Definitions containing the research թ : 10000 results

Գերեզմանակուր

adj.

that is consumed in the grave.

· Calfa

NBHL (2)

Կուր եղեալ գերեզմանի, կամ կլեալ ի նմանէ. թաղեալ եւ հողացեալ.

Զգերեզմանակուր հողս՝ մասն յերկնից բնութիւնս հաստատեաց. (Սեբեր. ՟Գ։)


Գերեզմանակրկիտ, կտաց

adj. s. that strips sepulchres or the hurried dead.

· Calfa

NBHL (1)

Մարդասպանաց, եւ գերեզմանակրկտաց (Ոսկ.մտթ.։ եւ Սկեւռ. աղ.։)


Գերեզմանասէր

adj.

who diligently visits and ornaments sepulchres.

· Calfa

NBHL (1)

Սիրօղ գերեզմանաց. փոյթ յայց առնել եւ ի զարդարեալ զշիրիմս.


Գերեզմանատեղի

s.

cemetery, church-yard.

· Calfa

NBHL (3)

ԳԵՐԵԶՄԱՆԱՏԵՂԻ ԳԵՐԵԶՄԱՆԱՏՈՒՆ. Տեղի Գերեզմանի. դամբարան. շիրիմ. գերեզմանք. գերեզման. թաղման տեղ, գերեզմաննոց. մէզարլըգ.

Օրհնութիւն դամբարանաց կամ շիրիմաց, որ է գերեզմանատեղիք. այսինքն հողվայրք. (Մաշտ. ջահկ.։)

Հաստատեցի ի Սանահնիս սուրբ աստուածածնիս, որ էր գերեզմանատուն նախնեաց մերոց, զսուրբ կաթողիկէքս Սանահնոյ ի ծնողաց իմոց գերեզմանատունս բագրատունեաց. (Յիշատ.։)


Գերեզմանատուն

cf. Գերեզմանատեղի.

· Calfa

NBHL (3)

ԳԵՐԵԶՄԱՆԱՏԵՂԻ ԳԵՐԵԶՄԱՆԱՏՈՒՆ. Տեղի Գերեզմանի. դամբարան. շիրիմ. գերեզմանք. գերեզման. թաղման տեղ, գերեզմաննոց. մէզարլըգ.

Օրհնութիւն դամբարանաց կամ շիրիմաց, որ է գերեզմանատեղիք. այսինքն հողվայրք. (Մաշտ. ջահկ.։)

Հաստատեցի ի Սանահնիս սուրբ աստուածածնիս, որ էր գերեզմանատուն նախնեաց մերոց, զսուրբ կաթողիկէքս Սանահնոյ ի ծնողաց իմոց գերեզմանատունս բագրատունեաց. (Յիշատ.։)


Գերեկից

adj. s. enslaved with another, companion of a captive or slave.

· Calfa

NBHL (2)

συναιχμαλώτος concaptivus Ընկեր գերութեան, եւ վշտաց. չարչարակից.

Գերեկ, եւ յաւարի երթեալդ, ե՛կ այսր. (Վրք. հց. ձ։)


Գերեմ, եցի

va.

to make prisoner, to enslave;
to take captive, to take;
to seduce, to gain.

· Calfa

NBHL (7)

αἱχμαλωτεύω, αἱχμαλωτίζω, ἁποικίζω captivo, captivum duco, in servitutem abduco, deporto Գերի կամ ի գերութիւն վարել. ըմբռնել կալանաւորել ի պատերազմի. վտարել յօտարութիւն. բռնի ձգել ի ծառայութիւն.

Աւար առին զքաղաքն, եւ զկանայս նոցա գերեցին։ Ո՛չ սպանին զայր եւ զկին, այլ գերեցին։ Եւ երկոքին կանայքն Դաւթի գերեցան։ Գերեցաւ Յուդայ յերկրէ իւրմէ.եւ այլն։

Գերեցաւ Յուդա զվախճանեալ գերութիւն զկատարեալն հատուցմանց. այսինքն յետին գերութեամբ իսպառ. (Երեմ. ՟Ժ՟Գ. 19։)

Հարին զՅուդայ, եւ գերեցին գերութիւն. այսինքն զբազում գերիս. (՟Բ. Մնաց. ՟Ի՟Ը. 17։)

Գերեսցես զգերութիւն քո։ Գերեաց զգերութիւն. իմա՛ դարձուցանել զգերեալս. (Դատ. ՟Ե. 12. Սղ. ՟Կ՟Է. 19։)

Նմանութեամբ ասի.

Գերեալ զիս օրինօքն մեղաց։ Գերեմք զամենայն միտս ի հնազանդութիւն Քրիստոսի. (Հռ. ՟Է. 23։ ՟Բ. Կոր. ՟Ժ. 5։)


Գերեվար, աց

adj. s. that makes prisoner, that leads into slavery, captivity, that takes captive.

· Calfa

NBHL (5)

Վարօղ ի գերութիւն. (գերիչ. գերօղ.)

Եղեն ի հպարտութիւն գերեվարաց պատերազմողաց. (՟Դ. Թագ. ՟Ժ՟Թ. 25. (յն. իբր գերեվարութեանց)։)

ԳԵՐԵՎԱՐ ԼԻՆԵԼ. ԳԵՐԵՎԱՐԻԼ. Ի գերութիւն վարիլ. գերիլ.

Տեսեալ զանամօթ եւ զլրբենի բարս մատնչին գերեվար եղեալ ի սէր ընդ արծաթոյն. (Զքր. կթ.։)

Գերէվարեալ էին ի թշնամւոյն բազումք. (Գէ. ես.։)


Գերիմաստ

cf. Հանճարեղ.

· Calfa

NBHL (3)

ὐπέρσοφος supraquam sapiens Գերագոյն իմաստութեամբ. ամենայն հանճարով լի.

Գերիմաստ եւ ամենիմաստ պատճառն (աստուած)։ Ուսանել զգերիմաստ զճշմարտութիւն աւանդութեանս մերոյ. (Դիոն.։)

Զգերիմաստ զմայրն իշխանին Սիւնեաց. (Յհ. կթ.։)


Գերիմաց

adj.

incomprehensible.

· Calfa

NBHL (1)

Ելանեն ի ձեռն աննիւթ եւ անբաժանեցւոյ իմացման ի գերիմացն միութիւն. (Դիոն.։)


Գերիմացական, ի, աց

adj.

inconceivable.

· Calfa

NBHL (1)

Գերիմացական քահանայապետութիւն. (Շ. հրեշտ.։)


Գերիչ, չի, չաց

cf. Գերեվար.

· Calfa

NBHL (2)

αἱχμαλωτίζων, αἱχμαλωτίσας captivator Գերօղ, գերեվար. տե՛ս գ. (թգ. 46. 50։ Սղ. ճե. 46։ Նեեմ. դ. 4։)

Բռնութիւն ոչ կարաց յայս գերչէս զերծանել զնա. (Լմբ. ժղ.։)


Գեր իվերոյ

adj.

supreme, superior, excellent, sublime, pre-eminent, higher;
adv. prep. — քան, over, upon, above, beyond;
— լինել, to be above, to excel, to surpass, to surmount, cf. Յաղթեմ.

· Calfa


Գերծանեմ, ծի

va.

to shave;
to make bald.

· Calfa

NBHL (2)

Գերծցէ (կամ գերծեսցէ) զամենայն զմազ իւր։ Զտեսիլ մօրուաց մի՛ գերծուցուն։ Յաւուրն եօթներորդի գերծցի։ Եգործ զմօրուս նոցա, կամ զնոսա։ Ապա թէ գերծուցում (կր), մեկնեսցի յինէն զօրութիւն իմ։ Եգործ զեօթանասին գիսակս գլխոյ նորա։ Գերծի՛ր, եւ կտրեա՛ ի վերայ փափուկ որդւոցն քոց.եւ այլն։

Եգիպտացիքն եւ զբոլորն գերծուն զմարմինն, ուր ծածկէ եւ ստուերացուցանէ մազն զմարմինն։ Որք ուսանին ի վարդապետացն, զանուսմնութիւն ի բաց գերծուն. (Փիլ. լին.։)


Գերծեմ, եցի

va.

cf. Գերծանեմ.

· Calfa

NBHL (2)

Գերծցէ (կամ գերծեսցէ) զամենայն զմազ իւր։ Զտեսիլ մօրուաց մի՛ գերծուցուն։ Յաւուրն եօթներորդի գերծցի։ Եգործ զմօրուս նոցա, կամ զնոսա։ Ապա թէ գերծուցում (կր), մեկնեսցի յինէն զօրութիւն իմ։ Եգործ զեօթանասին գիսակս գլխոյ նորա։ Գերծի՛ր, եւ կտրեա՛ ի վերայ փափուկ որդւոցն քոց.եւ այլն։

Եգիպտացիքն եւ զբոլորն գերծուն զմարմինն, ուր ծածկէ եւ ստուերացուցանէ մազն զմարմինն։ Որք ուսանին ի վարդապետացն, զանուսմնութիւն ի բաց գերծուն. (Փիլ. լին.։)


Գերծում, ծի

va.

cf. Գերծանեմ.

· Calfa

NBHL (2)

Գերծցէ (կամ գերծեսցէ) զամենայն զմազ իւր։ Զտեսիլ մօրուաց մի՛ գերծուցուն։ Յաւուրն եօթներորդի գերծցի։ Եգործ զմօրուս նոցա, կամ զնոսա։ Ապա թէ գերծուցում (կր), մեկնեսցի յինէն զօրութիւն իմ։ Եգործ զեօթանասին գիսակս գլխոյ նորա։ Գերծի՛ր, եւ կտրեա՛ ի վերայ փափուկ որդւոցն քոց.եւ այլն։

Եգիպտացիքն եւ զբոլորն գերծուն զմարմինն, ուր ծածկէ եւ ստուերացուցանէ մազն զմարմինն։ Որք ուսանին ի վարդապետացն, զանուսմնութիւն ի բաց գերծուն. (Փիլ. լին.։)


Գերծումն, ման

s.

act of shaving or making bald.

· Calfa

NBHL (1)

ξύρησις rasura, tonsura, calvitium Սափրումն. ցտումն. եւ Կնտութիւն.


Գերմակ, աց

adj.

fine, thin, subtile, delicate;
white;
— ալիւր, fine flour;
— հաց, finest bread.

· Calfa


Գերունակ

adj.

sublime, eminent, excellent;
գերունակ լինիմ, cf. Գերազանցեմ.

· Calfa

NBHL (4)

Մեծութեամբ քան զամենայն գերունակ։ Աներեւոյթ գոլ վասն գերունակին երեւութի (այսինքն գերագոյն պայծառութեան). (Դիոն.։)

Էակն գերունակ (աստուածութիւն). Գերունակ փառք. (Ճշ. վրդվռ.։)

Եթէ քան զամենայն գերունակ է անեղութիւն։ Որպէս ամենայնիւ գերունակ է քան զնոսա, նոյնպէս գերունակ եղիցի եւ այսու. եւ այլն. (Կիւրղ. գանձ.։)

Ամենայն շնորհաց գերունակ է՝ սուրբ երրորդութեանն երկրպագուս եւ փառաբանիչս լինել. (Խոսր.։)


Գերփանք

s.

cf. Գերփումն.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ ինչ փոյթ եղեւ ումեք հոգալ զուստեք արշաւանս եւ զգերփանս։ Զբազում աւարհարութիւնս եւ զգերփանս հայոց աշխարհիս ի մերհուժանայ։ Առնուլ վրէժս զգերփանացն եւ զսաստիկ արիւնհեղութեանցն. (Արծր. ՟Ա. 14. 15։ ՟Բ. 2։)


Գերփեմ, եցի

va.

to ravage, to ruin, to pillage, to sack.

· Calfa

NBHL (7)

ἑκκόπτω excido եւ այլն. Բռնի շորթել, կորզել, կողոպտել. եւ Գերութեամբ եւ աւարհարութեամբ աւերել, կործանել, քայքայել, հարկանել, ապականել. ջնջել. ռմկ. գերել գերքել.

Զընչիցն պատահեցելոցն աւարեալ գերփէր փարթամութիւնսն. (Պիտ.։)

Ոչ կարաց բաղաամ ապռել գերփել ի ձեռն աղտեղի արուեստգիտութենա իւրոյ զշահ եւ զօգուտ անօրէնութեան. (Եփր. ել.։)

Գերփել կործանել զեդեալ հիմունս լաւութեան. (Յհ. կթ.։)

Ողորեալ գերփեցաւ թանձրութիւն իմաստից հողոյ. (Իգն.։)

Որք իբրեւ զջուրց սաստկութեան ղօղեալ գերփեցան ի զօրացն բաբելացւոց. (Լաստ. ընթերց.։)

Գերփեցաւ նա ի մոլորութեւիւն անդր տանն վաղենտիանոսի. յն. վայրաքարշեցաւ. (Եւս. պտմ. ՟Ե. 20։)


Գերփումն, փման

s.

ravage, ruin, pillage.

· Calfa

NBHL (1)

Աւերէր զերկիր գերփմամբ եւ յափշտակութեամբ. (Ուռպ.։)


Գզեմ, եցի

va.

to card, to comb (wool);
to tear;
ի հուր — եւ ի ջուր աղալ, to make ropes of sand.

· Calfa

NBHL (3)

(արմատն է Գեղ. լծ. եւ խզել). ξαίνω carmino, carpo Պատառոտել. ծուատել. բրդել. բրդգզել. քճքճել. գզել, գզզել՝ գզաթի կամ բուրդի պէս.

Երկաթի եղնգամբ էր գզեալ։ Գզեսցին մարմինք. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Ժ՟Բ։ Բրս. գորդ.։)

Գզեցին խարազանօք զկուրծսն եւ զթիկունսն։ Տանջեցին ուժգին, մինչեւ գզեցաւ մարմինն։ Չարաչար գզեցին զմարմին նորա։ Արջառաջլօք զմարմինն գզեսցեն. (Հ=Յ. ստէպ։)


Գզեռեմ, եցի

va.

to attract, to grapple, to grasp, to catch.

· Calfa

NBHL (1)

Սերմն սկսանի (ընդ հողով) թուլանալ պատառիլ, խիղբս արկանել ... զերկրէն յոր եդաւ՝ գզեռեալ ձգել զնա առ իւր. (Վեցօր. ՟Ե։)


Գէշագէշ

adv.

in several pieces, by bits, piecemeal.

· Calfa

NBHL (1)

Մանր մանր կոտորեալ զայս թռչնոց գէշագէշ (յն. մասն մասն) ջամբեցից. (՟Բ. Մակ. ՟Ժ՟Ե. 33։)


Գէտ, գիտաց, տից

s.

skilful, learned man;
magician, sorcerer, astrologer, prophetic.

· Calfa

NBHL (6)

ԳԷՏ. γνώσιμος notus, familiaris Ծանօթ. բարեկամ. ճանչւոր. ալնա.

ԳԷՏ. γνώστης sciolus, ἑπῳδός incantator, μάντις vates Գիտակ մոգութեան. սուտ գուշակ. երազահան. քաղդեայ. ըղձապատում. հմայօղ. կախարդ. սուտ մարգարէ .... տե՛ս (Ել. ՟Ե. եւ ՟Ը։ Ղեւտ. ժթ. ՟Ի։ ՟Ա. Թագ. ՟Զ. 2։ ՟Ի՟Ը. 3։ Դան. ՟Ա. ՟Բ. ՟Ե։)

Որ լոկ անուամբ են գէտք (գնոստիկեանք), եւ լի են տգիտութեամբ. (Կոչ. ՟Ժ՟Դ։)

ի գիտից փիլիսոփայութեան ճշմարտութեան. (Եւս. պտմ. ՟Զ. 13։)

Յորդորեցին զնա գէտք եւ ծանօթք իւր. (Եւս. պտմ. ՟Ա. 7։ ՟Զ. 3. 14. 15։)

Արար ինձ գէտս մեռանելոյ եւ սատակելոյ որդւոց յետոյ նորա. (Եփր. թագ.։)


Գժդմնիմ, եցայ

vn.

cf. Գժդմիմ.

· Calfa


Գժիռ

adj.

harsh, uupleasant.

· Calfa

NBHL (2)

Ոչ խիստ ինչ, եւ ոչ գժիռ բանս խօսեցաւ, այլ՝ թէ չար ինչ խօսեցայ, վկայէ՛ վասն չարին. (Ոսկ. ես.։)

Խօսեցաւ ոչ խիստ ինչ եւ գժիռ, այլ հեզութեամբ. (Գէ. ես.։)


Գժտիմ, եցայ

vn.

to differ, to disagree, to quarrel.

· Calfa

NBHL (2)

παροξύνομαι exacerbor Խոժոռիլ. դժկամակիլ. խռովիլ. կագել. թթուիլ. աւրըւիլ.

Ասէ, յե՛տս երթ սատանայ. եւ գժտեցաւ նմա. (Եփր. համաբ.։)


Գինարբու, աց

adj.

wine-bibber, drunk, intemperate, drunkard.

· Calfa

NBHL (5)

ԳԻՆԱՐԲՈՒՔ. ուաց. գ. συμπόσιον, -σια compotatio, convivium գրի եւ ԳԻՆԵՐԲՈՒՔ, եւ ԳԻՆԱՐԲՈՒՆՔ. Ուտելն եւ ըմպելն. խնջոյք. խրախունք. կոչունք. (Տե՛ս Եսթ. ՟Է. 1։ ՟Ժ՟Դ. 17։ Յուդթ. ժգ. 2։ Առակ. իգ. 36։)

Ոմանք՝ որք ի չափաւորագունաց գոլ թուին գինարբուաց. (Փիլ. տեսական.։)

Փութացուցանեն զմիտս գինարբուացն. (Նար. երգ. ՟Է. 2։)

Ի գինարբուսն հացկերութաց։ Որ յելլադայ գինարբուք եղեն։ Գինարբուացն որպէս պարտ եւ օրէն է լինել։ Զգինարբուս պատրաստել առ ոգւոց սփոփանս. եւ այլն. (Փիլ.։)

Կոչել յապագային սեղանոյ յանճառելի գինարբուս զուարճութեան. (Սարկ. քհ.։)


Գինաւէտ

cf. Գինեւէտ.

· Calfa

NBHL (1)

որ եւ ԳԻՆԵՒԷՏ. Ուր է առատութիւն գինւոյ կամ գինեբեր այգեաց.


Գինեակ

s.

small wine.

· Calfa

NBHL (1)

Սակաւիկ մի եւ գինեակ խառնեսջիր վասն ստամոքսի. (Ոսկ. ՟ա. տիմ.։ եւ ՃՃ. ի տիմոթ.։)


Գինեբեր

adj.

that produces much wine, abounding in wine.

· Calfa

NBHL (4)

Տաշտախիլ եղեն որթք գինէբեր այգեաց նոցա. (Եղիշ. ՟Ը։)

Անուշութեան որթք գինեբերք. (Եղիշ. երէց.։)

Որթ գինէբեր. (Նար. երգ.։)

Զի գինեբեր էր գնդակն (որթոյ). (Վրդն. ծն.։)


Գինեբուղխ

cf. Գինեբեր.

· Calfa

NBHL (2)

Այգի տաշտաւոր եւ ողկուզաբեր՝ գինէբուղխ, եւ սաղարթաճեմ բարունակեալ. (Թէոդոր. ի կոյսն.։)

Գինեբուխ որթ. (Վստկ. ՟Կ՟Ա։)


Գինելից

adj.

tipsy, drunk

· Calfa

NBHL (1)

Յորժամ կառավարն գինելից իցէ, կառքն ընդ ո՛ր կամին՝ երթան. (Ոսկ. ապաշխ. ՟Բ։)


Գինեկէզ

cf. Գինեհար.

· Calfa

NBHL (1)

Գինեսէրք ոչ զտրտմութիւն հանդարտեցուցանեն, այլ չար ընդ չարեաց փոխանակեն. (Բրս. յուդիտ.։)


Գինեհամ

adj.

that has the flavour of wine, winy, vinous.

· Calfa

NBHL (1)

Գինէհամ եւ կարմրատեսիլ. (Զքր. կթ.։)


Գինեհան, ի

s.

wine-taster (instrument).

· Calfa

NBHL (2)

ἁντλητήριον vas ad hauriendum, haustrum Անօթ հանելոյ զգինի ի կարասէ.

Կիւաթոն ... անգլիտէրիոն՝ գինեհամ է երկայնադաստակ որպէս զճաշակ վասն ի խորութենէ կարասոյն զգինի հանելոյ. (Շիր. չափ եւ կշռ.։)


Գինեհարիմ, եցայ

vn.

to get drunk, intoxicated, to fuddle, to tipple.

· Calfa

NBHL (1)

Եկայք առցուք գինի, եւ գինեհարեսցուք արբեցութեամբ. (Ես. ՟Ծ՟Զ. 12։)


Գինեմ, եցի

vn.

to be seasoned with wine.

· Calfa

NBHL (2)

οἱνόω inebrio me, vinum facio Զուարթանալ, կամ թմրիլ փոքր մի ի գինւոյ. չափաւոր գինովնալ, գինիէն քիչ մը տնկել. շինուիլ.

Զարբենալն (նոյի) փոխանակ գինելոյ ի կիր առեալ է։ Գինելն, որ եւ յիմաստունս անկանի։ Ո՛չ բարբաջելով գինեզինութեամբ, այլ միայն գինել. (Փիլ. լին. ՟Բ. 68։)


Գինեման

cf. Գինեկարաս.

· Calfa

NBHL (1)

Մի՛ ի գինեման հայիր՝ թէ ե՛րբ ունայնացուսցես. (Բրս. արբեց.։)


Գինեմոլ, աց

adj.

great drunkard, toper, sucking-bottle.

· Calfa

NBHL (2)

Բազմութիւն արանց գինեմոլաց. (Եզեկ. ՟Ի՟Գ. 41։)

Իբրեւ զթշնամանօղ եւ զգինեմոլ. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 23։)


Գինենամ, եցայ

vn.

to get drunk, tipsy.

· Calfa

NBHL (1)

οἱνεύομαι vino obruor, vinosus sum Իսպառ արբենալ, եւ որպէս թէ ի գինի փոխել. գինիի մէջ թաթախուիլ, գինի կտրիլ.


Գինեսէր

adj.

that loves to drink, drinker, tippler.

· Calfa

NBHL (3)

φίλοινος vini amans, cupidus Սիրօղ գինւոյ եւ արբեցութեան. գինի կամ խում սիրօղ.

Գինեսէրք են, որք յանդուգն ցանկութեամբ զհետ գինւոյն շրջիցին, եւ ի նմին յամիցեն. (Մանդ. ՟Ժ՟Զ։)

Բամբասէ զդառն արբեցութիւնս գինեսիրաց. (Համամ առակ.։)


Գինեվաճառ, աց

adj. s. tavern keeper, wine-merchant or seller;
—ք selling of wine, wine-shop.

· Calfa

NBHL (2)

Գինեվաճառ լինի, եւ բազում ագահութիւնս ագահեն. (Սարգ. յուդ. ՟Բ։)

Մա՛րթ էր նոցա այգիս տնկել, ի գինեվաճառս հատանել. իմա՛ բերիլ ի գինեվաճառութիւն։


Գինեվաճառիկ արուեստ

s.

commerce of wine.

· Calfa

NBHL (2)

ԳԻՆԵՎԱՃԱՌԻԿ ԱՐՈՒԵՍՏ. Արուեստ վաճառելոյ զգինի. գինեվաճառութիւն ի պանդոկի. յն. կապելայութիւն. καπηλεία cauponitas

Վասն գինեվաճառիկ արուեստի, եւ վասն արծաթասիրութեան. (Ոսկ. ես.։)


Գիներբուք

cf. Գինարբուք.

· Calfa

NBHL (1)

Գիներբու (կամ գիներբուաց) հացկերութեամբ կախարդեալ հեշտացոյց. (Պիտ.։)


Գինեւէտ

adj.

abounding in wine.

· Calfa

NBHL (1)

Գինեւէտ գաւառին գողթան։ Գողթն գինեւէտ. (Խոր. ՟Ա. 29։)


Գինըմպելիք, լեաց

cf. Գինարբուք.

· Calfa

NBHL (1)

Բազում իսկ յափշտակութեամբ լի են այնպիսի գինըմպելիք. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 23։)


Գինըմպու

cf. Գինարբու.

· Calfa

NBHL (1)

Բազումք եւ այժմ գինըմպուք լինին. թէպէտեւ Յովհաննէս չսպանանիցի, այլ Քրիստոս անդամքն. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 23։)