Definitions containing the research օր : 9873 results

Վերելակեմ, եցի

vn.

to mount on, to ascend;
— ի նաւ, to go on board ship, to embark;
— սանդղօք, to ascend, to scale.

· Calfa

NBHL (1)

Յեռօրեայ թարգմանէն վերելակեալ (կամ վերել եկեալ). (Արծր. ՟Դ. 11։)


Վերերգեմ

va.

to sing loudly, to fill the air with song, to warble, to trill;
to extol, to praise highly, to laud, to magnify.

· Calfa

NBHL (1)

ՎԵՐԵՐԳԵԼ. Երգաբանել. գոհաբանել. վերօրհնել.


Վերերեւութիւն, ութեան

s.

appearance;
superficies, surface.

· Calfa

NBHL (1)

Երկրաչափօրէն՝ Մակերեւութիւն. մակերեւոյթ. եւ վերին երեսք մարմնոյ՝ որպէս մորթն.


Վերին, րնոյ, րնոց

adj.

that is above, high, upper, superior;
celestial;
outward, exterior, external;
cf. Երեսք.

· Calfa

NBHL (1)

Երկինք վերինք, եւ որ ինչ յերկինս։ Ոչ ներքինք շարժել կարեն, եւ ոչ վերինք դրդուեցուցանել։ Քանզի արեգակն ի վերնում կիսագնդին է, օր է (ամենայն տիւ). (Եզնիկ.։ Եղիշ. ՟Բ։ Անյաղթ պերիարմ.։)


Վերնագիր, գրոց, գրաց

s.

epigraph, inscription, title;
— նամակի, superscription or direction of a letter.

· Calfa

NBHL (1)

Գտին վէմ մի ի հիմունս նորա, որ ունէր վերնագիր դրոշմեալ օրինակ զայս. (Ղեւոնդ.։)


Վերնազարդ

adj.

varnished;
flowery, redundant.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ ունի ճարտարութիւն մեր բանքս ճախարակեալ բոլորեալ լեզուաւ, եւ ոչ բարբառս վերնազարդս. (Վեցօր. ՟Զ։)


Վերնական, ի, աց

adj. s.

superior, celestial;
aerial, ethereal;
cf. Վերին;
angel.

· Calfa

NBHL (2)

Վերնական նախախնամութիւն, կամ զօրութիւն. վերնական կառք, կամ աստղ, կամ հուր, կամ ջուրք. (Պտմ. աղեքս.։ Նանայ.։ Շար.։ Շ. տաղ ծն.։ Եփր. թագ.։ Նար. յովէդ.։)

Վերնական զօրք Վերնականացն պարերգութեամբ։ Վերնականն երկնի։ Վերնականիդ սիրոյ տեսութիւն. (Նար. ՟Դ. ՟Խ՟Ը. ՟Հ՟Ե. ՟Ղ՟Գ։)


Վերնատուն, տանց

s.

highest floor or story, upper room;
guest-chamber;
high place, heathen temple;
belvedere, gallery, terrace;
երկրորդ —, the second floor;
— եկեղեցւոյ, women's gallery in churches.

· Calfa

NBHL (1)

Զբագինս, զտաճարս եւ զվերնատունս։ Տաճարաց, եւ վերնատանց. (Պղատ. օրին. ՟Ե. ՟Զ։)


Վերնատուող

adj. s.

giving from Heaven, granting from on high;
the great Giver.

· Calfa

NBHL (1)

Վերին կամ ի վերուստ տուօր. աստուած բարձրեալ պարգեւատու.


Վերոյ, ի —

prep. adv. up, upon, above;
beyond;
over, aloft;
ի — կողմանէ, from above;
ի — քան, above, over;
— գրեալ, written above.

· Calfa

NBHL (1)

Ի վերոյ քան զօրէնսն առաքինանայր. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 4։)


Վերուստ

adj. adv.

high, superior;
ի —, from above, from on high, from heaven;
from the beginning;
— ի վայր, from top to bottom;
անդուստ ի —, from ancient times, from the beginning;
ի — եւ ի սկզբանէ այնպիսիք էին, they were so from the beginning;
յառաջագոյն ի — գիտէի զայս, I knew that long since.

· Calfa

NBHL (3)

Եւ վարագոյր հին օրինին՝ վերուստ ի վայր պատառէին. (Շար.։)

Ի վերուստ յերկնուստ ունի զանսուտ օրէնսդրութիւն։ Հրեշտակք ի վերուստ են ձեզ բարկացեալ. (Եղիշ. ՟Բ. ՟Գ։)

Հա՛րկ է, զի ի վերուստ զբոլոր բանն քննեսցուք։ Յառաջագոյն ի վերուստ գիտէի զայս։ Այս էին օրէնք նոցա ի վերուստ։ Զայս եւ ի վերուստ իսկ ասաց մարգարէն։ Զի իմասցիս զնոսա ի վերուստ զնախագիտութիւն. (Ոսկ. յհ. ստէպ։)


Վերջապահ, աց

s.

rear-guard.

· Calfa

NBHL (1)

Զիւր եղբայրն թողոյր վերջապահ։ Զհզօր վերջապահ թեւով միով անկեալ, զբազումս հանէին ընդ սուր. (Փարպ.։)


Վերստայք

adj.

aforesaid, above-mentioned.

· Calfa

NBHL (1)

Այլեւ թագաւորքն վերստեայք ստէպ ստէպ օրինօքն՝ որ վասն քրիստոնէիցն էր, զպարգեւսն աստուծոյ հաստատէին մեզ. (Եւս. պտմ. ՟Ժ. 2։)


Վերտառեմ

va.

to reintegrate, to reduce to elements.

· Calfa

NBHL (1)

Որո՞վ գովասանական ձայնիւ կարասցուք վերտառել զերանաւէտ խաչիս զօրութիւն. (Կիւրղ. խչ.։)


Վերտառութիւն, ութեան

s.

reform, regeneration;
epigram;
inscription;
title.

· Calfa

NBHL (1)

Վերտառութիւն կոչէ զյարութիւն մեռելոց, զոր օրինակ տառք յարմարեալք ի ձայնականաց եւ ի բաղաձայնից՝ կերպարանեն զբանն, այսպէս եւ ի յարութեան յական թօթափել տարերք մարմնոյն ժողովին հրամանաւն աստուծոյ՝ առնուլ զբանական ոգին. (Շ. բարձր.։)


Վեցաբար

adv.

in six ways or manners.

· Calfa

NBHL (1)

Վեց օրինակաւ. վեցկին.


Վեցամսեայ

adj.

of six months, six months old;
—, — ժամանակ, six months, half year.

· Calfa

NBHL (1)

Յովհաննէս վեցամսեայ էր յորովայն մօրն, յորժամ երկրպագեաց տեառն իւրում. (Զքր. կթ.։)


Վեցանկիւն, կեան

cf. Վեցանկիւնի.

· Calfa

NBHL (1)

Վեցանկեամբք առ հասարակ ամենայն կողմամբք գրոց մաղոցն հաստատեալ. (Վեցօր. ՟Ը։)


Վեցանկիւնի

adj. s.

hexagonal;
hexagon.

· Calfa

NBHL (1)

Վեցանկեամբք առ հասարակ ամենայն կողմամբք գրոց մաղոցն հաստատեալ. (Վեցօր. ՟Ը։)


Վեցդարեան

adj.

of six ages or epochs.

· Calfa

NBHL (1)

Պարունակօղ զդարս վեց՝ պէսպէս առմամբ դարուց ի սկզբանէ աշխարհի մինչեւ յառաջին կամ յերկրորդ գալուստն քրիստոսի. որպէս եւ ըստ համեմատութեան վեցօրեայ արարչութեան, եւ հանգստեանն աստուծոյ յաւուր եօթներորդի. ըստ որոյ եւ հրէայք ըստ եղիական դպրոցի, եւ ոչ սակաւք ի հարց վեց հազար ամս ընծայեն տեւողութեան աշխարհի.


Վեցերորդ, աց

adj. s. mus.

sixth;
sixthly;
sextant;
sixth.

· Calfa


Վեցթեւեան

adj.

six-winged.

· Calfa

NBHL (2)

Վեցթեւեան երագաշարժ գործեօք իմն զօրհնաբանականսն ըստ պիտոյս բաժանեսջիք. (Յհ. կթ.։)

Ի վեցթեւեանց սրովբէից շուրջ լեալ եւ օրհնեալ եւ ծածկեալ. (Առ որս. ՟Է։)


Վեցհազարեան

adj.

cf. Վեցդարեան.

· Calfa

NBHL (1)

Վեց զօրութեամբ ճառագայթքն՝ վեցհազարեան դարքն, եօթներորդ դարն հանգիստ արդարոց. (Ագաթ.։)


Վզանուտ

cf. Վզան.

· Calfa

NBHL (1)

Խայտալով ըստ օրինի ամեհեաց եւ խոտերախաց վզանուտ այնոցիկ կենդանեաց. (Սարկ. աղ.։)


Վզենկեցուցանեմ, ուցի

va.

to cause to pay damages, to make amends.

· Calfa

NBHL (1)

Այն՝ որ գործէ վզեան, վզնկեցնէ զնա օրէնքս։ Եթէ ոք զզինուոր կամ զդիմոսատու վզնկեցնէ, կրկին հատուցանէ. (Մխ. դտ.։)


Վզենկիմ, եցայ

vn.

to make amends, to pay damages, to make compensation.

· Calfa

NBHL (1)

Որ դառնայ ի դաշանացն, վզենիկ, որպէս հրամայէ օրէնքն զվզենակ ստոցն։ Թէ բամբասէ մարդ զմարդ, եւ ոչ կարէ հաստատել, վզենկի։ Որք լուսով գողանան, վզենկին միայն։ Վզենկի երեսուն լիտր ոսկի. (եւ այլն. Մխ. դտ. ստէպ։)


Վէգ, վիգաց

s.

dispute, debate, contest, discussion, variance, contestation, quarrel, wrangling;
ի — գալ ընդ ումեք, to dispute or wrangle, to debate, to contest, to discuss;
knucklebones, cockal.

· Calfa

NBHL (1)

Վասն օրինացն իսկ իւրեանց ի վէգ եկին (յն. բարկացան), եւ արարին զայս. (՟Ա. Մակ. ՟Զ. 59։)


Վէմ, վիմաց

s.

stone;
rock;
— անկեան, corner stone, head-stone;
— շափիղայ, sapphire;
ի վիմէ ասր ստանալ, to squeeze oil from marble, to desire impossibilities.

· Calfa

NBHL (1)

Ընդ զոքանչի սրբոյ վիմին՝ զիս յարուսցես ա՛ջ հըզօրին։ Աշակերտաց գերագունին, սուրբ հաւատոյ անշարժ վիմին. (Յիսուս որդի.։)


Վէպ, վիպաց

s.

history, narration, tale, story, account;
romance;
poem, poetry.

· Calfa

NBHL (1)

Զհօրէ քոյին վէպ է՝ բանք նորին դանիէլ մեծին. (Գանձ.։)


Վիզ, վզի

s.

neck, crag;
— ամբառնալ, to become rebellious, proud, insubordinate.

· Calfa

NBHL (1)

Զօրեաց զվիզ ի վեր համբառնալ, եւ ի վեր հայել։ Զվիզն ի վայր արկեալ՝ ի ներքս դարձուցանելով ի բաժակսն։ Զվիզն այսր անդր շուրջ ածեալ՝ աչօք եւ ռընգամբք շուրջ լափլիզեն. (Փիլ. իմաստն. եւ Փիլ. տեսական.։)


Վիժած, աց

adj. s.

abortive;
abortion.

· Calfa

NBHL (2)

Իբրեւ զվիժած, որ ելանիցէ յարգանդէ մօր։ Լաւ է քան զնա վիժածն. (Թուոց. ՟Ժ՟Բ. 12։ Ժղ. ՟Զ. 3։)

Զօրէն ծանրաշարժ տաղտկալի ուրուք բնութեան վիժածս եւ անցս արտայայտել բոյսս. (Պիտ.։)


Վիժեմ, եցի

va. vn.

to have an abortion, a premature birth, to miscarry, to abort, to slink, to be brought to bed before time;
to flow, to run, to gush or spout out, to be shed, poured out.

· Calfa

NBHL (2)

Ոչ առաւելի յղութեամբ, քան եթէ ողորմելի վիժելով։ Եկին ի խառնակումն, եւ առանց օրինացն վիժեցին զիս ծնունդ։ Որջացեալ ի կայումն իշխանականիս՝ վիժէ եւ պատառէ զամենայն։ Ողորմութեամբ քո զամենայն չար սերմն պիղծ դիւացն վիժեա՛ (այսինքն տու՛ր վիժել). (Առ որս. ՟Ժ՟Դ։ Լմբ. իմ.։ Սկեւռ. աղ.։ Մարաթ.։)

Քարինս վիժելով, եւ զօրհներգօղսն հարեալ վիրաւորէին. (Սոկր. ՟Զ. 8։)


Վիհ, վհաց, վհից

s. adj.

abyss, gulf, chasm;
chaos;
hell, the bottomless pit;
grave, tomb;
great distance;
profound, deep;
անդնդախոր —ք ծովու, the depths of Ocean;
— թշուառութեան, depths of misery.

· Calfa


Վիճաբանեմ, եցի

vn.

cf. Վիճեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Յաղագս հօր ոչ ոք վիճաբանի։ Արդ կաճառք բանիցն յուզեալ՝ դարձեալ վիճաբանին. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 32։ Թէոդոր. մայրագ.։)


Վիճաբանիմ, եցայ

vn.

cf. Վիճեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Յաղագս հօր ոչ ոք վիճաբանի։ Արդ կաճառք բանիցն յուզեալ՝ դարձեալ վիճաբանին. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 32։ Թէոդոր. մայրագ.։)


Վիճաբանութիւն, ութեան

s.

dispute, debate, contest, strife, controversy, question, discussion.

· Calfa

NBHL (2)

Առաւել ի վիճաբանութենէն՝ ամբարտաւանութեան երեւումն։ Վիճաբանութիւն տան (այսինքն ընտանեաց) աստուածային գործոցն շփոթումն բերէ։ Կամէի անհաւան վիճաբանութեամբն (այսինքն դիմախօսութեամբ) զհարազատ սիրոյն ցուցանել զօրինակ. (Բրս. հց.։ Շ. ՟ա. պետ. ՟Խ՟Է։ Պիտ.։)

Աղբիւր վիճաբանութեան մեք գտաք, զոր քեզ պարտ է իսկ բժշկել. (Պղատ. օրին. ՟Գ։)


Վիճակաւորիմ, եցայ

vn.

to be chosen by lot, destined by fortune, to inherit.

· Calfa

NBHL (1)

Աշտանակն զաքարիա, իւղոյն բարեբաշխ բացատրութեամբ, գնդիցն վառելոց՝ ի ջահէ անտի զօրութեամբ անեկամտաբար վիճակաւորեալ. (Նար. ՟Ղ՟Գ։)


Վիճակաւորութիւն, ութեան

s.

share, inheritance, portion;
chance;
benefice, ecclesiastical dignity or state.

· Calfa

NBHL (1)

Աստանօր կենացս փոխարէն առցէ զվիճակաւորութիւն իւրաքանչիւր ոք (ի հանդերձեալն)։ Ժամ է մեզ արտադրել զքահանայական կարգս եւ վիճակաւորութիւն. (Դիոն. եկեղ.։)


Վիճիմ, եցայ

vn.

to dispute, to argue, to contest, to squabble, to wrangle, to discuss, to debate, to brawl, to quarrel, to attack, to fight.

· Calfa

NBHL (1)

Յորժամ վասն հօր վիճիցին, սկսանին ասել, մի աստուած հայր։ Ոչ հաւանեցաւ հրամանաց մերոց, այլ եւ վիճեցաւ, զանձն իւր անուանեալ քրիստոնեայ. (Սեբեր. ՟Դ։ Ճ. ՟Գ.։)


Վիճողաբար

adv.

cf. Վիճողապէս.

· Calfa

NBHL (1)

Որոց հարցանենն վիճողաբար զե՞րբ ծնանելն զորդի հօր, ի դէպ է ընդդէմ դնել, եւ ասել, ե՞րբ սկսաւ հուր զայրելն։ Կամ թէ զվիճողագոյնն ոք դիցէ։ Եթէ ոք վիճողագոյն կամիցի քննել զճառեալն. (Կիւրղ. գանձ.։)


Վիճումն, ման

s.

cf. Վէճ.

· Calfa

NBHL (1)

Ամենեցուն այս յայտ է առանց վիճման, զի փոքրն ի մեծէ օրհնի. (Ոսկ. եբր.։)


Վիմածին

adj.

producing stones;
produced by stone.

· Calfa

NBHL (2)

Որպէս Ծնօղ վիմի լեառն՝ ըստ տեսլեանն դանիէլի յօրինակ սուրբ աստուածածնի.

Լեառն վիմածին, աղբիւր յորդառատ։ Այսօր զաւակ յովակիմայ ետուր զլեառն վիմածին. (Շար.։)


Վիմարդ

adj.

cf. Վիմարդեան.

· Calfa


Վիմարդեայ

adj.

cf. Վիմարդեան.

· Calfa


Վիմարդեան

adj.

resembling a stone, stone-like, stony, stone.

· Calfa


Վիմափուլ

adj.

crushed under fallen rocks or stones.

· Calfa

NBHL (1)

Զոր եւ մրրիկ ծխոյ նմանեցուցանելով, զվիմափուլ. առ ի շարժմանէ՝ թեթեւ առ ի խոնաւուտ ժամանակի փոշւոյ՝ ըստ օրինակի ծախոյ յամպս ծառացելոյ. (Անյաղթ բարձր.։)


Վիշապաբար

adv.

like a dragon, furiously, fiercely.

· Calfa

NBHL (1)

Իբրեւ զվիշապ. հանգոյն վիշապաց. վիշապօրէն.


Փարթամութիւն, ութեան

s.

riches, opulence, abundance, wealth.

· Calfa

NBHL (3)

Որ յաղքատութեանն է փարթամութիւն, ի տկարութեանն զօրութիւն. (Առ որս. ՟Ժ՟Գ։)

Անդ ոչ ուրեք պետութիւն, եւ ո՛չ փարթամութիւն, կամ փառք, կամ զօրութիւն. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 42։)

Ըստ փարթամութեան գերունակութեան տարբերեալ. (Պղատ. օրին. ՟Դ։)


Փարումն, ման

s.

embrace, hug, clasp, fond pressure.

· Calfa

NBHL (1)

Աստանօր փարումն հոգւոյն սրբոյն՝ օրինակաւ խնկոց. (Յհ. իմ. եկեղ.։)


Փափագեմ, եցի

vn.

to desire, to wish, to long for, to want;
—է տեսանել զքեզ, he desires to see you.

· Calfa

NBHL (1)

Որում ցուցեր այսօր փափաքողին զվէրս մարմնոյդ։ Մայրն գոլով նորա, վայելչաբար յանձնէր զնա փափագողին։ Եւ ոչ շահավաճառ եղելոյ հանդիպել կարող է փափաքեցելումդ. (Շար.։ Ոսկ. յհ. ՟Բ. 39։ Ածաբ. մկրտ.։)