Definitions containing the research լի : 10000 Results

Կաքաւարան, աց

s.

ball-room or dancing-room.

· Calfa

NBHL (1)

Զայսոսիկ բազում դրամաւ (կամ դրամօք) ի կաքաւարանն վարեաց իբր ի ձիընթացս մարտիկ ոք. (Փիլ. լիւս.։)


Կաքաւիչ, չի, չաց

s.

dancer.

· Calfa

NBHL (1)

Հարկ է խնդակից լինել, եւ կաքաւչացն կցորդել. (Լմբ. ժղ.։)


Կեանք, կենաց

s.

life;
being, days, existence;
health;
conduct, behaviour, manners, habits;
subsistence, living, nourishment;
means, circumstances, property, substance, goods, patrimony, inheritance, wealth, possessions, fortune;
the world;
ցկեանս, for -;
ի կեանս իմ, in all my -;
երբէք ի կեանս իմ, never in my -;
զամենայն աւուրս կենաց իմոց, formy whole lifetime;
յաւիտենական, հանդերձեալ —, eternal —, the — to come, the next world;
ընթացք՝ վախճան՝ երկարութիւն կենաց, the course, the duration & the end of -;
մեկին or ամփոփ, անշուք or աննշան —, a. retired -;
obscure —, — of obscurity;
խստամբեր դժոխըմբեր՝ վտանգալից՝ բազմավրդով՝ վատ՝ չարակեաց՝ անգործ՝ ունայն —, an austere, frightful or insupportable, perilous or hazardous, checkered, base, wretched, unoccupied or idle, useless -;
— զերծ ի հոգոց եւ ի կրից, a — free from passion, uneasiness or anxieties;
անպաճոյճ՝ սակաւապետ՝ շինական՝ վաստակասէր՝ ժիր՝ զգաստ —, a simple, frugal, rural, laborious, active, sober -;
անարատ՝ բարեկարգ՝ չափաւոր՝ տեսական՝ անհոգ —, a pure, regular, moderate, contemplative, careless —;
անդորրաւէտ՝ խաղաղաւէտ՝ փափկասուն՝ հեշտալի՝ զուարճալից —, a quiet or tranquil, peaceful, delectable, effeminate or luxurious, agreeable —;
սոսկական՝ անզբօս՝ հովուական վարել կեանս, to lead a private, serious, pastoral -;
վարել, անցուցանել զկեանս, to pass one's life;
հասարակաց վարել կեանս, to live in common;
բելրկրալից վարել կեանս, to lead a happy, comfortable —;
դողալ ի վերայ կենաց ուրուք, to tremble for another's — or days;
կեանս պարգեւել, to grant — to;
շահել զկեանս, to gain one's living;
ի վտանգ արկանել զկեանս, to imperil, to hazard or expose one's — to danger;
ազատել կամ կորուսանել զկեանս, to save or lose the —;
ի կենաց արկանել՝ զրաւել՝ կարճել՝ լուծանել՝ բառնալ, to deprive of —, to put to death, to kill;
ընդ մէջ կենաց եւ մահու լինել, to be a question of — or death;
ի կենաց անկանել՝ պակասել, to lose one' s life, to die;
հրաժարել ի կենաց, to renounce -;
փոխիլ ի կենաց աստի, to make one's exit from this world;
ելանել ի կենաց, to depart this -;
սուղ են —, — is short;
ի վտանգի կան — նորա, his — is in danger;
ընդ կեանս եւ ընդ մահ, half alive & half dead;
տալ տաց զկեանս իմ վասն նորա, I would lay down my — for him or her;
ի կեանս եւ ի մահու, in — & — death;
ժամանակն է ոստայն կենաց or որ հինու զկեանս, time is the stuff that — is made of;
ընդ կենաց եւ վախճանն, people die as they live.

· Calfa


Կեղ, ոց

s.

ulcer;
sore, wound.

· Calfa

NBHL (2)

Մի՛ լիցուք այլոց բժիշկք՝ չարաչար կեղօք լցեալ քս. (Սարգ. յկ. ՟Բ։)

Ի չարութեանն կեղս խառնեալք. (Ոսկ. փիլիպ. յն. կեղեալք. ἠλκωμένοι.)


Կեղակարծեմ, եցի

vn.

to doubt, to have doubts about;
to suspect, to surmise, to distrust.

· Calfa

NBHL (2)

Ապա թէ կեղակարծես, զօրինակէ բուռն հար։ Իսկ եթէ կեղակարծես առ ի սոյն հաւատ, ե՛կ եւ այլն։ Մինչեւ ի գալուստն քրիստոսի մարդիկ կեղակարծէին ի փրկութենէ. (Լմբ. պտրգ. եւ Լմբ. սղ. (ուր լինի ընթեռնուլ, կեղակարծ ես, էին։))

ἁμφιβάλλω ambigo, dubito. Կեղակարծ լինել. կասկածել. խիթալ. երկուանալ. տարակուսիլ. երկբայել.


Կեղեւանք, նաց

s.

scale;
shell;
cf. Կեղեւ.

· Calfa

NBHL (1)

Ընկեա՛ ի բաց զկեղեւանս ախտալից աշխարհիս. (Եղիշ. միանձն.։)


Հակամարտ

adj.

opposing, adversary.

· Calfa

NBHL (1)

Մառախուղ. եւ հակամարտ սորա ասացեալ լինի պարզութիւն. (Արիստ. աշխ.։)


Հակամէտ

adj.

leaning, inclined;
prone, bent, disposed;
— ի չարն, prone to evil, inclined to mischief.

· Calfa

NBHL (2)

Ի չարն միշտ հակամէտ գտեալ։ Հակամէտ լինել ի վատթարն։ Հակամէտ ի չարն բերիւր. (Յհ. կթ.։)

Յիւրաքանչիւր ուրուք յախտս հակամէտ (յն. հակամիտութիւն) լինելով՝ ընդ իւրաքանչիւրովք ախտիցն ընդ կերպարանօք մտանէ. (Նիւս. երգ.։)


Հակամիտիմ, եցայ

vn.

to lean, to incline, to be prone to, to feel inclined or disposed for, to lean to the side of, to have an inclination to.

· Calfa

NBHL (1)

ἁντιρρέπω in contrariam partem vergo, praepondero, propensus sum. Հակամէտ լինել. ի մի կողմն կամ ի հակառակ կողմն միտել. յօժարիլ. կուսակից լինել. բերիլ.


Հակամտեմ

vn.

to emulate;
to rival, to vie with, to antagonize.

· Calfa

NBHL (1)

ՀԱԿԱՄՏԵԼ ՀԱԿԱՄՏՈՒԹԻՒՆ Կա՛մ գրելի Հակամիտել, Հակամիտութիւն. եւ կամ իմանալի, Հակիլ մտօք. եւ Ի վէգ կամ զհետ մատնել գովէի հակառակութեամբ. գուն գործել. ճիգն. փոյթ.


Հակամտութիւն, ութեան

s.

emulation, competition, strife, contention.

· Calfa

NBHL (1)

ՀԱԿԱՄՏԵԼ ՀԱԿԱՄՏՈՒԹԻՒՆ Կա՛մ գրելի Հակամիտել, Հակամիտութիւն. եւ կամ իմանալի, Հակիլ մտօք. եւ Ի վէգ կամ զհետ մատնել գովէի հակառակութեամբ. գուն գործել. ճիգն. փոյթ.


Հակառակաբար

adv.

in a contrary manner, in opposition.

· Calfa

NBHL (1)

ἑξ ἑναντίας ex adverso. Ընդ հակառակս. հակառակ կալով կամ լինելով. դէմ ընդ դէմ.


Հակառակաբարբառ

adj. mus. dissonant, discordant.

· Calfa

NBHL (1)

Ըստ խառնման իմն յարմարութեան հակառակաբարբառ նուագեն երգս։ Իբր ի հակառակաբարբառ երգս առ մի եւ նոյն խառնուած յարմարութեան. (Փիլ. լիւս. եւ Փիլ. լին.։)


Հակառակադիր

adj.

opposed;
opposing, adverse.

· Calfa

NBHL (1)

Զի՞ կայր ինձ ընդդիմանալ, իբրեւ ի հակառակադիր կշռոցն հակամիտել. (Փիլ. լին.։)


Հակառակադրութիւն, ութեան

s.

cf. Հակադրութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Անուանեաց զդրախտն փափկութիւն՝ ըստ հակառակադրութեան ցաւագին եւ դժնդակ կենացն։ Անծանր ըստ առ ծանր հակառակադրութեան. (Փիլ. լին. եւ Փիլ. նխ. ՟բ.։)


Հակառակաթոռ

adj.

occupying a station, an office to the prejudice of another;
— պատրիարք, pseudopatriarch.

· Calfa

NBHL (3)

Զի լիցի ընդդիմափառ մեծին սահակայ, եւ հակառակաթոռ. (Խոր. ՟Գ. 65։)

Կացուցին հակառակաթոռ սրբոյն սահակայ զսորմակ մոլի. (Արծր. ՟Ա. 15։)

ἁντίθρονος pseudopatriarcha, antipapa. Նստեալն յաթոռ իշխանութեան հակառակ հարազատ աթոռակալի. անհարազատ կամ սուտ առաջնորդ.


Հակառակախօս

adj.

cf. Հակառակաբան.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ ամենեքեան հակառակախօսք լինէին, այլ՝ ոմանք հաւանէին, եւ ոմանք ոչ. (Ոսկ. գծ.։)


Հակառակախօսութիւն, ութեան

s.

cf. Հակառակաբանութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ իմ դստերք, ծաղրածութիւնն, խեղկատակութիւնն, հակառակախօսութիւնն. (Կլիմաք.։)


Հակառակակայ

cf. Հակակայ.

· Calfa

NBHL (1)

Իժն ի վեր համբարձեալ զագին՝ շարժէ զայն պատրելով. զի իբր առ հակառակակայ կենդանի պատրեալ ձգեսցի. (Փիլ. լիւս.։)


Հակառակաձայն

adj. mus. cf. Հակառակաբարբառ.

· Calfa

NBHL (1)

Իբր ի հակառակաբարբառ եւ ի հակառակաձայնս երգս առ մի եւ նոյն խառնուած յարմարութեան. (Փիլ. լին.։)


Հակառակամարտ, ից

adj. s.

opponent, adversary, antagonist;
contest, resistance;
combat, conflict.

· Calfa

NBHL (2)

Ընդդիմակաց լինել հակառակամարտիցն ի պատերազմի։ Աներկիւղս պահին ի հակառակամարտիցն։ Զանգիտեցին ի բազմութենէ հակառակամարտիցն. (Ժմ.։ Յհ. կթ.։ Ճ. ՟Բ.։)

Հակառակամարտք լինեալք պատուիրանապահութեամբն առ մահն եւ ապականութիւն. (Յհ. իմ. երեւ.։)


Հակառակատիպ

adj.

contrary, adverse, opposite.

· Calfa

NBHL (1)

Զի թէ քրիստոս լոյս, ապա հակառակատիպն՝ խաւար։ (Զգալին եւ զիմանալին) զհակառակատիպ զսոսա ջրոյ նմանեցուցանէ։ Եւ ո՛չ զսիրոյն բողբոջս (է տեսանել) ի հակառակատիպ ծաղկանցն. (Լմբ. սղ. եւ Լմբ. պտրգ.։)


Հակասաբար

adv.

contradictorily.

· Calfa

NBHL (1)

Անկարելին կարելումն հետեւանայ ո՛չ հակասաբար, այլ հակադարձապէս։ Հակասաբար հակադրութիւնք. (Անյաղթ պերիարմ.։)


Հակընդդէմ

adj.

opposed, against.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս առ մովսեսիւ բաղդատութեամբ իբրեւ հակընդդէմ միմեանց լինէին սքանչելագործութիւնքն. (Ոսկ. գծ.։)


Հաղբք, բից

s. fig.

springe, snare, noose, trap;
snare, toils;
արկանել ի —բս, to draw into snare, to entrap, to inveigle;
անկանել ի —բս, to fall into a snare.

· Calfa

NBHL (1)

Այծեամն անըմբռնելի է ի հաղբից սրութեամբ տեսանելեացն. (Բրս. հայեաց.։)


Հաղիկա

s.

alica.

· Calfa

NBHL (1)

Արմտիք մաքրեալ ի թեփոյ կամ ի կեղեւանաց. (լծ. ընդ արաբ. հալիճ. որ է վուշ կամ բամբակ մաքրեալ ի սերմանց)


Հաղորդական, ի, աց

adj.

communicative;
communicable.

· Calfa

NBHL (1)

Միմեանց հաղորդականք լիցուք սիրով ըստ պիտոյից. (Լմբ. պտրգ.։)


Հաղորդականութիւն, ութեան

s.

conductibility.

· Calfa

NBHL (1)

Հաղ քան զհաղ յաւել լինել պատերազմ։ Թագաւորութիւնն հաղ քան զհաղ նորոգէր, եւ իրք ժամանակին հաղ քան զհաղ յառաջադէմ յաջողէին. (Բուզ. ՟Դ. 20։ ՟Ե. 1։)


Հաղորդակից, կցի, կցաց

adj.

cf. Հաղորդ.

· Calfa

NBHL (3)

Հաղորդակից լինել բարութեանց եւ վշտաց սրբոցն, կամ աստուածեղէն բնութեանն. (Իմ. ՟Ժ՟Ը. 9։ ՟Բ. Պետ. ՟Ա. 4։)

Հաղորդակից լինել չարագործաց, կամ մեռելութեան, կամ կենաց. (Յճխ. ՟Ի։ Նար. երգ.։ Շար.։)

Հաղորդակից նոցա լինել (ի հոգեւորս). (Յհ. կթ.։)


Հաղորդակցիմ, եցայ

vn.

to be in communication with, in correspondence with, to participate in, to share with, to impart to, to partake of.

· Calfa

NBHL (1)

Հաղորդակից կամ ձայնակից լինել.


Հաղորդակցութիւն, ութեան

s.

communication, participation, correspondence;
copartnership.

· Calfa

NBHL (1)

Զայնպիսիսն ի յընտրութենէ հաղորդակցութեանն։ Զընտրեալն (զկերակուր) երիցագոյնն հաղորդակցացն մուծանէր ի տունն, յորում հաղորդակցութիւնն լինէր. (Պղատ. օրին. ՟Ա։)


Հաղորդեմ, եցի

va.

to communicate, to transmit, to hand down, to impart, to acquaint with, to inform;
to communicate, to administer the Sacrament of the Lord's Supper;
cf. Հաղորդիմ;
— զախտ, to infect with disease.

· Calfa

NBHL (2)

ՀԱՂՈՐԴԵՄ, եցի. չ. cf. ՀԱՂՈՐԴԻՄ. այսինքն հաղորդ լինել.

Մի՛ ոք օտար հաղորդեսցօ քեզ։ Եւ ոչ մի եկեղեցի հաղորդեաց ինձ յաղագս տալոյ եւ առնլոյ։ Մանկունք հաղորդեցին արեան եւ մարմնոյ. (Առակ. ՟Ե. 17։ Փիլիպ. ՟Դ. 15։ Եբր. ՟Բ. 14։)


Հաղորդիմ, եցայ

vn.

to communicate, to be communicated, to participate, to share, to be in communication with;
to conjoin, to have carnal connection with;
to be communicative;
to lead on, to be conducive;
cf. Հաղորդ առնում.

· Calfa

NBHL (4)

Ամենեքին՝ որ հաղորդեսցին նմա։ Ոչ հաղորդեալ ճանապարհի որոց գործեն զանօրէնութիւն։ Հաղորդեալք քրիստոսի չարչարանացն։ Ոչ նախանձու, զի այն ոչ հաղորդի ընդ իմաստութեան։ Ի պէտս սրբոց հաղորդեցարո՛ւք։ Ի հաղորդել ընդ նոսա հացիւ (այսինքն հացակից լինել) եւ այլն։ Հաղորդել նմին իրաց, կամ վտանգից, կամ ի բարութեանց. (Պիտ.։)

Ի գարշելի կռոցն հաղորդէր. (Ճ. ՟Բ.։)

Վասն որդւոյ հաղորդեցաւ ընդ հագարայ, եւ ոչ վասն ցանկութեան։ Հաւանեցաւ հաղորդեցաւ ընդ լիայ. (Եփր. ծն.։)

ՀԱՂՈՐԴԻՄ որ եւ ՀԱՂՈՐԴԵԼ. κοινωνέω participo, particeps sum, communico Հաղորդ եւ մասնակից լինել. կցորդիլ.


Հաղորդութիւն, ութեան

s.

communication, participation, connection;
relations;
intercourse;
correspondence;
communion;
carnal communion;
սուրբ —, the Eucharist, the Lord's Supper;
զատկական —, pascal communion;
աղօթք յետ հաղորդութեան, post-communion.

· Calfa

NBHL (4)

Հաղորդ լինել քրիստոսի հաղորդութեամբ մարմնոյ իւրոյ։ Առանց ապաշխարութեան՝ հաղորդութեան արժանի ոք ոչ լիցի. (Խոսր.։)

Հաղորդութեան յորջորջումն յայտ առնէ, թէ զանազանութիւն բազմութեանն ի մի անձնաւորութիւն գան սովաւ. (Լմբ. պտրգ.) այսինքն հաղորդելով քրիստոսի՝ լինին եւ հաւատացեալք մի մարմին ի քրիստոս։

κοινωνία, μετοχή, μετουσία communicatio, communio, participatio, societas Հաղորդն լինել. մասնակցութիւն. կցորդութիւն. հաղորդակցութիւն.

ՀԱՂՈՐԴՈՒԹԻՒՆ. κοινωνία communio εὑχαριστία eucharistia Սուրբ խորհուրդ հաղորդութեան. որ եւ Հաղորդ. եւ Գոհութիւն եւ Օրէնք կոչի. եւ Հաղորդիլն խորհրդոյս. Յիսուսի հաղորդութեանն։ Զաստուածայնոյն գոհութեան հաղորդութիւն։ Սրբոյն գոհութեան հաղորդութիւն լինի տուեալ ի նուիրողէն նոցա քահանայապետէ. Դիոն.


Հաճեմ, եցի

va.

cf. Հաճեցուցանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

πείθω suadeo, persuadeo ἰκανόω satisfacio δυσωπέω flecto, exoro Համոզել. ամոքել. հաւանեցուցանել. հաշտ առնել. զիջուցանել. կամակատար լինել՝ առ ի հաճոյ լինել. շատացուցանել. լնուլ վճարել.


Հաճեցուցանեմ, ուցի

va.

to content, to please, to satisfy, to humour, to gratify;
— զմիտս ուրուք, to condescend, to please, to humour;
— զախտս, to gratify the passions;
— զպարտս, to pay a debt;
ի — զնա, to oblige him, to satisfy him.

· Calfa

NBHL (1)

Որդի իմ սիրելի, որ հաճեցոյց զիս. (Լմբ. սղ.։)


Հաճեցուցիչ, չի, չաց

adj.

satisfactory.

· Calfa

NBHL (1)

Զի լիցի հաճեցուցիչ եւ բարեխօս ընդ արարիչ եւ ընդ արարածս։ Դա է որդին իմ միածին՝ հաճեցուցիչ անձին իմոյ. (Ագաթ.։)


Հաճոյք, ճոյից

s. adv.

will, pleasure, good will, willingness;
caprice, humour, fancy, whim;
ըստ —յս, at one's will or pleasure, according to, at sight, at discretion;
negligently, carelessly;
ըստ —յից նորա, according to his caprice;
գործել ըստ —յս, to do according to one's liking, fancy or humour, to follow one's own bent, to listen to nobody;
անձնատուր լինել ի —յս ուրուք, to abandon oneself entirely to another's caprice or discretion;
այր իւրաքանչիւր զ—յս առաջի աչաց իւրոց առնէր, every man did that which was right in his own eyes.

· Calfa


Հաճոյական, ի, աց

adj.

agreeable, pleasing.

· Calfa

NBHL (1)

εὑδόκιμος gratus, probatus եւ այլն. Հաճոյ, հաճելի. ընդունելի.


Հաճոյանամ, ացայ

vn.

to please, to humour;
to like, to be pleased with, to consent.

· Calfa

NBHL (1)

εὑαρεστέω complaceo Հաճոյ լինել յաչս այլոց.


Հաճոյարար

cf. Կամակատար.

· Calfa

NBHL (1)

Որով խրատիս լինել արդար, եւ աստուծոյ հաճոյարար. (Շ. այբուբ.։)


Հաճոյացուցանեմ, ուցի

va.

to make pleasant.

· Calfa

NBHL (2)

Հաճոյ կամ հաճելի առնել.

Ես զիս նմին մեռելութեամբ աշխարհի՝ հաճոյացուցանեմ։ Սիրեմք զօրէնս՝ որ զմեզ ապականելի կենացս կամաց հաճոյացուցանէ. (Լմբ. սղ.։)


Հաճոյութիւն, ութեան

s.

satisfaction;
complacency, consent, willingness.

· Calfa

NBHL (2)

Յաղթօղ լինելն խորհրդոյն (այսինքն նպատակի) առ աստուածն հաճոյութեան. (Բրս. հց.։)

εὑαρέστησις placere Հաճոյ լինելն.


Հաճութիւն, ութեան

s.

agreement, satisfaction;
accord, approbation, consent, complaisance, acquiescence, compliance;
desire, wish, pleasure, will;
—ք, grace, sweetness, loveliness, amiableness;
առանց քոյին հաճութեան, without your consent, in spite of you;
արա ընդ իս ըստ հաճութեան կամաց քոց, do with me according to your pleasure.

· Calfa

NBHL (2)

Հաճութեամբ հօր եւ կամաւ եղեւ մարդ լինել որդւոյն. (Շ. մտթ.։)

ՀԱՃՈՒԹԻՒՆ. ἁρέσκεια, εὑχαριστία, θεραπεία gratia (qua placemus aliis), officium Հաճելի կամ ախորժելի գոլն. հաճոյկանութիւն. հաճոյանալն, կամ հաճելն զայլս.


Համաբանութիւն, ութեան

s.

concord, agreement, good understanding, unanimity, intelligence.

· Calfa

NBHL (1)

Շարադրութիւն ութերեկին համաբանութիւն ծնանի զերեսուն եւ զվեց թիւն. քանզի զնա համաբանութիւն պիթագորականքն կոչեն. վասն զի ի նմա յառաջնում աւելորդքն ընդ դարսն համաբանեցին. (Փիլ. լին.։)


Համաբնակ

cf. Բնակակից.

· Calfa

NBHL (2)

Համաբնակք լինէին միմեանց. (Ճ. ՟Ա.։)

Զկինդ ետու քեզ համաբնակ երբէք լինել. (Շ. ՟գ. յհ. ՟Է։)


Համաբուն

cf. Համաբնեայ.

· Calfa

NBHL (1)

Երրորդութիւնն սուրբ՝ համաբուն է, եւ հաւասար։ Երկրպագելի եւ համաբուն հօր՝ սուրբ հոգի. (Լմբ. պտրգ.։)


Համագոյ, ից

cf. Համագոյակից.

· Calfa

NBHL (1)

Տաճար լինել համագոյ աստուածութեան. (Շ. ՟գ. յհ. ՟Է։)


Համագոյական, ի, աց

cf. Համագոյակից.

· Calfa

NBHL (2)

Միթէ կարելի՞ է այգւոյ եւ մշակի համագոյակ ել. (Աթ. ՟Ը։)

Բուսանի յանտառի խնձորն, որ փայտն լինելով՝ մարդկային նիւթոյս (այսինքն հողեղէն մարմնոյս՝ է) համագոյական. (Նիւս. երգ.։)


Համագոյութիւն, ութեան

s.

consubstantiality.

· Calfa

NBHL (3)

Համագոյութեան խոստովանութիւն։ Անայլայլելի համագոյութիւն. (Աթ. ՟Դ։)

Մի լեալ՝ ըստ միաւորութեան գոլ ասէ՝ զերեւելին եւ զաներեւելին, եւ ոչ ըստ համագոյութեան. (Յհ. իմ. երեւ.։)

ՀԱՄԱԳՈՅՈՒԹԻՒՆ որ եւ ՀԱՄԱԳՈՅԱԿՑՈՒԹԻՒՆ. ὀμοουσιότης , το ὀμοούσιον consubstantialitas, communis essentiae Բնութենակցութիւն ըստ մի եւ նոյն անբաժանելի էութեան։ որ լինի միայն յաստուած. cf. ՄԻԱՍՆԱԿԱՆՈՒԹԻՒՆ.