Definitions containing the research թ : 10000 results

Իւղագործ, աց

s.

perfumer;
cf. Իւղարար.

· Calfa


Իւղալի

cf. Իւղալիր.

· Calfa

NBHL (1)

ԻՒՂԱԼԻ ԻՒՂԱԼԻՐ ԻՒՂԱԼԻՑ. Իւղով անուշիւ լի. Ձիթով լի.


Իւղալիր

adj.

oily, oleaginous, unctuous, fat, greasy

· Calfa

NBHL (1)

ԻՒՂԱԼԻ ԻՒՂԱԼԻՐ ԻՒՂԱԼԻՑ. Իւղով անուշիւ լի. Ձիթով լի.


Իւղալից

cf. Իւղալիր.

· Calfa

NBHL (1)

ԻՒՂԱԼԻ ԻՒՂԱԼԻՐ ԻՒՂԱԼԻՑ. Իւղով անուշիւ լի. Ձիթով լի.


Իւղարան, աց

s.

pot, or vase for ointment;
the vase for holy oil;
place for anointing;
oil factory.

· Calfa

NBHL (2)

ընդունարան իւղոյն անուշութեան կամ օծման. նմանութեամբ Մայր Քրիստոսի Օծելոյն օծելոց.

Իւղարան օծելութեան քրիստոսական անունադրութեան. (Նար. կուս.։)


Իւղարկեմ, եցի

va.

to oil, to anoint, to grease.

· Calfa

NBHL (2)

(Ագաթ.։)

Իւղարկեալք է անուն քո. լինի եւ երկու բառ, իւղ արկեալ, այսինքն թափեալ կամ հեղեալ։


Իւղեմ, եցի

va.

cf. Իւղարկեմ.

· Calfa

NBHL (2)

Զթշուառացեալս գլուխ՝ գթութեանդ օծմամբ իւղեսցես։ Ոչ ահա մելքիսեդեկ ի վերնոց անտի հրեշտակաց ի պտղոց տեղւոյն իւղեցաւ. (Նար. ՟Ղ՟Գ։)

χρίω, ἁλείφω ungo Իւղ ի վերայ արկանելով օծանել (իրօք կամ նմանութեամբ). եղ քսել, եղոտել, օծել.


Իւղեփեաց, եփեցաց

s.

perfumer.

· Calfa


Իւղիկ

s.

a little oil.

· Calfa

NBHL (1)

Դոյզն եւ չափաւոր իւղ. ձէթ.


Իւր, եանց, եամբք

s.

himself.

· Calfa

NBHL (9)

Տեառն իւրոյ։ Տեառն իւրում։ Ի տեառնէ կամ ի ծառայէ իւրմէ։ Տէր ի տաճար սուրբ իւրում, տէր յերկինս յաթոռ իւրում (իբր ի տաճարի, աթոռի)։ Իւրով պաշտաման զինուն։ Ծառայից իւրոց։ Զծառայս իւր։ աշակերտօքն իւրովք.եւ այլն։

իւրով անձամբ առնէր զյաղթութիւն. (Խոր. ՟Բ. 79։)

Ի չափու իւրում ընթացից (այսինքն իւրոց). (Նար. ղ. ՟Խ՟Ը։)

Նշան տեսողաց զնա իւրում քաջութեան (այսինքն իւրոյ)։ Թողու զթագաւորութիւնն արտաշրի որդւոյ իւրոյ (այսինքն իւրում). (Յհ. կթ.։)

Իւրէ էութեանն զներհակս ոչ ընդունել. իսկ թէ էութեանն իւր է այս, իւր եղիցի աստուծոյ։ Նորա իւր է։ Իւր է նորա։ Նորա իւր է հոգին, որպէս եւ հօր. եւ այլն. (Կիւրղ. գանձ. եւ Կիւրղ. պրպմ. ստէպ։)

Ունելով զիւրեաւ տեռ։ Ոչ եթող առանց իւր զաշխարհս. (Խոր. ՟Ա. 15։ ՟Բ. 86։)

Ընդ իւրեաւ թագուցեալ ունելով. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Ե։)

Որով իւրեանքն անխտանան, ընձեռեսցեն թողութիւն այլոց. (Ոսկ. ի պետր. եւ Ոսկ. յեղիա.։)

Ըստիւր ինքեան ասլոյ. (Շ. թղթ.։)


Իւրածին

adj.

produced by himself, his.

· Calfa

NBHL (1)

Իւրածին զարմին։ Ըստ իւրածին որդւոյն միածնի. (Մագ. ՟Լ՟Դ։ Վրդն. յանթառամն.։)


Իւրակայան

cf. Իւրաբնակ.

· Calfa

NBHL (1)

յիւրակայան սահմանս երեւեալ գայցէ. (Ագաթ.։)


Իւրական, ի, աց

adj.

his own, his.

· Calfa

NBHL (3)

Արձակեաց յիւրական աշխարհն հայոց. (Ագաթ.։ Յհ. կթ.։)

Վասն օտար փարձութեանց իւրական ստանան զտրտմութիւն։ իւրական առաքինութեամբ. (Սահմ. ՟Ը. ՟Ժ։)

Իւրանօք կորստեան բերիւք։ Նստաւ յաթոռն իւրական Նար. (՟Ժ՟Ը. ՟Լ՟Դ։)


Իւրակերտ

adj.

built or constructed by himself.

· Calfa

NBHL (1)

Զիւրակերտս գահաւորակս մարմնեղէն գոյութեանս պահպանեսցէ. (Նար. ՟Հ՟Է։)


Իւրային, այնոյ

adj. s. his, his own;
—քն;
his parents, servants;
his works, deeds, property, wealth, goods.

· Calfa

NBHL (6)

ինքնաբուն իւրայնոյփառացն զօրութեամբ վերացեալ. (Ագաթ.։)

Իւրայովքն (կամ իւայօք, կամ իւայիւք) զօրօք, կամ վառելովք, կամ համազգօք. (Յհ. կթ.։)

Ամենայն իւրայովքն (կամ իւրայիւքն) ճանապարհորդ լինէր, կամ ելանէին ի դեսպակս. (Ագաթ.։ Կորիւն.։)

Բանագնաց ի թշնամիսն ելով առ ի յիւրայոցն. (Պիտ.։)

Եզրի եւ իւրայոցն։ Յանդիմանեալ յիւրայնոցն. (Յհ. կթ.։)

որպէս զյոլովն՝ ոչ գանձապահ էր իւրայոցն, եւ ոչ իբրեւ իւրոյ հայէր՝ մեծութեանն, այլ տնտեսէր մանաւանդ ըստ կամացն աստուծոյ. (Բրս. հց.։)


Իւրանման

adj.

like himself, of his own nature.

· Calfa

NBHL (1)

կալաւ զլեառն հանդերձ իւրանման արդկանաւ ի բնակութիւն։ Յիւրանման զնստագոյն եւ յոյժ խորին վայրս երկրի. (Պետ.։)


Իւրապէս

adv.

like him.

· Calfa

NBHL (1)

Իսկ ի միակն ճշմարտի, յորում ամենայն զօրութիւն իւրապէս զիւրն ունի. (Անյաղթ բարձր.)


Իւրացուցանեմ, ուցի

va.

to appropriate to himself;
to usurp.

· Calfa

NBHL (1)

իւրացուցանէ հոգին զամենայն ինչ զմարմնոյն։ Իւրացուցանէ բանն զորս իւրոյն մարմնոյ էր. զի իւր՝ մարմինն, եւ այլոյ ուրուք էր։ Մի՛ զարմանար, թէ զմարմնոյ տկարութիւնս իւրացուցանել ասեմք նմա մարմնով. (Պրպմ. ՟Ը. եւ ՟Լ՟Թ։)


Իւրոյին

adj.

his, his own.

· Calfa

NBHL (1)

cf. իՒՐԱԿԱՆ. եւ ԻՒՐ. , իւրոյ. Ինքնին զիւրոյին ծեծէր զդէմբն։ Կապեն զիւրոյին անձանց զձեռս եւ զոտս։ Ունելն զիւրոյին զնախնեացն քաջաբար զթագաւորութիւնն. (Փարպ.։)


Իւրովաբար

adv.

accidentally, by chance.

· Calfa

NBHL (1)

Յայս իւրովաբար եկեալ ածայ ի բանիս հետեւողութենէ. (Բրս. ծն.։)


Լ (lioun)

s.

the twelfth letter of the alphabet, and the seventh of the consonants;
thirty, thirtieth.

· Calfa

NBHL (4)

Գիր բաղաձայն ի կարգէ կրկնակաց, անուանեալ Լիւն. բարակ քան զղ. որ եթէ փափուկ հնչեսցի որպէս զղամմա յունաց, յորժամ եւ նա կոչի յոմանց ղիւն։

Լ տառն այլոց ազգաց տարադարձութեամբ վերածի ըստ հայոց ի ղ. տե՛ս ի տառն Ղ։

Լ, կամ ՟լ. որպէս թիւ, է Երեսուն կամ երեսներորդ։

Լիւնըն լըռել վարդապետէ՝ ի ցաւագին բարկութենէ։ Լիւն՝ լու՛ր ասէ հօր քո խրատու, լե՛ր օրինաց մօր քո հըլու. (Շ. այբուբ.։)


Լաժուարդ

cf. Լազուարթ.

· Calfa


Լաժուրդ

s.

ultramarine

· Calfa


Լալական, ի, աց

adj.

that weeps, plaintive, mournful, dreary, sad;
groaning, moaning, wailing;
—ք, female mourners, hired female weepers at funerals, mutes;
—ն, faculty of weeping.

· Calfa

NBHL (2)

Աչօք լալական դառնութեամբ կոծին. (Գանձ.։)

ԼԱԼԱԿԱՆՆ. գ. Կարողութիւն լալոյ եւողբալոյ. Եթէ էր ծիծաղականն գոյեղ ի մեզ բաղկացական, ապա եւ լալականն. վասն զի եւ նա մնայնում մարդոյ գոյ։ Իսկ ծիծաղականն եւ լալականն ընդդիմակք միմեանց են. Անյաղթ պորփ.։


Լալականչ

adj.

crying (like a child).

· Calfa

NBHL (1)

Հնչումն ձայնի մարցն աղէխորով որբոց, եւ տղայոցն լալականչ առ ահաբեկութեան գոչումն. (Հ. կիլիկ.։)


Լալահառաչ

adj.

broken by sighs and sobs, groaning, moaning, wailing.

· Calfa

NBHL (1)

Որ ինչ լինի լալագին հառաչմամբ կամ հեծութեամբ. կականաւոր.


Լալետղ, ետեղ

s.

place for weeping.

· Calfa

NBHL (1)

Ել հրեշտակն ի գաղդաղայ ի լալետեղն եւ ի բեթէլ. (Դատ. ՟Բ. 1։)


Լալատեղ, ի

cf. Լալետղ.

· Calfa

NBHL (1)

Ել հրեշտակն ի գաղդաղայ ի լալետեղն եւ ի բեթէլ. (Դատ. ՟Բ. 1։)


Լալումն, ման

s.

cf. Լալիւն.

· Calfa

NBHL (3)

Ձայն կրկնակական եղերերգութեան լալեաց բազմութեան։ Թէ զլալեացս ձայն հատես. (Նար. ՟Խ՟Ե. ձ։)

ամենայնփեսայից լի էին բերանք ողբոց լալութեան. (՟Ա. Մակ. ՟Ա. 28։)

Եղեւ լալումն եւ ողբումն մեծ. (Յուդթ. ՟Ե. 18։)


Լալօնք, նից

s.

cf. Լալիւն;
cf. Լալետղ.

· Calfa


Լակոնացի, ցւոյ

adj. s. Laconic;
Spartan;
Lacedaemonian

· Calfa

NBHL (1)

զառ տնկին արկանելի, եւ զերեւելի (այսինքն զթափանցիկ կտաւ) լակոնացի. (Ես. ՟Գ. 22։)


Լամ, ացի, ացայ, լաց

vn.

to weep, to shed tears, to cry;
— դառնապէս, to weep bitterly, to shed bitter tears;
— վայրապար, զ— կեղծաւորիլ, to have tears at command;
— ի ծաղուէ, to cry with laughing;
— զմեղս իւր, to mourn for, or bewail one's sins;
— զոք or ի վերայ ուրուք, to weep, to bewail, to deplore some one;
cf. Լալիւն.

· Calfa

NBHL (3)

Ձայն բարձեալ մանկանն՝ լայր։ Ամբարձ զձայն իւր եսաւ, եւ ելաց։ Ելաց զնա հայրն իւր։ Լայի զժողովուրդս զայս։ Մի՛ լայք ի վերայ իմ։ Լալ լալիւն մեծ, կամ ի լալիւնմեծ. եւ այլն։ Զայսպիսի լուսաւոր կեանս յիսարութիւն լալ եւ սգալ. (Մանդ. ՟Է։)

Զանցեալ աւուրս հեղգութեան մերոյ լացցուք. (Սարգ. յկ. ՟Ե։)

Ելաց առ նմին եւ զերուսաղէմ մոլեալ։ Հեծութեան լալոյ։ Ապաքինեա՛ ի լալոյս. (նար։)


Լամբատք, տաց

s. pl. torches, flam-beaux;
a sort of meteor like a torch.

· Calfa

NBHL (2)

Բազում եւ այլ երեւութացեալ տեսակք լինին՝ լամբատք կոչեցեալ. եւ այլն. (Արիստ. աշխ.։)

Բառ յն. լամբատես. λαμπάδες lampades. այսինքն զամպարք, ջահք. նմանութեամբ Ջահանման լոյս երեւեալ յօդս.


Լամբեմ, եցի

vn.

to bear, to carry.

· Calfa

NBHL (2)

Չա՛ր են (մենք) այնոցիկ, որ լամբեալ յինքեանս՝ զիւրեաւ ունին. եւ դիւրին այնոցիկ են, որ ապաշխարութեամբն ի բաց թօթակեն. (Կոչ. ՟Բ.) (հին տպ. բարձեալ)։

ԼԱՄԲԵԼ. Որպէս թէ ունելով զլամբէն ի վեր կամ ի վերայ առնուլ. որ եւ ՁԱՆՁԵԼ. այսինքն Ըստանձնել. որպէս յն. լամվանօ, λαμβάνω , այսինքն առնուլ. բառնալ. (Հին բռ.։)


Լայն, ից

adj.

large, broad, ample, vast, spacious, extensive;
գետ ի — ծաւալեալ, a mighty mass of flowing water, an immense, or over flowing river;
բարձր եւ — հասակաւ, a tall and stout man, fleshy, corpulent.

· Calfa

NBHL (3)

Բարձր եւ լայնհասակաւ. (Ագաթ.։)

Որպէս Լայնաբար, կամ ճոխաբար. Ղուկասլա՛յն եւ ընթարձակ գրեաց, զի եւ պօղոս յորդառատ էր ի բանս. (Տօնակ.։)

πλάτος latus, -a, -um. Ընդարձակ ըստ աջոյ եւ ձախոյ տարածութեան. տարածեալ ըստ կողմանցն, իրօք կամ նմանութեամբ. լան.


Լայնագոյն

adj.

wider, more ample, very extensive;
—ս, largely, copiously, amply.

· Calfa

NBHL (1)

լայնագոյնս եւս վասն այլորիկ պատմէ մեծ քերթողն. (Արծր. ՟Ա. 2։)


Լայնադէմ

adj.

having a bloated face, whose features are too large.

· Calfa

NBHL (1)

Ժանգատեսիլ ժպրհերես լայնապէմ անհուն բազմութեանն. (Կաղանկտ.։)


Լայնալանջ

adj.

high chested, broad chested;
— երասանակք, rudders, helms.

· Calfa

NBHL (2)

որոյ լանջք են լայն, իրօք կամ նմանութեամբ.

Ի ծովս ընթանային, ի թեւս թեթեւս թռչէին, յերիվարս փայտակերտս ելանէին (ի նաւս), զերանակս լայնալանջս (զղեակս) ըմբռին. (Ճ. ՟Ը.։)


Լայնալիճ

adj. s.

well-bent (bow);
a well-braced bow, a great and strong bow, a far-shooting bow.

· Calfa

NBHL (2)

Լայնալիճ աղեղամբ։ Ի լայնալիճ աղեղնաւորաց նետից։ Զնետաձիգս ի լայնալիճ աղեղանց. (Յհ. կթ.։)

Առեալ զհաստաբեստ աղեղն իւր, եւ լայնալիճ գըրկօք կորովակի փրթուցեալ. (Ուռպել.։)


Լայնախորհուրդ

adj.

that has great longanimity, or great forbearance, very patient.

· Calfa


Լայնածաւալ

adj.

cf. Լայնասփիւռ.

· Calfa

NBHL (2)

եդեմականաղբերնբղխիչ լայնածաւալ ընթացիւք. (Երզն. լուս.։)

Ընդ բազմացլայնածաւալս գիտական բանի. իմա՛, ընդարձակ գրութիւնս։


Լայնական

cf. Լայն.

· Calfa

NBHL (1)

Նմանութեամբ ասի.


Լայնաձիգ

adj.

long-drawn, far stretched, long and large;
—ք երկրի, the immense size of the earth.

· Calfa

NBHL (2)

լայնաձիգ հեռաւորութեամբ, եւ ընդարձակ միջոցաւ. (Նար. կուս.։)

ԼԱՅՆԱՁԻԳՔ. գ. Ընդարձակ տարածութիւն.


Լայնաճակատ

adj.

having a large forehead.

· Calfa

NBHL (1)

Լայնաճակատ, լայնապատկեր. (Աղթարք.։)


Լայնանիստ

adj.

spacious, extensive, vast.

· Calfa

NBHL (2)

Լայնանիստ ծով, ալիք կամ դաշտ, կալ, կամ բրգունք. (Խոսր.։ Ագաթ.։ Վրդն. պտմ. եւ լս։ Արծր. ՟Ե. 7։)

Լայնանիստ մեծութեամբ. (Վեցօր. ՟Ե։)


Լայնապատկեր

cf. Լայնադէմ.

· Calfa

NBHL (1)

Լայն պատկերաւդիմացն. լայնադէմ։ (Աղթարք.։)


Լայնաջիլ

s.

cf. Ամոլաջիլ.

· Calfa

NBHL (1)

Յակոբ մարտեցաւ, եւ ընդարմացաւ լայնաջիլ ադամոյն առ ի մշանակ մարմնոյ տկարութեան. (Դամասկ.։)


Լայնասփիւռ

adj.

far-spread, great, extensive, ample, vast, spacious;
ի — դաշտի, in the middle of a large plain.

· Calfa

NBHL (2)

Լուսաւորել առ հասարակ զամենայն լայնասփիւռ լուսաւորութեամբ. (Վեցօր. ՟Զ։)

Հոգիանիւթ գործի լայնասփիւռ. (Թէոդոր. կուս.։)


Լայնատարած

cf. Լայնասփիւռ.

· Calfa

NBHL (1)

Լայնաարած եփրատ, կամ օդ, կամ գետին, կամ ընդարձակութիւն. (Խոր. ՟Բ. 76։ Խոսր.։ Նար. ՟Հ՟Թ. եւ ՟Ծ՟Գ։)


Լայնատարր

cf. Լայնասփիւռ.

· Calfa

NBHL (1)

Լայն եւ ընդարձակ տարերբք, այսինքն դրիւք, տարածութեամբ, մեծութեամբ. լանուարձակ.