to remove, to separate, to keep away, to put or place farther off.
· Calfa
Մեկուսացոյց սակաւ մի զերանելիսն ի միմեանց. (Եղիշ. ՟Ը։)
separation;
retirement.
· Calfa
Աստուծոյ առ մարդիկ միաբանութիւն, որպէս եւ ընդդէմն՝ մեկուսութիւն։ Միշտ մեկուսութեամբ վեհիցն՝ պատուեալ լինի վատթարն, զնոցայն ժառանգելով զդաս. (Փիլ. լին. եւ Փիլ. նխ. ՟բ.։)
chief-priest or president of a heathen temple.
· Calfa
Մեհենակալն զոհս մատուցանէր։ Առեալ մեհենակալին զգիրն։ Գիտացեալ մեհենակալին, եւ այլն. (Նիւս. ի սքանչ.։ եւ Ճ. ՟Ա.։)
Մեհեան ի նմա նշանաւոր. եւ մեհենակալն որէս զաստուած էր պատուեալ ի բարբարոսաց անդ։ Դուստր մեհենակալին ի դիւաց ըմբռնեալ մոլէր. եւ այլն. (Սոկր.։)
of a heathen temple or belonging to a heathen temple;
hieroglyphical.
· Calfa
Ի մեհենական մարտս նահատակութեան. այն է ագոնն ողոմպիական. (Փիլ. լիւս.։)
to find fault with, to blame, to accuse, to reproach, to censure, to reprove, to criminate, to condemn;
— զժամանակն, to blame the want of time.
· Calfa
cf. Մեղանչական.
· Calfa
Որ զանձին մեղ ոչ գիտէ, այսինքն որ ոչ է մեղական չար ին (կամ չարի ինչ) յանձին իւրում. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 16. (կամ գրելի էր, ոչ գիտէ մեղական ինչ եւ այլն։))
subject to sin, peccant, sinful;
peccable;
hurtful, detrimental, mischievous, pernicious, noxious.
· Calfa
Մեղանչական անմեղանչականի օգնական լինել ոչ կարէ, այլ անապականն եւ անմեղն զմեղանչականացս քաւեաց զպարտիս. (Ի գիրս խոսր.։)
peccability;
wrong, offence, transgression, malice, wickedness.
· Calfa
Զնա վրէժխնդիր ունել քեզ մեղանչանացն, որ ի փիլիպպոսէ անցցէ ընդ քեզ. (Պտմ. աղեքս.։)
to sin, to commit crime or fault, to transgress, to do amiss, to offend, to fail in duty, to err;
to mistake;
to wrong, to injure, to aggrieve, to do injury or harm, to harm, to be hurtful, to hurt, to be prejudicial or injurious to;
մահուչափ, ծանունս, թեթեւս —, to sin mortally, grievously, lightly or venially;
զի՞ մեղայ, what have I done?.
· Calfa
Ամենայն որ ըստ մարդկան տկարութեան են մեղանչեալք (կր. մեղք գործեցեալք) ի ննջեցելոց, թողութիւն լինել. (Դիոն. եկեղ.։)
cf. Մեղք;
յանձն առնուլ զ—նս, to confess one's faults.
· Calfa
Ի կենցաղիս ծովու մեղանացս ալեաց ընկլուզայ։ Թողեալ լիցին քեզ մեղանք քո. (Նար. ՟Լ՟Ե. ՟Հ՟Գ։)
to soften, to become loose, to slacken, to mollify, to loosen;
to become effeminate, to give oneself up to softness or effeminacy.
· Calfa
μαλακύνομαι mollior, mollesco, langueo, remittor ἑκλύομαι dissolvor. Մեղկիլ. մեղկ լինել. թուլանալ. լուծանիլ. թուլնալ.
effeminate, luxurious, delicate, voluptuous;
այր —, sybarite.
· Calfa
Ծոյլ մեղկասէր՝ վատ չամոքեալ։ Մեղկասէր ծուլիցն հանդիսանալ՝ հեղգութիւնն է գովեստ. (Մագ. ՟Ի. ՟Խ՟Գ։)
cf. Մեղկեմ.
· Calfa
Ծոյլ մեղկասէր՝ վատ չամոքեալ։ Մեղկասէր ծուլիցն հանդիսանալ՝ հեղգութիւնն է գովեստ. (Մագ. ՟Ի. ՟Խ՟Գ։)
softness, loosening, relaxation, looseness, slackness;
indolence, effeminacy, cowardice;
մեղկութեամբ, softly, indolently, effeminately, languishingly.
· Calfa
Յօրանջելն եւ ձկտելն՝ լինի ի մեղկութենէ եւ ի թուլութենէ մարմնոյն. (Եզնիկ.։)
Չարին է սկիզբն՝ անգոհացողութիւն զաստուծոյ, յորմէ մեղկութիւն պաշտամանն լինի. (Անյաղթ հց. իմ.։)
to grow mild, to be softened, to become moderate or temperate;
to diminish, to abate, to relent.
· Calfa
ἁναπαύομαι requiesco, sedor, mitigor ἑλαττόομαι minuor, diminuor. Մեղմ լինել. հանդարտել. զիջանիլ. ցածնուլ. նուազիլ. յետնիլ. կակղնալ, ինջնալ.
bee;
ձագ —աց, drone maggot;
գունդ, պարք —աց, swarm of bees;
գործասէր, ճարտար —, diligent, industrious bee;
— բզզէ, the bee buzzes.
· Calfa
(լծ. յն. մէ՛լիսսա. μέλισσα apis. Մեղրագործ ճանճն ոսկեգոյն՝ գործասէր եւ միաբանակեաց. ոյր զէնն է խայթոց իւր. թո՛ղ զվայրենի մեղուս ազգի ազգի. եբր. տէպպօրա.
producing or causing sin.
· Calfa
Թէպէտ արդարութիւնաբերք լինին, եւ թէպէտ մեղսաբեր. (Ագաթ.։)
born in sin.
· Calfa
Յորմէ խաւարըն մեղսածին՝ հալածական անհետ լինին. (Յիսուս որդի.։)
honey;
խորիսխ —, honeycomb.
· Calfa
(լծ. յն. մէ՛լի. լտ. մէլ ). μέλι mel. դաղմ. մէտ. սանս. մատհու. թ. պալ. Քաղցր բերք վաստակոց մեղուաց. cf. ԽՈՐԻՍԽ.
to make honey.
· Calfa
Զխորիսխ գեղեցիկ ստեղծանել՝ յոյժ սքանչելապէս մեղրագործեալ. (Փիլ. լիւս.։)
hydromel, mead.
· Calfa
Ըմպելի կամ օշարակ կազմեալ յընտիր մեղուէ եւ յանձրեւային ջրոյ.
s. bot. honey-wort.
· Calfa
Կապուտակ ծաղիկ եզնալեզու ..., կամ նման նմին, յորմէ մղի հիւթ քաղցր եւ մեղրահամ, սիրելի մեղուաց.
sin, crime, iniquity, transgression, trespass;
fault, error;
offence, evil, malice;
— փոքր, թեթեւ, peccadillo, venial fault;
եօթն մահուչափ —, the seven capital sins;
մահուչափ or մահացու, սկզբնական, ներգործական, վերապահեալ —, deadly or mortal, original, actual, reserved sin;
վկայք մեղաց, false witnesses;
վասն մեղացն, sin-offering or trespass-offering;
անկանել ի մեղս, մեղս առնել, գործել, to sin, to transgress;
ի մեղս արկանել, to cause to sin;
խոստովանել զմեղս իւր, to confess one's sins;
թողուլ զմեղս, to remit, to absolve sin;
մեռանել ի մեղս, to die in sin;
ի մեղս գրել զիմն, to impute a thing as a crime to;
մեղս դնել, cf. Մեղադրեմ.
· Calfa
Ի ՄԵՂՍ ԱՐԿԱՆԵԼ. Պատճառ լինել մեղանչելոյ. մեղք ձգել՝ խօթել.
to fight a duel, hand to hand, in single combat;
to wrestle, to struggle.
· Calfa
μονομαχέω singulari certamine pugno. Մենամարտիւ լինել. միայն ընդ միայնոյ մարտնչել. գօտեմարտիլ.
cf. Մենարան.
· Calfa
Առաքեաց ի վերայ մենաստանեաց կուսանացն. կամ գրելի է՝ մենաստանաց, եւ կամ ուղղականն թերեւս իցէ Մենաստանիք, կամ Մենաստանեայք։
to die, to expire, to breathe one's last, to give up the ghost, to depart this life, to pay the last debt to nature;
to mortify one's body;
մահու —, to be punished with death, to suffer capital punishment;
— ի մարտ պատերազմի, to die on the breach, to be slain in action;
— ի վերայ ազգին, ի սէր հայրենեաց, to die for one's country;
— քաջութեամբ, պատուով, to die on the field of honor;
մերձ է ի —, he is at the last gasp, he is expiring, dying;
որպէս կեայ ոք այնպէս եո մեռանի, people generally die as they live.
· Calfa
Իսկ բարբառեսցուք, զի՞նչ. արբեցելո՞ցն. այլ ի մեռեալ լսելիս հնչեմք. (Բրս. արբեց.։)
dead, deceased, defunct;
dead body, corpse;
ընդ —ս համարել, to believe or take for dead;
օր մեռելոց, All Soul's day;
ցուցակ մեռելոց, register of the dead;
պաշտօն մեռելոց, office for souls in purgatory;
cf. Ննջեցեալ.
· Calfa
Թէ ո՛րպէս արժան է զմեռելոցն առնել։ Թէ ձեռնհաս իցէ այրն, զմեռելոյթսն արասցէ (կնոջն). եւ եթէ ոչ իցէ, յիւրոցն (յընչից կնոջն), եւ առն ի ժառանգութիւն մի՛ լիցի. (Մխ. դտ.։)
breathing, mortal.
· Calfa
Որ ունի զշունչ մեռելական, այսինքն բաժանելի ի մարմնոյ մահուամբ. մահկանացու. մեռոտ.
funeral expenses;
the goods of the deceased.
· Calfa
Թէ ո՛րպէս արժան է զմեռելոցն առնել։ Թէ ձեռնհաս իցէ այրն, զմեռելոյթսն արասցէ (կնոջն). եւ եթէ ոչ իցէ, յիւրոցն (յընչից կնոջն), եւ առն ի ժառանգութիւն մի՛ լիցի. (Մխ. դտ.։)
dead;
carcass;
idols, image.
· Calfa
Քան զշուն մեռելոտի գարշելի եղեալ։ Զէշս եւ զձիս մեռելոտիս առ սովոյն վտանգի անխտիր ուտէին. (Սարգ. յկ. ՟Դ։ Եղիշ. ՟Գ։)
deadness, want of animation, privation of life;
mortality;
mortification;
— արգանդի, the being past bearing, impotence, sterility.
· Calfa
Յորժամ մեռելութեան մեռելոյն հաւատասցեն, ապա եւ ի յարութեանն չլինիցի երկմիտ. (Սեբեր. ՟Բ։)
to cause the death of, to put to death, to kill;
to mortify.
· Calfa
Երանի՛ է որ զանձին իւրոյ զկամս իսպառ մեռուցանէ. (Կլիմաք.։)
deathlike.
· Calfa
Որ ինչ լինիցի հանգոյն մեռելութեան. մահահանգոյն. (զոր օրինակ է քունն)
to be introduced or brought in, to be adopted.
· Calfa
ἄπτω attingo. Յարիլ. շփիլ. միջամուխ լինել. հասանել. դպչիլ, պլըշտըկիլ.
to be fortified or strengthened by, to be consolidated.
· Calfa
Էին պատրաստեալք յառաջագոյն մեստեալ մահիճք երկաթիք յառաջահոգութեամբ, զի մի՛ անհնարին ծանրութեամբ փղացն բակցի. (Փիլ. լիւս.։)
silk;
անգործ —, raw silk;
գործարան —ի, silk-manufactory.
· Calfa
Սաղարթ իւր (թթենւոյն) նիւթ է մետաքսոյ, զոր որդունք ծնանին, յորմէ կերպասք լինին. (Մխ. առակ. ՟Ժ՟Գ։)
Նշանակապ պալարակապ մետաքսիւքն։ Հանդերձիւք երեւելի մետաքսաց. (Ագաթ.։ Մագ. ՟Ժ՟Գ։)
adj. poss. our;
ours;
our own;
սրտիւք մերովք, with our heart;
ի ձեռաց մերոց, from our hands;
ի տան մերում, in our house, at home;
կերպացեալ զմերս ի սրբոյ կուսէն, Christ took our nature upon him from the Virgin Mary.
· Calfa
Տէր մեր, հարքն մեր. եւ այլն. լինի էական եւ ստացական անխտիր. որպէս յայտ է եւ ի թարգմանութեանց։
incarnation.
· Calfa
Իմաստութիւնն աստուծոյ, որ ըստ մերակերպութեան ժառանգ եւ կանգնիչ հայրենի թագաւորութեան (դաւթի) եղեւ ըստ աւետեացն գաբրիէլի. (Յհ. իմ. եկեղ.։)
sometimes, now and then, from time to time;
cf. Երբեմն.
· Calfa
Մերթ ի նախատինս եւ ի նեղութիւնս խայտառակեալք, մերթ կցորդք այնպիսեաց վաստակաւորացն լինել. (Եբր. ՟Ժ. 33։)
barenecked;
naked, clear, evident, open, frank;
nakedly, clearly, overtly, plainly;
— առնել, to make evident, to reveal, to discover, to unveil;
ամենայն ինչ — կայ առաջի նորա, all things are naked and opened unto the eyes of him.
· Calfa
Փոխանակ պատառելոյ պատմուճանին, եւ մերկապարանին լինելոյ՝ զմերկացեալս ի կենաց լուսոյն ծածկեա՛ աստուածային ողորմութեամբդ. (Բենիկ.։)
Ամենայն երեւելիք եւ աներեւոյթք՝ պարզ եւ մերկապարանոց կան առաջի աստուածութեան. (Նար. յովէդ.։)
τετραχηλισμένος nudato cervice, apertus. Մերկ պարանոցաւ. իբր ամենայն իրօք յայտնի, անթաքչելի.
tempered, casehardened.
· Calfa
Յարծաթագործական հատածս՝ սակաւ մխածն նուազահնչումն լինի. (Քեր. քերթ.։)
consoling, comforting, consolatory, alleviating, soothing.
· Calfa
Ո՛չ է բանս մխիթարական, այլ խոցոտիչ եւ յուսահատելի. (Բրսղ. մրկ.։)
to console, to soften, to soothe, to comfort, to relieve sorrow or vexation, to alleviate.
· Calfa
παρακαλέω (որ թարգմանի եւ Աղաչել) consolor. adhortor, recreo, suadeo եւ advoco, oro, obsecro, intercedo եւ այլն. παραμυθέω mulceo verbis, sedo, medeor. Մխիթար տալ կամ մատուցանել. սփոփել. քաջալերել. արգահատել. կարեկից լինելով յորդորել. պաղատելով եւ խաղապատելով համոզել, կամ մաղթելով իմն հանգուցանել զսիրտ. (քանզի եւ ի յն. բառագալէ՛օ, է անխտիր աղաչել՝ եւ մխիթարել).
consoler, comforter;
the Comforter, Paraclete, Holy Ghost.
· Calfa
ՄԽԻԹԱՐԻՉ. παράκλητος paracletus. Որպէս սեպհականեալ մակդիր հոգւոյն սրբոյ. յն. պառա՛գլիդօս, որ թարգմանի նաեւ Բարեխօս.
comfort, consolation, solace;
balm, balsam.
· Calfa
Ըստ բազում ցաւոց սրտի իմոյ մխիթարութիւն քո ուրախ առնէր զանձն իմ։ Լալով ելին, եւ մխիթարութեամբ ածից զնոսա։ Դիիցէք եւ յագիցիք ի ստեանց մխիթարութեան դորա։ Գրեսցուք առ նոսա բանս մխիթարութեան՝ մեծարանաց եւ պարգեւաց։ Բառնաբաս՝ որ թարգմանի որդի մխիթարութիւն։ Եւ ոչ յաւուրն յանդիմանութեան՝ մխիթարութեան։ Ի մխիթարութիւն ել նոցա լորամարգ ի ծովէ։ Մարդկան խօսի շինութիւն եւ մխիթարութիւն եւ սփոփութիւն։ Եթէ մխիթարութիւն ինչ իցէ ի քրիստոս, եթէ սփոփութիւն սիրոյ.եւ այլն։
cf. Մխրճիմ.
· Calfa
ՄԽԻՐՃ ՀԱՐԿԱՆԵԼ. Մխիլ. մխրճիլ. մխլճիլ. խորամուք լինել. սուզանիլ, եւ շրջան առնուլ ի ջուրս. որպէս դնի ի յն. περιέρχομαι percurro.