Definitions containing the research հարիւր : 235 results

Իննսներորդ, աց

adj.

ninetieth.

· Calfa

NBHL (1)

Յամին չորեքհարիւրերորդի իննսներորդի եօթներորդի (թուականութեան հայոց), որ էր երկրորդ ան գերութեան մերոյ. (Լաստ. ՟Ժ՟Ա։)


Իննսուն, նսնից

adj.

ninety.

· Calfa

NBHL (2)

Ոչ ասացեր՝ թէ եօթնեկին, այլ չորս հարիւր ընդ ըննսնին. (Յիսուս որդի.։)

ἑννενήκοντα nonaginta ինն անգամ տասն. տասամբ պակաս քան զհարիւրն. ըննսուն. տօքսան.


Գերանդազէն

adj.

armed with scythes.

· Calfa

NBHL (1)

Երեք հարիւր գերանդազէն կառօք. (՟Բ. Մակ. ՟Ժ՟Գ. 2։)


Դսրովութիւն, ութեան

s.

cf. Դսրով.

· Calfa

NBHL (1)

Եկեաց ագամ զիննհարիւր ամ վասն դսրովութեան չարախօսին, եւ աստուած ոչ եղեւ։ Շատ իցէ այս վասն դսրովութեան ժողովրդեանն. (Եփր. ծն.։)


Դրակից, կցի, կցաց

adj. s. neighbour;
that resides near, that dwells in the neighbourhood.

· Calfa

NBHL (1)

Իննսուն եւ ինն՝ դրակից է հարիւրեկին. (Փիլ. լին. ՟Գ. 39։)


Եբենեայ, էի, ից

adj.

ebon.

· Calfa

NBHL (1)

ե. Լծորդ է եւ ընդ է. որպէս երէ, էրէ. գեթ, գէթ. եթէ, եթե (որ նոյնպէս հնչի. ապա թէ ոչ՝ չի՛ք բառ յանգեալ ի ե) տէր, տեառն, տեարք։ Եւս եւ ընդ ա, ը, ի. զոր օրինակ ապարասան, ապերասան. դիեցիկ, դիացիկ. ենթ, ընդ. եթ, ըեթ, ըթ. իւղ, եւղ. աղբեւր, աղբիւր. մեւս, միւս. հարեւր, հարիւր. (որք միօրինակ հնչեն). շաւիղ, շաւեղ. պիղծ, պեղծ. նստիլ, նստել. եւ այլն։


Թաչեմ, եցի

vn.

to mumble, to mutter.

· Calfa

NBHL (1)

Կայ յաղօթս, եւ սիրտ նորա ոչ զգայ, զոր ինչ ասացին շրթունք նորա ... թաչէ զմիմեանց կնի գոնեա հարիւր (տուն սաղմոսաց). (Մծբ. ՟Ժ՟Թ։)


Զնստանիմ

vn.

to settle, to grow calm, to relent.

· Calfa

NBHL (1)

Զիջանէր ջուրն՝ այս յիսուն եւ հարիւր աւուրս զնստելոյ։ Զնստել եւ պատկառել ի վեհ եւ ի լաւ բնութենէն։ Պա՛րտ է ամենայն իրօք նմա զնստել. (Փիլ.։)


Զնստիմ, տայ

va.

cf. Զնստանիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Զիջանէր ջուրն՝ այս յիսուն եւ հարիւր աւուրս զնստելոյ։ Զնստել եւ պատկառել ի վեհ եւ ի լաւ բնութենէն։ Պա՛րտ է ամենայն իրօք նմա զնստել. (Փիլ.։)


Զուգապէս

adv.

equally, alike, likewise.

· Calfa

NBHL (1)

Արդ զուգապէս անուն նորա ունի զթիւն վեց հարիւր վաթսուն եւ վեց. (Սարգ. ՟ա. յհ. ՟Դ։)


Զուգաւորեմ, եցի

va.

to join together, to couple, to pair, to match, to tie or put two by two, to unite, to join;
to liken, to compare;
to marry, to join in wedlock.

· Calfa

NBHL (1)

Որ ընդ հինգհարիւրեակ բոլորակին զուգաւորի. (Արշ.։)


Իւրաքանչիւր, ոց

adj. s. each, every;
respective;
— ոք, each individually;
— ոք առանձինն, each one separately;
մեկնեցան — յեղբօրէ իւրմէ, brother was separated from brother;
առն —, to each one;
— ումեք ի նոցանէ, to each of them;
գործք — ուրուք, each man's acts;
յ— աւուր, each day, every day.

· Calfa

NBHL (1)

Երեքհարիւր դահեկան ի մի նիզակ յիւրաքանչիւր ոք ի նոցանէ. (՟Բ. Մնաց. ՟Թ. 16։)


Լաւ, աց

adj.

good, excellent;
superior, better;
praiseworthy;
honest, upright;
— վարկանել՝ համարել, to esteem or love more, to prefer;
առ —ս ունել, to hold in honour, to reverence;
ի — անդր գալ, to become better, to improve, to ameliorate;
— է, it is good, it is better or wortb more;
— եւս, so much the better;
ո՞չ — եւս իցէ, would it not be better ? ո՞չ — եմ ես քեզ քան զտասն որդի, am I not worth more than ten sons to you ? — էր թէ մեռեալ էաք, would that we also had not survived !

· Calfa


Միահաղոյն

adv.

all at once, together, altogether, quite, at once, entirely, collectively.

· Calfa

NBHL (1)

Զչորեքհարիւր ամ ոչ կարացին զտփխիս թագաւորքն վրաց սեպհականել միահաղոյն՝ մինչեւ ցդաւիթ. (Պտմ. վր.։)


Միանգամայն

adv.

all at once, together, unitedly, all at the same time, altogether;
jointly, in concurrence, at the same time;
all, quite;
totally, entirely;
— եւ, yet, even, also;
— ասել, եւ — իսկ ասել, եւ զի — ասացից, upon the whole, after all, in a word, in short;
ոչ — առնել, to repeat several times, over and over again.

· Calfa

NBHL (1)

Խեթկեսցէ նոքօք զազգս միանգամայն մինչեւ զծագս երկրի։ Մերձեսցին խօսեսցին միանգամայն։ Զարհուրեցուցից եւ ցամաքեցուցից միանգամայն։ Ելէ՛ք միանգամայն։ Ազգաց եւ մարդկան միանգամայն։ Եւ էր ամենայն եկեղեցին միանգամայն՝ չորք բիւրք։ Ապա երեւեցաւ աւելի քան զհինգ հարիւր եղբարց միանգամայն։ Գուցէ եկեալ հարկանիցեմ զերկիր միանգամայն, եւ այլն։ Միանգամայն՝ թագաւորք տասն։ Միանգամայն ամենեքեան լինին՝ ՟Ժ թագաւորք։ Միանգամայն ամենայն ամքն, ՟Ս՟Մ՟Խ՟Բ. (Եւս. քր. ՟Ա։)


Կուռ

s. adj. adv.

condensing, thickening;
condensed, compact, firm, solid, hard;
beaten, trodden, frequented;
massive, large, heavy;
carved, sculptured, hammered;
pure, refined;
vehemently, forcibly;
unceasingly, unremittingly, incessantly;
— վառեալ, armed with a cuirass, armed cap-a-pie, from head to foot;
— զմիմեամբ, — զմիմեանց զհետ, — զմիմեանց զկնի ou կնի, continually, one after the other;
blow after blow.

· Calfa

NBHL (1)

Երեք հարիւր զէն ոսկի կուռ։ Յերեքհարիւր սկեղէ կուռ պղնձոյ. (՟Գ. Թագ. ՟Ժ. 17։ ՟Բ. Թագ. ՟Ի՟Ա. 16։)


Ներ, ի, ոյ

s. prep.

sister-in-law;
—ք, period or cycle of six hundred years, or months;
in, into;
within;
ի — անձինդ, in thyself;
— արհեստին, skilled in art.

· Calfa

NBHL (1)

Ներ մի ասէ ի ներիցն է վեցհարիւր ամ։ Թագաւորէր ներըս չորս։ Շարն է վ եւ վեցհարիւր ամ. եւ ներն վեցհարիւր, եւ սոսն վաթսուն. (Եւս. քր. ՟Ա։)


Շրջան, աց

s.

turn, gyre, turning, circuit, revolution, circumvolution, circulation, conversion;
course, cycle, period, circle, round;
turning, wheeling, winding;
sinuosity;
change, vicissitude;
— մեծ, period or cycle of five hundred and thirty-two years;
—ք ջուրց, whirlpool, vortex;
— զօրաց, evolution;
— առնուլ, to turn, to make or take a turn, to turn or whirl round and round, cf. Շրջաբերիմ, cf. Պտուտեմ;
to circulate, to revolve, to move;
to spin round upon one leg.

· Calfa

NBHL (2)

ՇՐՋԱՆ ՄԵԾ՝ ըստ տումարագիտաց՝՝ է Հինգհարիւրեակ բոլորակ. ազգ ինչ դարու.

Ժողովեալ ամաց շրջաբերութեան լուսնին, եւ արեգական տարբերութիւն հհաւաքեալ՝ ժողովին. որ լինի մի շրջանն՝ հինգ հարիւր երեսուն երկու։ Արեգակն ի քսան եւ ութ ամին դարձաւ (ի նոյն կէտ ծագման), եւ լուսինն յիննեւտասն, որ լինի շրջան արեգական եւ լուսնի։ Ի յառաջին շրջանին ելն ադամայ ի դրախտէն. եւ յերկրորդ շրջանին ենովք փոխեցաւ ... ի հինգերորդ շրջանին բաժանումն լեզուացն ... Յեօթներորդ շրջանին ի ձեռն մովսէսի կոչէ զազատութիւնն ի վերայ իսրայէլի. եւ այլն. (Զ՝քր. կթ։ եւ Տօմար.։)


Շրջաչափութիւն, ութեան

s.

cf. Շրջաչափումն.

· Calfa

NBHL (1)

Սա է, որ ամեն քաղաք պղնձի, որոյ էր շրջաչափումն ասպարիզաց հարիւր եւ քսան. (անդ։)


Շրջաչափումն, ման

s.

circuit, ambit, circumference.

· Calfa

NBHL (1)

Սա է, որ ամեն քաղաք պղնձի, որոյ էր շրջաչափումն ասպարիզաց հարիւր եւ քսան. (անդ։)


Շրջապատութիւն, ութեան

s.

circuit.

· Calfa

NBHL (1)

Շրջապատութիւն սարդոնեայ (կղզւոյն) եօթնհարիւր ութսուն մղոն. (Խոր. աշխարհ.։)


Ո (ouô)

s.

the twenty fourth letter of the alphabet and the sixth of the vowels;
six hundred, six hundredth.

· Calfa

NBHL (1)

Ո. ՟ո. որպէս թիւ, է Վեցհարիւր։


Ողոմպիադ, աց

s.

olympiad.

· Calfa

NBHL (1)

Ոլի մպիաթն առ յունօք անուանի այն, որ ըստ չորս ամացն ժողովին ի տօն տարեկանացն ... Հերովդէս թագաւորէ յամին հարիւրորդի ութսներորդի վեցերորդի յոլիմպիաթացն՝ յամին չորրորդին իւրոյ. (եւ այլն. Կոչ. ՟Ժ՟Բ։)


Նուագ, աց

s.

music, song, air, tune, melody, strain;
sonnet;
cup, goblet, bowl, mug;
fashion, manner;
bout, time;
երեքսրբեան —, trisagium, agiology;
յօրինել —ս, to modulate, to sing;
հեշտացուցանել զ—ս, to make a sweet concert or harmony;
զյաղթութեան —ս երգել, to sing an epinicion, a triumphal song;
fashion, manner;
bout, time;
զառաջին —ն, յառաջնում —ի, the first time;
ի բազում —ս, ի —ս բազումս, յայլ եւ այլ —ս, more than once, several or many times, over and over again;
ի միումն —ի, once, at once;
all at once;
զմի — եւս, once more;
վասն միոյ —ի, առ մի —, for once;
զայս մի եւս —, more, once again;
յերկարագոյն —օք զբանիւք անկանել, to be prolix, to prolong the discourse;
յերկարագոյն —օք, long, a great while or time;
զվեց օրն մի մի —, once a day for six days;
լուր զայս վերջին —, hear for the last time;
cup, goblet, bowl, mug;
— ոսկի, golden cup or goblet.

· Calfa

NBHL (1)

Զօրացո՛ զիս զայս եւս մի նուագ՝ աստուած (ռմկ. ասմէկ անգամսալ )։ Չոգաւ զառաջին նուագն լիւսի զօրօք բազմօք ( առջի անգամ )։ Եւ եղեւ յեօթներորդում նուագի պատելոյն՝ հարին քահանայքն զփողսն։ Ի միում նուագի խօսեսցի տէր, եւ յերկրորդումն երազով։ Աքինոն ամոնացի ի վերայ ութհարիւրոց ի միում նուագի։ Ի նուագս բազումս (կամ ըստ բազում ճանապարհաց) չարչարեսցէ զսիրտ քո. (Դտ. ՟Ժ՟Զ. 28։ ՟Ա. Մակ. ՟Զ. 6։ Յես. ՟Զ. 16։ Յոբ. ՟Լ՟Գ. 14։ ՟Բ. Թագ. ՟Ի՟Գ. 8։ Ժղ. ՟Է. 23։)


Նուազեմ, եցի

va.

cf. Նուազեցուցանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Մոլորեցայ ըստ ոչխարին, նուազեցին զթիւ հարիւրին. (Յիսուս որդի.։)


Շ (cha)

s.

the twenty third letter of the alphabet, and the eighteenth of the consonants;
five hundred, five hundredth.

· Calfa

NBHL (1)

Շ. ՟շ. Որպէս Նշանակ համարոյ՝ է Հինգհարիւր։


Շաբաթ, ու

s. adv.

sabbath, sabbath-day, day of rest;
repose, rest;
saturday;
week;
աւագ, մեծ —, holy saturday;
աւագ —, holy week;
— —ուց, the grand or holy sabbath;
—է ի —, ի —ու —ու, every week, weekly;
— ի —է, from one sabbath to another;
վարձել ի —ս, to let weekly;
պղծել զ—, to break the sabbath;
խտրանք —ու, sabbatism;
ըստ —ու ճանապարհի, a sabbath day's journey;
—ու, on the sabbath-day.

· Calfa

NBHL (1)

Որ է մերձ յերուսաղէմ ըսհ շաբաթու ճանապարհի. (Գծ. ՟Ա. 12.) այսինքն իբր եօթն հարիւր քայլ, որչափ թոյլ տուեալ էր ճանապարհ առնել յաւուր շաբաթու։


Շաղկապեմ, եցի

va.

to join together, to conjoin, to unite.

· Calfa

NBHL (1)

Այսլպիսի կցորդութեամբ շաղկապեալ։ Երից հարիւրոց եւ տասանց վեցից յօդիւք շաղկապեցար։ Որ զսիրոյն յօդուած շաղկապէ ի մի առ եկեղեցի. (Նար. ՟Ի՟Զ. ՟Խ՟Զ։)


Ուրանամ, ացայ

vn.

to deny;
to disavow, to disown, to disclaim;
— զհաւատս or — ի հաւատոց, to abjure one's faith, to apostatize, to turn apostate, to renounce, to forswear;
— զանձն, to renounce, to deny oneself.

· Calfa

NBHL (1)

Ըստ յունական գրոց՝ ուրանամն, ἁρνοῦμαι եօթն տառիւքս) է վեցհարիւր վաթսուն եւ վեց (թիւ անուան նեռին). (Ճ. ՟Գ. ի Հիպողիտայ։)


Ուրեմն

conj. adv. prep. adj.

then, consequently;
some where, in some place;
about, near;
some, certain;
աստ —, here;
անագան —, too late, in the end, at last, after much time, finally;
վաղ —, already, before;
վերագոյն —, above;
before;
զքառասնամենիւք — էր, he was about forty years old.

· Calfa

NBHL (3)

Զհարիւրամենիւք ուրեմն էր. (Հռ. ՟Դ. 19։)

Մինչդեռ զվեցհարիւր եւ զքառասուն ամաւ ուրեմն էին, բէղիմոս թագաւորեաց։ Ի գամիրս կոյս, ուրեմն վրիպեաց չոգաւ. (Եւս. քր. ՟Ա։)

Քան զարգիացւոց իշխանութիւնն յետոյ՝ մօտ ուրեմն՝ ամօք երեք հարիւրովք. (իբր՝ գոգցես) (Եւս. քր. ՟Ա։)


Չ (tcha)

s.

the twenty fifth letter of the alphabet, and the nineteenth of the consonants;
seven hundred, seven hundredth.

· Calfa

NBHL (1)

Չ. ՟չ. Իբրեւ թուանշան՝ է Եօթնհարիւր


Չամչեայ, էի, ից

s. adj.

plum-cake;
cf. Չամչեղէն.

· Calfa

NBHL (1)

Ետուն նմա կոտոր մի պաղատտաց, եւ երկուս չամչեայս։ Հարիւր չամչեայ եւ հարիւր արմաւ. (՟Ա. Թագ. ՟Լ. 12։ ՟Բ. Թագ. ՟Ժ՟Զ. 1։)


Չամչեղէն, ղինի, նաց

adj.

made of raisins.

· Calfa

NBHL (1)

Ետուն նմա կոտոր մի պաղատտաց, եւ երկուս չամչեայս։ Հարիւր չամչեայ եւ հարիւր արմաւ. (՟Ա. Թագ. ՟Լ. 12։ ՟Բ. Թագ. ՟Ժ՟Զ. 1։)


Շար, ից

s.

string, file, line, range, row, rank, order, long string, concatenation, chain, series, suite, train;
multitude, great number;
composition;
—ք մարգարտաց, string of pearls;
ոսկի —, gold chain;
—ք լերանց, mountain-chain;
— ճանճից, swarm or lot of flies;
— մրջմանց, swarm of ants;
anthill;
— շանց, pack, number of dogs;
— ազգաբանութեան, genealogy;
ի —ի հարկանել, to register, to record, to set or write down;
ի —ի արկանել, to string, to range, to rank;
ի — արկեալ թուել, to enumerate, to number, to count;
ի միում —ի հարեալ ընդ մի համարել, to be enumerated in the same series;
յանտեղեաց —ին է այս, it is very far from the purpose.

· Calfa

NBHL (1)

Թագաւորել նմա շարս տասն, բաժանեալ զմի շար ի թիւ երից հազարաց եւ վեցհարիւր ամաց։ Տասն թագաւորք, շարք հարիւր եւ ՟Ի։ Եւ ճի շարիցն ասեն առնել սխգ (կամ զ՝խգ) բիւրս ամաց։ Գուցէ ուրեք անուանեալ շարքն ոչ զառ ի մէնջ կարծեալ ամս նշանակիցեն. (Եւս. քր. ՟Ա. յորմէ եւ Խոր. ՟Ա. 3։ Սամ. երէց. եւ այլն։)


Շեղջակոյտ, կուտի

s.

cf. Շեղջ ;
pile upon pile, towering heaps.

· Calfa

NBHL (1)

Բերին այր իւրաքանչիւր գինդ մի, եւ ընկենուին ի շեղջակոյտ անդր. եւ եղեւ շեղջակոյտ գնտացն՝ լտերս իբրեւ ռ եւ ութհարիւր. (Եղիշ. դտ.։)


Ունողութիւն, ութեան

s.

possession;
power, authority;
շուրջ —, circuit, circumference.

· Calfa

NBHL (1)

Հինգ հարիւր չափուց ասպարիզաց մերձ՝ շուրջ ունողութեամբ (այսինքն շրջապատաւ) (Խոր.աշխարհ.։)


Ու

conj.

and.

· Calfa

NBHL (1)

Սկսանին ի թիւ զհարիւր ու տասնեւինն սաղմոսն. (Յհ. իմ. եկեղ. (որ ի բարդութեան համարի է)։)


Ութ, ից

adj.

eight;
ութիցս քսան, eightscore;
յամի տեառն հազար — հարիւր եօթանասուն եւ —, in the year of our Lord eighteen hundred and seventy eight.

· Calfa


Ութսներորդ, աց

adj.

eightieth.

· Calfa

NBHL (1)

Յամին հարիւրերորդի ութսներորդի ութերորդի. (՟Բ. Մակ. ՟Ա. 10։)


Հատանեմ, հատի

va.

to cut, to cut off, to break;
to carve, to cut;
to divide, to separate;
to retrench, to diminish, to curtail;
to castrate;
to resolve, to decide, to determine;
to cross, to traverse, to pass;
to stop, to interrupt;
— գծից զմիմեանս, to cross one another;
— զծով, to plough, cross or traverse the sea;
— զծով եւ զցամաք, to run over, to over-run or scour both sea and land;
— ճանապարհ, to open, to pave away or road;
to progress towards, to bend one's steps to, to traverse, to travel;
— անցանել, to cross, to traverse, to pass, to travel over or through, to go over;
— ի ստենէ, to wean;
— զծառս, to fell, to cut down;
to clear;
դատ —, to sentence, to judge, to decide;
ական —, to mine, to dig, to hollow;
— զգլուխ, to cut off the head, to behead, to decapitate;
— զանդամս, to cut off limbs, to amputate;
— յարքունիս, to confiscate, to forfeit;
— ի կենաց, to slay, to deprive of life, to kill;
— զանձն ի փափկութիւն, to give oneself up to effeminacy;
ի վատութիւն —, to make a coward of;
— զծարաւ, to quench, to slake the thirst;
— զանձն յիմեքէ, to abstain, to keep from, to refrain, to forbear, to deprive or debar oneself of, to do without, to dispense with;
ակօս —, to plough, to furrow;
— գունդ մի, to detach, to form a detachment;
— լուսոյ զգիշեր, to drive away darkness;
— զբոց հրոյ, to spark, to sparkle, to emit sparks;
— զբանակն, to fray a way, to pass through, to cross;
— զգրիչ, to make a penpop;
գետն զդաշտն —նէ, the river traverses the plain.

· Calfa

NBHL (2)

Հատին զբանակն այլազգեաց։ Առ ընդ իւր եօթն հարիւր այր սուսերաձիգս՝ հատանել երթալ առ արքայն եդոմայ. (՟Բ. Թագ. ՟Ի՟Գ. 16։ ՟Դ. Թագ. ՟Գ. 26։)

Հատին ի վերայ աշխարհիս հայոց հարկս հինգ հարիւրդահեկան. (Ղեւոնդ.։)


Հատուցումն, ման

s.

restitution;
payment, reimbursement;
remuneration, recompense;
compensation, gift, offering, fine, amends;
cutting;
— վնասուց, damages, indemnity, reparation;
— փոխարինի, compensation;
exchange, any thing given in return;
ի —, in payment;
in return;
օր —ցման, the Last Judgment;
— առնել, to reward, to requite, to recompense;
to make amends for;
հատուցանել ումեք զ—, to give tit for tat, to make a return for, to requite;
to avenge, to punish;
հատուցանել զ—ի թշնամիս, to revenge oneself on one's enemies.

· Calfa

NBHL (1)

Ի փոխարէն հատուցմունս հարիւրաւորս հաստուսցէ նոցա պարգեւատուին առատութիւնն. (Ղեւոնդ.։)


Հարկ, աց

s. adv.

tribute;
tax, impost, duty, excise;
necessity, want, exigency;
constraint, obligation;
homage, duty, service;
հարկ վերադիր, additional tax;
— տարապայման, over-assessment;
— դժնդակ, shocking necessity;
առանց —ի, without necessity;
—աւ, ի —է, առ —ի, necessarily, of necessity, essentially;
inevitably, indispensably;
by force, by compulsion, forcibly;
ընդ —աւ արկանել, ի —ի կացուցանել, to place or lay under contribution, to tax, to load or burden with imposts, to levy contributions, to render tributary, to subdue, to subject, to enslave, to subjugate;
— հանել, to gather in, to exact tribute, to raise money, to put a tax on;
—ս հարկանել, to pay a tribute;
to be tribute to;
ի —ի կալ, մտանել ի —, to serve, to subject oneself to, to submit, to be tributary to;
— առնել, to force, to constrain, to use violence;
հատուցանել զ— շնորհապարտ մեծարանացն, to pay the tribute of gratitude;
—է, one must, it is necessary;
չէ —, չէ ինչ —, it is not necessary, there is no need, no matter;
— ի վերայ կայ ինձ, necessity obliges me to;
— եղեւ նմա բողոքել ի կայսրն, he was obliged to appeal to Caesar;
ըստ —ի ժամանակին, according to the wants of the age;
— էր, it was necessary;
— եղեւ մեզ առնել, we were obliged, compelled or constrained to do;
— է ինձ երթալ, I must go;
մերցուք եթէ — լիցի, let us die if it must be!.

· Calfa

NBHL (1)

Արկ ի վերայ երկին հարկ հարիւր տաղանդ արծաթոյ։ Եւ էր հարկն (այսինքն մարդահարկն) ՟Լ՟Ռ արանց։ Հատուցէ՛ք, որում զհարկ՝ զհարկն։ Ադոնիրամ ի վերայ հարկին, կամ որ ի վերայ հարկացն։ Առնուլ հարկս յաշխարհաց։ Յումմէ՞ առնուն զհարկս.եւ այլն։


Խածիթայ, ից

s.

salary;
quarterly stipend.

· Calfa

NBHL (1)

Յերից ամաց եւ անդր արգելեալ էր (ոստիկանն) զնախարարացն հայոց եւ նոցին հեծելոց զօրուն ամի՝ հարիւր հազար դահեկան խածիթայս. (Վրդն. պտմ.։)


Ճ (djé)

s.

the nineteenth letter of the alphabet, and the fourteenth of the consonants;
hundred, hundredth.

· Calfa

NBHL (1)

Ճ. ճ. Որպէս թիւ համարոյ՝ է Հարիւր, կամ հարիւրորդ։ Որպէս եւ յաջորդ տառք մեր են ի հարիւրաւոր կարգի մինչեւ ջ, ինն հարիւր։


Կթեմ, եցի

va.

to milk;
to gather, to reap, to get in, to harvest, to get in the harvest, to collect the fruits;
to win at play;
— զկովն, to milk the cow;
— զայգի, to gather the grapes;
ի քարէ կաթն —, to skin a flint.

· Calfa

NBHL (1)

Կթեցին պտուղս հարիւրաւորս։ Տնկեցաք, եւ ոչ կթեցաք. (Յհ. կթ.։)


Կշռորդ, աց

s.

steel-yard;
cf. Նժար.

· Calfa

NBHL (1)

Կոնք մի արծաթի ի հարիւր եւ յերեսուն կշռորդէ. (Թուոց. ՟Է. ստէպ։)


Մաճ, ոյ, ով

s.

handle, stilt of a plough.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ ոք արկանէ ձեռն զմաճով, եւ հայիցի յետս։ Սամեգար եհար յայլազգեացն վեց հարիւր այր մաճով արօրոյ. (Ղկ. ՟Թ. 62։ Դտ. ՟Գ. 31։)


Ման, ի

s.

spinning;
circular motion, turn, revolution;
— առնուլ, — գալ, to turn, to move round;
to take a walk;
պտղոց —, bloom on fruit;
cf. Մանանայ;
mina (measure).

· Calfa

NBHL (2)

Երեքհարիւր զէն ոսկի կուռ, եւ երեք մանք ոսկի ի զէն. (՟Գ. Թագ. ՟Ժ. 17։)

Երեքհարիւր զէն ոսկի կուռ, եւ երեք մանք ոսկի ի զէն. (՟Գ. Թագ. ՟Ժ. 17։)


Մանանայ, ի, ից

s.

manna.

· Calfa

NBHL (1)

Երեքհարիւր զէն ոսկի կուռ, եւ երեք մանք ոսկի ի զէն. (՟Գ. Թագ. ՟Ժ. 17։)


Հոգի, գւոց

s. adv.

soul, spirit, ghost;
the Holy Ghost, Paraclete;
spirit, angel;
soul, person, individual;
soul, breath;
soul, spirit, life, heart;
wind, breath;
sprite, fiend, goblin;
soul, essence, motive, principle, spirit;
meaning, character, spirit;
desire, genius, turn of the mind, disposition, inclination;
երկնային, աստւածային, վեհ, անմահ —, celestial or blessed, divine, sublime, immortal soul;
դիւցազնական, առաքինի, գեղեցիկ, ազնուական, դիւրազգած —, heroic, virtuous, high or elevated, noble or great, tender or sensible mind, soul or spirit;
նուաստ, անարգ, յուզեալ, մոլորեալ —, mean or grovelling, low, vile or ungenerous, troubled, erring spirit or mind;
— բանական, զգայական եւ տնկական, rational, animal and vegetable life or existence;
— իմաստութեան, intellect, spirit of knowledge;
— բանաստեղծական, poetic fire, genius or enthusiasm;
—ք հրեղինաց, heavenly spirits, spirits of light;
—ք խաւարի, spirits of darkness, devils;
հրաժարեալ —ք, the dead, the defunct, the deceased;
դատապարտեալ —ք, the damned;
խաղաղութիւն հոգւոյ, tranquillity or peace of mind, hearts ease;
վեհանձնութիւն հոգւոյ, magnanimity, generosity;
կարողութիւնք հոգւոյ, the faculties of the soul;
հոգւով, in spirit;
spiritually;
feelingly, warmly;
—ք իբր հարիւր հազար են ի քաղաքին կարնոյ, there are a hundred thousand souls or inhabitants in the city of Erzerum;
ճշմարտութիւն է պատմութեան —, truth is the soul or life of history;
մարմին ջանայ հակառակ հոգւոյ եւ — հակառակ մարմնոյ, the flesh is at war with the spirit, and the spirit with the flesh;
խաղաց — տեառն ի վերայ նորա, the spirit of God fell upon him;
սիրել ամենայն հոգւով, to love with all one's heart or soul;
աւանդել զ—ն, to render or give up the ghost, soul or spirit;
փչել, հանել զ—ն, to expire, to die;
աղօթել վասն հոգւոցն ննջեցելոց, to pray for departed souls;
հանգուսցէ տէր զ— նորա, God rest his, her soul;
cf. Ոգի;
հոգւոյ տուն, guest's house.

· Calfa