Definitions containing the research վ : 10000 results

Շրջագայ, ից

adj. s.

wandering, strolling, itinerant, prowling, vagabond;
turn, circumvolution;
circumference, periphery;
հազար ամաց —ս անցուցանել զինքեամբ, to live for a thousand years.

· Calfa

NBHL (5)

Գողք ակնածելով դիտեն զշրջագայս (կամ զշրջակայս). (Կանոն.։)

Ոչ ի հրապարակս ընթացաւ, կամ շրջագայլ գոլով տեղեաց ի տեղիս գնաց. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 30։)

Էր շրջագայ (կամ շրջակայ՝) տեղւոջէ ի տեղի շրջելով. (Կիր. պտմ.։)

լուսաւորքդ՝ շրջագայք, միջնորդք եւ պահպանորդք ի մէջ հաստատնոցն երկուց (երկրի, եւ վերին երկնի). (Ոսկիփոր.։)

Որպէս զշրջագայ ինչ մշտնջենաւոր՝ վասն բարւոյ, ի բարւոյ, եւ ի բարւոջ, եւ ի բարին՝ անմոլար ընթացիւք շուրջ ընթացեալ. (Դիոն. ածայ.։)


Շրջագայական, ի, աց

adj.

periodical, circular.

· Calfa

NBHL (1)

Շրջագայականն ձեւ սկսեալ յինքենէ՝ յինքն բովանդակի. տե՛ս զեռակի շարժութիւնն, զշրջագայականն, եւ զգնտատեսակն (զգալարածոյն), զուղիղն. (Մաքս. ի դիոն.։)


Շրջագայիմ, եցայ

vn.

to take a turn, a walk, to roam;
to wander over, to stroll, to prowl, to turn round, to revolve;
to go round, to circulate.

· Calfa

NBHL (2)

Բայց մեսրոպայ շրջագայեալ, զամենեսին լուսաւորեալ. (Շ. վիպ.։)

περιπατέω ambulo, pervagor. իտ. girare. περιάγομαι , συμπεριάγομαι circumferor. Շուրջ գալ. շրջիլ՝ իբր շրջանս իմն առնելով. զգնալ. եւ շրջաբերիլ, պարբերիլ. շուրջ գալ զիւիք, շրջան կամ հիռ առնուլ. պտըտիլ, չորս դին քալել, ժուռ գալ, ման առնուլ.


Շրջագայութիւն, ութեան

s.

turn, walk, circulation;
turn, rotation, revolution.

· Calfa

NBHL (6)

Շրջագայութիւն երկնի, կամ արեգական. աստեղաց, ժամանակաց, ընթացից աշխարհի ցկատարած, եւ այլն. (Յճխ. ։ Պիտ.։ Եղիշ. ՟Բ։ Խոր. վրդվռ.։ Ասող. ՟Բ. 6։ Շիր.։ Խոսր.։ Իգն. եւ այլն։)

Կամ Շրջան առնուլն. վերադարձ.

Ըստ հեթանոսական անդրէն շրջագայութեան՝ զնոյն շուրջ բերելով նոցին աստեղացն շարժումն. (Առ որս. ՟Թ։)

Բոլորակին՝ որ իննսուն եւ հինգ ամով բովանդակէր զեղանակ շրջագայութեան ի նոյն. (Շիր. զատիկ.։)

Տեսանել զտեղի յարկի փառաց՝ զշրջագայութիւնս սրբոյ սեղանոյս ձեռամբ լուացելով. (Անան. եկեղ։)

Այնքան շրջագայութիւնս յօրինեաց վասն զհարցմունս եւ զպատասխանատրութիւնսն յարդարելոյ. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 17։)


Շրջագայուն

cf. Շրջագնաց.

· Calfa


Շրջագնացութիւն, ութեան

s.

going here and there, wandering.

· Calfa


Շրջագրական, ի, աց

adj.

circumscriptive.

· Calfa

NBHL (1)

περιγραπτικός, περιγραφικός circumscriptivus եւ այլն. Պհարագրօղ. բովանդակիչ. եւ Ներշրջանական. եւ Կանոնափակ.


Շրջագրեմ, եցի

va.

to circumscribe.

· Calfa

NBHL (1)

Ալիւր առին, շրջագրեցին զվայրն. (Պտմ. աղեքս.։)


Շրջադարձ

adj.

circumvolving, moving around.

· Calfa


Շրջադրութիւն, ութեան

s.

surrounding, enclosure.

· Calfa

NBHL (1)

Հայեա՛ ի յանզերծ վտանգիցս շրջադրութիւն։ Որ յայսքանեացս շրջադրութիւն զանակնկալն գիւտ նշանակեցեր։ Սանձարկու լեզուի, շրջադրութիւն շնչոյ, կացուցիչ հագագի։ Իբր զընդարձակ ծոց արարածոց, եւ երկրի՝ արեգականն շրջադրութեան. (Նար. ՟Խ. ՟Կ՟Գ. ՟Զ. եւ Նար. խչ.։)


Շրջակայ, ից

adj. s.

in the neighbourhood, neighbouring, adjacent;
—ք, the environs, the country roundabout, neighbourhood.

· Calfa

NBHL (1)

Անապատ զշրջակայն իւր առնէր։ Յարբուցմունս բուրաստանաց, եւ բովանդակ շրջակային յարբուցումն. (Խոր. ՟Ա. 13. եւ 15։)


Շրջական, ի, աց

adj. s.

turning, changing, shifting;
change.

· Calfa

NBHL (1)

Շրջագայուն. շրջագայական. փոփոխական. եւ Փոփոխիչ. խռովիչ.


Շրջահայեաց

adj.

circumspect, cautious, discreet, considerate, prudent;
— լինել, to look around, to observe, to explore, to spy out.

· Calfa

NBHL (1)

Գէտս կացուցեալ, միշտ զակն ի սահմանս երկրին կառուցեալ՝ այսր եւ անդր շրջահայեաց լինելով արթնաբար տեսութեամբ. (Պրպմ. ՟Լ՟Ը։)


Շրջան, աց

s.

turn, gyre, turning, circuit, revolution, circumvolution, circulation, conversion;
course, cycle, period, circle, round;
turning, wheeling, winding;
sinuosity;
change, vicissitude;
— մեծ, period or cycle of five hundred and thirty-two years;
—ք ջուրց, whirlpool, vortex;
— զօրաց, evolution;
— առնուլ, to turn, to make or take a turn, to turn or whirl round and round, cf. Շրջաբերիմ, cf. Պտուտեմ;
to circulate, to revolve, to move;
to spin round upon one leg.

· Calfa

NBHL (8)

Զմովսէս ընկեցիկ արարեալ ի շրջանսն նեղոսի. (Նար. յովէդ.)

Արեգակն ի ձեռն կառավարին իւրոյ ունի զփոփոխմունս շրջանին իւրոյ տարեւոր ժամանակին. (Եղիշ. ՟Ը։)

Խոստովանեցաւ ի վերին աթոռոյն շրջան նստելոցն՝ տէր ամենակալ. իմա՛ ի շրջանակն. շուրջը, բոլորտիքը։

Ժողովեալ ամաց շրջաբերութեան լուսնին, եւ արեգական տարբերութիւն հհաւաքեալ՝ ժողովին. որ լինի մի շրջանն՝ հինգ հարիւր երեսուն երկու։ Արեգակն ի քսան եւ ութ ամին դարձաւ (ի նոյն կէտ ծագման), եւ լուսինն յիննեւտասն, որ լինի շրջան արեգական եւ լուսնի։ Ի յառաջին շրջանին ելն ադամայ ի դրախտէն. եւ յերկրորդ շրջանին ենովք փոխեցաւ ... ի հինգերորդ շրջանին բաժանումն լեզուացն ... Յեօթներորդ շրջանին ի ձեռն մովսէսի կոչէ զազատութիւնն ի վերայ իսրայէլի. եւ այլն. (Զ՝քր. կթ։ եւ Տօմար.։)

Իւղն օծութեան շրջան առեալ ի մէջ գետոյն՝ շուրջ զմարդկամբն խաղայր։ Շրջան առեալտ կոտորէր մինչեւ ի նոյն տեղին։ Շրջան առին յանապատին զքառասուն ամ։ Շրջան առեալ ընդ շամշուդէ եւ ընդ վրաց դաշտ. (Ագաթ.։ Եղիշ. ՟Զ. եւ թաղմ։ Ասող. ՟Գ. 25։)

Ոտիւքդ պարեա՛, եւ ի շրջան առնուլն քո զարմացո՛ զհերովդէս եւ զբազմական իւր. (Եփր. ի յհ. մկ.։)

Բնաւորեալլ է ծովու երբեմն շրջան առնուլ ալէկոծութեամբ, եւ զներքին աւազն յերեսս տալ. (Շ. բարձր.։)

κάμπα flexura τροπή conversio διέξοδος diverticulum καταιγίς lapsus cum impetu, procella. Շրջաբերութիւն. դարձուած յինքն կոյս կամ ի նոյն վայր եւ ի ժամանակ. պտոյտ. ոլորք. յորձանք. խաղ գետոց. պտուտ.


Շրջանակ, աց

s. ast. adv.

circle, hoop;
border, contour, outline, circumference;
frame, frame-work, sash;
enchasing;
turn, circuit, ring;
cycle;
—ք երկնից, the spheres;
— կենդանական, the zodiac;
բեւեռային —, polar circle;
—ք ապարանից, gallery, terrace, promenade;
սիւնք —օք or —աւ, peristyle;
—աւ, in a circle, in a ring, circularly, cf. Շուրջանակի.

· Calfa

NBHL (6)

Լցեալ բովանդակեալ շրջանակ բոլորակի շլբ ամաց. (Յհ. կթ.։)

Ահա բարդեցան կուտեցան շրջանակք ամացս ընդունայնութեան։ Ի յաւարտումն լրման շրջանակի եօթնեակ դարուց վախճանի. (Նար. ՟Ձ՟Գ. եւ Նար. խչ.։)

Կենդանական շրջանակ (զոդիակոս)։ Որ շրջանակօք ի միմեանց վերայ բազմօք եդեալ։ Շուրջ զնովաւ լամբար իմն շրջանակ սքանչելի։ Խոհականութիւնն եւ արծութիւն կարեն պարիսպս եւ շրջանակս արկանել զհակառակօք չարեացն. (Փիլ.։)

Շրջանակս երկնից՝ զդասս մարգարէից եւ իմանալ. (Նար. յովէդ.։)

Սիւնս երկուս, եւ շրջանակս քանդակագործից սեանցն ի վերայ գլխոյ սեանցն։ Հանդէպ դրանն մափկաթ մինչեւ յելս շրջանակին։ Եւ ինքն դարձուսցէ զշրջանակս։ Երկաթ բազում ի բեւեռս դրանց եւ դրանն. եւ զշրջանակսն արար դաւիթ. (՟Գ. Թագ. ՟Է. 41։ Նեեմ. ՟Գ. 31։ Յոբ. ՟Լ՟Է. 12։ ՟Ա. Մնաց. ՟Ի՟Բ. 3։)

ՇՐՋԱՆԱԿԱՒ իբր մ. Շուրջանակի. շրջան առնլով. շրջանաւ. դիւրաշրջիկ լինելով.


Շրջանակեայ

adj.

furnished with a circle or frame;
round, circular.

· Calfa

NBHL (1)

Ընդէ՞ր շրջանակեայ ծնօտք շուրջ զսեղանովն. (վասն զի) մարմնական ամենեցուն էութիւնն յեղյեղումն եւ փոփխութիւն ընդունի. (Փիլ. ել. ՟Բ. 70։)


Շրջանակեմ, եցի

va.

to turn round;
to revolve, to move in a circle;
to frame, to border.

· Calfa

NBHL (6)

Յորժամ անիւ շրջանակիցի ... անիւն ստէպ շրջելովն. (Եզնիկ.։)

Որ շրջանակես զժամանակս ամաց հոլովման աւուրց յայլ նմանութիւն բարեպատեհ տեսողութեան։ Յաղօթարանն վայրի ընդ պատազմունս այսր կենցաղոյս շրջանակեցայ։ ոչ արեգակն փոխաբերեալ՝ ուր շրջանակի, առանց տարրական օդոյ. (Նար. կգ. ՟Ի. ՟Ծ՟Դ։)

Ի լուսաւորաց միջի շրջանակելտով զետեղիլ. (Լմբ. անառակ.։)

Սուրն սրովբէական պահպանութեան շրջանակեալ. (Կիւրղ. խչ.։)

Տեսանիցեմք գեղարդունս շողացեալ, կմբեթեայս վահանացն շրջանակեալս. (Ոսկ. եբր. ՟Զ։)

ἁνακυκλόω revolvo եւ այլն. Շրջել. հոլովել. բոլորել. շրջշրջել. յեղանակել. կր. շրջաբերիլ. յածիլ. դարձընել, պտըտցընել. կր. պտըտիլ.


Շրջանակութիւն, ութեան

s.

cf. Շրջանակումն.

· Calfa

NBHL (1)

Զգունդսն յաղագս թեթեւութեան ձեւոյ. իսկ զստեղէն գինդսն վասն շրջանակութեան. (Փիլ. նխ. ՟բ.։)


Շրջանակումն, ման

s.

roundness;
rotation, circulation;
framing.

· Calfa

NBHL (1)

Զգունդսն յաղագս թեթեւութեան ձեւոյ. իսկ զստեղէն գինդսն վասն շրջանակութեան. (Փիլ. նխ. ՟բ.։)


Շրջապատ, ից

adj. s. geom.

surrounding, ambient;
turn, round, circumference, compass, outline, circuit, fence, wall, enclosure;
periphery, circumference.

· Calfa

NBHL (3)

Շրջապատիւ սահմանէ զվայրն ամենայն. (Ուռպ.։)

Շուրջ պատելով.

Սուրբն գրիգորիոս աղօթիւք շրջապատ պարսպեաց զքեզ ո՛վ աստուածաբնակ լեառն. (Երզն. լուս.։)


Շրջապատեմ, եցի

va. vn.

to surround, to compass, to encircle;
to envelop;
շրջապատիմ.

· Calfa

NBHL (6)

Զանծանօթ երկրէ ասէ՝ շրջապատեալ զբնակութիւն մարդկըային բնութեանս։ Ի ծովուն՝ որ շրջապատեն զերկիր. (Խոր. աշխարհ.։ Շիր.։)

Շրջապատեցին զինուորքն զեկեղեցին բազում սպառազինութեամբ։ Շրջապատէին զտաճարն աստուծոյ լինուք բազմօք։ Հասին ի վերայ, եւ շրջապատեցին զքաղաքն։ Շրջապատեալ հուրն զհրէայսն՝ կիզեաց արս եօթն. (Հ. կիլիկ.։ Ճ. ՟Բ.։ Լաստ. ՟Ժ՟Բ։ Խոր. առ արծր.։)

Ղազարոս յայսպիսի ի վէրս շրջապատեալ. (Բրս. հց.։)

ՇՐՋԱՊԱՏԵԼ. չ. եւ իլ. ձ. Շրջիլ պատելով. եւ Շրջանակիլ. եւ Պատիլ. բոլորիլ.

Փառք նորա զքեւ շրջապատեսցեն։ Ծագեաց լոյս երկնային, եւ, շրջապատէր զմարմնով նորա։ Ընդ շրջապատեալ առագաստն ի կոշոյ եւ ի կտաւէ. (Զքր. կթ.։ Ճ. ՟Բ.։ Խոր. ՟Բ. 43։)

Ետես գունդս դիւաց սեաւս, զի շրջապատեցան զնովաւ իբրեւ զհնդիկս. (Վրք. հց. ՟Ղ։)


Շրջապարիսպ, րսպի

s.

fortification, enclosure.

· Calfa

NBHL (1)

(Տաճարքն՝ սուրբն սոփի եւ իռինէ) այժմ են ընդ միով շրջապարսպաւ. (Սոկր. ՟Բ. 16։)


Շրջափակ

adj. s.

enclosed all round;
surrounded, invested;
enclosure, fence, close.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ էր ի քաղաքին եղէգն՝ կանգնոց երեսուն շրջափակ չափաւորութիւն ունելով. յորոց եւ քաղաքին ամենայն ձեղունքն յարկեալ են. (Պտմ. աղեքս.։)


Շրջափակեմ, եցի

va.

to shut up all round, to hem round or in, to enclose, to encircle, to surround, to beset.

· Calfa

NBHL (3)

Շրջափակեալ յամենայն կողմանց ծովածիր էր տեղին։ Զի էր զնոսա շրջափակեալ եւ պաշարեալ անիծից. (Փարպ.։)

Որ բոցեղէն սրովբէիւք շրջափակեալ պահիւր. (Շար.։)

Անդ ետեղագրեաց զքաղաքն, զորով շրջափակեալ խոր փոսիւ անդնդալիր հաստատեաց զհիմունս պատուարին. (Խոր. ՟Գ. 59։)


Շրջափայլեմ

va.

to shine on all round, to cover or surround with light.

· Calfa

NBHL (2)

Բարեբանեալն աստուածածին զերրորդութեանն ընդ տիեզերս շրջափայլէ հրաշապայծառ ճառագայթ։ Պայծառ լուսով շրջափայլեալ ի տան թորգոմայ։ Աւետարանին ճառագայթ լուսով շրջափայլեալ յընդհանուրս. (Խոր. վրդվռ. եւ Խոր. հռիփս.։)

Արդարութեան արեգակն պայծառ լուսով շրջափայլեալ զմեօք. (Ճ. ՟Գ.։)


Շրջեմ, եցի

va. fig.

to overturn, to upset, to turn over, to capsize, to throw down;
to change, to transmute, to convert;
to turn aside, to pervert, to subvert;
ի բաց —, to avert, to turn away, to divert;
— զմիտս, ի մտաց ի խորհրդոց, to deter, to dissuade, to dehort, to discouncil;
ի փախուստ — զզօրս, to rout, to put to flight, to chase, to pursue hotly;
— զգոյն, to discolour;
— զբանն, to retract, to recant;
cf. Միտ.

· Calfa

NBHL (4)

Շրջեցին զմիտսն յովասու։ Առեալ զթագաւորն մեկուսի՝ շրջեաց զմիտս նորա։ Զի մի՛ չարութիւն ինչ շրջեսցէ զիմաստութիւն նորա։ Ցանկութիւն շրջեաց զսիրտ քո։ Շրջեաց նմա աստուած սիրտ այլ։ Խնդրէր շրջել զփոխանակ բդեշխին ի հաւատոց։ Կամիցին շրջել զաւետարանն քրիստոսի.եւ այլն։

Զօրէնս յեղափոխելով ի նորս շրջէր. (Երզն. մտթ.։)

Շրջեցաւ սիրտն փարաւոնի եւ ծառայից նորա ի վերայ ժողովրդեանն։ Գոյն երեսաց նորա կամ իմոց շրջեցաւ։ Զի մի՛ այլ ազգ ինչ իրք շրջեսցին վասն դանիէլի։ Հրամանի մարաց եւ պարսից ո՛չ է օրէն շրջել։ Որպէս դուրք շրջին ի ծղխնւոջ, նոյնպէս վատ ի մահիճս իւր։ Յորում չիք փոփոխումն, եւ կամ շրջելտոյ ստուեր։ Զշրջանաց փոփոխումն, եւ զշրջել ժամանակաց։ Մինչեւ շրջեսցի օրն.եւ այլն։

στρέφω verto, verso μεταστρέφω, διαστρέφω , καταστρέφω, τρέπω converto, transverto, commuto ἁλλοιόω, ἁλλάσσω mutuo եւ այլն. Շուրջ տալ. դարձուցանել. փոխել. յեղաշրջել. այլայլել. շրջանակել. հոլովել. տապալել. ժուռ տալ, կործել, փոփոխել, դարձընել.


Շրջեցուցանեմ, ուցի

adj.

to walk, to take or lead about;
to turn, to twirl, to wind.

· Calfa

NBHL (5)

Կրէ զամենայն բանիւ զօրութեամբ իւրով, եւ շրջեցուցանէ ո՛ւր եւ կամի. (Լծ. կոչ.։)

Յաճախապէս շրջեցուցանէր յաղագս խորհրդոյն զբանն, եւ յայտ առնէր զկարեւորութիւն իրացն։ Զայս ի վեր եւ ի խոնարհ շրջեցուցանէր բանիւ։ Ամենայն ուրեք զանուն կենացն շրջեցուցանէ, որ էէր նոցա ճանաչական. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 1. 5. 13։)

(Ձանձղացկոտն) ի կալն՝ ի սաղմոսելն՝ զաչսն զվայրօքն շրջեցուցանէ. (Կլիմաք.։)

Շրջեցուցի զձեզ յանապատ ամս քառասուն։ Եւ զնոսա ընդ հրապարակսն առ առակէ, կամ շալակաւ շրջեցուցանէին։ Շրջեցոյց զիս ընդ չորս կողմանս սրահին։ Շրջեցոյց զիս շուրջ զոսկերօքն։ Զքորս կանայս շրջեցուցանել ընդ մեզ։ Զվրան ժամուն եւ զտապանակ կտակարանացն ընդ իւրեանս շրջեցուցանել.եւ այլն։

Առեալ կիտոսին զյովնան՝ շրջեցուցանէր ընդ ամենայն խորշս անդնդոց. (Անան. եկեղ։)


Շրջիմ, եցայ, եա՛ց, եա՛

vn.

to take a walk, to walk, to march, to go;
to turn, to be changed, converted, transmuted;
to fall back, to be upset;
— ժամանակաց, changes, mutations or vicissitudes of time;
— ի մտաց, ի խորհրդոց, to alter or change one's mind, to change sides;
շրջեցաւ գոյն երեսաց նորա, his countenance altered;
cf. Օր.

· Calfa

NBHL (1)

Հոգի աստուծոյ շրջէր ի վերայ ջուրց։ Արի՛ շրջեա՛ց ընդ երկիրդ։ Յառնիցէ այրն, եւ շրջիցի արտաքոյ ի ցպոյ։ Շրջել առ տամբ կանանցն։ Շրջի ի վերայ ծովու իբրեւ յատակի։ Ընդ մարդկան շրջեցաւ։ Շրջել զեղբարբք։ Ամենայն շնչոյ՝ որ շրջիցինզ ի ջուրս, եւ ամենայն շնչոյ՝ որ շրջիցի ի վերայ երկրի։ Որ շրջի անարատ յարդարութեան.եւ այլն։


Շրջշրջեմ, եցի

va.

to turn or whirl round and round;
to change;
to walk;
cf. Թուղթ.

· Calfa

NBHL (3)

Արկին իվերայ տատսկին մերկ, եւ շրջշրջէին զնա անդէն, մինչեւ առ հասարակ ծակոտեցան մարմինք նորա. (Ագաթ.։)

Զյօնսն ձկտեն, եւ զարտեւանունսն շրջշրջեն։ Զձեռս կարկառեսցեն շրջշրջելով, եւ ոտիւք կաքաւեսցեն. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ. եւ ՟Բ։)

Այսր անդր շրջշրջել ոչ ոք կարէր վասն նեխոյն հոտոյ տագնապի. (՟Բ. Մակ. ՟Թ. 10։)


Շրջշրջիմ, եցայ

vn.

to turn round, to turn, to move about;
to walk;
— աչաց, to roll one's eyes wildly;
— յանկողնի, to be uneasy, to tumble and toss in one's bed, to move oneself restlessly from side to side.

· Calfa

NBHL (3)

Քան զծովն եւ զգետնառիւծն եւ՛ս չար շրջշրջէին։ Այսր անդր շրջշրջի ի գահոյսն. (Ոսկ. փիլիպ.։)

Թաղեալ ի տղմէ՝ շրջեսցի նա յայնմ տղմի՝ ըստ կամաց իւրոց, եւ ոչ ըստ կամաց իւրոց. շրջշրջի ըստ կամաց իւրոց, զոր ոչ այլ ոք շրջշրջէ զնա. եւ ոչ ըստ կամս իւր շրջշրջի, վասն զի ոչ ի ներքուստ անտի ցանկայ նա, թէ այսպէս շրջշրջեսցի. (Եփր. հռ.։)

Մինչեւ ցայսօր ժամանակի յայսկոյս յայնկոյս շրջշրջին կարծիք զնմանէն ի բազմաց։ Ոչ ճշգրիտ ունէր նա յունարէն, այլ շրջշրջի նա խօսիւք իւրով բարբարոս լեզուով իւիք իւիք. (Եւս. պտմ. ՟Գ. 24։ ՟Է. 24։)


Շրջշրջումն, ման

s.

turning, wheeling;
turn, change, vicissitude.

· Calfa

NBHL (1)

Զտեսիլ կնոջ պոռնկի, եւ զշրջշրջումն ակնարկելով աչաց նորա. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 17։)


Շրջուած, ոց

s.

change, mutation;
turn, circuit.

· Calfa

NBHL (1)

Եղեւ շրջուած (իսրայէլի ի ռոբովամայ), բայց ոչ եթէ յարքայէ. զի թէպէտեւ ի պատճառս բանին արքայի եղեւ, բայց սակայն ի տեառնէ եղեւ։ Յեսու զսաստիկ շրջուածսն երկնից արգելոյր. (Եփր. մն. եւ Եփր. յես.։)


Շրջումն, ման

s.

act of walking, walk, going and coming;
turn;
change;
overturning, upsetting.

· Calfa

NBHL (2)

Միտքն երբեմն ի վար տուեալ զինքն զգայութեանցն՝ ընդ ամենեսին սովորեալ է շրջիլ. արդ այս շրջումն նմա մոլորութիւն եւ անճանապարհութիւն գործէ։ Աստեղացն շրջմունք։ Տարեւորական շրջմամբքն (այսինքն եղանակօք)։ Երգոց չափականաց, կայականաց, պարաւորաց, շրջմամբք եւ բազմաշրջմամբ գեղեցիկ եւ լաւ չափեցելոց։ Ոչ շրջեցաւ, եւ ի վատթար բարուց ի լահւութիւն ոչ փոխեցաւ. քարոզութիւնն շրջումն նշանակէր, եւ շրջումն քարոզեալքն ընկալան. (Փիլ.։)

Յաղագս անուաձեւ շրջմանց ժամանակացս. (Մխ. այրիվ.։)


Շրտնում, եայ

s.

to take fright, to be startled, to start with fear;
to take umbrage at, to be scare;
to be dazzled.

· Calfa


Շրտուցանեմ, ուցի

va.

to scare, to startle, to start;
to dazzle, to hallucinate.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս արեգակն ցուցանէ զիւր ճառագայթսն՝ ընդելացուցանելով լուսոյն՝ զի մի՛ փոխանակ լուսաւորելոյ շրտուցանիցէ զտեսողսն. (Մեկն. ղկ.։)


Շփանամ, ացայ

vn.

cf. Խենեշանամ.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ եթէ ուիցիմք բան եւ շնորհք վարդապետութեան, մի՛ շփասցուք այնուիկ։ Տե՛ս զմեծանձնութիւնն. զի յոլով մասն ամբոխին զարմացեալս ընդ իւր ունելով՝ ո՛չ շփանայ, այլ հեզութեամբ ընդ խիստսն բարբառի։ Ոչինչ էր մեծ (այսինքն դիւրին էր) շփանալ ի վերայ առն, որ իջեվանեալ էր առ մշակի (խաղախորդի). (Ոսկ. գծ.։)


Շփացութիւն, ութեան

s.

cf. Խենեշութիւն;
taking away, ravishing.

· Calfa

NBHL (1)

Անփառասէր եւ առանց շփացութեան բարս ունելով։ Ոչ ասաց շփացութեամբ, թէ աւանդեցին մեզ հոգիընկալքն, այլ՝ թէ ինքնատեսքն եւ սպասաւորք։ Ոչ շփացութեամբ իբրեւ առ ցոյցս ինչ յերկարէ զբանս։ Յոյժ խոնարհութեամբ եւ առանց շփացութեան սկսաւ պատմել նոցա կարգաւ. (Ոսկ. գծ.։)


Շփեմ, եցի

va. fig.

to rub, to scour;
to impute, to ascribe, to attribute, to accuse of, to charge with;
— ընդ ափ, to rub out in the hand.

· Calfa

NBHL (6)

Ի քարանցն հանելոյ ի ջրոյ, զոր ընդ միմեանս շփիցեն, եւ հանիցեն հուր։ Ի փայլատականցն՝ որ ի շփելոյ ընդ միմեանս հողմոյն եւ ամպոց՝ արձակին։ Յորժամ փայտ ընդ փայտի շփի, հուր ծնանի։ Աղիւ, կամ խորգով շփել զկողսն, զվէրսն, զմարմին. (եւ այլն. Եզնիկ.։ Վեցօր. ՟Գ։ ՃՃ.։ Հ.։ Տէր Իսրայէլ. եւ այլն։)

Առնեմ ինչ, շփելով եւ կամ այրելով ինչ. եւ կրեմ անցս, սափրեալ եւ կամ շփեալ յայլոց. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)

Բերան ի բերան համբուրեաց՝ շփելով ընդ նմա. (Բրսղ. մրկ.։)

Շփիցի ընդ այնոցիկ՝ որ տղմովն իցեն շաղախեալք։ Աղտեղացուցանել զմաքրութիւն, շփելով ընդ ախտս աշխարհիս։ Ոչ շփեցաւ ի նմա տեսակ ինչ ախտից։ Ոչ կարէ շփել զպատուական ակամբք. (Մանդ. ՟Ի։ Լմբ. սղ.։ Ի գիրս խոսր.։ Գէ. ես.։ Սկեւռ. աղ.։)

Զի՞ շփէք զինեւ զանպատշաճ կարծիսդ։ Զգործսն ինչ չկարէք խոտել՝ որ պտուղն են, եւ զվճիռ բամբասանացն զծառովն շփէք. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 4. 17.)

ψώχω, τρίβω, ἁποτρίβω եւ այլն. comminuo, tero, frico, excutio եւ այլն. եւ adhaereo, tango, tingo. Ափովք ճնշել. շօշափելով ճմլել՝ լեսուլ՝ մաշել՝ մանրել՝, տրորել՝ քերել. եւ Շօշափելով շաղել, շաղախել, մրոտել. քսել, քսքսել, ճզմել, աճռել, եւ մուր քսել, պլըշտըկել.


Շփշփեմ, եցի

va.

to rub hard or often, to bruise, to clash.

· Calfa

NBHL (1)

ՇՓՇՓԵԼ. որ գրի եւ ՇԱՓՇՓԵԼ. Շփելով շփել. ստէպ շփել. շօշափել ընդհթարմամբ.


Շփոթաբանութիւն, ութեան

s.

confused discourse.

· Calfa

NBHL (1)

Վեհ ինձ նոցա հաւանիմ ելով քան զյոգունցն շփոթաբանութեան ձերոյ ելլենական կարծեցելոցն. (Մագ. ՟Ծ՟Է։)


Շփոթաբար

adv.

confusedly, indistinctly, topsy turvy.

· Calfa

NBHL (1)

Շփոթմամբ, շփոթեալ գոլով. աղմկաւ, խառիխուռն. անխտիր.


Շփոթեմ, եցի

va.

to confound, to mix, to jumble, to embroil, to complicate;
to trouble, to put in disorder, to disorder, to derange, to harass, to embarrass, to bewilder.

· Calfa

NBHL (1)

συγχύω confundo συστρέφω converto, contorqueo. Խառնակել. յուզել. պղտորել. վեր ի վայր առնել. վրդովել. խառմըշտըկել, իրար անցընել.


Շփոթումն, ման

s.

cf. Շփոթ.

· Calfa

NBHL (3)

Զտրտմութիւն զշփոթումն անձին։ Արթուն եւ զգաստ իցէ, եւ ժողովէ զինքն ի շփոթմանց բազմաց. (Վրք. հց. ՟Բ։)

Վասն կասկածի շփոթման թողին զզօրսն ի կալանիկոս. (Տէր Իսրայէլ. յնվր. ՟Զ.։)

Ոչ ըստ չարափառացն կարծեաց՝ շփոթումն արկանելով ի միաւորութիւնն քրիստոսի. (Վրդն. պտմ.։)


Շքալից

adj.

honourable, glorious.

· Calfa

NBHL (1)

Լի շքով. մեծաշուք։ (Պիտառ.։)


Շքայլեմ, եցի

va.

to hinder, to stop, to prevent.

· Calfa

NBHL (1)

Յեսու կոյս գոլով՝ ոտնակապեաց զարեգակն, եւ շքայլեաց զլուսինն, թ զյորդանան յետս դարձոյց. (Ոսկ. ՟ա. կոր.։)


Շքաչոր

adj.

dried in the shade.

· Calfa

NBHL (1)

Ի շքի չորացուցեալ. ի հովանւոջ ցամաքեալ.


Շքեղ, աց

adj.

glorious, magnificent, rich, sumptuous, pompous, splendid, superb, majestic;
honourable, august, illustrious, respectful, sublime;
elegant, fair, handsome, genteel, agreeable.

· Calfa

NBHL (2)

Գեղեցիկ հայելով, շքեղ տեսանելով, հեզ բարոյիւք։ Զհոյակապ ընդ ամենայն տիեզերս զշքեղ տաճարն. (՟Բ. Մակ. ՟Ժ՟Ե. 12։ եւ ՟Բ. 23։)

Շքեղով մտին յերուսաղէմ, իմա՛ շքեղութեամբ. կամ ընթերցի՛ր ըստ տպ. շքով։


Շքեղագեղ

adj.

of great beauty.

· Calfa

NBHL (1)

Շքեղ կամ պայծառ գեղկով. երեւելի գեղեցկութեամբ.


Շքեղագոյն

adv.

pompously, with great parade.

· Calfa

NBHL (2)

αἱδημονέστερος, αἱδεσιμότερος, -ον venerabilior, -ius;
verecundior, -ius եւ այլն. Առաւել կամ կաթրի շքեղ. մեծաւ շքով. մեծաշուք. պատկառելի, եւ ամօթխած. պատկառանօք.

Զոր դու շքեղագոյն ունէիր պատուով (այսինքն պատուէիր). (Ճ. ՟Գ.։)


Շքեղազարդ

adj.

highly ornamented, richly adorned, magnificently dressed, splendid, magnificent, superb.

· Calfa

NBHL (1)

Ծիրանէկիր շքեղազարդ թագաւոր։ Շքեղազարդ կոյս։ Շքեղազարդ պսակ. (Կոչ. ՟Ժ՟Բ։ Լմբ. վերափոխ. եւ Լմբ. ատեն.։)