Definitions containing the research հմտութիւն : 64 results

Զեղխ, ից

adj.

intemperate, lewd, debauched, luxurious, dissolute, spoiled;
slippery, lubricous, inconstant, voluble;
frail, weak;
—ք են ճանապարհք նորա, his ways are dissolute.

· Calfa

NBHL (1)

Փափաքանօք աւելորդաց փութան գործով կրթել զզեղխ հմտութիւն արուեստիս (նաւարկութեան) ... կրթել զանհաս արուեստին զեղխ հմտութիւն. (Պիտ.։)


Վերաձգեմ

va.

to uplift, to stretch;
to carry up, to elevate, to raise.

· Calfa

NBHL (1)

Բաւական է բանի բնութիւն զառաքինեացն յարձակմունսն վերաձգել։ Չորիւք այսոքիւք առ հմտութիւն իրին վերաձգեալ ածցիս. (Բրս. պհ. ՟Բ։ Յհ. իմ. երեւ.։)


Վեցեքեան

cf. Վեցեքին.

· Calfa

NBHL (1)

Որ ոչ զսորա վեցեսեան ունի (հմտութիւնս), մասնական. ծովագնաց է։ Եթէ ոչ զվեցեսեանն ունիցի, ոչ ասի կատարեալ քերթող. (Քեր. քերթ.։)


Վեցեքին, եցունց

s. adj.

the whole six;
all the six.

· Calfa

NBHL (1)

Որ ոչ զսորա վեցեսեան ունի (հմտութիւնս), մասնական. ծովագնաց է։ Եթէ ոչ զվեցեսեանն ունիցի, ոչ ասի կատարեալ քերթող. (Քեր. քերթ.։)


Փիլիսոփայութիւն, ութեան

s.

philosophy.

· Calfa

NBHL (1)

φιλοσοφία phiosophia, sapientaie studium, eloquentia, vita ascetica. Իմաստասիրութիւն. հմտութիւն գիտութեանց բնականաց, մանաւանդ բարոյական վարդապետութեան. եւ Առաքինի քաղաքավարութիւն.


Փոխադրեմ, եցի

va. vn.

to transpose, to transfer, to transport, to displace;
to remove;
to copy;
to translate;
to depart from this world, to die.

· Calfa

NBHL (1)

Գովեմ զհմտութիւն քո, զի ոչ թողուս զհիւանդն երկարանալ ի ցաւսն, այլ վաղվաղակի փոխադրես ի կենաց. (Ոսկիփոր.։)


Փորձութիւն, ութեան

s.

temptation;
misfortune, calamity;
— ունել, to be tempted to;
ի — արկանել, տանել, to lead into temptation;
յաղթել փորձութեան, to resist temptation;
յաղթիլ, ընկճիլ ի փորձութենէ, to succumb to temptation.

· Calfa

NBHL (1)

ՓՈՐՁՈՒԹԻՒՆ. Փորձ. հմտութիւն փորձոյ.


Տգիտութիւն, ութեան

s.

ignorance, nescience, rudeness, rawness, unskilfulness;
մեծ, թանձրամած, սոսկալի —, great, utter, gross, complete ignorance;
առ տգիտութեան, through ignorance;
զգածնուլ տգիտութեամբ, թաւալիլ ի տգիտութեան, to live, to wallow in ignorance.

· Calfa

NBHL (1)

ἅγνοια ignorantia. Անգիտութիւն. անհմտութիւն. անտեղեկութիւն. անուսըմնութիւն. տխմարութիւն. զառանցանք. անխելքութիւն.


Տեղեկութիւն, ութեան

s.

information, knowledge, instruction, notice;
վեր ի վերոյ ինչ —, general information;
տալ —, to inform, to instruct;
— առնուլ, to inform oneself, to make inquiries.

· Calfa

NBHL (1)

γνώσις notitia ἑπιστήμη, ἑμπειρία peritia. Տեղեակն լինել. ծանօթութիւն. հմտութիւն. գիտութիւն. զեկուցումն.


Քերական, ի, աց

s.

grammarian;
grammar;
*spelling-book, primer.

· Calfa

NBHL (1)

Ներհմտութիւն քերականի, բայց քերթումըն քերթողի. (Շ. վիպ.) (որբերի եւ ի յաջորդ նշ)։


Քերականութիւն, ութեան

s.

grammar.

· Calfa

NBHL (1)

Յաղագբ քերականութեան։ Քերականութիւն է հմտութիւն՝ որք ի քերթողացն եւ ի շարագրաց իբրու բազում անգամ ասացելոց. (Թր. քեր.) այսինքն հմտութիւն սովորական ոճոյ բանաստեղծից եւ մատենագրաց։


Քնարահարութիւն, ութեան

s.

lyre-playing.

· Calfa

NBHL (1)

Ունէր հմտութիւն երաժշտականութեան առ քնարահարութիւն։ Քնարահարութիւն ընդդէմ իմ շարժեա՛ զտասն աղեմատանցդ։ Գործի հնչման սաղմոսաց հոգիատաւիղ քնարահարութեան։ Քնարահարութեամբն դիւրէր սաւուղայ. (Պտմ. աղեքս.։ Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։ Նար խչ։ Երզն. քեր.։)


Թերահմուտ

NBHL (1)

Թերացեալ ի հմտութենէ. որոյ թերի կամ նուազ է հմտութիւն.


Հնար, ի, ից

s. rhet.

means, way, expedient;
way, egress;
resource;
solicitude, utmost diligence;
industry, invention, ingenuity;
deceit, artifice, insidiousness, fraud, trick, intrigue;
style, method;
—ք պատերազմի, stratagem;
—ք հայթայթանաց, remedy, means, way;
—ք բժշկութեան, remedy, cure, medicament, medicine, physic;
չարարուեստ, չարիմաց, ճարտարիմաց or խորամանկ —ք, artfulness, craft, shuffling, artifice, cunning, dodge, intrigue, wiles and shifts;
—ս հնարել, խորհել, իմանալ, ի —ս հայթայթանաց մտանել, to bethink oneself of a device or expedient, to tax one's ingenuity, to contrive, to adopt or employ means to;
հնարել ումեք —ս, to deceive, to cheat, to dwindle, to defraud;
to plot, to machinate;
իմանալ զամենայն —ս, to be fertile in expedients;
յանհնար —ս մտանել, to be wavering, irresolute, to vacillate, to hesitate;
to know not which way to turn oneself;
զամենայն —ս հնարել, ի զանազան —ս մտանել, to bend all one's mind to, to task all one's powers of ingenuity and application, to do one's utmost, to use one's utmost endeavours, to do all or any thing one can, to strive with might and main, to try every art, to leave nothing untried, to leave no stone unturned, to move heaven and earth;
որպէսի —ս եւ իմանայցէ ոք, whatever artifice one may employ;
բիւր ազգի ազգի —ս հնարէր, he used a thousand stratagems;
—իւք իմն ուղղեցի, I found means to rectify;
enthymeme;
v. imp. — է, — ինչ իցէ, it is possible, it can be done, it may be;
չէ —, չիք —, չիք ինչ —, it is impossible, it can't be;
it is done;
եթէ գոյր —, if it were possible;
որքան — է, as much as possible, as much as one can;
— էր նմա, he could have done it;
որ —դ ես անհնարից, Thou, to whom nothing is impossible.

· Calfa

Etymologies (1) · Adjarian

ԳՒՌ (dialectal) Ախց. Երև. Կր. Շմ. Սչ. հնար, Սլմ հնmր, Ալշ. Գոր. Ղրբ. Մշ. Ննխ. հնարք, Սվեդ. հնուրք, Մկ. խնարք1. ուրիշ տեղ գոր-ծածական են նոր փոխառութեամբ հունար, հիւնէր ձևերը. կայ նաև իմաստի տարբե-րացմամբ՝ հնար «ճար, միջոց», հունար «հմտութիւն, վարպետութիւն»։ Բայական ձևով են՝ Ննխ. Սեբ. հնարէլ, Շմ. հնարիլ. Տիգ. հնmրիլ և իմաստի փոփոխութեամբ՝ Սչ. հնարել «միջնորդել», ինչպէս և հնար «միջնորդութիւն»։ Հետաքրքրական ձևեր են Տփ. անհրանէլի «անհնարելի, անհնարին» և հնարաւորուիլ Ախց. «յարմարուիլ, իրար հետ եօլայ գնալ» (Ամատ. էջ 398), որի հետ նոյն է հնաւորուիլ Վն. «մէկի հետ վարուիլն ի-մանալ, ամէնքին հաճելի լինելու բնաւորու-թիւնն ունենալ» և անցողականով՝ հնաւոր-ցընել Մշկ. «գոհացնել, գոհ կացուցանել»։