deceitful, deluding, seducing.
· Calfa
φρεναπάτης impostor, seductor. Խաբօղ զմիտս՝ զայլոցն կամ զիւրն. խաբեբայ. պատիր. եւ Խաբեալ մտօք.
seduction, deceit.
· Calfa
Մտախաբութեամբք ոմանք զինքեանս մոլորեցուցին, զայն վարկանելով բարի՝ յոր ինչ իւրեանց միտքն միտեցին. ընթերցի՛ր ըստ յն. մտաբախութիւն։
cf. Մտախորհ.
· Calfa
ՄՏԱԽՈՀ կամ ՄՏԱԽՈՐՀ ԼԻՆԵԼ. διανοέομαι, νοέω, ἑνθυμέομαι cogito, considero, intelligo, mente agito, expendo. Խորհել ի միտս. զտմաւ ածել. ի միտ առնուլ. որոճել. հոգալ.
ՄՏԱԽՈՀ եւ ՄՏԱԽՈՐՀ. σύννους, στοχαζόμενος cogitabundus, conjectans. Որ խորհի ընդ միտս իւր. խելամուտ. զգաստ. յուզեալ ի միտս. զղջական. եւ Որոճելով. քննելով.
meditation, ponderation, reflection.
· Calfa
Զիա՞րդ երեւութասցին միտք, եւ կամ զիա՞րդ տպաւորեսցէ մտախոհութեամբ լեզու, զի հայր էր, եւ որդի ծնաւ. (Պիտառ.։)
out of one's mind, extravagant, mad.
· Calfa
σκαιός stupidus, perversus. Ոյր կորուսեալ է զմիտս. մտաթափ. խելացնոր. խելագար. խորհրդակորոյս. եւ Յիմարական կամ կորուսիչ մտաց.
presumptuous;
to one's mind or liking, pleasing.
· Calfa
Որպէս Հաճեալ ընդ միտս իւր, ինքնահաճ.
witty, very intelligent, ingenious, lively.
· Calfa
Հարուստ՝ այսինքն զօրաւոր կամ ճոխ մտօք. կորովամիտ. մտացի. հանճարեղ. իմաստուն. գիտնաւոր.
to seduce, to pervert;
— զինքն, to deceive oneself.
· Calfa
Մոլորամիտ. մոլորեալ կամ մոլեալ մտօք.
unquiet, thoughtful, wavering, agitated, undecided, perplexed, irresolute;
— առնել, to disquiet, to perplex, to make uneasy, to cause anxiety;
— լինել, to disquiet or fret oneself, to waver, to be agitated, vacillating, wavering, to be anxious, to be at a loss how to decide.
· Calfa
Յուզեալ ի միտս. ծփեալ մտօք. վարանեալ. մտախոհ. հետամուտ մտօք.
to enter, to go or come in, to introduce, insinuate or intrude oneself;
to penetrate into, to slip in;
— առ ոք, առաջին ուրուք, to present oneself, to call on, to visit;
— աղօթից առաջի ուրուք, to be heard, hearkened to;
— առ ումեմն, to be a guest, to receive hospitality, to be lodged;
— առ կին, to know a woman;
— ի վերայ օտարի ամուսնոյ, to commit adultery;
— ի or ընդ գիրկս, ընդ աղեղն, to bend a bow;
ի դատաստան, ի դատ —, to sue, to bring an action against, to summon before a magistrate or court of justice;
ընդ դատաւորաւ —, to act the judge;
ընդ երկիր —, to plunge into an abyss, to be engulfed, swallowed up;
ընդ գետին —, to be overwhelmed with shame, to hide one's confusion under the earth;
— ի ծառայութիւն, to enter a person's service, to serve;
— յորդեգրութիւն, to be adopted;
երաշխաւոր —, to guarantee, to become security;
— ի պայքար, to dispute, to contest;
ի փորձ —, to prove, to try, to make an experiment;
— ընդ մերով մարդկութեամբս, to be clothed with our humanity;
ի քուն —, to be overcome with sleep, to sleep, to lay to sleep;
— արեգական, to go down, to set;
ընդ քիրտն —, to sweat, to work hard, to give oneself much trouble;
— ի նաւ, to embark, to go on board a vessel;
— ընդ անձին, to be at enmity with oneself;
— ընդ լծով or — ընդ ձեռամբ ուրուք, to submit, to become subject to;
— դիւի ի մարդ, to possess;
— ի ճաշ, to sit or be at table.
· Calfa
Ի հնարս հայթայթանաց մտանէր։ Ի պայքար կամ յուխտ մտանել։ Ընդ միտ մտանել։ Եկն եմուտ ընդ մերով մարդկութեամբս, զի եւ մեք մտցուք ընդ նորա աստուածութեամբն. (Եղիշ.։)
of good comprehension, intelligent.
· Calfa
Ի միտ առօղ. ուշիմ. մտավարժ. մտացի. եւ Մտառական.
understanding, intelligence.
· Calfa
Ի միտ առնուլն. խելամտութիւն. հանճար.
intelligent, clever, learned, erudite.
· Calfa
διανόουν, εὑφυής studiosus, ingeniosus, bona indole praeditus. Վարժ մտօք. աջողամիտ. մտառու. ուշեղ. ուշիմ. ուսումնասէր. մտացի.
sharp, perspicacious, shrewd.
· Calfa
Զկտակն ետ գրել իւր իսկ կորովամիտ եւ մտատես իմաստութեամբն. (Պտմ. աղեքս.։)
reasonable, rational, sensible, intelligent, wise, judicious.
· Calfa
Զի մտացեաց աւելի ահ եւ երկիւղ ի միտս արկանիցէ։ Ճշմարիտ է, եւ մտացեաց յոյժ յայտնագոյն. (Ոսկ. ես. եւ Ոսկ. մտթ.։)
Ո՛վ մտացի դու, եւ ո՞ւր ուսար վիրօք զվէր բժշկել. (Լմբ. ատ. (հեգնութեամբ, իբր անմիտ։))
intellectual, intellective, spiritual;
intelligent, clever.
· Calfa
Հրեշտակ է հոգի մտաւոր. տի՛նա առաւել՝ բոլոր միտք, բոլորովին անմարմին. (Փիլ. ել.։)
Մտաւոր եւ քաջ այրն վահան։ Ականաւորք ի խորհրդի, մտաւորք եւ իմաստնագիւտք։ Ո՛վ անմիտդ ի մտաւորաց. (Փարպ.։ Նար.։)
mentally;
spiritually;
wisely;
mystically.
· Calfa
νοερῶς եւ այլն. Իբրեւ մտաւոր. մտօք. մտադրութեամբ. իմանալով. իմանալի եւ հոգեւոր օրինակաւ. եւ Առ ի միտս. խորհրդաբար.
to murmur, to mutter, to mumble, to speak through the teeth;
to sing low, to hum, to murmur gently;
to grumble, to whine, to moan.
· Calfa
Մրմնջեսցեն ի միասին, որպէս մրմնջեն ի միտս իւրեանց։ Եւ ոչ այնպէս՝ որպէս ողբան ի մովաբ. մրմնջեսցես, եւ պատկառեսցես։ Մրմնջեսցէ իբրեւ զլալիւնն յազերայ։ Այս ամենայն է՝ զոր մրմնջէին զքէն առակօք. (Ովս. ՟Է. 2։ Ես. ՟Ժ՟Զ. 7։ Երեմ. ՟Խ՟Ը. 32։ Եզեկ. ՟Ժ՟Զ. 44։)
cf. Մարտակից.
· Calfa
Ի կրկի՛ն միտս բերի ասելն Յիւր ուղղութեանն փոյթ զհպարտութիւնն ունիցի մրցակից. (Կլիմաք.։)
near, next, neighbouring, assistant;
present;
cf. Մօտասեր.
· Calfa
Զմտաւ ածեալ զմօտաւոր ասացեալսն։ Զի արժանի երկնից լինիցիս, արհամարհեա՛ զմօտաւորսս։ Խնդրեա՛ զհանդերձեալսն, զի առնուցուս եւ զմօտաւորսս։ Ոչ եթէ հանդերձեալ բարութեամբքն եւեթ յորդորէ, այլեւ մօտաւորօքս՝ վասն թանձրամիտ լսողացն, որք նախ քան զհանդերձեալսն՝ զմօտաւորսս խնդրեն. (Ոսկ. մտթ.։)
to approach, to place next or near to, to approximate, to draw, bring or put near.
· Calfa
Ունել ի մօտ զիմաստունս, եւ զանմիտն ոչ մօտեցուցանել. (Փարպ.։)
diversion, pastime.
· Calfa
Չար խորհրդովք յածանօք պղտորեալ միտք. (Ոսկ. գղ.։)
cf. Յածեցուցանեմ.
· Calfa
Յածեցուցեալ զմիտսդ՝ խռովէիր։ Յածեցուցեալ զմիտս ի բազում յուզմունս խնդրոց. (Փարպ.։)
to walk, to take or lead about, to conduct here and there;
to veer, to turn about;
to circulate;
— զաչս, to turn, to roll one's eyes;
շուրջ — զաչս, to glance over, or round about;
տարաժամ զբերանն —, to eat out of season.
· Calfa
Յածեցուցեալ զմիտսդ՝ խռովէիր։ Յածեցուցեալ զմիտս ի բազում յուզմունս խնդրոց. (Փարպ.։)
wandering, travelling;
circulation;
round, turn, walk;
agitation.
· Calfa
Յածումն (կամ յածութիւն) ցանկութեան խուճապէ զմիտս անմեղս։ Վերջինք բերանոյ նորա յածումն չար (կամ ծուփ չարութեան). (Իմ. ՟Դ. 12։ Ժղ. ՟Ժ. 13։)
to desire to conquer;
to delight in strife or quarrelling, to dispute, to contest.
· Calfa
Կարելի գոլով բանին ունել զմիտսն ուղիղ, դուք որպէս յաղթասիրեալք (կամակորէք զգիրս). (Աթ. ՟Ժ՟Բ։)
to vanquish, to overcome, to conquer, to subdue, to subjugate;
to surpass, to excel, to prevail over;
— պատերազմի, to conquer, to triumph;
— ցաւոցն, to overcome or master one's grief or sorrow;
— ամենայն դժուարութեանց կամ ներհակաց, to overcome all sorts of difficulties, to surmount every obstacle;
— անձին, կամ կրից անձին, to conquer oneself, to get the victory over self;
to overcome or subdue one's passions;
— ի դատաստանի, to gain one's cause.
· Calfa
ՅԱՂԹԵԼ, եւ ՅԱՂԹԻԼ, ոճով ասի այլեւայլ միտս.
frequent, continual, incessant;
prolix, long;
much, full, copious, abundant;
frequently, often, continually;
too much, too many;
—ք, continuity, perpetuity;
հացք —աց, shewbread.
· Calfa
Ի ճանապարհ չբուսանի ինչ, եւ ո՛չ ի միտս կոխեալս ի յաճախ խորհրդոց. (Վրք. հց. ձ։)
obstinate, stubborn, self-willed, wilful, headstrong, sullen, restive;
tenacious.
· Calfa
Խիստ էր եւ յամառ յոյժ։ Յամառ եւ անզգամ եւ անմիտ ժողովուրդն։ Ոչ անհնազանդ եւ յամառ գտաւ։ Ոչ յայտնեաց, զի մի՛ լրբեսցի եւ յամառ լինիցի. (Եւս. պտմ. ՟Բ. 23։ Մծբ. ՟Ժ՟Թ։ Ոսկ. յհ. ՟Ա. 31։ ՟Բ. 1։)
cf. Յամառ.
· Calfa
Անմիտք, չարք եւ յամառկոտք։ Չէին այնչափ յամառոտք. (Մծբ. ՟Է։ Ոսկ. մ. ՟Ա. 12։)
cf. Յամառ.
· Calfa
Անմիտք, չարք եւ յամառկոտք։ Չէին այնչափ յամառոտք. (Մծբ. ՟Է։ Ոսկ. մ. ՟Ա. 12։)
obstinacy, stubbornness, restiveness, self-will, prejudice, perverseness, fanaticism;
stiffness, harshness, tenaciousness, obduracy;
յամառութեաբ, obstinately, wilfully, stubbornly, obdurately.
· Calfa
Վասն ձերոյ յամառութեանդ եղեւ այդ ամենայն։ Եթէ ի դոյն միտս յամառութեան կայք։ Մի՛ կայք ի նոյն միտս յամառութեան. (Եղիշ. ՟Ը։)
cf. Յամենամ;
cf. Յամեցուցանեմ.
· Calfa
Յայսպիսի բանս ոչ վայրապար յամեսցի։ Դարձեալ նովին բանիւք զնոյն միտս նշանակէ, եւ յամէ ի բանին։ Ոչ անցանէ փութով, այլ յամէ եւս ի բանն. (Ոսկ. ես. գծ։)
narrated or narrating clearly;
expounding clearly;
evidently, clearly;
— առնել, to narrate clearly;
to explain, to expound.
· Calfa
Յայտապատում զմիտս ասացելոցս մեզ առաջի դնէ. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Բ։)
to reveal, to disclose, to discover, to unveil, to unmask, to publish a secret, to make public;
to manifest, to declare, to explain, to expound, to set forth, to state, to expose;
to signify, to notify;
to utter, to express;
— զմիտս, զկարծիս իւր, to manifest one's designs, intentions, thoughts or opinions, to declare oneself, to speak out;
— զանձն, to manifest oneself, to make oneself known.
· Calfa
cf. Յանկ.
· Calfa
Եթէ ակն յոռի՝ անգայտ եւ բիրտ՝ կարօղ է լինել գեղեցիկ, հանդարտ, եւ մեղմ, եւ զգօն, եւ յանգ։ Զարմատս բարութեանց յանձին ունէին, եւ միտս յանգս, եւ կամս հաճոյականս. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 9. 20։)
cf. Յանգ.
· Calfa
ՅԱՆԳԱՒՈՐ ՅԱՆԿԱՒՈՐ. իբր Յա՛նգ կամ յա՛նկ, ա. Պատկանաւոր. յարմար. ընտանի. հակամիտեալ. եւ Յանգական. ծայրացեալ. հասեալ.
to be ended, finished, bounded;
to drive at, to tend to, to come to, to be reduced, to dwindle, to result;
to discharge, to flow or to fall into, to empty itself.
cf. Յանգեցուցանեմ.
· Calfa
Հօրն միտք ի նա յանկէին քան զեղբայրն. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 9։)
present, assisting, in the presence of;
assistant.
· Calfa
Ակն սպիտականայ այժմ ի յանդիմանակայ սպիտակէն. իսկ յոչն յանդիմանակացէն ոչինչ կիրս կրէ. իսկ միտքն եւ ի վերայ ոչ յանդիմանակացին շարժին. (Փիլ. այլաբ.։)
acceptance, acceptation, consent, engagement, avowal, approbation.
· Calfa
Երկու ունի դստերս տնկակիցս միտքն. խորհուրդք, եւ յանձնառութիւն. (Փիլ. լին. ՟Դ. 55. 56։)
commission, order;
recommendation;
mission;
delegation;
solicitation.
· Calfa
Քրքրէ զմիտս նոցա յանձնարարութեան աղօթիւքս առ գութս իւր. (Ոսկ. եբր.։)
cf. Յանցանեմ.
· Calfa
Այսպիսի իմն ի վերայ ոգւոցն ընդ միտ ածեալ՝ ի վայելչականէն ոչ յանցիցէ. այսինքն ոչ վրիպեսցէ. (Նիւս. կազմ. ՟Լ՟Բ։)
back, backward;
behind;
after, then, since, afterwards, subsequently, posterior to, after that;
— կողմանէ, backward;
behind, from behind;
— հուսկ, — յետուստ or ուրեմն, at last, finally, at length, in fine, in conclusion;
— եւ առաջոյ, behind and before;
— ապա, after;
— ձերմէ, behind or after you;
— գտանիլ, to be deprived of.
· Calfa
Մինչդեռ արշաւեմս, առ ի յետոյսն հակամիտեմ. (Նար. ՟Հ՟Ա։)
to doubt, to have doubts, to mistrust, to hesitate, to waver, to be in suspense;
to suspect.
· Calfa
Բազում անգամ յերկուանալի իրօք եւ անուամբք (վարի)։ Երկմիտ եւ յերկուանօղ (է) անզգամն։ Մարդն յերկուանօղն բնութեամբ. (Փիլ.։)
insensate, foolish.
· Calfa
Տեսեալ արարչին զյիմարական միտսն՝ գայ առ նոսա, եւ հարցանէ. (Ճ. ՟Գ.։)
to drive mad, to distract, to dement;
to infatuate, to charm, to bewitch, to fascinate, to bewilder;
to intoxicate.
· Calfa
Յիմարեցուցանել զխորհուրդս իմաստնոց, կամ բազմանիւթաց, կամ զդատաւորս երկրի, կամ զիմաստութիւն աշխարհիս։ Յիմարեցուսցէ զորդիս ջուրց։ Յիմարեցոյց զնա յեզաբէլ կին իւր։ Յիմարեցուցանէ զմիտս երիտասարդաց.եւ այլն։
Այնչափ յիմարեցոյց ափշեցոյց զմիտս մոգպետին, մինչեւ ոչ ետ նմա իմանալ զելս իրացն. (Եղիշ. ՟Գ։)
to put one in mind of, to remind, to recall to the memory of, to recollect, to remember, to bring to mind;
to admonish, to warn.
· Calfa
μιμνήσκω, ὐπομιμνήσκω, ἑπαναμιμνήσκω , προσυπομιμνήσκω in memoriam revoco, admoneo, commonefacio. Տալ յիշել. յուշ առնել այլում (որպէս եւ անձին). ի միտս արկանել. ազդ առնել. զեկուցանել. զգուշացուցանել. յիշեցնել, միտքը ձգել.