cf. Մոլախոտիմ.
· Calfa
Մոլախոտեալ, եւ անտառախիտ լեալ։ Յանգործութենէ մշակացն մոլախոտէ (կամ մոլախինդ բուսեալ). (Սարգ. յկ. ՟Ե. եւ ՟Դ։)
ՄՈԼԱԽՈՏԵՄ ՄՈԼԱԽՈՏԻՄ. χορταμανέω gramine luxurio իսկ Մոլախոտեալն՝ ըստ յն. մոլեալ, մոլեգին. Մոլաբոյս լինել անպիտան խոտովք. մոլեգնաբար ուռճանալ վատթար խոտոց.
cruelly jealous, eaten up by envy;
fanatic.
· Calfa
Մոլեալ նախանձու. ունօղ զնախանձ մոլեգին.
to lose one's senses, to go mad;
to be in a passion, enraged;
to be extravagantly fond of, to fall violently in love with, to be passionately in love;
— զհետ, to bend one's whole soul to, to apply oneself entirely to, to dote upon, to be destracted with;
մոլիս, պաւ՛ղէ, Paul, thou art beside thyself.
· Calfa
Կամ թէ ուրախ եղեալ՝ մոլին, կամ թէ մարգարէանան՝ ստութիւն։ Արբցեն եւ քամեսցեն, եւ մոլեսցին յերեսաց սրոյն։ Մոլեցարո՛ւք, սո՛ւգ առէք։ Ասեն ցնա, մոլիս։ Շահս բազումս տայր տերանց իւրեանց մոլելովն (իբր խօսելով զըղձութիւնս)։ Մոլեալ ի վերայ նոցա՝ հալածէի։ Մոլիս պօ՛ղէ ... ո՛չ մոլիմ քաջդ փեստոս։ Ո՞չ ասիցեն, եթէ զի մոլիքդ.եւ այլն։
Դեւ ունի, եւ մոլի՛։ Մոլեալք ի դիւաց. (Ճ. ՟Գ.։ Իգն.։)
Մոլին մարդիկ. եւ եթէ տեսանեն զոք՝ որ ոչ մոլի, ասեն՝ թէ դու մոլիս. վասն զի ոչ եղեւ նման նոցա։ Ելեալ էր յաշխարհէ, եւ մոլէր դարձեալ ի կին իւր. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Ա. եւ ՟Ը։)
strayed, erred;
missed, mislaid, lost;
cf. Մոլար;
out of the way.
· Calfa
πλάνης, πλάνος erraticus, erro, erroneus, errans. որպէս թէ ոլորեալ եւ խոտորեալ. Մոլորեալ. թիւրեալ. մոլար. սխալեալ. թափառեալ. ոլոր մոլոր, ծուռ.
fury, rage, mania, frenzy, madness, folly;
violent passion;
transport, enthusiasm;
*vice, bad habit.
· Calfa
Ձեւանայր մոլութիւն, եւ լծեալ էշ եւ արջառ՝ իբր թէ արօրադրել ձեւով մոլութեան։ Յաղագս հերակլի մոլութեանն։ Հասուցանէ նմա մոլութիւն, եւ նա մոլեալ՝ սպան զզաւակսն. (Նոննոս.։)
Գեղեցիկ եւ չափաւոր մոլութեամբ (կամ մոլորութեամբ) յայսոսիկ մոլեալ եւ զակատեալ. (Խոր. ՟Ա. 1։)
to inhale ashes, to be suffocated with ashes.
· Calfa
Մոխրաշունչ եղեալ (կամ եղեր) քացախ ընկալեալ հոգիաշունչ ռընգամբդ. (Շար.։)
wax, bee's wax;
wax-candle, wax-light, taper;
սպեղանի ի —ոյ, cerate, medicated wax;
— ճարպական, stearine candle;
cf. Ճրագ.
· Calfa
Եղեւ սիրտ իմ որպէս մոմ հալեալ։ Որպէս հալի մոմ առաջի հրոյ. (եւ այլն. Սղ. ՟Կ՟Ա. 15։ ՟Կ՟Է. 2։ Ես. ՟Կ՟Դ. 1։ Միք. ՟Ա. 4։ Յուդթ. ՟Ժ՟Զ. 18։)
candlestick.
· Calfa
λυχνία candelabrum. որ եւ ՄՈՄԱԿԱԼ. գրի եւ Մոմեղընկալ. Աշտանակ՝ որ ի վեր կալեալ ունի զմոմեղինակալն. ճրագարան. բազմակ. բազմակալ.
stay, support, prop, jamb, pillar, pilaster, stanchion, buttress;
— դնել, to prop, to support, to shore up;
— լարակալ, cf. Էշ.
· Calfa
ὐποστήριγμα, ἁντιστήριγμα sustentaculum, fulcimen, fulcimentum;
fulcrum, firmamentum . Նեցուկ. յեցուկ. հաստարան. ամրութիւն ի ներքոյ կողմանէ՝ կամ առ ի կողմանէ. պայագ, տիրսէք (իսկ էմուտ , հաստատութիւն, եւ մէթիյն, հաստատուն. որպէս եւ իւմիյտ, ումուտ, յոյս) Արար սողոմոն զծովն, եւ զմոյթսն։ Նեցուկ ի ներքոյ նորա, երկու կարգ մութից ձուլեալք։ Արար արքայ զփայտսն անտաշս՝ մոյթս տանն տեառն, եւ տանն արքայի։ Կործանեսցին մոյթքն եգիպտացւոց, եւ իջցէ հպարտութիւն զօրութեան նորա. (՟Գ. Թագ. ՟Բ. 35։ ՟Է. 24։ ՟Ժ. 12։ Եզեկ. լ. 6։)
den, lair;
cf. Մոր;
cf. Մորենի.
· Calfa
Իբրեւ զառիւծ ի մորոյ իւրմէ ելեալ. (Յհ. կթ.։)
noisy, clamorous, resounding.
· Calfa
Այլեւ լեալ լինին մռնչողական շարժմունք՝ շարժելով զերկիր ժահահոտութեամբ. (Արիստ. աշխ.։)
to get foggy, to be hazy, cloudy.
· Calfa
Խաւարեալ է ակն, մթացեալ մառախլեալ է մարմինն. (Մծբ. ՟Ժ՟Թ։)
administrator, manager;
steward, provider, victualler;
dispenser, distributor;
— վանից, cellarer.
· Calfa
Որք ի սկզբանէ ականատեսք եւ մատակարարք լեալ էին բանին. (Եւս. պտմ. ՟Գ։ 4։)
writer, author, bibliographer;
book, writing;
cf. Մատենագրական;
ընտիր —, classic author;
յոռի —, sorry writer, scrawler, scribbler;
—ք, men of letters, the literati.
· Calfa
Բազում ազգաց լեալ մատենագիրխ, մեք զյունացն միայն յիշեցաք զպատմագիրս. (Խոր. ՟Ա. 2։)
prophecy;
the book of the prophets.
· Calfa
Մարգարէութիւն իմն յոչ կամաց լեալ նմա առաջիկայ դիպուածն իւր. իբր չար գուշակութիւն. (Խոր. ՟Ա. 23։)
prophetess.
· Calfa
Էր կաղնի մի սրբազանեալ զեւսի, եւ ի նմա էր դիւթարան կանանց մարգարէուհեաց ... փչումն ընկալեալ մարգարէուհեացն ի շնչմանէ դիւացն. (Նոննոս.։)
bright as a pearl.
· Calfa
Փայլեալ կամ փայլուն որպէս զմարգարիտ. մաքրափայլ.
chimera, bug hear, hobgoblin, ghost.
· Calfa
Մարդագայլ է ո՛րդեակ արտաքոյ. եւ ելեալ մանկանն՝ ետես զծեր ոմն կորացեալ՝ շրջեալ աչօք, եւ կարծեցեալ մարդագայլ. (Մխ. առակ. ՟Ճ՟Հ՟Թ։)
man-devouring, eager for human flesh.
· Calfa
Խանձեալ՝ խազեալ՝ մոլեալ ուտել զմարմինս մարդկան. մարդածախ. մարդակեր.
insinuating, fawning, flattering, striving for favour, servile.
· Calfa
Զի՞նչ է մարդահաճոյն. մարդահաճոյ՝ որ առ կամս ուրուք մարդոյ զհաճոյս նորա արասցէ, թէպէտեւ անարգանաց արժանի լեալն։ Որ ի՛ւր հաճոյ է, մարդահաճոյ է. քանզի եւ ինքն մարդ՝ իւրաքանչիւր ոք. (Բրս. հց.։)
minotaur, bucentaur.
· Calfa
Առասպելեալ խառնուրդ մարդոյ եւ ցլու. ձիացուլ.
dignity, office or post of kislar-agasi.
· Calfa
Տան զնա ի ձեռս իշխանին մարդպետութեան, որում անուն իւր՝ հայր կոչէր։ Որ ունէր զպատիւն մեծի մարդպետութեանն՝ այր ներքինի։ Եւ էր մարդպետն հայր՝ այր չար, ելանէր շրջէր ընդ մարդպետութիւնն իւր. ապա եկն էջ հայր մարդպետ ի գաւառն տարոնոյ ընդ իւր գեօղսն տեսանել։ Այս գործակալութիւն եւ մարդպետութիւն, որում հայրն կոչէին, ներքինեաց գործ լեալ էր ի բնէ ժամանակաց ի թագաւորութեանն արշակունւոյ. (Բուզ. ՟Գ. 17. 18։ ՟Դ. 13։ ՟Ե. 7։)
hydra.
· Calfa
Յաղագս հիւդրասայ. առասպելեալ եղեւ գազան ինչ։ Հիւդրա, որ է օձ յիսնագլուխ, կամ իննագլուխ, զոր սպան հերակլէս. (Նոննոս.։)
to found magnificently.
· Calfa
Փայլեալ ըստ հիմանն. որոյ շքեղ է հիմն.
Քեւ չափ բնակցութեամբ հիմնափայլեցեր զպանծալի եւ զփայլեալ զփառս տանս այս. (Շար.։)
clothed with flesh, incarnate;
corporeal, bodily, mortal.
· Calfa
Որ զմարմնով եւ զարեամբ արհամարհէր (դեւն), ի մարմնազգեաց մարդոյ (յանտոնէ) փախստեայ լեալ կործանէր. (Աթ. անտ.)
cf. Մարմնազգած.
· Calfa
Որ զմարմնով եւ զարեամբ արհամարհէր (դեւն), ի մարմնազգեաց մարդոյ (յանտոնէ) փախստեայ լեալ կործանէր. (Աթ. անտ.)
cf. Մարմնազգած.
· Calfa
Որ զմարմնով եւ զարեամբ արհամարհէր (դեւն), ի մարմնազգեաց մարդոյ (յանտոնէ) փախստեայ լեալ կործանէր. (Աթ. անտ.)
cf. Մարմնազգած.
· Calfa
Որ զմարմնով եւ զարեամբ արհամարհէր (դեւն), ի մարմնազգեաց մարդոյ (յանտոնէ) փախստեայ լեալ կործանէր. (Աթ. անտ.)
fleshy, corpulent, fat, plump.
· Calfa
εὕσαρκος carnosus, corpulentus, opimus. Առաւելեալ մարմնով կամ մսով. գէր. պարարտ. մսոտ, գիրուկ.
of the same age, coetaneous.
· Calfa
Գրեթէ համատիք նորին լեալ՝ որդիս ծնանէին. (Եւս. քր. ՟Ա։)
credit, honour, repute;
renown, fame, reputation, name, glory, celebrity;
news, intelligence, rumour, report, tidings;
արագաթեւ —, flying report, swift, speedy renown;
— բարեաց, good repute;
յեղակարծ, սուտ, չար —, strange, false, ill news;
— մեծ ստանալ, to win a great reputation;
վնասել անձին —ոյ, to damage one's reputation;
աղարտել զ— իւր, to tarnish one's renown;
կորուսանել զ—ն, to get an ill name;
չունել զ—, to be unknown, of no reputation or renown;
աղարտել զ— ուրուք, to blacken or ruin the reputation of;
—ի հարկանիլ, to become public, to divulge;
to become famous, renowned, celebrated, far-famed, to be in vogue, request or fashion;
ձախողակի — հանել or ընթացուցանել զումեքէ, to spread abroad an evil report about one;
— հանել, տարածել, to raise, sow or spread the news;
— ընթանայ, it is said that;
the story runs;
ելանէր, հնչէր, տարածէր, ի դուրս յաճախէր —, the report spread;
— քաջութեանն ընդ ամենայն կողմանս ընթանայր, the fame of his courage spread every where;
եւ ել — զնմանէ ընդ ամենայն կողմանս գաւառին, and there went out the fame of him through all the region round about;
—ի հարեալ է խաղս, this play is very popular;
cf. Շռինդ.
· Calfa
Զինէն համբաւ ելեալ է. (Ճ. ՟Ա.։)
patience, suffering;
hope, expectation, confidence;
time, delay;
տանել համբերութեամբ, to be patient, to bear with patience;
կորուսանել զ—, to lose one's patience, to grow impatient;
տալ կորուսանել զ—, to put quite out of patience;
cf. Թոյլ.
· Calfa
Առաքինութիւն զառաքինութեամբ առաւելեալ գտանի. իսկ համբերութիւն քան զամենայն. (Վանակ. յոբ.։)
cf. Համրիմ.
· Calfa
Համրանամ սի՛րելիք, յորժմա յանդիման ինձ նկատեմ ղլեալ իրսն հերովդի. (Բաբիղ. ի յհ. մկ.։)
whole, total, entire, universal;
all, entirely, totally, wholly;
ընդ — աշխարհ, throughout the world;
— կալ ի վերայ, understand perfectly, to know to the bottom, to penetrate deeply, to pierce to the inmost parts.
· Calfa
Համօրէն տեղեկութեամբ։ Զհամօրէն բարեկամութիւն ընդ յոյնս կալեալ. (Սարգ. յկ. ՟Դ։ Մխ. երեմ.։)
paternal;
native, natal;
— ժառանգութիւն, patrimony;
— գաւառ, աշխարհ, երկիր, cf. Հայրենիք.
· Calfa
Ելանել նմա ի հայրենեաց իւրոց։ Արդ ելեալ աբրահամ ի հայրենեաց իւրոց. (Ագաթ.։)
the article required, thing asked for;
առնել զ—ն, to hear, to hearken to the prayer of;
ընդունել զ—ն, to obtain by dint of entreaty.
· Calfa
Ոչ անունկնդիր լեալ՝ ընդունի զհայցելին. (Արծր. ՟Դ. 10։)
the asking;
exaction;
proof.
· Calfa
Մատուցեալ աստուծոյ զաղօթիցն հայցումն։ Յայն յանգէ զհայցումն։ Զհայցումն ի նմանէ ընկալեալ. (Խոսր. ժմ. եւ Խոսր. պտրգ.։)
as, like, after the manner of;
almost, nearly;
cf. Հանգունակ.
· Calfa
Ուսք ձուլեալք հանգոյն մարդոյ. (՟Գ. Թագ. ՟Է. 3։)
to prepare oneself, to get ready, to be in readiness, to set about, to fall to, to be about to, on the point of, going to;
to dress, to put on one's clothes, to clothe oneself;
— ի չու, to get ready or prepare for a journey;
—ձեալ էր դարձ առնել ի տուն, he was ready to return, or was on the point of returning home.
· Calfa
Հանդերձեալ ասի՝ որ լինելոցն է, չեւ եւս լեալն։ Վասն զի ակնկալութեամբ սպասեմք առնուլ զառաջիկայն, հանդերձեալ կոչեմք. (Խոսր.։)
to plait, to ruffle, to fold;
to turn in or up, to roll or wrap up.
· Calfa
Վարշամակ ծալեալ։ Նափորտ ծալեալ. (Յհ. ՟Ի. 7։ Շ. խոստով.։ Փարպ.։)
burrowing;
— առնել, to drive into a hole;
to cause to dwell in caverns;
— լինել, to enter a hole.
· Calfa
Ծակումուտ լեռնակեցիկ ելեալ. (Խոր. ՟Բ. 89։)
hair-band or ribbon.
· Calfa
Կապ որ կալեալ ունի զծամս, որպէս ծոպ եւ վերջք ոսկեթել, չարիւք մարգարտաց կամ ոսկւոյ եւ արծաթոյ. Ծամկապ, մազկապ. ... յն. պէսպէս. ἑμπλοκή torques (հիւսք). եւ κάθεμα monile (մանեակ). եւ περίθεσις circumpositio (քայռ). տե՛ս (Ել. ՟Լ՟Ե. 22։ Ես. ՟Գ. 19։ ՟Ա. Պետ. ՟Գ. 3։ Որպէս եւ Ոսկ. յհ. ՟Ա. 17). κόμη coma (ծամք)։ եւ (Ոսկ. եփես. ՟Ի.)
end, extremity;
border edge;
summit, head, top, point;
the utmost pitch, the highest degree;
over-measure, excess;
— ի —, from beginning to end, from one extremity to the other;
to the full;
punctually;
քաղել զսաղմոսն — ի —, to recite the whole psalter;
ի ծայրն հասանել, to reach or attain the maximum;
—իւք աչաց, glancing slily at;
—իւք ականջաց լսել, to listen furtiyely, to eavesdrop;
cf. Ծագ.
· Calfa
տարերք որակութեամբ ծայրիցն իբրեւ շաղկապաւ յօդեալ ունին զմիմեանս։ Ի ծայրս իմաստասիրութեան ելեալ։ Գլուխ եւ ծայր է ամենայն պատուոյ. (Երզն. մտթ.։)
blunted, pointless;
cut off, mutilated, maimed, mangled;
— առնել, to blunt, to render pointless;
to cut off the extremities, to mutilate, to maim, to mangle;
to lop off;
to retrench, to curtail, to abridge.
· Calfa
Ծայրակտուր լեալ. (Նիւս. երգ.։)
heavy, weighty;
massive, voluminous, great;
difficult, bard, onerous, laborious;
disagreeable, troublesome, importunate;
grievous, serious, preponderating;
sluggish, tardy, dull;
hard (of hearing);
strong, rank;
grave;
— քուն, deep sleep;
— կերակուր, indigestible food;
— շունչ, bad breath;
— հարուած, violent blow;
— կին, woman with child;
ծանունս սխալել, to be greatly mistaken;
ծանունս լսել, to give no ear, to pretend not to hear;
— թուիլ, to take ill, to be displeased, angry, enraged;
մի ինչ — թուեսցի քեզ, do not take it ill, do not be displeased;
— է քեզ բանգ այդ, the thing is above your ability;
— է ինձ, that is a heavy sacrifice for me;
թողէք զ— օրինացն, yon have omitted the weightier matters of the law;
heavily;
grievously;
deeply;
vigorously;
seriously;
painfully.
· Calfa
βαρύς gravis. Առաւելեալն կշռութեամբ. վասն որոյ դժուարաբառնալի, եւ վայրաբեր. դժուարաշարժ. հանդարտ. դանդաղ. անտանելի. անհնարին. դժուարին, դժկամակելի. անհաճոյ. խիստ. դժնդակ. եւ Սաստիկ. շատ. բազում, եւ այլն. ծանտր. աղըր. չեթին, կիւճ, եւ այլն.
knowledge;
notion;
information;
acquaintance, familiarity, friendship;
note, annotation, notice, explanation;
—ս առնել յաւելուլ, to annotate, to comment on.
· Calfa
Յառաջ քան զմարմնոյդ՝ զհոգւոյդ ընկալեալ զծանօթութիւն. (Խոր. ՟Ա. 1։)