Definitions containing the research օր : 9873 results

Կաթողիկոս, աց

s.

an oriental ecclesiastical dignity, patriarch of a people;
— Հայոց, Catholicos, Patriarch of the Armenian Church.

· Calfa

NBHL (1)

Ամբարձեալ զձեռս իւր՝ օրհնեաց զնոսա, եւ արար զնոսա (առաքեալսն) կաթողիկոսունս, կամ կաթողիկոսս տիեզերաց. (Տօնակ.։ եւ Մեկն. ղկ.։)


Կաթողիկոսարան, ի

s.

patriarchal seat or residence.

· Calfa

NBHL (1)

Զօր հինգշաբաթուն մեծացուցանել ի սուրբն սիոն ի կաթողիկոսարանն (վրաց). (Պտմ. վր.։)


Կալ, ոց, ից

s. ast.

threshing-floor, barn-floor;
corn-sheaves, rick, stack;
Halo;
արկանել, հոսել, սրբել զ—, to winnow.

· Calfa

NBHL (1)

(լծ. յն. ա՛լօն, ա՛լօս). ἄλων, ἄλως area (trituraria) եւ ἁλωητός tritura եւ այլն. նոյն եւ վր. կալօ. Ընդարձակ վայր, ուր կասուն կամ ծեծեն եւ հոսեն զցորեան. եւս եւ Բարդք որայիս. օրան. դադիշ. եբր.


Կալոտի, տւոյ, տեաց

s.

that thrashes or treads out corn, thrasher.

· Calfa


Ընդդիմակաց, աց

adj.

that resists, opposite, contrary.

· Calfa

NBHL (3)

Հոսումն՝ հաստատութեամբ իւիք զօրաւորաւ եւ ընդդիմակացաւ արգելանի. (Բրս. չար.։)

Ոմանց այսպէս կարծի, եթէ վասն ընդդիմակաց զօրութեանցն ասացեալ իցէ բանս. (Ոսկ. ես.։)

Յօրինակացն տուեցելոց զընդդիմակացն բարձրացուցանել (զՍուրբն Մեսրոպ). (Կորիւն.։)


Ընդդիմահար, աց

adj.

ppposite, that opposes, resists;
hard, solid, opaque.

· Calfa

NBHL (1)

Ասեն գոլ զկարծր զօրութիւնսն՝ ընդդիմահարս եւ կալողականս. (Մաքս. ի դիոն.։)


Ընդդիմամարտ, ից

adj. s.

contrary, inimical, opposite;
adversary, antagonist.

· Calfa

NBHL (2)

Ընդդիմամարտացս օրինաց քոց. (Լմբ. իմ.։)

Զօրութիւն ընկալեալ ի նմանէ առ ընդդիմամարտիցն պատերազմն. (Սկեւռ. յար.։)


Ընդդիմաքննութիւն, ութեան

s.

contrary thought or sentiment.

· Calfa

NBHL (1)

Զի՞նչ արդեօք իցէ կռիւ Աստուծոյ առ մարդ (այսինքն հրեշտակին ընդ Յակոբայ), բայց ինձ թուի մարդկային առաքինութեանս (կամ զօրութեան) առ Աստուած ընդդիմաքննութիւն. (Առ որս. ՟Է. յորմէ եւ Վրդն. ծն.։)


Ընդելանիմ, դելայ

vn.

to grow familiar, to become familiar;
to make acquaintance;
to get used or accustomed to, to habituate one's self.

· Calfa

NBHL (1)

Եթէ եւ մերոց օրինաց ընտանեցուցանէք զնոսա, եւ ընդելնուն։ Առ սակաւ սակաւ ընդելնուլ ընդ նոսա. (Փարպ.։)


Ընդելուզած

cf. Ընդելուզուած.

· Calfa

NBHL (1)

ԸՆԴԵԼՈՒԶՈՒԱԾ կամ ԸՆԴԵԼՈՒԶԱԾ. ὔφασμα textura Յօրինուած. հիւսուած. (Ել. ՟Ի՟Ը. 17։)


Ընդելուզանեմ, ուզի

va.

to enchase, to fit into, to set, to mount, to enchase, to set in a bezel;
to string pearls, to interweave, to entwine, to braid, to form a tress;
ընդելուզեալ ակամբք՝ մարգարտով, adorned, set with jewels or pearls, ornamented with gold, or arabesqued;
ընդելուզեալ յոսկի, set in gold.

· Calfa

NBHL (1)

Էր նոցա գանձ բազում ի կարաս թաքուցեալ ի գետնափոր տանն. եւ յերկիւղ կասկածանաց եղեալ՝ թէ իցէ ընդելուզեալ տաճկաց՝ գտեալ զպահեստ գանձին՝ ծախիցեն զզօրութիւն նորա. (Արծր. ՟Բ. 6։)


Ընդելուզուած

s.

setting, mounting, enchasing, fitting in;
weaving, web, braid, texture.

· Calfa

NBHL (1)

ԸՆԴԵԼՈՒԶՈՒԱԾ կամ ԸՆԴԵԼՈՒԶԱԾ. ὔφασμα textura Յօրինուած. հիւսուած. (Ել. ՟Ի՟Ը. 17։)


Ընդելուցանեմ, ուցի

va.

cf. Ընդելացուցանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Ընդելանէին ընդելուցանէին (զզօրս). (՟Բ. Մակ. ՟Ժ. 15. յն. մի բայ, կրթէին։)


Ընդերկուանամ, ացայ

vn.

cf. Յերկուանամ.

· Calfa

NBHL (1)

Յաղագս այսոցիկ ընդերկուեալք են՝ մարտնչելով ընդ ձեզ։ Եթէ եւս (այսինքն տակաւին) ընդերկուեալ եմք, թէ իբրու այլաբար ունի հոգի։ Եթէ ոք ի ձէնջ ընդերկուիցի, եւ ասասցէ. (Պղատ. օրին. ՟Ա. եւ ՟Ժ. եւ Պղատ. սոկր.։)


Ընդերկուիմ, եցայ

vn.

cf. Յերկուանամ.

· Calfa

NBHL (1)

Յաղագս այսոցիկ ընդերկուեալք են՝ մարտնչելով ընդ ձեզ։ Եթէ եւս (այսինքն տակաւին) ընդերկուեալ եմք, թէ իբրու այլաբար ունի հոգի։ Եթէ ոք ի ձէնջ ընդերկուիցի, եւ ասասցէ. (Պղատ. օրին. ՟Ա. եւ ՟Ժ. եւ Պղատ. սոկր.։)


Ընդհանուր, նրոց

adj. adv.

universal, general, common;
—ք, or — տիեզերք, the universe, the whole world, or earth;
— առնել, to generalize;
everywhere;
in general.

· Calfa

NBHL (3)

ԸՆԴ ՀԱՆՈՒՐ. ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ. καθόλου, ὄπου in universum, ubique գրի եւ ԸՆԹԱՆՈՒՐ, ԸՆԹՀԱՆՈՒՐ. Ընդ համօրէն տեղիս. յամենայն ուրեք. ընդ բնաւս. ընդ տիեզերս. առ հասարակ. ամմէն տեղ, ամմէն կողմ.

Աղաղակեմք ի յընդհանուր ամենայն արարածոց տեսակս՝ ասելով, օրհնեցէ՛ք ամենայն գործք Տեառն զտէր. (Յհ. իմ. ատ.։)

ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ, նրի, ից, կամ նրոյ, ոց, նուրբ, նուրց, նուրբք. ա. ὀ, ἠ, τὸ καθόλου, καθολικός universalis Հանրական. սեռական. տիեզերական. հասարակաց. բոլորական. բոլոր. համօրէն. ամենայն.


Ընդհանրական, ի, աց

adj.

universal, general, catholic;
— եկեղեցի, the catholic or universal church;
cf. Թուղթ, cf. Ժողով.

· Calfa

NBHL (1)

καθολικός, -κή, -κόν (յորմէ Կաթողիկէ). universalis Հանրական. ընդհանուր. հասարակաց. տիեզերական. բոլորական. սեռական. համօրէն.


Ընդհատ

s. adj. mech. adv.

interval, space;
discontinued, intermittent;
loose;
different, separate;
less, lesser;
intermittent;
differently, otherwise;
nor more nor less;
ամք սակաւ ինչ — իբիւրուց, a little less than 10 000 years;
ի՞ւ իցեմք — ի նոցանէ, in what do we differ from them ? ոչ ինչ — է ի նմանէ, he differs not from him;
նուազ ինչ — ի փչմանէ լինել շնչոյն, to be almost at the last extremity, or last gasp;
չեն — յերազոց, they resemble dreams.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ ընդհատ ինչ յանօրէնութենէ. (Նար. ՟Հ՟Բ։)


Ընդհարումն, ման

s.

collision, shock, conflict.

· Calfa

NBHL (1)

Հուր ընդհարմամբ յանկարծօրէն երեւեալ. (Դիոն. երկն.։)


Ընդմիջաբար

adv.

by means of, by some expedient.

· Calfa

NBHL (1)

Ընդմէջ արկանելով զիմն. ի միջի կալով. միջասահման օրինակաւ.


Ընդմիջեմ, եցի

va.

to interrupt, to discontinue;
to divide into two parts;
to separate, to hinder;
to intermeddle;
— զխոսս ուրուք, to interrupt, to break in upon;
— զճանապարհն, to go half the way.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ ոչ միոյ հեռակայութեան ինչ ընդմիջելով զգոլն հօր եւ զծնանելն որդւոյ. (Կիւրղ. գանձ.։)


Ընդոստ

adj. adv.

that leaps, that bounds;
jumping, starting;
by stealth, stealthily;
rebounding, by fits and starts;
by skips and jumps;
palpitating, bounding;
— ի քնոյ լինել, to awake suddenly, to start from sleep;
— ի քնոյն զարթուցանել, to rouse suddenly, hurriedly;
— կալ, to leap, to hop, to rebound;
to start back with fear, to be startled, to retire, to frighten;
— խաղալ, to leap, to jump up, to rouse one's self;
— երթալ, to go with fear and trembling;
to go by leaps;
— խաղացումն ուսոց, շարժումն թիկանց, աչաց, shrugging of the shoulders;
nervous twitching of the eyes;
— անցանել, to leap, to leap over.

· Calfa

NBHL (1)

Յորովայնի զնա մարմնով յղացեալ կրեաց, եւ ոչինչ ընդոստ եղեալ անճառ տնօրէնութեան բանին Աստուծոյ. (Ոսկ. ի կոյսն.։)


Ընդոստուցանեմ, ուցի

va.

to cause to leap or recoil;
to shake, to move;
to impel, to push, to spur on, to thrust;
to awaken, to excite.

· Calfa


Ընդունայն

adj. adv.

vain, void, useless;
empty;
indolent, idle;
in vain, uselessly, empty;
— առնել զակնկալութիւն, to deceive, to disappoint, to frustrate, to destroy the illusions of;
ամենայն ինչ — է, all is vanity.

· Calfa


Ընդունելի, լւոյ, լեաց

adj.

acceptable, admissible;
agreeable, welcome;
obtainable;
that accepts, that receives.

· Calfa

NBHL (1)

Ընդունելի իմ է. ո՛չ թէ ես ընդունիմ զնա, այլ թէ նա զիս ընկալաւ յինքն. քանզի ի յոյնս յայտնի նշանակէ Անտիլիփտօռմու, այսինքն զօրավիգն իմ. (Լմբ. սղ.։)


Ընդունելութիւն, ութեան

s. gr.

reception, taking, acceptance, admission, obtaining, acquisition;
cheer, feast, entertainment;
participle;
— փոխանադրոյ, acceptation of a letter of credit, of a bill of exchange;
— առնել ումեք, to welcome, to feast, to entertain;
— առնել օտարաց, to lodge strangers;
առնել — ցրտագին, to receive coldly, to give a cool reception;
— գոյր յարքունիս, ի դեսպանատան, there was a reception at court, at the embassy;
յ— լինել Աստուծոյ, to believe in God.

· Calfa


Ընդունիչ, չի, չաց

adj. s. who receives, receiver, acceptor;
recipient.

· Calfa

NBHL (1)

Առաքեսցեն (զջուրս գետոց) յայլ ընդունիչ երակս։ Բանն հոսելով զօրէն աղբեր ի լսելիս այնոցիկ, որք պատահեսցեն անդ իբրեւ զընդունիչս ոմանս. (Փիլ. լին.։)


Ընդվայրասնունդ

adj.

savage.

· Calfa

NBHL (1)

Ծառք, կէսքն անգործք եւ ընդվայրասնունդք առապարինք. (Վեցօր. ՟Ե։)


Ընթադրեմ, եցի

va.

to trample under foot;
to subdue, to submit;
to strike, to knock;
to drive away, to disperse.

· Calfa

NBHL (1)

Աստուածեան զօրութեամբդ ընթադրեալ առ հասարակ կործանեցան (բագինք). (Անան. եկեղ։)


Ընթանամ, ացայ

vn.

to run, to run to;
to apply;
to slide;
to gallop;
to walk;
to go, to depart, to pass;
արշաւասոյր —, to run full speed, to rattle along full speed;
երամովին՝ խուռն —, to run in company, in crowds, in a throng, to rush, to crowd, to flock;
— զհետ ուրուք, to follow, to run after;
— զհետ շաւղաց՝ հետոց ուրուք, to follow the tracks, to tread in the steps;
— զճանապարհս իւր, to follow one's career;
այսր անդր —, to dip into, to run over a book;
ընթանալով ասել, to say in few words, to touch lightly;
ի ճանապարհս պատուիրանաց —, to observe or obey the commandments;
բարւոք ընթանան իրք, affairs are thriving, business is prosperous;
cf. Զէն.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ եթէ մերձեսցի, ընթանայր միւս եւս այլ ի խորհուրդս նորա՝ եթէ օտար է նա օրինացն. (Կիւրղ. ել.։)


Ընթաց, ի

s.

course, race, gait, step, pace, way, means;
progress, succession, train, trace, thread;
method;
—ս առնուլ, to run;
—ից գործի, the feet;
— մի, walking distance;
հետի —, foot-race;
— մտաց, flight of thought;
— կենաց, life's career;
յրնթացս կենաց, in the course of life;
յընթացից ճանաչել զոք, to know one by hisg ait;
բարւոք լնուլ գընթացս իւր, to fulfil the duties of one's station, to discharge one's functions honourably;
արգելուլ զ—ս բանին, to say concisely, to shorten discourse;
—ք հողմոյ, direction Of the wind;
—ք արեգական, լուսանի, եղանակաց, course of the sun, moon, seasons;
—ք սակարանի, վաճառանոցի, հրապարակի, course Of Exchange, of the market.

· Calfa

NBHL (1)

Զի մի՛ լռեսցէ եւ դադարեսցէ միշտ ընթաց գնացիցն. (Վեցօր. ՟Ա։)


Ընթեռնում, թերցայ

vn.

to read;
— ընդ միտս, դաշն ձայնիւ, — to one's self;
— ի ձայն, բարձրաձայն —, — aloud;
— յականջս ուրուք, — in the presence of;
անսայթաք —, — currently;
կակազելով —, — hesitatingly;
to stammer;
— հարեւանցի, վեր ի վերոյ, to look through, or to skim over a book;
յառաջ վարել զ—ն, — on;
կրկին եւ երեքկին —, — over and over again;
տալ —, to cause -;
մանուկ քո գիտէ՞ —, can your boy read ? ընթերցեալ զթուղթդ, after the perusal of your letter;
յետս ընդդէմ —, cf. Ընդդէմ.

· Calfa

NBHL (1)

Առեալ զգիր ուխտին՝ ընթերցաւ յականջս ժողովրդեանն։ Ընթեռնուցուք զօրէնս զայս առաջի Իսրայէլի յականջս նոցա։ Ընթերցի՛ր զայդ. եւ ասիցէ, ոչ կարեմ ընթեռնուլ։ Ո՞չ իցէ ընթերցեալ ձեր։ Կամ թէ չիցէ՞ ընթերցեալ յօրէնս։ Ընթեռնոյր զԵսայի մարգարէ, եւ այլն։


Ընթերցողութիւն, ութեան

s.

reading;
lectureship, order of lecturers in the church.

· Calfa

NBHL (1)

քանզի հզօր ես գրչութեամբ եւ ընթերցողութեամբ Արամեան նահանգիս. (Մագ. ՟Ե։)


Ընթերցուած

s.

lecture;
lesson.

· Calfa

NBHL (1)

Ի սահման կարգի այսր ընթերցուածոյ։ Յայլ ընթերցուածս գրեցի։ Կցորդեմ սմին զընթերցուածն, թէ օր Տեառն եւ այլն. (Նար.։)


Ընթերցուածասէր

cf. Ընթերցասէր.

· Calfa

NBHL (1)

Ո՞րպիսի օրինակաւ պարտ իցէ ընթերցուածասէր լինել. (Յռջբ. գծ.։)


Ընթրեմ, եցի

va.

to sup, to take the evening's repast.

· Calfa

NBHL (1)

Արժանի արասցես զիս այսօր ընթրել առ քեզ. (Ճ. ՟Ա.։)


Ընծայաբերեմ, եցի

va.

to carry presents, to offer, to make a present.

· Calfa

NBHL (1)

Ընծայաբերել զանմարմնոցն զօրհնաբանութիւն. (Գանձ.։)


Ընծայամատոյց

adj.

that offers;
that is offered.

· Calfa

NBHL (1)

Ձօնարան ընծայամատոյց գառինն անմահի խա՛չ ամենազօր. (Նար. խչ.։)


Ընծայեմ, եցի

va.

to offer, to present, to sacrifice, to give, to dedicate, to attribute, to lend, to propose, to refer, to confer, to devote, to render, to ascribe;
to make, to furnish;
to impose, to inscribe;
ի լոյս —, cf. Լոյս;
— զոք ի կեանս, to give life to;
to vivify;
— զոք առատ պարդեւօք, to load with presents;
to confer great services.

· Calfa

NBHL (2)

Կատարեցեր զփափաքումն ընծայելոյ քո ի տաճարին։ Որ ընծայես զարարածս բարձրելոյ քում հօր։ Որ ընծայեսցես զմեզ ի կեանսդ յաւիտենից. (Շար.։)

Խաչի կամաւ ընծայեաց։ Աճման հասակի զնոյն ընծայեցեր։ Յայտս մաքուրս՝ հերս ընծայես (իբր ընձիւղել)։ Ի մարմնոյս անօրինելոյ ընծային պտուղք դառնութեան։ Աչաց ընծայեաց զվերստին լոյս (ետ, շնորհեաց)։ Ընծայեալ մարմնոյս զմրաշարս գիծ (գրեալ, համարեալ) եւ այլն. (Նար.։)


Ընծայիմ, եցայ

vn.

to offer, to present one's self;
to shew, to make one's self seen;
— առաջի ուրուք, to introduce one's self to the presence of;
մահու —, to die.

· Calfa

NBHL (2)

Ի մոգուցն այսօր ընծայեցար. (Շար.։)

Այսօր յայրին ընծայեցար փրկիչ, եւ ի մոգուցն երկրպագեցար. կամ Այսօր յայրին ընծայեցաւ Քրիստոս Որդին Աստուծոյ. ի կրկին միտս բերի, որպէս Ընծայս ընդունել. եւ որպէս Ի լոյս ընծայիլ, այսինքն ծնանիլ։


Ընծայեցուցանեմ, ուցի

va.

to offer, to present;
to show, to expose, to place in sight;
to recommend, to introduce;
զանձն —, to pass one's self off for another, to counterfeit;
այլ իմն միտս —, to possess, or bear another meaning;
սիրելի զանձն, to make one's self beloved.

· Calfa

NBHL (1)

Զայս կնդրուկ ընծայեցուցանեմք։ Շունչ ընծայեցո՛։ Կենաց նորոգման ընծայեցուսցեն։ Գոդոյն Աբրահամու ընծայեցուցանէ։ Ընծայեցուցանես՝ ի քեզ բազմելոյդ մաքուր օրհնաբանս, եւ այլն. (Նար.։)


Ընծայումն, յման

s.

act of offering, of dedicating one's self;
presentation;
offering, present.

· Calfa

NBHL (1)

Այսօր ի տաճարն եկիր յընծայումն Քրիստոս. (Շար.։)


Ընկերակից, կցի, կցաց

s.

companion, comrade, colleague;
associate, partner;
fellow-member, friar.

· Calfa

NBHL (1)

Ո՛վ ընկերակից սիրելի. (Պղատ. օրին. ՟Ժ։)


Ընկերահաշտք, տից

s.

cf. Ընկերհաշտութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Իսկ միւսումն բազմամբոխ բանակի ընկերահաշտից հաւատացաւ վերակացութիւնն. զՄովսէսէ ասեմ։ Նա եւ ի թագաւորութեան եւ յընկերահաշտեաց զօրավարութեան զբազումս կարեմ ցուցանել կորուսեալս. (Ոսկ. փիլիպ. ՟Ժ՟Բ։)


Ընկերահաշտիք, տեաց

s.

cf. Ընկերհաշտութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Իսկ միւսումն բազմամբոխ բանակի ընկերահաշտից հաւատացաւ վերակացութիւնն. զՄովսէսէ ասեմ։ Նա եւ ի թագաւորութեան եւ յընկերահաշտեաց զօրավարութեան զբազումս կարեմ ցուցանել կորուսեալս. (Ոսկ. փիլիպ. ՟Ժ՟Բ։)


Ընկերանամ, ացայ

vn.

cf. Ընկերակցիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ որք գանն օրըստօրէ, ընկերանան առաջնոցն. (Վրդն. սղ.։)


Ընկեցումն, ման

s. phys.

cast, projection, outcast;
projection.

· Calfa

NBHL (1)

Զօրէն անպիտան անօթոյ ընկեցումն՝ զիմ զմարմինս ձգեալ (ի ծով). (Փիլ. յովն.։)


Ընկղմեմ, եցի

va.

to sink, to deepen, to submerge;
to flow, to inundate, to drown, to plunge, to absorb, to bury;
to dim, to cloud;
նիրհմամբ —, to lull, to make sleepy.

· Calfa

NBHL (2)

Ընկղմեաց զփարաւովն եւ զզօրս իւր ի ծով Կարմիր։ Շրջանք ընկղմեցին զիս։ Ընկղմեցան ի ծով Կարմիր։ Ընկղմիցի ի խորս ծովու։ Ընկղմեցան որպէս կապար ի ջուրս սաստիկս։ Այսպէս ընկղմեսցի Բաբելոն։ Լցան երկոքին նաւքն՝ մինչեւ մերձ յընկղմել նոցա.եւ այլն։

Անօրէնութիւն դեռ ընկղմէր զիս։ Ընկղմեցան վասն գինւոյ. (Ես. ՟Ի՟Ա. 4։ ՟Ի՟Ը. 7։)


Ընկճեմ, եցի

va.

to oppress, to humble, to bring down, to debase, to throw down, to subdue, to humiliate;
to blunt.

· Calfa

NBHL (2)

Ցրուեա՛ զնոսա զօրութեամբ քով, եւ ընկճեա՛ զնոսա. (Սղ. ՟Ծ՟Ը. 12։)

Ոտնարգել եղեր ինձ, եւ խոչ յակն իմ. բայց կայ եւ օրինակ յն.


Ընկողին

cf. Անկողին.

· Calfa

NBHL (1)

Ընկողինք նորա տէգք սրեալ։ Ի սենեկի ընկողնոց. (Յոբ. ՟Խ՟Ա. 21։ ՟Դ. Թագ. ՟Ժ՟Ա. 2. (յորս այլ օրինակք գրեն Անկողին)։)