crunk, crunkle (of the crane).
· Calfa
Դաս դաս խորհրդոց հաւատուց, փողք եղեալք, զկռչաձայնն զաղաղակ բարձեալք, զարթուցանեն ի քնոյ. (Ագաթ.։)
cf. Կռփեմ.
· Calfa
Դատաւորեալքն կռփահարէին զայրիս եւ զորբս՝ ոչ խնդրելով զվրէժ իրաւանց նոցա։ Այպանելով երգիծանեն, կամ սաստիւ կռփահարեն. (Լմբ. մաղաք. եւ Լմբ. պտրգ.։)
cf. Կռուփ.
· Calfa
Ցուցեր զտանջանս քոյոց սրբիցն ի քո մատնեալ ի տանջանս կռփահարութեան. (Ագաթ.։)
cf. Կռփամարտ.
· Calfa
Ի տեսարանի աշխարհիս ո՛չ զոդւոցն ուսուցեալ հրահանգս, կամ զոլոմպիականն, զկռփամարտիկ. (Սարկ. քհ.։)
πυγμή pugnus, pugna. Բռնամարտիկ, եւ Բռնամարտութիւն. ազգ ըմբշամարտութեան՝ կռուփս տալով, կամ բռնցի եւ մուրցացի բախմամբ.
blow with a fist;
ill treatment, atrocious offence, wrong, injury.
· Calfa
Անձամբ անձինս կռփանս եւ դատապարտութիւն։ Զկռփանս անձին նախապատմեալ։ Ի կռփանս խղճմտութեան մատնիլ։ Եւ ոչ կռփանօք ստգտանացս զնա խոցոտիցեմ։ Կռփանս եւ ցաւք է խղճի մտացս. (Լմբ. պտրգ. եւ Լմբ. սղ.։)
"cf. Կռուփս հանեմ;
"
to vex, to plague, to use ill, to injure or affront contumeliously, to outrage;
— զաղքատս, to smite with the fist of wickedness;
to trample the poor under foot, to oppress.
· Calfa
Կռփէք զանաւագն։ Կռփեն զորբս։ Կռփէին զգլուխս աղքատաց։ Ի բարձրութիւն այնոցիկ, որք կռփեալք էին յիսրայէլի. (Ես. ՟Ծ՟Ը. 4։ Մաղ. ՟Գ. 5։ Ամովս. ՟Բ. 7։ Յուդթ. ՟Ժ՟Զ. 6։)
Ծանր բեռամբ տուժից նեղէր եւ կռփէր զնոսա։ Ի պատերազմի անդ՝ որ ընդ հայսն էր, կռփեալ լինէր. (Եկւս. Պտմ. ՟Ը. 15։ ՟Թ. 8։)
Ապտակեալ, կռփեալ, ձաղեալ։ Ձեռաց կռփողացն. (Խոսր. պտրգ.։ Նար. ՟Լ՟Զ։)
κολαφίζω, κονδυλίζω, τύπτω πυγμαῖς colaphis caedo, pugnis caedo, vel percutio κολάζω punio եւ այլն. Կռփօք հարկանել. կռուփս հանել. կռփահարել. բռնցի կամ մուրցացի տանջել՝ մանաւանդ զկառափն. ապտակել. խոշտանգել. նեղել. հարկանել. կատել. կծանել. խայթել. նախատել. թշնամանել. հարստահարել. մուշտա զարնիլ, գլխուն զարնել, մշտել, չարչրկել, ծեծել. (լծ. թ. խըրփալաամագ ).
who strikes with the fist;
who uses harshly.
· Calfa
Կռփիչ հանապազորդեան՝ գլխոյ գագաթան հպարտացեալ չարագործին շերտս այս տաշեցեալ. (Նար. ՟Ղ՟Բ։)
smarting, poignant, sharp, acute;
bitter, mournful, sorrowful, painful, woeful, sad;
painfully.
· Calfa
Զմանուկ տըղայդ քո զբաղձալին՝ այլ ո՛չ ողբաս կըսկըծագին. (Շ. մխիթ.։)
caustic, biting, very painful, vexatious.
· Calfa
Կսկծանօք կծանօղ, կամ կծեալ. մորմոքիչ. մորմոքելի.
biting, cutting, satiric, poignant, tart;
witty, sarcastic, mordacious, keen, venomous, taunting, virulent, grievous, harrowing;
բանք —ք, keen words, bickering, teazing, taunt, rub, wipe.
· Calfa
Եւ այս եւս կսկծելի (է՝ տեսանել զայլս փրկեալ, եւ անձն դատապարտեալ). (Իգն.։)
Բեռինս ծանրութեան աղի ի վերայ ողինն՝ դժուարակիրս եւ կսկծելիս՝ բարձեալ բերէր. (Երզն. լս.։)
to smart, to make smart, to cause pain;
to peck at, to bite, to taunt, to scoff;
— զսիրտ, to break a persons heart, to grieve most deeply, to wound, to rend, to harrow;
— զոք բանիւք, to nettle, to sting, to pique one with taunting or satirical words.
· Calfa
Որպէս մանանիխ լեալ կսկծեցուսցէ. (Եփր. աւետար.։)
Ոչ ողոքել միշտ, այլ եւ կսկծեցուցանել զաշակերտեալսն. (Շ. մտթ.։)
δάκνω, δακνάζω, ὐπονύσσω mordeo, pungo, stimulos subdo, vellico, affligo καταψάω defrico. Տալ կսկիծ մարմնոյ կամ սրտի. կծանել. կիզուլ. խայթել. մորմոքեցուցանել. կիզուլ. խայթել. մորմոքեցուցանել. զկծեցուցանել. կսկծցընել, խշխշցընել, կճել, էրել, տաղել.
to be in pain, in sorrow or affliction;
to grieve, to take to heart, to mourn for, to feel very sorry, to be too much vexed;
to repine at.
· Calfa
Վասն առաջին ընդարձակութեանն իւրեանց եւ լիութեանն պատմեալ ծանուցանէր նոցա, զի առաւել եւս կսկծիցին. (Նչ. եզեկ.։)
testator.
· Calfa
Կտակագիրք կամօք իւրեանց գրեն, եւ կամօք դարձեալ լուծանեն. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Գ։)
heir;
heiress.
· Calfa
Կտակն դարձեալ կէս զկտակագրին ունի (բան), եւ կէս զկտակառուացն. (Ոսկ. եբր.։)
δεχόμενος susceptor. Առօղ զգրեալսն ի կտակի. այսինքն ժառանգն.
Testament;
Հին՝ Նոր —, the Old, the New-.
· Calfa
Կա՛մ ազգս այս ասի՝ նոր կտակարանս՝ մի՛ անցցէ, մինչեւ եկեսէ աւետիսն խոստացեալ. (Մեկն. ղկ.։)
cf. Կտաւեայ;
շապիկ —, linen shirt;
—ք, linen.
· Calfa
Պետրոս զանօթն կտաւի իջեալ տեսանէր. (Խոսր.։)
piece of linen, rag, cloth;
swathing linen.
· Calfa
Թագաւորն յիսուս զկտաւոտեակն զմարդկութիւն (յն. զմարդկութեան) սփածեալ՝ բժշկէր զհիւանդն. (Կոչ. ՟Ժ՟Բ։)
Պատեալ ի կտաւոտեակս՝ ի մսուր անբանից. (Ոսկիփոր.։)
small grain.
· Calfa
ԿՏԻԿ. Կուտ փոքրիկ կամ հատեալ ընդ մէջ. հատ. հատիկ. ունդ. սերմն.
fury, frenzy;
erotic madness;
tickling, titillation;
rutting.
· Calfa
ԿՏՂԱՆՔ կամ ԿՏՂՈՒՑՔ. Խատղանք. խլրտմունք. մարմաջումն եւ կատաղութիւն, կամ անղկիտանալն ի ցանկութիւնիս.
to become furious, to give up to a frantic transport;
to become mad with love, passionate, frenzied with desire or lust;
to tickle, to titillate;
to be in rutting, in pruriency.
· Calfa
Երիտասարդ մոլեգնեալ կտղեալ ի մարմնոյ ցանկութիւնս։ Մոլեցին կտղիցին եւ աւելի քան զդէպն ջեռնուցուն։ Այնպէս մոլիմք եւ կտղմիմք, զի ո՛չ թէ մոլիցիմք՝ իմանամք։ Յորժամ համարի զգաստանալ, յայնժամ առաւել մոլի եւ կտղի. (Ոսկ. կող. ՟Ժ՟Բ։ Ոսկ. ՟ա. տիմ. ՟Բ։ Ոսկ. եբր. ՟Ի՟Գ։ Ոսկ. մ. ՟Գ. 4։)
βακχεύομαι, γαργαλίζομαι, παραπαίω, μαίνομαι bacchor, desipio, insanio. Կատաղիլ. մոլիլ, մոլեգնիլ՝ մանաւանդ ի ցանկութիւս մարմնոյ. անկղիտանալ. եւ Խտտղիլ. գրի եւ ԿՏՂՄԻԼ.
cut, cut out;
— լինել ի միմեանց, to be disunited, at variance.
· Calfa
Արմատ Կտրելոյ. որպէս Կտրեալ, կամ հատուկտիր. Միջկտուր. ընդհատ.
Լուեալ զլքումն զօրացն հայոց ... եւ զայլոցն եւս շեշտակի կտուրն ի միմեանց լինել. (Յհ. կթ.։)
Գարունն միջակ, եւ կտուր, եւ անձրեւային. թերեւս իբր հատեալ ի ցրտոյ. (Տօմար.։)
Եղեն կտուրք հօտիցն ի կարմելոս։ Եւ էին կտուրք աբեսողոմայ։ Կտուրք են ծառայի քում։ Երթեալ ի կտուրս խաշանց։ Զպտուղ կտրոց խաշանց քոց տացես նոցա (այսինքն զմասն բրդոյ)։ Ի կտրոց խաշանց իմոց ջեռան թիկունք նոցա. (՟Ա. ՟Թագ. ՟Ի՟Ե. 2։ ՟Բ. Թագ. ՟Ժ՟Գ. 23։ Ծն. ՟Լ՟Ա. 19։ ՟Լ՟Ը. 12։ Օր ՟Ժ՟Ը. 4. Յոբ. ՟Լ՟Ա. 20։)
ԿՏՈՒՐՔ, կտրոց. գ. κουρά tonsura. Կտրումն բրդոյ խաշանց եւ Կտրեալ բուրդն. ոչխար խուզելը, եւ խուզած բուրդը.
cruel torment, torture, rack;
biting calunny, stinging outrage or insult, outrageous sarcasm.
· Calfa
Ի դառն կտտանաց։ Բախմունս կամ զբոհմունս կտտանաց։ Սաստիկ եւ դառն կտտանօք։ Ի կտտանս դատապարտութեան (մահու) զնա դաւեալ. (Յհ. կթ.։)
to torture, to excruciate, to tear, to lacerate, to set on the rack, to torment atrociously;
to abuse, to harass, to ill-treat, to vex, to outrage;
to play on, to touch;
to ring;
— զդաշնակ, to play on the piano;
կտտած գինի, soured wine.
· Calfa
Յամենեցունց ստգտգեալ (տպ. կտկտեալ), եւ նշաւակ երեւեալ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 9։)
cut, cutting, incision;
cut, shape, fashion;
cut out.
· Calfa
τομή sectio, sectura, segmen. Կտրուած. հատուած. կտուր տեղին կտրեալ, եւ ձեւն.
to cut up, to cut or tear in pieces
· Calfa
Զմարմինդ քո մաշեալ, եւ յօշյօշ կտրատեալ։ Կտրատեցան ամենայն մարմինք նորա. (Ճ. ՟Ա.։)
to cut, to cut off, to lop, to cut down;
to divide, to separate;
to take away, to discontinue, to retrench;
to shear sheep;
to cut hair;
to castrate, to geld;
— ընդ մէջ or յերկուս, to divide in halves;
— ի չորս մասունս, to cut in quarters, to quarter;
— զանդամս մարմնոյ, to cut off, to amputate, to maim, to mutilate.
· Calfa
Կտրել զծայրս ձեռաց եւ ոտից. զգրատս ի միջոյ մինչեւ ցեզր։ զլեզուն. զծառ. զուռ որթոյ. զմանուկն կամ զծառայն ընդ մէջ. զյղիս։ կտրեալ օդն՝ վաղվաղակի յինքն կարկատեցաւ, եւ այլն։
կտրել զփրկութեանն վստահութիւն, զյուսոյն փրկանակ։ Արկարութիւն յուսոյն կարեցեալ։ Կտրեսցի լար, կամ ապաւանդակին պարան։ Առ սովորութեանն կտրիլ։ Զդաշն կործանողին կտրեցի. (Նար.։)
Կտրեալ զնա ի զօրաց իւրոց՝ փախստական արար։ Ի մէջ անցեալ կտրեաց զքրմապետն, եւ փախստական տարաւ. (Զենոբ.։)
Որ կտրէ զվարձս մշակին, որ է քահանայն, ընդ մարդասպանսն համարեալ է։ Ժողովուրդն զպտուղ քահանային մի՛ կտրեսցէ. (Ոսկիփոր.։)
Ո՞վ կտրէ զիս. եւ զի ոչ կամէի աշխարհականի (տալ) կտրել. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)
Պղնձախառն էր քո ոսկին, եւ կտրեալք՝ գահեկանքն. (Բրս. վաշխ.։)
ԿՏՐԵԱԼ (դրամ). Կտրելով պակասեալ՝ խարդախեալ. παρακεκόμμενος adulterinus.
knife;
scissors;
— դահեկանաց, clippings, shearings of coins, sizel.
· Calfa
Կտրոցն ձեւիչ ստուգեալ. (Երզն. քեր.։)
Անձամբ անձին զկտրոցն տալ՝ զհերսդ յապաւել. (Լմբ. պտրգ.։)
Հայր սուրբ, ա՛ռ յինէն զկարոցս։ Առ զկտրոցն, եւ յապաւեալ զհերսն՝ զգեցոյց նմա զձեւ խոնարհութեան. (Ժող. հռոմկլ.։)
cut, cropping, part cut off, cutting, chip, splinter;
''coupon'', dividend-warrant;
abscissa.
· Calfa
Կտրօն փայտի դիպեալ ի սիրտն՝ էանց ընդ լեարդն, եւ անդէն մեռաւ. (Մամիկ.։)
beaked;
— մուրճ, mat-tock.
· Calfa
Կտցաւոր մրճօք փորեալ զհիմունս. (Խոր. Գ. 28։)
to be enticed to evil;
to be impelled by evil.
· Calfa
ԿՐԱԲԵՐԻԼ. Կրեալ բերիլ. վարիլ.
calcination.
· Calfa
Յօրինակեալ քարագործ աւազամած կրագործութեամբ. (Արծր. ՟Դ. 11։)
carrying fire;
igneous;
ardent, fiery.
· Calfa
Իջուցեալ կրակաբեր անձրեւս. (Ագաթ.։)
burning embers, live-coal.
· Calfa
Կրակամոխիր շաղախեալ գազախով արկին ի քիթսն. (Ճ. ՟Զ.։)
passive.
· Calfa
Տնօրինեալքն ի տեառնէ ի մարդիկ յերկուս բաժանին, ի կրական եւ ի ներգործական. կրականքն են, եւ այլն. (Խոսրովիկ.։)
παθητός patibilis παθητικός passivus. Ներքոյ անկեալ կրից. կրօղ. ախտաւոր. եւ Նշանակ կրից.
s. pl. fires;
Fire-god of the Ghebres.
· Calfa
Սպանեցէք զայնպիսի ճոխ կրականի։ Այն կրականոյն անվնաս պահեալ էր զմեզ. (Փարպ.։)
fire-worship.
· Calfa
Ընդդէմ պատերազմեալ պարսկական կրակապաշտութեանն. (Ասող. ՟Գ. 2։)
fire-lighting.
· Calfa
Տաղ կրակաւառի. (Քրիստոս փառաց թագաւորն այսօր եկեալ յընծայումն. Գանձ.։)
fire-temple.
· Calfa
Զկրակատունսն այրէին։ Աւերեալ էր նորա զկրակատունսն այրէին։ Աւերեալ էր նորա զկակատուն մի։ Մտի ի կրակատունն ձեր. (Եղիշ. ՟Գ. ՟Է. ՟Ը։)
fire-place, hearth, heart-stone;
brazier, chafing-dish or chafing-pan;
stove, furnace;
chimney;
fire-temple.
· Calfa
Ի կրակարանաց զաղահումն յափշտակեալք ուտէին. (Յհ. կթ.։)
մտի ի կրակատունն ձեր, եւ կրակարանն լի հրով բորբոքեալ այրէր. (Եղիշ. ՟Ը։)
Աներեւոյթ կրակարան տապոյ բորբոքմամբ մեծաւ անզովանալի. (Նար. ՟Ի՟Զ։)
πυρεία, πυρία igniarium, receptaculum ignis, acerva, focus. Անօթ ընդունարան կրակի. վառարան, եւ կասկարայ նորա. կրակի աման. մանղալ.
fire-place, brazier;
burning or live coals;
wood fire.
· Calfa
Միոյ ճրագի, եւ կրակետեղ, եւ ամենեցուն այսպիսեացս յամենեսին բաւել կարացեալ. (Բրս. հց. ՟Լ՟Ա. (գրեալ էր, կրակատեղ։))
ἁνθρακία κειμένη carbonum congeries, prunae. Տեղի կրակի. եւ Կրակ լուցեալ. Խարոյկ. օճախ կամ վառած կրակ.
plastered with lime.
· Calfa
Կրով մածուցեալ. քիրէճով կամ ալլիով փակուցած, կամ փակցընելով
Կազմեալ կրամած քարիւ. (Ճ. ՟Ը.։)
Խճեալք, եւ կրամած շաղախեալք. (Տօնակ.։)
burnt by chalk.
· Calfa
Առ ի մերկանալոյ զհանդերձս կրայրեաց լինելով. (Պիտառ.։)
strongly built;
lime, cement.
· Calfa
Կրով շաղախեալ, շաղեալ. կրամած. կրակապ.
Անտաշ վիմօք կրաշաղախ ձուլեալ։ Կրաշաղախ (կամ կրաշաղաղ) որմով շինէ։ Կրաշաղախ ջիմօք. (Ուռպ.։)