that is consumed in the grave.
· Calfa
Կուր եղեալ գերեզմանի, կամ կլեալ ի նմանէ. թաղեալ եւ հողացեալ.
Զգերեզմանակուր հողս՝ մասն յերկնից բնութիւնս հաստատեաց. (Սեբեր. ՟Գ։)
adj. s. that strips sepulchres or the hurried dead.
· Calfa
Մարդասպանաց, եւ գերեզմանակրկտաց (Ոսկ.մտթ.։ եւ Սկեւռ. աղ.։)
who diligently visits and ornaments sepulchres.
· Calfa
Սիրօղ գերեզմանաց. փոյթ յայց առնել եւ ի զարդարեալ զշիրիմս.
cemetery, church-yard.
· Calfa
ԳԵՐԵԶՄԱՆԱՏԵՂԻ ԳԵՐԵԶՄԱՆԱՏՈՒՆ. Տեղի Գերեզմանի. դամբարան. շիրիմ. գերեզմանք. գերեզման. թաղման տեղ, գերեզմաննոց. մէզարլըգ.
Օրհնութիւն դամբարանաց կամ շիրիմաց, որ է գերեզմանատեղիք. այսինքն հողվայրք. (Մաշտ. ջահկ.։)
Հաստատեցի ի Սանահնիս սուրբ աստուածածնիս, որ էր գերեզմանատուն նախնեաց մերոց, զսուրբ կաթողիկէքս Սանահնոյ ի ծնողաց իմոց գերեզմանատունս բագրատունեաց. (Յիշատ.։)
cf. Գերեզմանատեղի.
· Calfa
ԳԵՐԵԶՄԱՆԱՏԵՂԻ ԳԵՐԵԶՄԱՆԱՏՈՒՆ. Տեղի Գերեզմանի. դամբարան. շիրիմ. գերեզմանք. գերեզման. թաղման տեղ, գերեզմաննոց. մէզարլըգ.
Օրհնութիւն դամբարանաց կամ շիրիմաց, որ է գերեզմանատեղիք. այսինքն հողվայրք. (Մաշտ. ջահկ.։)
Հաստատեցի ի Սանահնիս սուրբ աստուածածնիս, որ էր գերեզմանատուն նախնեաց մերոց, զսուրբ կաթողիկէքս Սանահնոյ ի ծնողաց իմոց գերեզմանատունս բագրատունեաց. (Յիշատ.։)
adj. s. enslaved with another, companion of a captive or slave.
· Calfa
συναιχμαλώτος concaptivus Ընկեր գերութեան, եւ վշտաց. չարչարակից.
Գերեկ, եւ յաւարի երթեալդ, ե՛կ այսր. (Վրք. հց. ձ։)
to make prisoner, to enslave;
to take captive, to take;
to seduce, to gain.
· Calfa
αἱχμαλωτεύω, αἱχμαλωτίζω, ἁποικίζω captivo, captivum duco, in servitutem abduco, deporto Գերի կամ ի գերութիւն վարել. ըմբռնել կալանաւորել ի պատերազմի. վտարել յօտարութիւն. բռնի ձգել ի ծառայութիւն.
Աւար առին զքաղաքն, եւ զկանայս նոցա գերեցին։ Ո՛չ սպանին զայր եւ զկին, այլ գերեցին։ Եւ երկոքին կանայքն Դաւթի գերեցան։ Գերեցաւ Յուդայ յերկրէ իւրմէ.եւ այլն։
Գերեցաւ Յուդա զվախճանեալ գերութիւն զկատարեալն հատուցմանց. այսինքն յետին գերութեամբ իսպառ. (Երեմ. ՟Ժ՟Գ. 19։)
Հարին զՅուդայ, եւ գերեցին գերութիւն. այսինքն զբազում գերիս. (՟Բ. Մնաց. ՟Ի՟Ը. 17։)
Գերեսցես զգերութիւն քո։ Գերեաց զգերութիւն. իմա՛ դարձուցանել զգերեալս. (Դատ. ՟Ե. 12. Սղ. ՟Կ՟Է. 19։)
Նմանութեամբ ասի.
Գերեալ զիս օրինօքն մեղաց։ Գերեմք զամենայն միտս ի հնազանդութիւն Քրիստոսի. (Հռ. ՟Է. 23։ ՟Բ. Կոր. ՟Ժ. 5։)
adj. s. that makes prisoner, that leads into slavery, captivity, that takes captive.
· Calfa
Վարօղ ի գերութիւն. (գերիչ. գերօղ.)
Եղեն ի հպարտութիւն գերեվարաց պատերազմողաց. (՟Դ. Թագ. ՟Ժ՟Թ. 25. (յն. իբր գերեվարութեանց)։)
ԳԵՐԵՎԱՐ ԼԻՆԵԼ. ԳԵՐԵՎԱՐԻԼ. Ի գերութիւն վարիլ. գերիլ.
Տեսեալ զանամօթ եւ զլրբենի բարս մատնչին գերեվար եղեալ ի սէր ընդ արծաթոյն. (Զքր. կթ.։)
Գերէվարեալ էին ի թշնամւոյն բազումք. (Գէ. ես.։)
cf. Հանճարեղ.
· Calfa
ὐπέρσοφος supraquam sapiens Գերագոյն իմաստութեամբ. ամենայն հանճարով լի.
Գերիմաստ եւ ամենիմաստ պատճառն (աստուած)։ Ուսանել զգերիմաստ զճշմարտութիւն աւանդութեանս մերոյ. (Դիոն.։)
Զգերիմաստ զմայրն իշխանին Սիւնեաց. (Յհ. կթ.։)
incomprehensible.
· Calfa
Ելանեն ի ձեռն աննիւթ եւ անբաժանեցւոյ իմացման ի գերիմացն միութիւն. (Դիոն.։)
cf. Գերեվար.
· Calfa
αἱχμαλωτίζων, αἱχμαλωτίσας captivator Գերօղ, գերեվար. տե՛ս գ. (թգ. 46. 50։ Սղ. ճե. 46։ Նեեմ. դ. 4։)
Բռնութիւն ոչ կարաց յայս գերչէս զերծանել զնա. (Լմբ. ժղ.։)
supreme, superior, excellent, sublime, pre-eminent, higher;
adv. prep. — քան, over, upon, above, beyond;
— լինել, to be above, to excel, to surpass, to surmount, cf. Յաղթեմ.
· Calfa
to shave;
to make bald.
· Calfa
Գերծցէ (կամ գերծեսցէ) զամենայն զմազ իւր։ Զտեսիլ մօրուաց մի՛ գերծուցուն։ Յաւուրն եօթներորդի գերծցի։ Եգործ զմօրուս նոցա, կամ զնոսա։ Ապա թէ գերծուցում (կր), մեկնեսցի յինէն զօրութիւն իմ։ Եգործ զեօթանասին գիսակս գլխոյ նորա։ Գերծի՛ր, եւ կտրեա՛ ի վերայ փափուկ որդւոցն քոց.եւ այլն։
Եգիպտացիքն եւ զբոլորն գերծուն զմարմինն, ուր ծածկէ եւ ստուերացուցանէ մազն զմարմինն։ Որք ուսանին ի վարդապետացն, զանուսմնութիւն ի բաց գերծուն. (Փիլ. լին.։)
cf. Գերծանեմ.
· Calfa
Գերծցէ (կամ գերծեսցէ) զամենայն զմազ իւր։ Զտեսիլ մօրուաց մի՛ գերծուցուն։ Յաւուրն եօթներորդի գերծցի։ Եգործ զմօրուս նոցա, կամ զնոսա։ Ապա թէ գերծուցում (կր), մեկնեսցի յինէն զօրութիւն իմ։ Եգործ զեօթանասին գիսակս գլխոյ նորա։ Գերծի՛ր, եւ կտրեա՛ ի վերայ փափուկ որդւոցն քոց.եւ այլն։
Եգիպտացիքն եւ զբոլորն գերծուն զմարմինն, ուր ծածկէ եւ ստուերացուցանէ մազն զմարմինն։ Որք ուսանին ի վարդապետացն, զանուսմնութիւն ի բաց գերծուն. (Փիլ. լին.։)
cf. Գերծանեմ.
· Calfa
Գերծցէ (կամ գերծեսցէ) զամենայն զմազ իւր։ Զտեսիլ մօրուաց մի՛ գերծուցուն։ Յաւուրն եօթներորդի գերծցի։ Եգործ զմօրուս նոցա, կամ զնոսա։ Ապա թէ գերծուցում (կր), մեկնեսցի յինէն զօրութիւն իմ։ Եգործ զեօթանասին գիսակս գլխոյ նորա։ Գերծի՛ր, եւ կտրեա՛ ի վերայ փափուկ որդւոցն քոց.եւ այլն։
Եգիպտացիքն եւ զբոլորն գերծուն զմարմինն, ուր ծածկէ եւ ստուերացուցանէ մազն զմարմինն։ Որք ուսանին ի վարդապետացն, զանուսմնութիւն ի բաց գերծուն. (Փիլ. լին.։)
act of shaving or making bald.
· Calfa
ξύρησις rasura, tonsura, calvitium Սափրումն. ցտումն. եւ Կնտութիւն.
fine, thin, subtile, delicate;
white;
— ալիւր, fine flour;
— հաց, finest bread.
· Calfa
sublime, eminent, excellent;
գերունակ լինիմ, cf. Գերազանցեմ.
· Calfa
Մեծութեամբ քան զամենայն գերունակ։ Աներեւոյթ գոլ վասն գերունակին երեւութի (այսինքն գերագոյն պայծառութեան). (Դիոն.։)
Էակն գերունակ (աստուածութիւն). Գերունակ փառք. (Ճշ. վրդվռ.։)
Եթէ քան զամենայն գերունակ է անեղութիւն։ Որպէս ամենայնիւ գերունակ է քան զնոսա, նոյնպէս գերունակ եղիցի եւ այսու. եւ այլն. (Կիւրղ. գանձ.։)
Ամենայն շնորհաց գերունակ է՝ սուրբ երրորդութեանն երկրպագուս եւ փառաբանիչս լինել. (Խոսր.։)
cf. Գերփումն.
· Calfa
Ոչ ինչ փոյթ եղեւ ումեք հոգալ զուստեք արշաւանս եւ զգերփանս։ Զբազում աւարհարութիւնս եւ զգերփանս հայոց աշխարհիս ի մերհուժանայ։ Առնուլ վրէժս զգերփանացն եւ զսաստիկ արիւնհեղութեանցն. (Արծր. ՟Ա. 14. 15։ ՟Բ. 2։)
to ravage, to ruin, to pillage, to sack.
· Calfa
ἑκκόπτω excido եւ այլն. Բռնի շորթել, կորզել, կողոպտել. եւ Գերութեամբ եւ աւարհարութեամբ աւերել, կործանել, քայքայել, հարկանել, ապականել. ջնջել. ռմկ. գերել գերքել.
Զընչիցն պատահեցելոցն աւարեալ գերփէր փարթամութիւնսն. (Պիտ.։)
Ոչ կարաց բաղաամ ապռել գերփել ի ձեռն աղտեղի արուեստգիտութենա իւրոյ զշահ եւ զօգուտ անօրէնութեան. (Եփր. ել.։)
Գերփել կործանել զեդեալ հիմունս լաւութեան. (Յհ. կթ.։)
Ողորեալ գերփեցաւ թանձրութիւն իմաստից հողոյ. (Իգն.։)
Որք իբրեւ զջուրց սաստկութեան ղօղեալ գերփեցան ի զօրացն բաբելացւոց. (Լաստ. ընթերց.։)
Գերփեցաւ նա ի մոլորութեւիւն անդր տանն վաղենտիանոսի. յն. վայրաքարշեցաւ. (Եւս. պտմ. ՟Ե. 20։)
ravage, ruin, pillage.
· Calfa
Աւերէր զերկիր գերփմամբ եւ յափշտակութեամբ. (Ուռպ.։)
to card, to comb (wool);
to tear;
ի հուր — եւ ի ջուր աղալ, to make ropes of sand.
· Calfa
(արմատն է Գեղ. լծ. եւ խզել). ξαίνω carmino, carpo Պատառոտել. ծուատել. բրդել. բրդգզել. քճքճել. գզել, գզզել՝ գզաթի կամ բուրդի պէս.
Երկաթի եղնգամբ էր գզեալ։ Գզեսցին մարմինք. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Ժ՟Բ։ Բրս. գորդ.։)
Գզեցին խարազանօք զկուրծսն եւ զթիկունսն։ Տանջեցին ուժգին, մինչեւ գզեցաւ մարմինն։ Չարաչար գզեցին զմարմին նորա։ Արջառաջլօք զմարմինն գզեսցեն. (Հ=Յ. ստէպ։)
to attract, to grapple, to grasp, to catch.
· Calfa
Սերմն սկսանի (ընդ հողով) թուլանալ պատառիլ, խիղբս արկանել ... զերկրէն յոր եդաւ՝ գզեռեալ ձգել զնա առ իւր. (Վեցօր. ՟Ե։)
in several pieces, by bits, piecemeal.
· Calfa
Մանր մանր կոտորեալ զայս թռչնոց գէշագէշ (յն. մասն մասն) ջամբեցից. (՟Բ. Մակ. ՟Ժ՟Ե. 33։)
skilful, learned man;
magician, sorcerer, astrologer, prophetic.
· Calfa
ԳԷՏ. γνώσιμος notus, familiaris Ծանօթ. բարեկամ. ճանչւոր. ալնա.
ԳԷՏ. γνώστης sciolus, ἑπῳδός incantator, μάντις vates Գիտակ մոգութեան. սուտ գուշակ. երազահան. քաղդեայ. ըղձապատում. հմայօղ. կախարդ. սուտ մարգարէ .... տե՛ս (Ել. ՟Ե. եւ ՟Ը։ Ղեւտ. ժթ. ՟Ի։ ՟Ա. Թագ. ՟Զ. 2։ ՟Ի՟Ը. 3։ Դան. ՟Ա. ՟Բ. ՟Ե։)
Որ լոկ անուամբ են գէտք (գնոստիկեանք), եւ լի են տգիտութեամբ. (Կոչ. ՟Ժ՟Դ։)
ի գիտից փիլիսոփայութեան ճշմարտութեան. (Եւս. պտմ. ՟Զ. 13։)
Յորդորեցին զնա գէտք եւ ծանօթք իւր. (Եւս. պտմ. ՟Ա. 7։ ՟Զ. 3. 14. 15։)
Արար ինձ գէտս մեռանելոյ եւ սատակելոյ որդւոց յետոյ նորա. (Եփր. թագ.։)
harsh, uupleasant.
· Calfa
Ոչ խիստ ինչ, եւ ոչ գժիռ բանս խօսեցաւ, այլ՝ թէ չար ինչ խօսեցայ, վկայէ՛ վասն չարին. (Ոսկ. ես.։)
Խօսեցաւ ոչ խիստ ինչ եւ գժիռ, այլ հեզութեամբ. (Գէ. ես.։)
to differ, to disagree, to quarrel.
· Calfa
παροξύνομαι exacerbor Խոժոռիլ. դժկամակիլ. խռովիլ. կագել. թթուիլ. աւրըւիլ.
Ասէ, յե՛տս երթ սատանայ. եւ գժտեցաւ նմա. (Եփր. համաբ.։)
wine-bibber, drunk, intemperate, drunkard.
· Calfa
ԳԻՆԱՐԲՈՒՔ. ուաց. գ. συμπόσιον, -σια compotatio, convivium գրի եւ ԳԻՆԵՐԲՈՒՔ, եւ ԳԻՆԱՐԲՈՒՆՔ. Ուտելն եւ ըմպելն. խնջոյք. խրախունք. կոչունք. (Տե՛ս Եսթ. ՟Է. 1։ ՟Ժ՟Դ. 17։ Յուդթ. ժգ. 2։ Առակ. իգ. 36։)
Ոմանք՝ որք ի չափաւորագունաց գոլ թուին գինարբուաց. (Փիլ. տեսական.։)
Փութացուցանեն զմիտս գինարբուացն. (Նար. երգ. ՟Է. 2։)
Ի գինարբուսն հացկերութաց։ Որ յելլադայ գինարբուք եղեն։ Գինարբուացն որպէս պարտ եւ օրէն է լինել։ Զգինարբուս պատրաստել առ ոգւոց սփոփանս. եւ այլն. (Փիլ.։)
Կոչել յապագային սեղանոյ յանճառելի գինարբուս զուարճութեան. (Սարկ. քհ.։)
small wine.
· Calfa
Սակաւիկ մի եւ գինեակ խառնեսջիր վասն ստամոքսի. (Ոսկ. ՟ա. տիմ.։ եւ ՃՃ. ի տիմոթ.։)
that produces much wine, abounding in wine.
· Calfa
Տաշտախիլ եղեն որթք գինէբեր այգեաց նոցա. (Եղիշ. ՟Ը։)
Անուշութեան որթք գինեբերք. (Եղիշ. երէց.։)
Որթ գինէբեր. (Նար. երգ.։)
Զի գինեբեր էր գնդակն (որթոյ). (Վրդն. ծն.։)
cf. Գինեբեր.
· Calfa
Այգի տաշտաւոր եւ ողկուզաբեր՝ գինէբուղխ, եւ սաղարթաճեմ բարունակեալ. (Թէոդոր. ի կոյսն.։)
Գինեբուխ որթ. (Վստկ. ՟Կ՟Ա։)
tipsy, drunk
· Calfa
Յորժամ կառավարն գինելից իցէ, կառքն ընդ ո՛ր կամին՝ երթան. (Ոսկ. ապաշխ. ՟Բ։)
cf. Գինեհար.
· Calfa
Գինեսէրք ոչ զտրտմութիւն հանդարտեցուցանեն, այլ չար ընդ չարեաց փոխանակեն. (Բրս. յուդիտ.։)
that has the flavour of wine, winy, vinous.
· Calfa
Գինէհամ եւ կարմրատեսիլ. (Զքր. կթ.։)
wine-taster (instrument).
· Calfa
ἁντλητήριον vas ad hauriendum, haustrum Անօթ հանելոյ զգինի ի կարասէ.
Կիւաթոն ... անգլիտէրիոն՝ գինեհամ է երկայնադաստակ որպէս զճաշակ վասն ի խորութենէ կարասոյն զգինի հանելոյ. (Շիր. չափ եւ կշռ.։)
to get drunk, intoxicated, to fuddle, to tipple.
· Calfa
Եկայք առցուք գինի, եւ գինեհարեսցուք արբեցութեամբ. (Ես. ՟Ծ՟Զ. 12։)
to be seasoned with wine.
· Calfa
οἱνόω inebrio me, vinum facio Զուարթանալ, կամ թմրիլ փոքր մի ի գինւոյ. չափաւոր գինովնալ, գինիէն քիչ մը տնկել. շինուիլ.
Զարբենալն (նոյի) փոխանակ գինելոյ ի կիր առեալ է։ Գինելն, որ եւ յիմաստունս անկանի։ Ո՛չ բարբաջելով գինեզինութեամբ, այլ միայն գինել. (Փիլ. լին. ՟Բ. 68։)
great drunkard, toper, sucking-bottle.
· Calfa
Բազմութիւն արանց գինեմոլաց. (Եզեկ. ՟Ի՟Գ. 41։)
Իբրեւ զթշնամանօղ եւ զգինեմոլ. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 23։)
to get drunk, tipsy.
· Calfa
οἱνεύομαι vino obruor, vinosus sum Իսպառ արբենալ, եւ որպէս թէ ի գինի փոխել. գինիի մէջ թաթախուիլ, գինի կտրիլ.
that loves to drink, drinker, tippler.
· Calfa
φίλοινος vini amans, cupidus Սիրօղ գինւոյ եւ արբեցութեան. գինի կամ խում սիրօղ.
Գինեսէրք են, որք յանդուգն ցանկութեամբ զհետ գինւոյն շրջիցին, եւ ի նմին յամիցեն. (Մանդ. ՟Ժ՟Զ։)
Բամբասէ զդառն արբեցութիւնս գինեսիրաց. (Համամ առակ.։)
adj. s. tavern keeper, wine-merchant or seller;
—ք selling of wine, wine-shop.
· Calfa
Գինեվաճառ լինի, եւ բազում ագահութիւնս ագահեն. (Սարգ. յուդ. ՟Բ։)
Մա՛րթ էր նոցա այգիս տնկել, ի գինեվաճառս հատանել. իմա՛ բերիլ ի գինեվաճառութիւն։
commerce of wine.
· Calfa
ԳԻՆԵՎԱՃԱՌԻԿ ԱՐՈՒԵՍՏ. Արուեստ վաճառելոյ զգինի. գինեվաճառութիւն ի պանդոկի. յն. կապելայութիւն. καπηλεία cauponitas
Վասն գինեվաճառիկ արուեստի, եւ վասն արծաթասիրութեան. (Ոսկ. ես.։)
cf. Գինարբուք.
· Calfa
Գիներբու (կամ գիներբուաց) հացկերութեամբ կախարդեալ հեշտացոյց. (Պիտ.։)
abounding in wine.
· Calfa
Գինեւէտ գաւառին գողթան։ Գողթն գինեւէտ. (Խոր. ՟Ա. 29։)
cf. Գինարբուք.
· Calfa
Բազում իսկ յափշտակութեամբ լի են այնպիսի գինըմպելիք. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 23։)
cf. Գինարբու.
· Calfa
Բազումք եւ այժմ գինըմպուք լինին. թէպէտեւ Յովհաննէս չսպանանիցի, այլ Քրիստոս անդամքն. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 23։)