NBHL (2)

Եւ յակոբայ եղբօրն յիսուսի՝ կաթուղիկեայ քաղցրաբան թըղթի. (Գանձ.։)

ԿԱԹՈՂԻԿԵԱՅ որ առ մեօք գրի եւ ԿԱԹՈՒՂԻԿԵԱՅ. Բառ յն. գաթօլիգօ՛ս, -գի՛, -գո՛ն. καθολικός, -κή, -κόν catholicus, -ca, -cum. այսինքն Հանրական. ընդհանրական. Սեպհականեալ անուն շրջաբերական թղթոց առաքելոց առ համօրէն հաւատացեալս. որպէս յակոբայ, պետրոսի, յովհաննու, եւ յուդայի.


Կաթողիկէ, էի

adj. s.

cf. Կաթողիկեայ;
cathedral, basilic.

· Calfa

NBHL (1)

Գլուխ առաքելոցն պետրոս յերկրորդ թղթին իւրում, յերրորդ ըստ կաթողիկէիցն՝ ասացեալ իյուդայէ յակովբայ եղբօրէն, որ ասի կնիք թղթոցն կաթողիկէից. (Տօնակ.։)