to grind to dust or powder, to pound, to bruise, to crush, to triturate, to pulverize;
to crumble.
Զարձանս նոցա փշրեսջիք։ Եւ զկուռսն փշրեաց մանր։ Փշրեաց զդրունս պղնձիս։ Ի փշրել ինձ անդ զգաւազան իշխանութեան։ Զատամունս մեղաւորաց փշրեսցես։ Ձայն տեառն փշրէ զմայրս։ Զեղէդն ջախջախեալ ոչ փշրեսցէ (կամ մի բեկցէ )։ Ի հողմ սաստիկ փշրեսցէ զնաւս ի թարսիս։ Փշրեաց տէր զամենայն եղջիւրս իսրայէլի։ Փշրեսցին եղջիւրք սեղանոյն։ Անօթ կաւեղէն փշրեսցի։ Փշրեցան զօրութեամբ տղեղունք։ Յոստոց անտի ոմանք փշրեցան.եւ այլն։
Զորոգայթս զայս փշրել։ Նիգք երկաթիք անհնազանդութեան փշրեցան։ Անկան փշրեցան ունայնութեան պաշտամունքն. (Յհ. իմ. ատ.։ Յճխ. ՟Ժ՟Ա։ Ագաթ.։)
astringent, rough, harsh, sharp, acerb.
Լուանիլ ծծմի ջրով, կամ շպլեղի ջրով. եւ այլ ամենայն ցեղ փոթոթային ջուր. (Մխ. բժիշկ.։)
top, whipping-top.
Սեպաձեւ, տանձաձեւ. կոնոնաձեւ. որ ինչ ի լայնութենէ յանգի ի սրածայր.
Հեղգն որպէս փոթոթ՝ եթէ ոչ բախի, ոչ շարժի. (Պիտ. առ Լեհ.։) Յորմէ եւ Փոթորել՝ է ի ձեւ այնպիսի յօրինել.
cf. Փոթութիւն.
Ոչ դադարէ այն՝ որ արտաքոյ որոշման զատութեան է, յիւր ի փոթուածսն ձգելով։ Զամենեսին՝ որ յիւր փոթուածքն են՝ առ ունջ շնչաբեր երակին բերանաբացեալս ունի։ Զարգելեալ ի փոթուածսն զշունչն ի հարկէ ճնշելով՝ ի դուրս յղէ. (Նիւս. կազմ.։)
loan, borrowing;
anthem, response, antistrophe, antiphon;
— առ —, —ն ի —, by turns, reciprocally, alternatively, mutually;
խնդրել —, to ask in loan;
— տալ, to lend, to make a loan;
— առնուլ, to receive as a loan, to borrow;
ընդ —ս մտանել, to be overburdened by loans, to be obliged to beg;
—ով կեալ, to live upon trust, or upon credit.
Եւ զփոխն եթող նմա։ Տամ զդա փոխ տեառն զամենայն աւուրս, եւ եղիցի դա փոխ տեառն։ Հատուսցէ քեզ տէր զաւտկ փոխանակ փոխոյն՝ զոր ետուր տեառն.եւ այլն։
ՓՈԽ. գ. (արմատ Փոխելոյ, Փոփոխելոյ. ) στίχος versus ἁντίφωνον, ἁντιφωνία antiphona, responsio եւ այլն. Փոփոխ սաղմոսերգութիւն տուն առ տուն. փոխաձայնութիւն. եւ Բուն սկիզբն սաղմոսի յետ կցուրդի. եւ Մասն այսր եւ այնր աւետարանի կամ գլուխ ինչ կարդալի ըստ բաշխման ի վերայ ութ ձայինց։
to transfer, to transport;
to transpose;
to translate, to change;
to reward;
to succeed.
Ակն երբեմն զառ ի կողմն զառածեալ, եւ դարձեալ վեր ի վայրն փոխաբերեալ, տեսնել յայտնաբար զառաջիկայն ոչ կարէ. (Բրս. թղթ.) յն. μεταστρεφόμενος , փոխադարձեալ։
cf. Փոխաբերումն.
Արձանական ասացաւ ի փոխաբերութենէ արձանին։ Ասի շնական ի փոխաբերութենէ շան ցամաքայնոյ։ Եւ աստ զնոյն եդեալ փոխաբերութեամբ, ասելով՝ եթէ ընդ այլ ելանէ. (Նոննոս.։ Ոսկ. յհ. ՟Բ. 13։)
transport;
translation, removal;
allegory;
metaphor.
Արձանական ասացաւ ի փոխաբերութենէ արձանին։ Ասի շնական ի փոխաբերութենէ շան ցամաքայնոյ։ Եւ աստ զնոյն եդեալ փոխաբերութեամբ, ասելով՝ եթէ ընդ այլ ելանէ. (Նոննոս.։ Ոսկ. յհ. ՟Բ. 13։)
emigration.
Հասանել այնմ՝ որ կամեսցի ի փոխաբնակութիւն.. . Մանկանցն փոխաբնակացն շինօղք ելով, եւ լինել ամաց հնգետասանից փոխաբնակւթեանն. (Պղատ. օրին. ՟Ը։)
taking a copy, copying.
Փոխադրեալ զպատկերն զայն՝ ետ եւ նմա ի փոխագործութիւն, որք կամեցան նկարագրել։ Վասն զի քաջութիւն է՝ զբնաւորականսն փոխագործութեամբ՝ պարտել զայն, որ իւր կամաւորութեամբ ընդ բարւոյն բնացաւ. (Ճ. ՟Ա.։ Թէոդոր. մայրագ.։)
to transcribe, to copy.
Գրէր եւ այլ գրեանս. զոր առեալ բազումք փոխագրէին զայն. (Վրք. ոսկ.։)
reciprocity, return, recompense, compensation;
reciprocal, mutual, respective, alternative;
— անկիւնք, alternate angles.
Զայն փոխադարձ փոխարինացն՝ շինութիւն շնորհեալ, ի բարիսն վայելեն։ Հնազանդութեան որդւոյ այս փոխադարձ եղեւ առ ի հօրէ։ Ոչ վարձս խնդրեցին փոխադարձ բարեգործութեան. (Ագաթ.։ Շ. թղթ.։ Երզն. մտթ.։)
to recompense, to reward;
to return like for like.
Երկրաւորօքս փոխադարձեն երկնայնոյն՝ զօրհնութիւն եւ զխաղաղութիւն առաքելով։ Առ հայր փոխադարձէ, զոր որդւոյ գոչեցին ծերքն եւ տղայքն. (Երզն. մտթ.։ Տօնակ.։)
to transpose, to transfer, to transport, to displace;
to remove;
to copy;
to translate;
to depart from this world, to die.
Յայն գովութիւն եւ ի պատիւ փոխադրէիր զքեզ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 28։)
Առ որդեակ զմագաղաթսդ, եւ փոխադրեա զտեսիլդ ի դմա։ Առէ՛ք եւ զայդ եղբարք, եւ փոխագրեցէք, եւ դիք յամենայն եկեղեցիս. (Ճ. ՟Ա.։)
Զի զվարդագոյն արիւնս իւրեանց փոխադրեցին փրկչին արետն։ Զայս ամենայն մասունս բարեաց ընկալեալ ի քէն՝ փոխադրեցի վնասակարս պարտեաց՝ անթիւս եւ բազմօրինակ անօրէնութիւնս. (Շար.։ Նար. ՟Ե։)
transport, transposition, transmission, translation;
removal.
μετάθεσις, μεταγωγή, μεταβολή , μεταποίησις, μεταφορά translatio, transmutatio, commutatio, traductio, restauratio, metaphora եւ այլն. Փոխադրելն, իլն, ըստ ամենայն առման. զոր օրինակ ըստ տեղւոյ եւ վիճակի.
to transform, to metamorphose, to transmute, to change.
Զամենայն կերպարանս իւր փոխակերպեաց՝ զբարին ի չար դարձուցանելով։ Տե՛ս թէ որպէս փոխակերպին ի բնութենէ։ Եւ Զտրդատ փառաւորեալ՝ որպէս հրաշիւք փոխակերպեալ. (Անան. ի պետր.։ Ոսկ. յհ. ՟Ա. 25։ Շ. վիպ.։)
to convert reciprocally, to the contrary.
Զոր հայր ունի՝ որդւոյ է, եւ զոր որդի՝ հօր. եւ աստանօր փոխայեղյեղէ, եւ այնու զհաւասարութիւն ցուցանէ. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 35։)
instead of, in place of;
in exchange or in return for, as a reward for;
— նորա, in his place;
— ընդ, instead of;
— զի, whereas;
for as much as, since, because;
անձն քո — անձին նորա, your life shall be surety for his;
ասել —ուրուք, to say in a person's name.
Ապա թէ փոխանակելով փոխանակեսցէ զայլ անասուն ընդ անասնոյ, եղիցի եւ այն փոխանակն սուրբ։ Եւ նա, եւ փոխանակն իւր եղիցին սուրբ։ Արարի փոխանակ քո զեգիպտոս եւ զեթէովպիա, եւ զսուհէն քեզ փոխանակեցի։ Զջուր մեր դնոյ արբաք, եւ փայտն մեր առանց փոխանակի եկն ի վերայ։ Առ ոտն կոխէիք զարդարն՝ առնելով փոխանակս։ Առի զեղբարս ձեր, փոխանակս տուեալ տեառն։ Նախատեցին փոխանակ (այսինքն զփոխանակն, կամ զերեւեցուցիչն ) օծելոյ քոյ, եւ այլն։ Հաւատարիմ բարեկամի ոչ գոյ փոխանակ։ (Սիր.՟Ղ. 15։)
Փոխանակ արեան նորա։ Փոխանակ իսահակայ։ Փոխանակ ական, կամ ատամանց նոցա։ Վարձ ձեր է այն՝ փոխանակ պաշտամանցն ձերոց։ Նա նստցի յաթոռ իմ փոխանակ իմ։ Հերիք էր յամս իմ՝ փոխանակ իմ, եւ եղբօր իմոյ։ Խօսեցաւ ի վերայ քո չարիս փոխանակ չարեաց։ Փոխանակ այնորիկ լուարուք հովիւք զպատգամս տեառն։ Փոխանակ այնր՝ զի փառաւորեցաք մեք զԱստուածս նոցա.եւ այլն։
ՓՈԽԱՆԱԿ ԶԻ. շղ. ἁνθ’ ὦν pro eo quod, propterea quod. Փոխանակ այնր՝ զի վասն այնորիկ՝ զի. որովհետեւ.
Օրհնեսցին.. . փոխանակ զի լուտր ձայնի իմում. (Ծն. ՟Ի՟Բ. 18։ ՟Ի՟Ղ. 5։ տե՛ս եւ Օր. ՟Ը. 20։ Դտ. ՟Ժ՟Ա. 36։ ՟Բ. Թագ. ՟Ժ՟Բ. 10։ Մաղ. ՟Բ. 9։ Երեմ. ՟Լ՟Ա. 20։)
Փոխանակ զի ասէիք, եթէ տէր կամեսցի. որպէս այն թէ, որովհետեւ այսպէս ասէք յոչ ուղիղ միտս։ Բայց յայսմ վայրի պարտ էր իմանալ որպէս հելլենաբանութիւն. փոխանակ զի ասելոց էիք. (յն. փոխանակ ասելոյ ձեզ )։
substitute;
lieutenant;
vicar;
successor;
exchange, barter, compensation;
—աւ, by turns, alternatively, reciprocally, mutually;
— արքայի, vice-roy;
— բդեշխի, vice-consul;
proconsul;
— հանդերձից, change of clothes, changes of raiment;
արարի — քո զեգիպտոս, have given Egypt as your ransom.
Ապա թէ փոխանակելով փոխանակեսցէ զայլ անասուն ընդ անասնոյ, եղիցի եւ այն փոխանակն սուրբ։ Եւ նա, եւ փոխանակն իւր եղիցին սուրբ։ Արարի փոխանակ քո զեգիպտոս եւ զեթէովպիա, եւ զսուհէն քեզ փոխանակեցի։ Զջուր մեր դնոյ արբաք, եւ փայտն մեր առանց փոխանակի եկն ի վերայ։ Առ ոտն կոխէիք զարդարն՝ առնելով փոխանակս։ Առի զեղբարս ձեր, փոխանակս տուեալ տեառն։ Նախատեցին փոխանակ (այսինքն զփոխանակն, կամ զերեւեցուցիչն ) օծելոյ քոյ, եւ այլն։ Հաւատարիմ բարեկամի ոչ գոյ փոխանակ։ (Սիր.՟Ղ. 15։)
Փոխանակ արեան նորա։ Փոխանակ իսահակայ։ Փոխանակ ական, կամ ատամանց նոցա։ Վարձ ձեր է այն՝ փոխանակ պաշտամանցն ձերոց։ Նա նստցի յաթոռ իմ փոխանակ իմ։ Հերիք էր յամս իմ՝ փոխանակ իմ, եւ եղբօր իմոյ։ Խօսեցաւ ի վերայ քո չարիս փոխանակ չարեաց։ Փոխանակ այնորիկ լուարուք հովիւք զպատգամս տեառն։ Փոխանակ այնր՝ զի փառաւորեցաք մեք զԱստուածս նոցա.եւ այլն։
ՓՈԽԱՆԱԿ ԶԻ. շղ. ἁνθ’ ὦν pro eo quod, propterea quod. Փոխանակ այնր՝ զի վասն այնորիկ՝ զի. որովհետեւ.
Օրհնեսցին.. . փոխանակ զի լուտր ձայնի իմում. (Ծն. ՟Ի՟Բ. 18։ ՟Ի՟Ղ. 5։ տե՛ս եւ Օր. ՟Ը. 20։ Դտ. ՟Ժ՟Ա. 36։ ՟Բ. Թագ. ՟Ժ՟Բ. 10։ Մաղ. ՟Բ. 9։ Երեմ. ՟Լ՟Ա. 20։)
Փոխանակ զի ասէիք, եթէ տէր կամեսցի. որպէս այն թէ, որովհետեւ այսպէս ասէք յոչ ուղիղ միտս։ Բայց յայսմ վայրի պարտ էր իմանալ որպէս հելլենաբանութիւն. փոխանակ զի ասելոց էիք. (յն. փոխանակ ասելոյ ձեզ )։
to exchange, to make an exchange, to barter;
to substitute for, to fill the place of;
to succeed;
to permute, to alternate;
to compensate, to counterbalance;
— զտեղի, to take the place of, to substitute for;
— զանձն ի վերայ ճշմարտութեան, to give oneself for the truth;
— զոք ի վերայ ապահովութեան հասարակաց, to sacrifice a person for the public safety;
— զկեանս իւր ի վերայ ուրուք, to hazard one's life in defence of a person;
զմահ ընդ կենաց — քան, t o die rather than yield.
Զամենայն՝ որ բանայցէ զարգանդ իշոյ, փոխանակեսցես ընդ ոչխարի. եւ եթէ ոչ փոխանակեսցես, փրկեսցես զնա։ Մի փոխանակեսցէ զլաւն ընդ յոռւօյն, եւ մի զյոռին ընդ լաւին. ապա թէ փոխանակելով փոխանակեսցէ զայն, եւ այլն։ Փոխանակեսցուք քեզ զօրս ընդ զօրաց։ Փոխանակեցէք դուք գանձինս ձեր փոխանակհաղցն կտակարանաց։ Ի մտի եդեալ՝ զմահ ընդ կենաց փոխանակել, քան եւ այլն։ Ոչ փոխանակեսցէ եւ ոչ ընդ միոյ իրիք փրկանաց զթշնամութիւն։ Փոխանակեցին զճշմարտութիւն Աստուածայ ընդ ստութեան։ Փոխանակեցին զպէտս բնականս ի պէտս անբնականս. եւ այլն։
Փոխանակեալք զունայնութիւնս ընդ ճշմարիտ յուսոյ անմահութեան։ Որք վասն քո զկեանս իւրեանց փոխանակեցին. (Շար.։)
Յատելութիւն զայն փոխանակեմ. (Լմբ. ատեն.։)
substitution, succession;
vicarship, vicariate;
permutation, exchange;
compensation.
Որդեծնութեամբ խնամելով զմեր փոխանորդութիւնսն։ Ծնունդքն՝ որ փոխանորդութիւն մարմնոյն լինին։ Յաղագս փոխանորդութեան զաւակի։ Ի փոխանորդութիւն ամենայն ազգի կատարի. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 39։ Նանայ.։ Պիտ.։ Նիւս. բն.։)
Սա երկայն աղօթիցն է պտուղ, սա փոխանորդութեանց շառաւիղ. (Առ որս. ՟Դ։)
Զի այնպէս ունիցին եւ նոքա տալ՝ որոց յետ նոցա փոխանորդութեամբ լնուն զնոյն պաշտօն. (Իգն.։)
moveable, strolling;
transitive.
Ըստ յարձակմանն շարժութեան տեսակք. փոխանցականն, եւ շարժական մարմնոյն ըստ ամենայնիվ, եւ ձայնականն։ Իսկ ոտք է փոխանցական գործարան. (Նիւս. բն.։)
to transmit, to hand down;
to be converted, turned, changed or transformed;
cf. Փոխանագիր.
Սակայն պահել հայրն իմ ջանաց, զազգս եւ զերկիր յիս փոխանցեաց. (Հեթում ոտ.։)
Յաղագս էի.. . փոխանցելի է մեզ այժմյարդարեւ գոյ՛ն արդարեւ էին Աստուածաբանականն գոյանունութիւն։ Փոխանցելի է մեզ այժմ իմիջին զարդ երկնայնոցն իմացութեանց. (Դիոն. ածայ. եւ Դիոն. երկն.։)
lender.
Փոխատուն եկն առնուլ զերկոսին զորդիս իմ իւր ի ծառայութեան։ Քննեսցէ փոխատու զամենայն ինչ նորա։ Երկու պարտապանք էին ուրումն փոխատուի.եւ այլն։
Չիք ինչ՝ որ այնպէս հեշտալի է Աստուած, որպէես զփոխ առնուլն ի մէնջ, ո՛չ զի զկարօտութիւն իւր լնուցու, այլ զի զփոխատուքս մեծատունս արասցէ. (Սարգ. յկ. ՟Ղ։)
loan.
Անխրատն ո՛չ հաւատ ունի առ Աստուծոյ դատաստանն եւ փոխատուութիւնն, եւ ոչ գիտէ ողորմել վասն այնր յուսոյն. (Լմբ. առակ.։)
restitution, restoration, retribution, recompense;
change, mutation;
lending.
Որ տաս լիապէս առանց փոխատրութեան փոկանաց։ Այնպէս բարերար է, որպէս (զի ) եւ Ո՛չ զփոխատրութիւնսն պահանջէ, այլ շատանայ միայն սիրեցեալ (գոլ ) յոյս ետն։ Որք անսան հրամանին՝ հարցանէ ի փոխատրութեան ուսանիլ զպարգեւ սն. (Նար. ՟Զ։ Բրս. հց.։ Իգն.։)
Նկարեալ ապաւորեաց յորովայնի իմում զսարսափելի փոխատրութիւն ներմարդութեանն. (Ճ. ՟Գ.։)
Եւ յագահութիւն՝ զաղքատութեանն ղազարու. եւ յայլսն ամենայն այսպիսի փոխատրութեամբ վարէին. (Սարգ. յկ. ՟Ե։) (որ հայի ի ՟Ա նշ)։
recompense, compensation, retribution, remuneration, reward;
return, requital, satisfaction, revenge;
in exchange or return for, instead of, for;
reciprocally;
— վնասուն, amends, indemnity, reparation;
— այցելութիւն, return visit;
դարձ —րինի, condign recompense;
առնել զդարձ —րինի, to give like for like;
հատուցանել զ— վնասուն, to make up to, to indemnify for.
Յղեաց առ խոսրով՝ արքայն մօրիկ. քանզի զնա թագաւորին փոխարէն էին կացուցեալ. (Մամիկ.։)
to compensate, to return, to reward, to content, to satisfy, to acknowledge;
to indemnity, to requite.
Ըստ այնմ թէ փոխարկեալս ի միմեանց փոխարինին. (Խոր. ՟Գ. 29։)
to convert, to change, to turn, to transform.
Զամենայն ազգաց զմատեանս եւ զպէտս ի յոյն լեզու փոխարկել. (Խոր. ՟Ա. 1։)
to go mad.
Մի յիմարիր, եւ մի փոխելանար։ Մի փոխելանար եւ փոխիր յայնմ բարի խորհրդոցս. (Ճ. ՟Ա. Ճ. ՟Բ.։)
to change, to convert, to transform, to modify;
to remove, to displace, to transfer, to transport;
to succeed;
to translate;
— զհրամանս or զիրաւունս տեառն, to transgress God's commandments;
— զհանդերձս, to change one's clothes;
— զշապիկ, to shift one's shirt or shift;
— զբնակութիւն, to shift one's quarters, to remove;
— զկարծիս, to alter or change one's mind;
— զպատիժ (ամոքել), to commute a punishment;
— զաչս յերկինս, to raise the eyes to heaven;
— ի հայ լեզու, to translate into Armenian;
cf. Լեզու.
Փոխեալ զադամայ կոչումն յելլադացւոց ի ձայնն. (Նիւս. կազմ.։)
change, mutation;
— յաշխարհէ, passing from this world to the next, exit, decease, death;
— Ս. Կուսի, Assumption.
Փոխելն, իլն, ըստ ամենայն առման. մանաւանդ որպէս Չու յաշխարհէ, ննջումն, եւ վերափոխումն.
thong, leather thong, strap, girth;
leather whip;
— գօտի, leather belt;
— անվախճան, endless strap;
phoca, seal, sea-calf.
Ըստ չափոյ երկայնութեան նորա փոկս մորթեալ։ Փոկ յանձնէ հանեալ. (Ճ. ՟Ա.։ Գանձ.։)
Որպէս վարդապետ՝ զի վերացուցանէ մանկան զփոկն, սակայն ոչ հարկանէ։ Զմանկունս իւրեանց կրթեն՝ փոկովք տանջեալ. (Մխ. երեմ.։ Նոննոս.։)
Փոկն ծովային կենդանի է, որ ի ժամ երկիւղի զորովայնն բանայ (ընդ ատամբք ), եւ զձագսն ի ներքս ժողովէ. (Վանակ. հց.։)
sonorous as a trumpet.
Հրեշտակապետական փողագոչ ձայնիւ։ Ի կոչումն փողագոչ ձայնի հրեշտակապետին։ Փողագոչ հնչումն հրեշտակապետին։ Ահագին կառօք եւ փողագոչ որոտման ձայնիւ. (Կիւրղ. խչ.։ Մաշտ.։ Գանձ.։ Վրդն. երգ.։)
tube-shaped shrine;
bronchia.
ἁρτέρια arteria. Փոքրիկ փող, կամ խողովակ. այն է շնչափող.
Եւ Փողաձեւ անօթ կամ տուփ նշխարաց երկայնաբոլոր.
warning by sound of trumpet;
cf. Փողահար.
Որ կարդայ եւ ձայնատու լինի փողով. փող հարկանօղ.
band of trumpets.
συναυλία, ξυναυλία tibiarum concentus. Ձայնակցութիւն փողով.
trumpeter, hornblower, cornetter.
Ձայն քնարերգաց.. . եւ փողահարաց. (Յայտ. ՟Ժ՟Ը. 22։)
minstrel;
cf. Փողահար.
Գուսանք երգիցեն, փողարք զձայն փողոցն նուագիցեն։ Համակ հեծելազօրք.. . բազմաձայն փողարօքն։ Առ խորհուրդս փողարին. (Ոսկ. մ. ՟Գ. 16։ Բուզ. ՟Դ. 20։ Երզն. քեր. եւ Նչ. քեր.։)
angina, quinsy, mumps, the croup, diphtheria;
attended with angina, having a quinsy.
Յաւ փողից, այսինքն պարանոցի. պօղազի ցաւ. եւ Ունօղն ցայն.
pence, moneys.
Տուեալ զփողեանն՝ առին զամենայն զամբիւղսն. (Վրք. հց. ձ։)
to trumpet, to announce with the trumpet, to sound the horn, to intimate or warn by sound of a trumpet;
to cause to march on to the sound of the trumpet;
cf. Հորդան տամ.
եւ չ. σαλπίζω, αὑλέω tuba cano, buccino. Փող հարկանել. գուշեցուցանել զփող. ազդել ի ձայն փողոյ. եւ Հռչակել. քարոզել.
Այսօր զուարթունն ի վիմին փողէր ձայնիւ ցնծութեամբ։ Վերնական զօրացն պետ փողէ զբարբառ աւետաբեր. (Շար.։)
Ի ձայն քաղցրիկ փողէր կանանցն յարեաւ խաչեալն տէր Յիսուս։ Փողէր խնկաբերիցն ասելով, ձեզ աւետիք, Քրիստոս յարեաւ։ Փողելով փողէր սրովբէն, էմմանուէլ ծնեալ՝ մարդարէանայր. (Շ. տաղ.։)
ՓՈՂԵԼ, իլ. նմանութեամբ. Իբրեւ ի ձայն փողոյ հորգան տալ կամ յառաջ խաղալ անցանել.
Զամենայն զայր պատերազմօղ զկնի նորա փողեսցեն. յն. եկեսցեն ամենեքեան ի պատերազմ։
Հապա զօրքն միագունդ զկնի փողեցան. յն. անցին յայնկոյս զկնի նորա. (՟Ա. Մակ. ՟Ե. 42։ ՟Ժ՟Զ. 6։)
Ամենայն ամբոխն զկնի նորա փողեալ՝ թնդէր երկիրն ի բազմութենէն. (Ագաթ.) իմա իբրեւ ի ձայն փողոյ, կամ հանգոյն անցից խողովակի խուռն հորդան տուեալ՝ զեղեալ։
to cut the throat, to behead, to slaughter, to kill;
— զմիմեանս, to cut each other's throats.
Եւ զայնոսիկ զորա յանկողինսն եգիտ, փողոտէր։ (Փիլ. իմաստն.։)
street;
մանր —, narrow-street, alley;
—ք վաճառաց, mercery, mercer's shops;
—ք գնացից ջրոյ, water-pipe, water-conduit;
ի —ի, in the open street;
— տալ, կտրել, կազմել, թողուլ, to open a way, to fray a way, to cut a road through the enemy.
Ընդ ամենայն փողոցս քաղաքին։ Ընդ փողոցս եւ ընդ հրապարակս։ Առ դուրս արտաքոյ ի փողոցի անդ։ Շուրջ զտաճարաւն փողոցս։ Ի փողոցս նորա ողբացէ՛ք.եւ այլն։
cf. Ագուգայ;
pipe;
— շնչողական, suction-pipe;
— փախստի, blast-pipe, eduction-pipe.
Զջուր խողովակով եւ փողրակով պնդէ եւ հաւաքէ. . . Նոյնպէս եւ զմիտս տղային իբրեւ ի խողովակն եւ ի փողրակք յամենայն կողմանց պնդէ Աստուածային օրինացն ուսմամբ. (Կանոն.։ Եւ Ոսկիփոր.։)
Շինեաց ընդ ամենայն փողոցսն քաղաքին փողրակ կամարակապ ի ներքոյ գետնին. (Մարթին.։)
Ա՛ռ երկու հատ երկայն փողրակ. եւ յետ ջրելոյն՝ զփողրակի բերան գոցէ, որ մեջն բան չլըցվի. (Վստկ.։)
diligent, prompt, lively, active.
Զամենայն ինչ խրատ ունելով յինքեան՝ փոյթարագ է. (Փիլ. լին. ՟Դ. 226։)
cf. Փուրսիշ.
Փոշիշն ամբաստանութեան նորա յաճախէր։ Կապէ զնա, եւ առաքէ տայ ի ձեռս բուղայի, ի մտի եդեալ՝ եթէ գուցէ փոշիշն ինչ բարւոյ ի բուղայէ սակս այնորիկ նմա գտցի. (Յհ. կթ.։)
"cf. Փոս հատանեմ."
Փոսել փորել զտեղիսն հանդստի սրբոցն.. . եւ զայն տեղիս փոսէր երանելւոյն։ Վախճանեցելոյ վիհ՝ անմաքուր ձեռօք սկսանէր փոսել. (Ագաթ.։ Պիտ.։)
"cf. Փոս հատանեմ."
Փոսել փորել զտեղիսն հանդստի սրբոցն. . . եւ զայն տեղիս փոսէր երանելւոյն։ Վախճանեցելոյ վիհ՝ անմաքուր ձեռօք սկսանէր փոսել. (Ագաթ.։ Պիտ.։)
"cf. Փոս հատանեմ."
Փոսել փորել զտեղիսն հանդստի սրբոցն.. . եւ զայն տեղիս փոսէր երանելւոյն։ Վախճանեցելոյ վիհ՝ անմաքուր ձեռօք սկսանէր փոսել. (Ագաթ.։ Պիտ.։)