Definitions containing the research օր : 9873 results

Ընկողմանիմ, եցայ

vn.

to stretch ones self in bed, to lie down, to go to bed.

· Calfa

NBHL (1)

Կալ նստելով, կամ ընկողմանելով։ Խոնարհեալք եւ ընկողմանեալք ինքնին։ Իսկ իբրեւ ընկողմանեալ՝ ետես յանկարծօրէն, ո՛չ յառնել իշխեաց. (Փիլ.։)


Ընկուզազարդ

adj.

made like a nut.

· Calfa

NBHL (2)

Երեք սկահաձեւք ընկուզազարդք յօրինեալք ի միում ստեղանն ... եւ յաշտանակի անդ չորք սկահաձեւ ընկուզազարդք յարդարեալք. (Ել. ՟Ի՟Ե. 33. 34։ ՟Լ՟Դ. 19. 20։ (կայ եւ ձ. ընկուզաձեւ)։)

ԸՆԿՈՒԶԱԶԱՐԴ ἑκτετυπώμενος καρυΐκως exsculptus in modum nucum որ գրի եւ ԸՆԿՈՒԶԱՁԵՒ. Յօրինուած զարդու ի ձեւ ընկուզի.


Ընկուզի, զւոյ, զեաց

cf. Ընկուզենի.

· Calfa

NBHL (1)

Ըստ օրինակի ընկուզեաց. (Վեցօր. ՟Ե։)


Ընկրկեմ, եցի

va.

to reject;
to draw back, to pull back;
to subdue;
to roll.

· Calfa

NBHL (1)

Տէր ընկրկեաց ինձ զզօրագոյնսն քան զիս. (Դատ. ՟Ե. 13. յն. խոնարհեցոյց։)


Ընձեռեմ, եցի

va.

to consign, to place in the hands of some one;
to lend, to give;
to undertake, to prove;
to transmit, to refer, to leave in writing.

· Calfa

NBHL (3)

Առեալ զնա (զմկրտեալն) քահանայիցն՝ ընձեռեն առաջնորդի ընծայմանն (կնքահօր). (Դիոն. եկեղ.։)

Ընձեռել որդւոց օրէնս փոխանորդութեամբ, կամ կաթիլ շնորհի, կամ կոչմունս աստեղաց. (Փիլ.։)

Առին, եւ մեզ ընձեռեցին։ Իմանալի զօրութիւն նմին ընձեռեաց. (Լմբ. ատ.։)


Ընչաշատ

cf. Ընչաւէտ.

· Calfa

NBHL (1)

Մեծատուն, ընչաշատ, խաշնաւէտ. (Վեցօր. ՟Ե։)


Ընչասէր

adj.

loving riches, avaricious, greedy, covetous;
— լինիմ, — սիրեմ, to hoard up, to save sordidly, to be niggardly.

· Calfa

NBHL (1)

Մի՛ ոք ընչասէր լինիցի ի սակս մանկանց, զի փարթամագոյն մնացուսցէ զսոսա. (Պղատ. օրին. ՟Ե։)


Ընչաւէտ, ւետաց

adj.

rich, fortunate, mouicd, opulent;
loaded with riches;
— լինել, to be rich, to have one's nest well feathered;
անթիւ —, very wealthy, extravagantly rich;
ըստ երկրի մասանց —, well off, in easy circumstances.

· Calfa

NBHL (1)

Ունիս ընչաւէտ հոգեւոր մեծութիւն. (Վեցօր. ՟Ը։)


Ընչու՞

adv.

why ?

· Calfa

NBHL (1)

Դու անմտութեամբ զսպառնալիսն օրէնք ընչո՞ւ ընկալար. (Լմբ. պտրգ.։)


Ընտանեբար

adv.

familiarly, domestically, confidently.

· Calfa

NBHL (2)

Կամէր ընտանեբար միտ մտանել անօրինին. (Եղիշ. ՟Դ։)

οἱκείως familiariter γνήσιως genuine Իբրեւ ընտանի. ընտանութեամբ. մերձաւորաբար. ընտանի օրինակաւ. յարմարապէս. ըստ պատշաճի. հարազատաբար.


Ընտանեգոյն

adj.

very familiar;
proper.

· Calfa

NBHL (1)

Կամ մ. Կարի ընտանեբար. դիւրընտել օրինակաւ.


Ընտանենամ, եցայ

vn.

to familiarize one's self, to grow tame, familiar with, to keep company, to frequent, to communicate;
to get inured, to accustom one's self;
անապատի —, to be accustomed to a hermits life;
— կանոնի հաւատոց, to observe the precepts of the Faith.

· Calfa

NBHL (1)

Ընտանեցաւ նոցա հուրն կիզող։ Ընտանենալ ամենազօր տէրութեանն. (Յճխ. ՟Թ. ՟Ժ՟Դ։)


Ընտանի, անւոյ, անեաց

adj. s. familiar, domestic;
proper;
native;
tamed;
intimate, friend, relation;
domestic;
—ք, family;
հայր —նեաց, the father of a family;
— պատերազմ, intestine strife, domestic broils;
civil war;
— գաւաճան, թշնամի, traitor, intestine foe;
— հաւատոյ, faithful to the Truth;
— լինել գորց, to be familiar with, or versed in literature.

· Calfa

NBHL (3)

Ընտանի հօր քոյ է (հօրաքոյրն)։ Ընտանի մօր քոյ է (մօրաքոյրն)։ Ընտանի քո են (զաւակք եղբօր քոյ). (Ղեւտ. ՟Ժ՟Ը։)

Եւ ասէ ընտանի նորա ցնա. եբր. հօրեղբայր. (՟Ա. Թագ. ՟Ժ. 14։)

ԸՆՏԱՆԻ ասին անկենդան իրք պէսպէս ոճով. զոր օրինակ


Ընտանութիւն, ութեան

s.

familiarity, confidence, communication, frequeutation;
habit;
intimacy;
friendship;
— ընդ կնոջ, carnal intercourse with a woman;
յ— կոչել, to domesticate, to tame.

· Calfa

NBHL (1)

Զընտանութեան անուանսն ի մէջ բերէ՝ զեղբօրն եւ զքեռն. (Սարգ. յկ. ՟Է։)


Ընտանուհի

s.

female neighbour, intimate friend;
house-maid, servant.

· Calfa

NBHL (1)

Մեծ ընտանին, եւ մեծ ընտանիայն՝ նախահօրն եւ նախամօրն. այսինքն որ ի պապէն եւ ի մամէն եղբայր եւ քոյր։ Ընտանի մեծագոյն եւ ընտանուհի, նախահայր եւ նախամայր, եւ որք ըստ նոցին, որք յապոպապէն եւ որք յապոմամէն եղբայր եւ քոյր. (Մխ. դտ. հին ձ։ եւ Կանոն.։)


Ընտրական, ի, աց

adj.

elective, eligible, electoral;
better, singular, exquisite.

· Calfa

NBHL (1)

Ընտիր. ընտրեալ. լաւ. գովելի. ըրինտ, ընտրած, ջոկած, օրինած.


Ընտրականութիւն, ութեան

s.

elegance, goodness, excellence;
examination.

· Calfa

NBHL (1)

Բարձր ընտրականութիւն։ Նախադատն ընտրականութեան։ Զփախուցեալն յընտրականութենէ դատման օրինին. (Նար.։)


Ընտրելագոյն

adj.

better, excellent, very good, preferable.

· Calfa

NBHL (1)

Ընտրելագոյն էր ինձ, թէ բնաւ եւ ծնեալ իսկ չէր զիս մօր իմոյ. (Փարպ.։)


Ընտրեմ, եցի

va.

to elect, to choose;
to pick, to sort, to cull;
to discern;
to judge;
to distinguish, to difference, to know;
to decide;
to love, to embrace, to prefer;
— զարժանն, to discern what is just;
— զժամանակն, to choose the time, to select the opportunity;
անկիւնս անկիւնս ընտրեալ, angular;
ընտրեալ կալաւ, he has chosen;
ընտրեցից մեռանել, I would prefer to die.

· Calfa

NBHL (1)

Առողջ եւ ընտրող մտաց. (Վեցօր. ՟Ը։)


Ընտրողական, ի, աց

adj. s.

able to discern, having judgment, rational;
of ones free will;
wise, discreet;
judgment, criterion, free will or choice.

· Calfa

NBHL (1)

Ընտրողական միտք, կամ հանճար, զօրութիւն, շնորհք, իմաստք, կամք, լեզու. (Յճխ.։ Դիոն.։ Շ.։ Նար.։)


Զգայապէս

adv.

sensibly.

· Calfa

NBHL (2)

ԶԳԱՅԱՊԷՍ որ եւ ԶԳԱՅԱԲԱՐ. Զգալապէս. զգալի եւ երեւելի օրինակաւ. ըստ զգայութեան.

Առ նա զգայապէս (կատարի), եւ ի մեզ իմացականապէս։ Զիջեալ Աստուած նոցա՝ զգայապէս երեւէր նոցա փողովք, հրով։ Զգայապէս տեսութիւն բանիս յայտ է։ Առ ի փորձել զնա զգայապէս։ Դնեմք առաջի զմարմնոյ նորին նշանակ հօրն զգայապէս։ Անասնեղէն աչացս ծանոյց զինքն զգայապէս. (Լմբ. սղ.։ Լմբ. առակ.։ Լմբ. ժող.։ Լմբ. պտրգ.։ Լմբ. էր ընդ եղբ.։)


Զգայութիւն, ութեան

s.

sensation;
sense;
reason, understanding;
ի — գալ, to recover, to recover one's senses;
ընդ զգայութեամբ անկանել, to come under the senses;
to stand to reason;
— առնել, տալ, բերել ի-, to inform, to advise;
— առնուլ, ի զգայութեան լինիլ, to perceive, to be sensible of;
—ք, the senses.

· Calfa

NBHL (1)

Զօրացուցանեն զզգայութիւն խելացն. այսինքն զուշ մտացն, կամ զուղեղն. (Փարպ.։)


Զգայուն, այնոց

adj.

sensitive, that has the faculty of feeling;
lively, brisk;
witty, intelligent, judicious;
—ք, the senses.

· Calfa

NBHL (3)

Զգայուն բարք նոցա. (Վեցօր. ՟Թ։)

Զօրութիւն իմն զգայուն լաւութեանց հաստատեցաւ յԱստուծոյ. (Եզնիկ.։)

Սո՛ւր եւս զգայունս նոքա ունին առ ի հոտ քան զմեզ. (Վեցօր. ՟Թ։)


Զգաստ, ից

adj.

vigilant, discreet;
clever, alert;
sober, moderate;
wise, prudent;
honest;
— առնել, to warn, to admonish, to apprize of, to give notice, cf. Զգաստացուցանեմ;
— լինել, to perceive, cf. Զգամ.

· Calfa

NBHL (2)

Զգաստ եղեւ Յուդա վասն անօրէն խակութեան վնասին. (՟Բ. Մակ. ՟Ժ՟Բ. 4։)

Զգաստ լինէր Նաբուկոդրոսսորայ զհօրն վախճանէ. (Եւս. քր. ՟Ա.) կարծի իբր՝ ազդ լինէր. բայց յն. զգայր Նաբուկոդոնոսոր զհօրն վախճան. վասն որոյ գուցէ եւ ի հյ. գրելի է, Նաբուկոդոնոսորոս։


Զգաստասէր

adj.

sober, honest, moderate;
philosopher.

· Calfa

NBHL (1)

Յովսէփ ասէ քանզի արդար էր, եւ այլն։ Տեսանե՞ս որպիսի՛ ոք իմաստուն եւ զգաստասէր էր։ Ի վեր քան զօրէնս զգաստասէր գտանէր բարուքն։ Ի վերոյ քան զօրէնսն զգաստասէր եւ իմաստասէր բարուց էր։ Մի՛ բանիբուն ջանայցես առնել, այլ զգաստասէր լինել խրատեսջի՛ր. (Ոսկ. մտթ. եւ Ոսկ. եփես.։)


Զգեստ, ուց

s.

dress, robe, garment, clothes;
— յօրինել ումեք, to dress, to make a dress for one;
— ամենօրեայ, every day clothes;
— հարսանեաց, wedding garb;
— այրութեան, widows weeds;
սեաւ —ք, dress coat;
պաշտօնական —, regimentals;
հասարակաց —ուք, in plain or private clothes;
— աւազանին, baptismal grace;
ծառայական —, towel, napkin;
— ստին, boot, shoe;
մերկ ի —ուց, undressed, disrobed, naked;
դարան —ուց, clothes-press.

· Calfa


Զգեստապարոյր

adj.

clothed, dressed;
as a dress, that serves to clothe one's self with;
surrounded, covered with a dress.

· Calfa

NBHL (1)

Ո՞ւր այն ժամանակ, յորժամ յօրինէին նմին զլուսաթոյրն զգեստապարոյրն պատմուճան. (Պիտ.։)


Զգնամ, ացի

vn.

to walk, to take a walk, a turn, to walk out;
— ի վերայ տանեաց, ի բուրաստանի, to walk upon the roofs, in the garden;
— ընդ եղբ ծովուն, to wander along the sea shore.

· Calfa

NBHL (2)

(Դ. Թագ. ՟Դ. 35.) յօրինակս ինչ

Դարձաւ եւ զգնացաւ ի տանն յայսկոյս եւ յայնկոյս. ի բազում այլ օրինակս, եւ ի յն. դրի, գնաց։


Զգուշաբար

adv.

silly, cautiously, prudently.

· Calfa

NBHL (1)

Առ կամս օրինացն տեառն իւրոյ զգուշաբար բերիլ. (Լմբ. պտրգ.։)


Զգուշագոյն

adj.

very or more circumspect, very strict, rigorous;
more sure;
— առնիցէք զորդիսն Իսրայէլի ի պղծութեանց նոցա, you shall cause the children of Israel to avoid their uncleanness.

· Calfa

NBHL (1)

Այսպիսի օրինակք ընդդէմ արկածից փորձութեանց զգուշագոյնս առնէ (զամենեսին). (Իգն.։)


Զգուշալի

adj.

hurtful, to be abstained from or avoided;
important, imposing, considerable;
cautious, circumspect;
certain, secure, sure.

· Calfa


Զգուշացուցանեմ, ուցի

va.

to precaution;
to forewarn, to preserve;
— զբերան իւր, to guard one's tongue, to keep the tongue between the teeth.

· Calfa

NBHL (1)

Դէտ կացուցի զքեզ ... Զգուշացուցանիցես անօրինին ... Ոչ զգուշացուցեր նմա. եւ այլն. (Եզեկ. ՟Գ. 18 = 21։)


Զգուշացուցիչ, չի, չաց

adj.

preservative.

· Calfa

NBHL (1)

Բանս զգուշացուցիչս. (Վրդն. օրին.։)


Զգուշաւոր, աց

adj.

provident, circumspect, considerate;
exact, just, punctual, scrupulous;
sly, politic;
sober, moderate;
wary, mature.

· Calfa

NBHL (1)

Զմանկունս օրհնեա՛ տէր, եւ զարգացո՛ ի զգուշաւոր կեանս. (Ճ. ՟Ժ.։)


Զգօնաբարոյ, ից

adj.

good, well-behaved, peaceful, quiet, affable, courteous.

· Calfa

NBHL (1)

Ի գայլոցն եւ ի գառանցն օրինակի զբարս մարդկան իմանալ, զոմանս վայրենամիտս, եւ զկէսս զգօնաբարոյս. (Գէ. ես.։)


Զգօնանամ, ացայ

vn.

to become wise;
to grow familiar.

· Calfa

NBHL (1)

Զգօնացեալ հանճարով. (Վրդն. օրին.։)


Զգօնութիւն, ութեան

s.

wisdom, maturity, good sense, good judgment;
mildness, gentleness, benignity, affability;
—, Գիրք զգօնութեան, the Book of Wisdom and the Proverbs of Solomon;
սկիգբն — զգօնութեան երկիւղ Տէառն, the fear of the Lord is the beginning of wisdom.

· Calfa

NBHL (1)

ԶԳՕՆՈՒԹԻՒՆ. Գիրք իմաստնոյն Սողոմոնի. զոր օրինակ Առակք, եւ Իմաստութիւն.


Զելանեմ, ելի

vn.

to go out, to free one's self, to set one's self at liberty.

· Calfa

NBHL (1)

Որք ըստ ժողովրդեանն տկարութեամբն զանցանէին, եւ ամենեւին զմարմնաւոր օրինօքն զելանէին. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 12։)


Զեկուցանեմ, ուցի

va.

to warn, to announce, to declare, to notify, to learn, to instruct, to inform;
— կանխաւ, to foretell.

· Calfa

NBHL (1)

Զեկուցանէ անունս զզօրութիւն իւր։ Եղիցի՛ ամենայն իրօք. քանզի զայս զեկուցանէ այոն։ Զեկուցանէ նշանակաւ իմն այսպիսի։ Զազգն հաւաստի զեկոյց։ Ի ձեռն որոյ զեկուցանի, թէ հաւատաց Աստուծոյ։ Բաղձամ հասանել յայտնի նշանացն, որովք կատարածքն զեկուսցին. (Փիլ.։)


Զեղխ, ից

adj.

intemperate, lewd, debauched, luxurious, dissolute, spoiled;
slippery, lubricous, inconstant, voluble;
frail, weak;
—ք են ճանապարհք նորա, his ways are dissolute.

· Calfa

NBHL (1)

Ընդունիցի՞ս բնակակից զոմն եւ կամ դրացի, որ յոյժ գոյ արիագոյն, եւ ոչ իցէ ողջախոհ, այլ զեխ. (Պղատ. օրին. ՟Գ։)


Զեղծ, ից

adj. s. adv.

dissolute, incontinent, free, wanton, debauched;
spoiled;
careless, neglected, indolent, sluggish;
negligence, carelessness, inattention;
negligently.

· Calfa

NBHL (1)

Գտեալ զեղծ (վարուք), եւ անօրէն յիրս թագաւորութեանն. (Եւս. քր. ՟Ա։)


Զեղծեցուցանեմ, ուցի

va.

cf. Զեղծանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ ինքն միայն գարշութեամբ եղծ զկեանս, այլեւ համօրէն իսկ զԱսորեստանեայց պետութիւնն զեղծեցոյց. (Եւս. քր. ՟Ա. յն. վեր ի վայր արար, կամ խանգարեաց։)


Զեղում, ղի

va.

to shed, to pour out, to spill;
to fill up;
— ումեք, (յօք) զվարդապետութիւն, to preach redundantly, to be verbose;
բազում ծաղր զեղեալ հեղուլ, to laugh immoderately;
զեղուին զնովաւ զամենայն ամբոխն, the people crowded around him.

· Calfa

NBHL (1)

Միշտ զեղուն բարիքն ի յուշոյս իմ տեսութենէ. այսինքն ի դուրս թափին։ Ի գլխոյ անտի ի մօրուսն զեղեալ։ Որ ի մեզ զեղեալ յառաւելութենէ։ Խնդութեամբ զեղեալ եպիսկոպոսն. (Նար.։)


Զեղում, եղայ

vn.

cf. Զեղանիմ;
— խնդութեամբ, to be filled with joy;
— ծովու, to be at the flood;
— իմիք ի յուշոյ, to slip one's memory, to forget;
— զոմամբ, to embrace, to clasp to one's bosom;
զեղաւ սիրտ նորա, his heart swelled with emotion, overflowed, outpoured itself.

· Calfa

NBHL (1)

Միշտ զեղուն բարիքն ի յուշոյս իմ տեսութենէ. այսինքն ի դուրս թափին։ Ի գլխոյ անտի ի մօրուսն զեղեալ։ Որ ի մեզ զեղեալ յառաւելութենէ։ Խնդութեամբ զեղեալ եպիսկոպոսն. (Նար.։)


Զենական, ի, աց

cf. Զենլի.

· Calfa

NBHL (1)

Զենականն եւ դիտականն ամենայն։ Զենական (օրէնս) նկարել եւ ցուցանել ի ձեռն կենդանեացս յօշման. (Փիլ. լին. ՟Գ. 3։)


Զեռամ, ացայ, ացի

vn.

to creep;
to swarm;
to crawl;
— եռալ, to burn, to be fervid;
— ցանկութեամբ, to burn with concupiscence;
յամենայն զեռնոց որ զեռայցեն ի վերայ երկրի, from all creeping things that creep upon the earth.

· Calfa

NBHL (3)

Ամենայնի՝ որ զեռան յերկիր. (Վեցօր. ՟Դ։)

Յառաջ զեռեալ (իբր զեռալ կամ զեռել) սկսան զօրքն թշնամւոյն. (՟Բ. Մակ. ՟Ժ՟Բ. 22։)

Մեծապայծառ լուսաւորութիւնն որ ծագէ ի նոսա, զեռայ եւ խաղայ ի նոցանէ յայլ տեղիս։ Ոչ ուրեք խոտորին զեռան (ջուրք) յետեղակալ իւրեանց կայենիցն. (Վեցօր. ՟Բ. ՟Դ։)


Զետեղ

s. adj.

place, spot;
placed, arranged;
assured, firm;
— առնուլ, to place one's self, to put one's self, to stop, to stand still, to halt, cf. Ետեղանամ.

· Calfa

NBHL (1)

Նաւն անդէն զետեղ առեալ պահեսցի ի նաւահանգստին. (Վեցօր. ՟Զ։)


Զետեղեմ, եցի

va.

to place, to deposit, to put, to establish, to dispose, to plant, to install, to procure a situation or place for.

· Calfa


Զետեղեցուցանեմ, ուցի

va.

cf. Զետեղեմ.

· Calfa


Զետեղութիւն, ութեան

s.

cf. Զետեղուած.

· Calfa

NBHL (1)

Հաստատութիւն եւ զետեղումն՝ ի կատարեալսն եւ յառաքինիս օրէնս առնու. (Փիլ. այլաբ.։)