Definitions containing the research լեալ : 1466 Results

Ծառանամ, ացայ

vn.

to rise, to mount in tree-shaped masses;
— հերաց, to stand erect or on end;
to bristle up.

· Calfa

NBHL (1)

Ճենճերն ի տապակէ անտի ելեալ դիզացեալ ծառանայր. յն. այսր անդր տայր. (՟Բ. Մակ. ՟Ե. 5։)


Ծասկեմ, եցի

vn.

to chew, to grind, to crunch.

· Calfa

NBHL (1)

Հոգւով ճաշակել, եւ ի նորա կոկորդն ծասկեալ, եւ քաղցրութեամբն զմայլեալ. (Շ. ՟ա. պ. ՟Ի՟Ա։)


Ծաւալ, աց

s. mus. adj.

dilatation, expansion, development, diffusion;
diesis, sharp;
dilated, spread, diffused;
— առնուլ, to be dilated, diffused, expanded, spread, extended, propagated.

· Calfa

NBHL (1)

ἑκτένεια extensio διάχυσις diffusio եւ այլն. (լծ. ընդ ճապաղ, եւ զեղումն). Սփռումն, եւ Սփռեալ ծաւալեալ. պարզուած. ընդարձակումն (ջրոյ, լուսոյ, ծայնի) եւ այլն.


Ծաւալային

cf. Ծաւալական.

· Calfa

NBHL (1)

ԾԱՒԱԼԱԿԱՆ ԾԱՒԱԼԱՅԻՆ. διχυτικός fusilis liquidusque. Որ ինչ է ծաւալե՝լի, կամ ծաւալեալ. հեղանիւթ, եւ ընդարձակատարած.


Ծաւալեմ, եցի

va.

to dilate, to expand, to propagate, to spread;
to extend, to stretch.

· Calfa

NBHL (3)

Զլոյս դիտութեան ընդհանուր յերկիր ծաւալեցին։ Ծաւալեցին յեկեղեցիս։ Առատապէս ծաւալեալ ի մեզ ծաւալէ. (Խոսր.։)

Իբրեւ զհօր ինչ գետ առ ի կողմն ի լայն ծաւալեալ. (Խոր. ՟Գ. 37։)

Փայլատակումն ճառագայթից, կամ ջուր համատարած ծաւալեալ։ (Պիտ.։)


Ծիծաղական, ի, աց

adj.

laughable;
pleasant;
ridiculous;
laughing.

· Calfa

NBHL (1)

Ծով ծաւալեալ ծիծաղական. (Շ. ոտ. բարձր.։)


Ծին, ծնից, ծնոնք

s. fig. anat.

birth, delivery;
after-birth;
origin, source, rise, birth;
ovarium;
ի ծնէ, by birth;
from one's birth;
կոյր ի ծնէ, born-blind, blind from his birth;
զծնէ կաղն դնացուցանել, to cause the bornlame to walk;
*mole;
*patch.

· Calfa

NBHL (1)

Ըստ իննեկին զքաջաբար ծինն ընկալեալ. (Փիլ. լին. ՟Գ. 56։)


Ծիր, ծրի

s. adj. geog.

circle, circumference;
round, circuit;
out-line, border;
spread, diffused;
— արտեւանանց, edge of eye-lids;
— անուոց, wheel-track;
rut;
— հանդերձիկ, skirt, border, piping;
the tropics;
— գնաց, colure;
— տեսութեան, horizon;
—ք աստեղաց, chorus of the stars;
— կաթին, galaxy, milky way;
— խաւարման, ecliptic;
— գիշերահաւասարի, equinoctial;
— ածել, to gird, to surround;
ընդ —ս եղերաց, throughout the world;
որ ոչ ընդ ծրաւ անկանի, unbounded, infinite.

· Calfa

NBHL (1)

Եթէ ըստ կենդանաբերն ի դուրս ելեալ արեգակն գնայ ընդ ծիրսն. (Փիլ. նխ. ՟բ.։)


Ծիրանափայլ

adj.

splendid as purple.

· Calfa

NBHL (1)

Ծիրանեօք կամ որպէս զծիրանիս փայլեալ. կարմրափայլ, եւ կանաչազգեաց. կապուտակ փայլուն.


Լի, ոց

adj. adv.

full;
superabundant, copious;
fully, completely, thoroughly, entirely;
perfectly;
լի առնել, to fill, to load, to heap;
զբազում լսելիս լի արար բանն, many have heard him;
լի լինել, cf. Լիանամ;
լի եւ լի, cf. Լիուլի;
լի ափով, ձեռօք, by handsful, profusely, generously;
լի աւաբաւ, loaded with booty;
լի փառօք, covered with glory;
լի աւուրք, full of years, old;
լի մտօք, sensible, judicious, wise;
լի երախտագիտութեամբ, full of gratitude, of affection, of faults;
զաւուրս տասն լի, ten entire days;
լի կատարեալ, բովանդակ, perfectly full, entire, complete, perfect, cf. Լիակատար;
լուսին լիով լուսով նկարեալ, full moon;
բաժակ գինի լի արկանել, a glass of wine full to the brim;
լի զհասակ մարմնոյն ունել, to be adult, to arrive at man's estate;
լի են բերանք նոցա ծաղու, they are full of laughter, of merriment;
լի ասացեր, you are quite right.

· Calfa

NBHL (1)

Որ լին է մտօք. այսինքն առաւելեալ հանճարով. (Սիր. ՟Ժ՟Թ. 20։)


Լինելութիւն, ութեան

s.

being, origin, generation, creation, birth;
ի — ածել, to create, to produce from nothing, to call into existence;
յանէութենէ or յոչէից ի — գալ, to be created, to exist.

· Calfa

NBHL (1)

Պատմօղ լինելութեան երկնի եւ երկրի։ Երկին թէպէտեւգեղեցկութեամբ եւ մեծութեամբ առաւելեալ ցուցաւ քան զերկիր, այլ ոչ եթէ լինելութեան սորա է պատճառ. (Պիտ.։)


Լինիմ, եղէ, լեր, եր, լեալ

v. aux. to be;
to exist, to live;
to consist;
to become, to turn, to make one's self;
to happen, to take place, to occur, to chance;
to come to pass;
— առն, to marry, to be married, cf. Ամուսնանամ;
— ընդ կնոջ ընդ միմեանս, to have commerce with, to be in intimate relation with;
— ընդ ումեք, to stay with, to live together;
— ուրեք, to sojourn;
to dwell;
— բերկրութիւն ուրուք, to be the joy or happiness of;
— այր, to become a man, to arrive at man's estate;
— քահանայ, to be ordained priest;
զի՞նչ լինիցի ընդ իս, what shall I do ? what will become of me ? ի ցնծութիւն եւ ի հիացումն եղեւ աշխարհի, he was the glory and admiration of the whole world;
են նորա երկու որդիք, he has two sons;
իցեն այսոքիկ որպէս եւ են, whatever it may be;
քաւ եւ մի լիցի, God forbid ! արանց եւ կանանց լինէին, they married and were given in marriage;
որ ինչ լինելոց է եղիցի, happen what may ! ողջ լիք or լերուք, adieu! good bye! farewell!

· Calfa

NBHL (1)

Ի սոցանէ ասեն լեալ զնահապետութիւնս մանաւազեանց։ Զանգեղ տունն ասէ ի պասքամայ ումեմնէ հայկակայ թոռանէ լինել։ Զմանկունս թողուլ անթլփատս յորժամ լինիցին. (Խոր.։)


Լմեմ, եցի

va. chem.

to press, to squeeze;
to soften, to make tender;
to knead;
to combine.

· Calfa

NBHL (1)

Բրտի զմլեալ զկակուղ կաւն՝ դնէ ի վերայ դրգան. (Իմ. ՟Ժ՟Ե. 7։)


Լոյծ

adj.

liquid, fluid;
loose, free;
soft, mellow, tender;
— որովայն, open, easy in the bowels;
— լինել բնութեան, to be easy in the bowels;
to have the diarrhoea, flux, looseness;
— հանդերձք, immodest dress;
— կեանք, debauchery, dissolute life.

· Calfa

NBHL (1)

(նրմատ Լուծանոյ. լծ. եւ յն. լի՛օ, լիդօ՛ս, լի՛սիս. լտ. սօ՛լուօ, սօլո՛ւդուս) Լուծեալ կամ լուծանելի, ըստ որում ծորելի. հեղուկ. հոսանուտ. հալեալ. ցնդելի. Սփիռ. անգայտ. անօսր. թոյլ. մեղմ. մեղկ. ῤοώδης, ῤυτός fluidus ἕκλυτος solutilis. ջրօտ, ջրջրկած, վաղուկ, հալած. թուլ, բարակ, նօսր.


Լուսազարդեմ, եցի

va.

to furnish with light, to illuminate

· Calfa

NBHL (1)

Զմարգարէութեանց նախագուշակումն արտափայլեալ լուսազարդեալ զքո առ ի յաստուածածնէնբնութիւն առժամեայն առաւել քան զարեգակնային ճառագայթ. (Գանձ.։)


Լուսածին

adj. phys.

engendering, or producing light, photogenic;
phosphor.

· Calfa

NBHL (1)

Գեղեցիկ մարգարիտս լուսածինս ելեալս յերկրէ եւ ի ծովէ. (Արծր. ՟Ե. 3։)


Լուսակալ, աց

s.

light-bearing;
candlestick;
acolyte.

· Calfa

NBHL (1)

λαμπάδιον parva lampas. Որ կալեալ ունի յինքեան զլոյս ճրագի. որպէս ճրագարան. աշտանակ, գունդ, կանթեղ.


Լուսասփիւռ

adj.

that sheds light, resplendent, shining, radiant.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս զլոյս սփռեալ. եւՍփռօղ զլոյս. լուսացնուղ կամ որոյ լոյսն է ծաւալեալ ընդ ամենայն տեղիս.


Լուսարան, աց

s. fig.

window, casement;
baptistery;
—ք, the eyes.

· Calfa

NBHL (1)

ելեալ նստաւ առ լուսարանսն. (Վրք. ոսկ.։)


Լուսափայլ

adj.

shining with light, resplendent, glittering, refulgent, dazzling.

· Calfa

NBHL (1)

λαμπρός lucidus, fulgens, praeclarus σαφέστερος apertior, clarior. Լուսով կամ որպէս զլոյս փայլեալ. լուսապայծառ. շողշողեալ. պայծառ. մաքուր. յստակ. պարզ. յայտնի.


Լուսափայլեմ, եցի

vn.

to shine, to shed light, to be brilliant.

· Calfa

NBHL (3)

Արեգականման լուսափայլեալք երեւէին. (Փարպ.։)

Իիւսին պսակք զանազանեալ, եւ պատմուճանք լուսափայլեալ։ լուսափայլեալ դիմօք աստուածահրաշ տեսլեամբ. (Շար.։)

Եւ անդուստ լուսափայլեալ ամենայնն միանայ ընդ աստուած. (Լմբ. սղ.։)


Լուսափայլիմ, եցայ

vn.

cf. Լուսափայլեմ.

· Calfa

NBHL (3)

Արեգականման լուսափայլեալք երեւէին. (Փարպ.։)

Իիւսին պսակք զանազանեալ, եւ պատմուճանք լուսափայլեալ։ լուսափայլեալ դիմօք աստուածահրաշ տեսլեամբ. (Շար.։)

Եւ անդուստ լուսափայլեալ ամենայնն միանայ ընդ աստուած. (Լմբ. սղ.։)


Լրումն, ման

s.

cf. Լրութիւն

· Calfa

NBHL (1)

Յաւելեալ ի լրումն սակին. (Յհ. կթ.։)


Լրջմտութիւն, ութեան

s.

good humour, merriment, jollity, gaiety, joy;
vivacity;
vigilance, alertness, watchfulness.

· Calfa

NBHL (1)

Լրջմտութեամբ ընկալեալ կատարէ. մտադիր. (Դիոն. եկեղ.։)


Խոնարհեցուցանեմ, ուցի

va.

to humble, to abase, to subject;
to bring down, to lower, to abate, to depress;
to bow or bend down, to incline;
— զունկն, to lend an ear to, to listen to;
— զանձն, to humble oneself;
to do penance, to mortify oneself, to fast;
— զամբարտաւանութիւն ուրուք, to lower, to abase, to bring down the pride of;
— զաստուած առ մարդիկ, to move God to compassion, to implore divine mercy;
Աստուած խոնարհեցուցանէ զամբարտաւանս, God humbles the proud.

· Calfa

NBHL (1)

Խոնարհեցուցեր զանձն, եւ ասացեր՝ թէ ամբարտաւանեցի։ Են որք խոնարհեցուցանեն զանձինս, եւ լի են մեծութեամբ բազմաւ։ Որ ցուցանէ զանձն, բարձրասցի. (Խոնարհեցոյց զանձն՝ լեալ հնազանդ. եւ այլն։)


Խոնաւայոյզք, յուզից

s.

damp weather;
wet, rainy weather.

· Calfa

NBHL (1)

Խանգարումն օդոյն լեալ վասն անբաւ խոնաւայուզիցն. (Շիր.։)


Խոնջիմ, եցայ

vn.

to be tired, weary, fatigued.

· Calfa

NBHL (1)

Ծառայքն ի ծառայութիւնն տերանցն անդուլ խոնջին։ Խոնջեալ դուք ի քուն լեալ էիք. (Ագաթ.։)


Խոշտար

s.

boy, son;
pupil.

· Calfa

NBHL (1)

Անառակն կորուստ խոշտարաց ի ծւկլիցն լեալ խնամողաց. (Պիտ.։)


Խոստար

cf. Խոշտար.

· Calfa

NBHL (1)

Անառակն կորուստ խոշտարաց ի ծւկլիցն լեալ խնամողաց. (Պիտ.։)


Խոչընդոտն

s.

obstacle, stop, hinderance, embarrassment;
— լինել, to oppose, to hinder, to clog, to embarrass.

· Calfa

NBHL (1)

σκῶλον . Խոչ ընդառաջ ելեալ ոտից.


Խոստովանեմ, եցի

va.

cf. Խոստովանիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ քան զընչիցդ այլ ին ահա լեալ խոստովանի պատճառք կենդանութեանս մերոյ։ Այսքանեօք մոլեկան ախտիւք խոստովանեցաւ կատաղութիւն։ Խոստովանեցի յամենեցունց զօրաւորագոյն բնութիւն։ Այսմ նհա քաջայայտ խոստովանեցելոյիրագործութեան. (Պիտ.։)


Խոստուկ

s.

colic, gripes, stomachache, pain in the bowels;
— ունել, to have the gripes;
— լինել, to confess, to own.

· Calfa

NBHL (1)

Եւյայնմ եւս դառն տանջանս զոչ եւ զուրաստ կալեալ չլինէին խոստուկ. (Կաղանկտ.։)


Խոտան, աց

adj. adv.

abject, vile, base, mean, worthless, despicable;
—աւ, meanly, basely, shamefully;
in excess;
— առնել, cf. Խոտեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Խոտան գտայ, Խլեալ զխոտանս բարս երկրաւորս զբարիսն արմատացուսցես. (Նար. ՟Կ՟Ե. ՟Ձ՟Գ։)


Խոտոր

adj.

oblique, crooked;
deluded;
strayed, erroneous, wrong.

· Calfa

NBHL (1)

(որպէս խեղաթիւր. կամ խոտելով ի մի կողմն վարեալ, ի դուրս ելեալ ի հասարակ ուղւոյ) πλαγία, ληξός obliquus πλανήτης erroneus διάστροφος perversus. Թիւր. մոլոր. Ծուռ. զարտուղի.


Խոր, ոց

adj. fig. adv.

deep, hollow, excavated;
profound, deep;
ի —, deeply, profoundly;
thoroughly;
grievously;
— տգիտութիւն՝ վէրք, profound ignorance;
deep wound;
խաւար —, thick, dreadful darkness;
— աղքատութիւն, profound misery, abject poverty;
ի — ձմերան, in the depth of winter;
ի — ամարան, in the middle of summer;
պեղել ի —, to excavate deeply.

· Calfa

NBHL (2)

Եւ Սաստիկ. առաւելեալ յիւրում կարգի. յետին.

Որ անդուստն ելեալ ի խորս նաւէին. (Պիտ.։)


Խորան, աց

s. arith.

pavilion, tent;
vault of heaven;
altar;
residence, habitation, dwelling;
chessboard, back-gammon board;
— վկայութեան, the Tabernacle;
— արքունի, royal palace, court;
աւագ —, high altar;
*գոգնոց —ի, frontal;
table.

· Calfa

NBHL (1)

Անշուշայի ընկալեալ ի թագաւորէն զմեծն պարգեւ, յարուցեալ ի խորին եւ այլն։ Թագաւորին եւ ամենեցուն որ ի խորանին էին։ Ժողովեա ամենայն աւագանի դրանն արքունի, լինէրխորան մեծ լցեալ սաստիկ որերով. (Փարպ.։)


Խորասոյզ, սուզի

adj. s. mar.

sunk deeply, deep;
abyss, gulf, pit;
— աչք, sunken eyes;
— առնել, to submerge, to sink to the bottom, to plunge into, to immerse;
— լինել, to dive to the bottom, to sink;
— ի ցաւս, sunk in grief;
— ի թախիծս մտաց, plunged in remorse;
to founder.

· Calfa

NBHL (1)

Անկանի ի խոր իմն մեծ, եւ խորասոյզ լեալ անհատի. (Խոր. ՟Բ. 58։)


Խորխ, ի

s.

slough;
skin, hide;
shell, bark, rind, peel;
*spittle, phlegm.

· Calfa

NBHL (1)

λεβηρίς, σόφαρ exuviae serpentis. Մորթ կամ մաշկ օձի ի բաց ձգելի ի հնութեան. օձու շապիկ. (լծ. եւ գրգլեալ. խըրխա. եւ քիւրք ).


Խորովեմ, եցի

va.

to roast, to toast, to brown;
to grill, to broil, to fry.

· Calfa

NBHL (1)

Պարիսպն բաբելոնի ասի ամրագոյն գոլ. քանզիխորովեալ աղիւսով ւ հալեալ կպրով եղեւ շինեալ. (Նոննոս.։)


Խորտիկ, տկաց

s.

dish, viand, mess;
roast-meat;
cooked victuals.

· Calfa

NBHL (1)

Զկոչնակաց եւ զընթրեաց նշանակէ, ի զանազան խորտիկսն վայելեալ. (Սարգ. յկ. ՟Զ։)


Խուզարկ

adj. s.

curious, inquisitive;
examiner, searcher, observer, busy inquirer, pryer, scrutator;
— լինել, to make researches, to seek for, to hunt after.

· Calfa

NBHL (1)

Եթէ քննիչ ոք ինչ եւ խուզարկ լեալ էրամենեցունց. (Ոսկ. եբր. ՟Ժ՟Ա։)


Խուզարկու, աց

cf. Խուզարկ.

· Calfa

NBHL (1)

Եթէ քննիչ ոք ինչ եւ խուզարկ լեալ էրամենեցունց. (Ոսկ. եբր. ՟Ժ՟Ա։)


Թեփ, ոց

s.

bran;
— ձկանց, scale;
— գլխոյ, scurf of the head, dandruff;
քերել զ—ս ձկան, to scale.

· Calfa

NBHL (1)

Իբրեւ թեփոյ իմն առանցութեամբ, որ մերձ ի պարանոցն է խաղճախուղճն, զձայն արգելեալ. (Նիւս. կազմ.։)


Թիակ, աց

cf. Թի.

· Calfa

NBHL (1)

Հարկեալ իբր ի նաւապետէ իմեմնէ՝ սրավարեցայ թիակօք։ Նաւակառոյցք լեալք սրավար թիակօք. (Յհ. կթ.։)


Թիկնախիլ

adj.

having one's back injured, or one's shoulders out of joint.

· Calfa

NBHL (1)

Ոյր թիկունք են խլեալ, մաշեալ, տեռեալ. կռնակը քեղրթած.


Թղթատարութիւն, ութեան

s.

carriage of letters.

· Calfa

NBHL (1)

Թղթաւորի պատճառանօք յառաջ ելեալ։ Համարեցան զնա թղթաւոր. (Ուռհ.։)


Թշնամանք, նաց

s. pl. insult, affront, offence, injury, outrage;
—նս դնել ումեք, to abuse, to scold, to slang, to revile, to affront;
ի —նս լինել, to be despised, to fall in ignominy or opprobrium;
to be put in the pillory, to be object of insult;
թշնամանօք, injuriously, insultingly, offensively.

· Calfa

NBHL (1)

Ելեալ ի պարիսպն՝ թշնամանս դնէր անօրինին. (Եղիշ. ՟Է։)


Թոդան

s.

cuttle-fish.

· Calfa

NBHL (1)

Ելեալք ի ծովէ թոդան ձկունքն՝ եւ առ մեր նաւակս ոստնուին. (Բառ. ստեփ. լեհ.։)


Թողանամ, ացայ

vn.

to be left, given, conceded;
to be abandoned, outcast, rejected, derelict, forlorn, permitted, allowed, conceded, lawful;
to relent, to slacken;
— ի հաւատոց, to waver or vacillate in the faith;
— ի մտաց իւրոց, to change opinion;
բղջախոհութեամբ թողանալ, to give one's self up to luxury, to lead a dissolute life;
թողացեալ կին, divorced woman.

· Calfa

NBHL (1)

ԹՈՂԱՑԵԱԼ, ելոյ, ոց. Թողեալ կամ ելեալ յառնէ.


Թոշակ, աց

s.

provision;
viaticum;
pay, wages, hire, salary, stipend;
pension;
— եկեզեցական, benefice;
ուսանել —աւ, to be in a boarding-school;
— յետին, վերջին, viaticum;
տալ, պաշտել ումեք զյետին —, to administer the viaticum.

· Calfa

NBHL (1)

Զփրկութենագործ մարմին եւ զարիւն տեառն՝ թոշակ յետին առ ի նմանէն իւր ընկալեալ։ Զխորհուրդն փրկական մարդկան բաշխէր առ հասարակ՝ ըստ սակի յետին թոշակի. (Յհ. կթ.։)