Definitions containing the research աղ : 10000 results

Համբարան, ի

s. anat. uterus, the womb.

· Calfa

NBHL (2)

Մայրենի արգանդ, իբր բնակարան համբակի, կամ համբարանոց՝ նմանութեամբ. րահմ, օղլան, եաթաղը։

Ներտաղաւարեցաւ ի համբարանի կուսին, Թէոդոր. (խչ.։)


Համբարեմ, եցի

va.

to warehouse;
to provide, to furnish food, to victual, to revictual, to lay in a stock of, to store;
to lay by, to hold in reserve, to amass, to gather, to treasure up.

· Calfa

NBHL (1)

Համբարեաց կերակուրս ի քաղաքս։ Համբարեաց ի նմա. (Ծն. ՟Խ՟Ա. 48. 49։)


Համբարձումն, ման

s.

lifting up, elevation, ascension, rising, ascent;
Ascension-day.

· Calfa

NBHL (1)

Խաչանիշ համբարձմամբ ձեռացն մովսիսի ընդդէմ ամաղեկայ. կամ բարձմամբ աչաց սպասէին հոգւոյն. (Շար.։)


Համբերական, ի, աց

cf. Համբերատար.

· Calfa

NBHL (1)

Ինքն քաղցեաւ, եւ ժուժկալեաց՝ համբերական. (Երզն. ոտ. երկն.։)


Համբերութիւն, ութեան

s.

patience, suffering;
hope, expectation, confidence;
time, delay;
տանել համբերութեամբ, to be patient, to bear with patience;
կորուսանել զ—, to lose one's patience, to grow impatient;
տալ կորուսանել զ—, to put quite out of patience;
cf. Թոյլ.

· Calfa

NBHL (1)

ՀԱՄԲԵՐՈՒԹԻՒՆ. ὐπομοσία dilatio. Խնդիր փոքր մի եւս համբերելոյ. յապաղումն. միջոց պարապոյ.


Համբուրասէր

adj. s. fig.

fond of kissing;
kisser;
fond of peace, pacific.

· Calfa

NBHL (1)

Ազգասէրք եւս ի յարենիցն էին, եւ համբուրասէրք։ Քաղաքասէրք ելով միշտ, եւ համբուրասէրք. (Պիտ.։)


Համբուրեմ, եցի

va.

to kiss, to embrace;
*to buss;
— զմիմեանս, to kiss or embrace each other;
— ակամայ, to kiss unwillingly;
ստէպ —, to be always kissing;
— ձեռս, զաջ ուրուք, to kiss the hands;
համբուրեաց ընդ նմա, he kissed him.

· Calfa

NBHL (3)

Համբուրեա՛ զիս ո՛րդեակ. եւ մատեաւ համբուրեաց զնա։ Համբուրել զորդեակս իմ։ Համբուրեաց արքայ զաբեսաղոմ, կամ զբերղելի։ Համբուրեաց իւրաքանչիւր զընկեր իւր. (այսինքն համբուրեցին զմիմեանս։) Համբուրեցից զհայր իմ եւ զմայր իմ։ Անկեալ զպարանոցաւն պօղոսի՝ համբուրէին զնա. եւ այլն։

Արդարութիւն եւ խաղաղութիւն համբուրեսցին. (Սղ. ՟Ձ՟Դ. 11։)

Երկրպագեմք նորոգողիդ, համբուրեմք սիրով զպարգեւս. (Տաղ.։)


Համեղ

adj.

flavorous, savoury, sweet, delicious.

· Calfa

NBHL (4)

εὕχυμος sapidus. Որ ունի զհամ ախորժ եւ զօրաւոր. անոյշ, քաղցր, իրօք կամ նմանութեամբ. համով.

Ճաշակաւն քաղցր եւ համեղ. (Շ. բարձր.։)

Համեղ ողկոյզ։ Համեղ մարմնովն քաղցրացոյց զճաշակացն զդառնութիւն. (Շար.։)

Տաղ համեղ. (Գանձ.։)


Համեղաբան

adj.

sweet-spoken.

· Calfa

NBHL (1)

Քաղցրախօս. պերճախօս.


Համեղանամ, ացայ

vn.

to become well flavoured, sweet, appetizing;
to be agreeable to.

· Calfa

NBHL (1)

մանաւանդ յերրորդ դէմս. Համեղ երեւիլ. քաղցր եւ ախորժ ընծայիլ. քաղցրանալ. համովնալ, անուշ գալ.


Համեղացուցանեմ, ուցի

va.

to render savoury, to sweeten, to season.

· Calfa

NBHL (1)

Համեղ կացուցանել. քաղցրացուցանել. համովցընել.


Համեղութիւն, ութեան

s.

exquisite flavour, agreeable taste, relish.

· Calfa

NBHL (1)

χυμός sapor γλυκύτης, γλύκασμα dulcedo, dulcitudo. Համեղն գոլ. համ. քաղցրութիւն՝ իրաց ի քիմս, եւ բանից ի միտս, եւ այլն.


Համեմատական, ի, աց

adj.

proportional, analogical;
comparative.

· Calfa

NBHL (1)

Բաղդատական կոչէ զհամեմատականն ... մի առ մի. (Նչ. քեր.։)


Համեմատեմ, եցի

va.

to compare, to confront, to confer;
to put in comparison with, to equal, to parallel;
to be in symmetry;
— զգիրս, to collate.

· Calfa

NBHL (1)

συγκρίνω, παραβάλλω comparo, confero, adaequo. Բաղդատել. զուգակշռել. նմանեցուցանել. հաւասարել.


Համեմատութիւն, ութեան

s. math. adv.

comparison, confront;
proportion;
analogy, relation, conformity, correspondence, harmony, eurythmy, symmetry;
ratio, proportion;
— գրոց, collation;
բառնալ զ—ն, to disproportion;
համեմատութեամբ, proportionably, in proportion, proportionally, symmetrically;
comparatively, in or by comparison, relatively, in reference.

· Calfa

NBHL (1)

σύγκρισις, ἁναλογία comparatio, proportio, analogia. Համեմատելն, իլն. բաղդատութիւն. զուգակշռութիւն. զուգաչափութիւն. եւ Ձայնակցութիւն. յարմարութիւն.


Համեմիչ

s.

seasoner.

· Calfa

NBHL (1)

Որ համեմէ. իբրեւ մակդիր աղի. համ տուօղ.


Համեստանամ, ացայ

vn.

to become modest or wise, to put on a modest look.

· Calfa

NBHL (2)

Իբրեւ զքաղաքացիս համեստացեալ. (Խոր. ՟Գ. 20։)

σωφρονίζομαι modestus fio. Զգաստանալ. պարկեշտանալ. բարւոք քաղաքավարիլ.


Համեստացուցանեմ, ուցի

va.

to make modest or moderate.

· Calfa

NBHL (1)

Խաղաղացեալս զնոսա համեստացուցանէ. (Պիտ.։)


Համեստութիւն, ութեան

s.

modesty, moderation, reserve, temperance, probity;
politeness.

· Calfa

NBHL (1)

σωφροσύνη modestia. Պարկեշտութիւ. զգաստութիւն. բարւոք քաղաքավարութիւն.


Համոզեմ, եցի

va.

to persuade, to induce, to gain or bring over;
to impel, to urge;
to calm, to appease, to reconcile.

· Calfa

NBHL (4)

Համոզեաց զնոսա ի խաղաղութիւն. (Զենոբ.։ Լաստ. ՟Բ։)

Համոզեալ արգելոյր։ Համոզել զնոսա։ Համոզեալ զնոսա խաղաղանալ. (Խոր.։)

եւ փիլիմ։ Ի Հին բռ. որպէս փաղանուն դնին, Համոզել, ամոքել, ողոքել, միջնորդել։

πείθω suadeo եւ այլն. Ամոքել. համոքսել. ողոքել. յորդորել. հաւանեցուցանել. խաղաղել.


Համոզիչ, չի, չաց

adj.

persuasive;
reconciling.

· Calfa

NBHL (2)

Որ համոզէ. խաղաղիչ. խաղաղարար.

Համոզիչ ի խաղաղութիւն մրրկածուփ շարժմանց կացուցար. (Նար. կուս.։)


Համր, մերց

adj.

dumb;
speechless, mute, tongue-tied;
— ի ծնէ, born dumb, dumb from one's birth;
— բնութիւնք, babies;
— լինել, or համրանամ, համրիմ, cf. Համրանամ, cf. Համրիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Ո՞վ արար զխուլն եւ զհամրն։ Որպէս համր՝ որ ոչ բանայ զբերան իւր։ Համր եղիցին շրթունք նենգաւորք։ Եբաց զբերանս համերց։ Խլից լսել տայ, եւ համերց խօսել։ Կաղս, կոյրս, համրս։ Համերքն խօսէին։ Զլեզու քո կապեցից ի քիմս քո, եւ եղիջիր դու համր.եւ այլն։


Համրութիւն, ութեան

s.

state of a dumb person, dumbness.

· Calfa

NBHL (1)

Համրութիւն լեզուի. (Սկեւռ. աղ.։)


Համօրէն

adj. adv.

whole, total, entire, universal;
all, entirely, totally, wholly;
ընդ — աշխարհ, throughout the world;
— կալ ի վերայ, understand perfectly, to know to the bottom, to penetrate deeply, to pierce to the inmost parts.

· Calfa

NBHL (2)

Համօրէն ծնունդք ադամայ, կամ մարդիկ, ժողովուրդ, հաւատացեալք. (Անյաղթ բարձր.։ Յհ. իմ. երեւ. եւ այլն։)

ՀԱՄՕՐԷՆ. մ. ἄμα, ἅρδην simul, omnino եւ այլն. Առ հասարակ. միանգամայն. միահաղոյն. համայն. ընդհանրապէս. ըստ ամենայնի. բոլորովիմբ. բովանդակապէս. իսպառ.


Հայադաւան

adj.

armenizing, having religion, persuasion, the policy, the customs of the Armenians.

· Calfa

NBHL (1)

Ոյր դաւանութիւնն եւ քաղաքավարութիւնն է ըստ հայոց.


Հայազն

cf. Հայկազն.

· Calfa

NBHL (2)

Զամենայն յաղթանդամ հայազունսն իւր. (Ղեւոնդ.։)

Րամիցն հայազանց (կամ հայկազանց) երբեմն տէրն եւ թագաւորն. (Տաղ.։)


Հայաստան, ի

s.

Armenia.

· Calfa

NBHL (1)

Առեալ զիւր վիճակն հայաստան երկրին։ Խաղացեալ գայր ի վերայ հայաստան երկրին. (Ագաթ.։ Բուզ.։)


Հայեացք, եցից

s.

look, sight, view.

· Calfa

NBHL (1)

Որ քաղցր ունի զհայեաց. (Լմբ. առակ.։)


Հայելի, լւոյ, լեաց

s. fig. adj.

looking-glass, mirror, speculum;
—ք, eyes;
visible, observable;
— կիզիչ, burning glass.

· Calfa

NBHL (1)

Զի՞նչ հաղորդութիւն է կուրի ընդ հայելւոյ. (Ոսկիփոր.։)


Հայեցի

adj.

Armenian.

· Calfa

NBHL (1)

Դաւիթ անյաղթ փիլիսոփայ՝ ազգաւ հայեցի, իմաստիւ հելլենացի. (Ոսկիփոր.։)


Հայեցուած, ոց

s.

glance, look, peep;
sight, view;
aspect, appearance, presence;
spectacle, prospect;
անյողդողդ —, firm, steady, look;
ի խոնարհ ունել զ—ս, to cast down the eyes;
ակն տալ or դնել —ովք աչաց, to cast an amorous eye upon, to ogle;
to dote upon.

· Calfa

NBHL (1)

Ի վեր կամ ի խոնարհ ունել զհայեցուածս։ Զհայեցուածսն գեղեցկացուցանել։ Յայրատ հայեցուածոց։ Յստակ հայեցուածովք. (Լմբ. սղ.։ Նեղոս.։ Ոսկ. յհ.։ Անյաղթ բարձր.։)


Հայեցուցանեմ, ուցի

va.

to cause to see, to view;
to incline, to dispose to wards;
to apply;
յինքն — զոք, to attract, to draw another's eye on oneself.

· Calfa

NBHL (1)

Հայեցուցանէ առ մահ ձեւ սորա. (Անյաղթ բարձր.։)


Հայթայթանք, նաց

s.

cf. Հայթհայթանք.

· Calfa

NBHL (1)

ՀԱՅԹՀԱՅԹԱՆՔ ՀԱՅԹԱՅԹԱՆՔ. իբր κατασκεύασμα molimen եւ այլն. գրի եւ ՀԵԹԵԹԱՆՔ, ՀԱԹԱՅԹԱՆՔ, եւ ԽԱՅԹԱՅԹԱՆՔ. Հնարք. ջանք. նիւթելն. գիւտք. ելի աղանդք, պաճարանք. դարման, ըստ որում դեղ, եւ պարէնք. հիտոյք. եւ Պատճառանք, կցկցումն, կրկտումն. ճար, ճարակ.


Հայթհայթանք

s.

invention, expedients, means, shift, device, way;
provisions, food, victuals;
relief, solace;
pretext, subterfuge, pretence;
— կենաց, subsistence, means, necessities of life;
cf. Հնարք.

· Calfa

NBHL (1)

ՀԱՅԹՀԱՅԹԱՆՔ ՀԱՅԹԱՅԹԱՆՔ. իբր κατασκεύασμα molimen եւ այլն. գրի եւ ՀԵԹԵԹԱՆՔ, ՀԱԹԱՅԹԱՆՔ, եւ ԽԱՅԹԱՅԹԱՆՔ. Հնարք. ջանք. նիւթելն. գիւտք. ելի աղանդք, պաճարանք. դարման, ըստ որում դեղ, եւ պարէնք. հիտոյք. եւ Պատճառանք, կցկցումն, կրկտումն. ճար, ճարակ.


Հայթայթեմ, եցի

vn. va. to invent, to find the means or a way to do any thing, to contrive, to devise;
to provide, to provision, to procure;
to solace, to assuage;
to pretend.

· Calfa


Հայկասիրտ

adj.

Haig-hearted, courageous, dauntless, intrepid, valiant, bold, manly.

· Calfa

NBHL (1)

Պակչէին յահէ հայկասիրտ իշխանին, եւ յաղթող նահատակին մեր աշոտոյ. (Արծր. եւ այլն։)


Հայհոյութիւն, ութեան

s.

blasphemy, swearing;
abuse, slander, scandal, backbiting, defamation.

· Calfa

NBHL (2)

Խօսել հայհոյութիւն զատուծոյ, կամ առ աստուած։ Հայհոյութեամբ զտեղին լնոյր։ Փառք են առն խոտորել ի հայհոյութեանց։ Ամենայն դառնութիւն եւ հայհոյութիւն բարձցի ի ձէնջ։ Մի՛ ինչ պատճառս տալ հակառակորդին ի հայհոյութեան աղագս.եւ այլն։

Յաղագս ամբարշտին մակեդոնի հայհոյութեանցն. (Խոր. ՟Գ. 33։)


Հայրաբուղխ

adj.

proceeded from the Father.

· Calfa

NBHL (1)

Ի հօրէ իբրեւ յաղբերէ յառաջագայեալ, ծնեալ իբրեւ յականէ, կամ ցօղեալ մեզ յերկնից.


Հայրագիր

s.

adopted father.

· Calfa

NBHL (1)

Տէր ներսէս էր հայրագիր կոստանդնի կայսեր. (Կաղանկտ.։)


Հայրազեղծ

cf. Հայրախեղդ.

· Calfa

NBHL (1)

Նշաւակեալ մահ հայրազեղծն աբեսաղոմայ. (Նախ. ՟բ. թագ.։)


Հայրածին, ծնի

adj.

born of the Father.

· Calfa

NBHL (1)

Զհայրածինն բղխեցեր զծաղիկ. (Շար.։)


Հայրական, ի, աց

adj.

paternal, belonging to the father.

· Calfa

NBHL (2)

Հայրական ծոց, աջ, խնամք, գթութիւն, ձայն, բարբառ։ Հայրական ծոցածին ծաղիկ, կամ լոյս (որդի). (Ոսկ. յհ.։ Խոսր.։ Գր. տղ.։ Շար.։ Նար.։ Դիոն.։)

Ո՞վ զհայրականն բարբառեսցի զուարճութիւն՝ մասամբ յաղթահարեալ յորդւոցս. (Խոր. ՟Գ. 68։)


Հայրանուն

adj.

bearing the father's name.

· Calfa

NBHL (1)

Պիտակ հայրանուն կոչի, որ ոչ ի հօրէ, այլ ի նախնեացն ունի զածանցական անուն։ Գաղափարք հայրանուանցն վեց. (Նչ. քեր.։)


Հայրաշարժ

cf. Հայրաբուղխ.

· Calfa

NBHL (2)

ՀԱՅՐԱՇԱՐԺ որ եւ ՀԱՐԱՇԱՐԺ. Ի հօրէն երկնաւորէ շարժեալ, այսինքն յառաջագայեալ, ծագեալ, ծննդեամբ կամ բղխմամբ. ուստի որդին ասի ի հօրէ իբրեւ յականէ աղբիւր հայրաշարժ, եւ Հոգին վտակ կամ գետ կամ ծով եւ այլն.

Որ ի հայրաշարժ ի յաղբերէն յառաջ բղխեալ անհատաբար ի յորդւոյ։ Ի հայրաշարժ աղբերէն անհատահոսդ վտակ. (Շար.։ յորմէ եւ Գէ. ես.։ Բենիկ.։ Տօնակ.։)


Հայրենատուր

adj.

left by a father, transmitted from the ancients;
paternal, ancestral.

· Calfa

NBHL (1)

Վրթանէս՝ լի հայրենատուր շնորհօք, եւ բանիւ վարդապետութեամբ. (Կաղանկտ.։)


Հայրենի, ենւոյ

adj.

paternal;
native, natal;
— ժառանգութիւն, patrimony;
— գաւառ, աշխարհ, երկիր, cf. Հայրենիք.

· Calfa

NBHL (2)

Որ զհայրենիսն փաղաղեաց, եւ եղջերն ցանկայր. (Ոսկ. ՟ա. կոր.։)

Վաղիւն երթալոց ես ի հայրենիսն, անդ հանգիր. (Նեղոս.։)


Հայրիկ

s.

dear father, papa;
ընդէ՞ր ոչ ուտես —, dear papa, why don't you eat?.

· Calfa

NBHL (1)

Իբր՝ Ո՛վ հայր քաղցրիկ, սիրուն. կամ Պատկառելի դու ծեր. իմ հայրիկս.


Հայցեմ, եցի

va.

to request, to ask;
to entreat, to beg earnestly, to beseech, to implore, to solicit, to pray;
to seek, to search;
— օգնութիւն, to implore aid or succour;
շնորհ —, to entreat a favour.

· Calfa

NBHL (5)

Խաղաղութիւն հայցել. (Խոսր.։)

Հայցեմ զողորմութիւն, կամ հայցեմք մաղթանօք։ Ի քէն հայցեմք հա՛յր գթութեանց։ Հայցեա՛ ի տեառնէ զթողութիւն. (Նար.։ Շար.։)

Հայցել աղօթոս եւ օրհնութիւնս ի նմանէ։ Հայցել առնուլ զպատանդս ի կայսերէ։ Հայցէին կցորդակից ինքեանց լինել. (Յհ. կթ.։)

Ի (Հին բռ.) որպէս փաղանուն դնին.

αἱτέω peto. Խնդրել որպէս աղաչելով. աղերսել՝ կամելով առնուլ ինչ. մաղթել, ժտել, թախանձել. պաղատիլ. աղաչելով ուզել.


Հայցուած, ոց

s.

request, solicitation, entreaty, humble demand, prayer.

· Calfa

NBHL (1)

ՀԱՅՑՈՒԱԾ ՀԱՅՑՈՒԱԾՔ. αἵτησις petitio. Խնդրուածք. խնդիր. աղաչանք. աղերս. մաղթանք։


Հայցումն, ման

s.

the asking;
exaction;
proof.

· Calfa

NBHL (2)

Մատուցեալ աստուծոյ զաղօթիցն հայցումն։ Յայն յանգէ զհայցումն։ Զհայցումն ի նմանէ ընկալեալ. (Խոսր. ժմ. եւ Խոսր. պտրգ.։)

Հայցման աղօթից։ Աղօթից հայցման։ Ներկայիս հայցմունք. (Նար.։)