consequence, result;
corollary;
—նս հանել, to deduce, to infer;
ծանր լիցին — գործոյս, this affair will have unpleasant or serious consequences.
· Calfa
Մահու վայր ի քեզ ինքեան ի բնութեանդ բունեալ ... որում յայտնի հետեւանք՝ հասարակաց ի քեզ փոփոխմունք. (Անյաղթ հց. իմ.։)
cf. Հերեսութիւն.
· Calfa
Վասն հերեսութեան առաջին մանիքեցւոց։ Ամենայն հերեսիութեանց գտակ սիմոն կախարդ էր։ Էին էին եւ յառաջ յայտնի հերեսութիւնք, բայց այժմ լի են եկեղեցիք թաքուցելովք հերեսիովտովք. (Կոչ. ՟Զ։)
heresy.
· Calfa
Վասն հերեսութեան առաջին մանիքեցւոց։ Ամենայն հերեսիութեանց գտակ սիմոն կախարդ էր։ Էին էին եւ յառաջ յայտնի հերեսութիւնք, բայց այժմ լի են եկեղեցիք թաքուցելովք հերեսիովտովք. (Կոչ. ՟Զ։)
to laugh at, to deride, to ridicule, to mock, to jeer, to make sport of;
to put to shame, to affront, to vilify;
to lead in triumph;
to triumph, to conquer, to be triumphant, to obtain the victory;
պոմպէոս ձաղեաց երիցս, Pompey triumphed thrice.
· Calfa
Եւ ոչ յայտ ածեալ ձաղէ զչարիս նոցա։ Դու ոչ միայն չողորմիս, այլեւ ձաղե՛ս եւս։ Ձաղես եւ զվայրօք յածես (բամբասանօք) ... զի՞ ձաղես, զմէ՞ ածցես զվայրօք. (Ոսկ. մտթ. եւ Ոսկ. եբր.։)
voice;
sound;
cry, shout;
noise, rumour, clamour;
term, word, speech, tongue, language;
tone, tune;
—ք պորփիւրի, the five universals, (term in logic);
— թռչնաց, warbling of birds;
— ցնծութեան, cry shout of joy;
— աղաղակի, cry, clamour;
cry of pain, moan, lament, groan;
նուագումն —ի, loss of voice;
կերկերումն —ի, hoarseness, raucity;
ի — բարձր, aloud;
զօաւոր, մեծավայելուչ, ախորժ, քաղցր, սասկայոյզ, տկար, դողդոջ, թրթռուն, անախորժ, կերեկրեալ or կերկեր, նուաղեալ —, loud or strong, grave or serious, agreeable, sweet or soft, passionate or pathetic, faint or weak, trembling, thrilling, tremulous or quivering, disagreeable or harsh, hoarse, falling voice;
—թաւ or թամբ, սուր or զիլ, base, deep, soprano, shrill sound or voice;
— բառնալ, արձակել, առնել, արկանել, առնուլ, to cry, to utter, to send forth cries, to cry out, to shout, to clamour;
— ածել, to cause a voice or cry to be heard;
to cry;
— տալ, to cry out, to exclaim, to shout;
to speak, to apostrophize;
to defy, to challenge;
ի — ասել, to say, to pronounce aloud, to tell, to recite;
ի մի — պատասխանել, to answer unanimously, with one accord;
աղաղակել ի — մեծ, to cry with a loud voice;
to shout, to clamour, to yell;
բարձրացուցանել կամ ցացուցանել զ—, to elevate, to raise;
to lower, to abase the voice;
բարձրացուցանել զ— աղաղակի, to raise one's voice;
— բարձեալ գոչել, to cry out, to vociferate;
— զկնի եդեալ կոչել ցոք, to call after one;
— տուեալ խրախուսել, to exhort aloud;
— տալ միմեանց, to provoke mutually, to defy;
to shout on, to exhort, to animate, to inspirit, to cheer up, to inspire with courage, to excite;
— տալ մարտի, to declare war, to declare oneself opposed to;
— տալ ըննդէմ երկնից խիզախել, to lift up the head against high heaven, to be proud, arrogant, boastful;
— նորա գելաւ, his voice failed him;
նուաղեալ է —ն, he has a dying voice.
· Calfa
Ոչ մի լեզուով, այլ երիւք ձյնիւք յայտնի արար. որպէս զի մի՛ ումեք տգէտն գոլ ամենայն ձայնիցն. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 39։)
tiresome, tedious, fastidious, troublesome;
disgusting, cloying.
· Calfa
Քանզի բնութիւն մեր է յայտնի, արագայագ եւ ձանձրալի. (Յս. որդի.։)
easily growing tired.
· Calfa
Իսկ եթէ եմք ձանձրացկոտ յոյժ, յայտնի եմք իբրեւ զմատնիչս (անձանց). (Վրք. հց. ձ։)
to stretch, to spread, to extend;
to throw, to hurl, to fling;
to shoot, to dart;
to draw;
to attract, to entice, to allure, to decoy, to lure;
to carry off, to bring, to drag, to drag along;
to take or suck in, to suck;
to inhale, to aspire, to breathe;
to lengthen out, to prolong, to protract;
*to leave;
— զօդ, to respire, to breathe;
— զաղեղն, to draw a bow;
— զնետ, to let fly an arrow, to shoot;
— զսուրն, to brandish;
to make a sword-thrust or pass;
cf. Սուր;
— զթի, to row, to impel by oars;
— զվարմ, to lay snares, to spread nets;
— զլուծ, to bear the yoke;
— զառագաստս, to sail, to unfurl or set the sails;
— զձեռն, to stretch or hold out one's hand;
յինքն —, to attract, to allure, to entice;
յինքն — զանարգանս ամենեցին, to incur the public contempt or hatred;
յանձնզցասումն ուրուք, to bring indignation or wrath upon one's head, to draw it upon oneself, to expose oneself to anger of;
— ի կորուստ, to lead to ruin or destruction;
— զկեանս, to pass one's life or days;
— զբանս, to provoke, to rouse, to excite to anger;
— առ ոք զհայհոյութեան բան, to load with insult or execration, to insult, to revile, to abuse.
· Calfa
Երկիրս իբրեւ զյատակ տան, եւ երկինք իբրեւ զառաստաղ գմբեթաձեւ ձգեցան ի վերուստ. իսկ ձգելն զայն յայտ առնէ, թէ որպէս ոք զհանդերձ ինչ դիւրաւ տարածանէ, մեկնէ, այնպէս դիւրաւ ձգեաց զերկինս. (Գէ. ես.։)
manuscript, hand-writing;
bond, obligation, bill, note;
signature.
· Calfa
Ոչ զմեծամեծ կամ զազնիւ գրոյ ինչ, այլ զյոռի ձեռնագրէ յայտ առնէ. (Ոսկ. գաղ.) (որ է պարզապէս գիր, կամ գրչութիւն)։
cf. Ձիաստաց.
· Calfa
Օրինակաւ ձիաստանւոյն ահ արկանէ նոցա, զբաբեղացւոցն զխայթողութիւնն յայտնելով։ Խնդրեաց զպիծակս ձիաստանեաց. (Գէ. ես.։ Ճ. ՟Ա.։)
horsefly, gad-fly, wasp.
· Calfa
Օրինակաւ ձիաստանւոյն ահ արկանէ նոցա, զբաբեղացւոցն զխայթողութիւնն յայտնելով։ Խնդրեաց զպիծակս ձիաստանեաց. (Գէ. ես.։ Ճ. ՟Ա.։)
riding;
stadium;
—ք, horse-races, races;
course.
· Calfa
Արուեստ ձիընթացին յայնժամ յայտնի լիցի, յորժամ անփորձ ձիօք յաղթեսցեն. (Կլիմաք.։ (որ բերի եւ ի յաջորդ նշ։))
rag, tatter, old cloth;
sackcloth, hair-cloth;
— թաւարծի, coarse hairy cloth.
· Calfa
Ձնձիթ, ձնգրիթ. բառք անյայտ։
offering;
consecrating.
· Calfa
Ձօնիչք մօր աստուածոցն։ Զձօնիչս դիւացն։ Կորուսանել զձօնիչսն եւ զձօնեալսն։ Ձօնեալն ի տարակուսանս, եւ ձօնիչն մերձ լեալ։ Վերապատուեցէ՛ք որովայլամոլք զպարկեշտութիւնն, պարկեշտք զձօնիչն. (Ածաբ. յայտն.։ Նչ. եզեկ.։ Խոսր.։ Ճ. ՟Բ.։ Սկեւռ. լմբ.։)
to comprehend, to conceive, to understand.
· Calfa
Ոչ մտառեցի զծածկեցելոցն յայտնութեան հանդէս։ Մաշիմք, եւ ոչ մտառեմք։ Ոչ իմացայ, եւ ոչ մտառեցի։ Արագապէս մտառեալ լսէ. (Նար.։)
reasonable, rational, sensible, intelligent, wise, judicious.
· Calfa
Զի մտացեաց աւելի ահ եւ երկիւղ ի միտս արկանիցէ։ Ճշմարիտ է, եւ մտացեաց յոյժ յայտնագոյն. (Ոսկ. ես. եւ Ոսկ. մտթ.։)
intimate, cordial, confident, familiar;
favourite;
— ծառայ, true or faithful servant.
· Calfa
Որ մտերմացն հանդէսս յայտնէ։ Զմտերիմ սէրն ցուցանեն։ Մտերիմ սիրովն. եւ այլն. (Յճխ. ՟Ի. ստէպ։)
cf. Մուծանեմ.
· Calfa
Եւ այլ ջուրս ածեալ՝ ընդ յոլով տեղիս մտոյց անյայտ գնացիւք. (Խոր. ՟Գ. 56։ եւ Վրք. հց. ձ։)
cf. Մարտակից.
· Calfa
Կարօտի առ զօրաւոր մրցակիցս։ Ճշմարտութեանն քրիստոսի գառինն աստուծոյ մրցակիցք են. (Լմբ. պտրգ. եւ Լմբ. յայտն.։)
cf. Մրցումն.
· Calfa
Յորժամ ճշդիւ մրցութիւնք լինիցին (բանից), դիւրաւ զյայտնութիւն ճառիցն յանդիման կացուցանեն. (Եզնիկ.։)
combat, fight, wrestling;
competition, concurrence, rivalry.
· Calfa
Յորժամ ճշդիւ մրցութիւնք լինիցին (բանից), դիւրաւ զյայտնութիւն ճառիցն յանդիման կացուցանեն. (Եզնիկ.։)
near, next, neighbouring, assistant;
present;
cf. Մօտասեր.
· Calfa
Ա՛րդ բարձրացայց. ա՛րդն ասելով՝ զմօտաւոր ժամանակն յայտնէ, եւ ոչ հեռաւոր ինչ կանխասաց. (Գէ. ես.։)
aunt, mother's sister.
· Calfa
Զառականս մօրաքեռ քոյ մի՛ յայտնեսցես, զի ընտանի մօր քոյ է. (Ղեւտ. ՟Ժ՟Ը. 13։)
the twenty first letter of the alphabet, and the sixteenth of the consonants;
three hundred, three hundredth.
· Calfa
Ի յ՝անմահարար ծառոյն՝ նախատունկ յայտնեալ արմատ. (Շ. տաղ ի ստեփ.։)
Յիմարութենէ հրաժարեա՛։ Յառաջագոյն յայտ իսկ էր, եթէ յուդայ ծագելոց իսկ էր տէր մեր յիսուս Քրիստոս. (Եփր. եբր.։)
audacious, venturesome, overhasty, inconsiderate, imprudent;
precipitately, headlong, furiously, impetuously, rashly, at a venture, or random, audaciously, insolently;
indiscreetly, without discretion or consideration;
— քաջութիւն, impetuous courage;
— խիզախել, to venture headlong, to expose oneself to great peril.
· Calfa
Ոչ եթէ յախուռն եւ յայտնի պատերազմին, այլ հնարիւք։ Ոչ յախուռն ընդ օտարոտիսն հաւատոց խառնիլ։ Ոչ յախուռն ընդ ծերութեան ինչ գոռայցեմք, այլ ընդ լկտի մտացն։ Մի՛ վասն մեռելոց ինչ սուգ ունիցիմք վայրապար, եւ մի՛ կենդանեացս ուրախ լինիցիմք յախուռն. (Ոսկ. եփես. Ոսկ. եբր. Ոսկ. փիլիպ.։)
իսկ զի մի՛ յախուռն նախատող քեզ երեւեցայց, զայս եւ ի սրբոց աւետարանացն եւ ի քոց իսկ պատմութեանց յայտնի՛ քեզ արարից. (Ղեւոնդ.։)
to look at, to gaze upon, to look intently at;
to survey, to watch.
· Calfa
Հրեշտակք յականեն զգործս մարդկան, եւ հանեն առ Աստուած. (Վահր. յայտն.։)
cf. Յաճախութիւն.
· Calfa
Զոր փութային առնել ի նենգութիւն փառաց փրկչին, այս լինէր առ ի յաճախումն եւ յայտնութիւն նորա. (Իսիւք.։)
obstinate, stubborn, self-willed, wilful, headstrong, sullen, restive;
tenacious.
· Calfa
Խիստ էր եւ յամառ յոյժ։ Յամառ եւ անզգամ եւ անմիտ ժողովուրդն։ Ոչ անհնազանդ եւ յամառ գտաւ։ Ոչ յայտնեաց, զի մի՛ լրբեսցի եւ յամառ լինիցի. (Եւս. պտմ. ՟Բ. 23։ Մծբ. ՟Ժ՟Թ։ Ոսկ. յհ. ՟Ա. 31։ ՟Բ. 1։)
cf. Յամառիմ.
· Calfa
Ես ոչ ասէ յամառիմ. զի յայտ արասցէ, եթէ մարթ էր նմա յամառել, որպէս Երեմիայն յամառեաց։ Յորժամ կամին՝ լսեն, եւ յորժամ կամին՝ յամառին. (Ոսկ. ես.։)
despising, scorning, contemning;
despite, disdain;
outrage;
— ասել, to injure, to outrage, to affront;
to curse.
· Calfa
ՅԱՅՊԱՆԱՍ կամ ՅԱՊԱՆԱՍ. Բառ անյայտ՝ որպէս Չար սատանայ. կամ թ. եապանա. վայրենի. (իսկ լտ. թարգ. իմանայ Այպանօղ)
impudent, immodest, wanton, unchaste, lecherous, lascivious, lustful, lewd, obscene;
— or —ս, impudently, unblushingly, immodestly, lewdly, lustfully, obscenely.
· Calfa
Որ ոչ հայիցի յայրատս (յն. յայրատ աչօք) ի կին ընկերին, յայտ է թէ ոչ պոռնկի. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 17։)
prep. adv. before, in the presence of, in the face or sight of, hard by, against, opposite, over against, in the view of, in the face, publicly, in public;
դէմ —, face to face;
front to front;
— իմ, before me, in my presence;
— եկեղեցւոյ, in face of the church;
— ամենայն աշխարհի, in the face of the whole world;
— ամենեցուն, publicly, before all people;
ասել —, to say to one's face;
— առնել, կացուցանել, ածել, to present, to offer, to introduce, to represent, to exhibit, to set before the eyes to show, to remonstrate;
— առնել, to reprove, to reproach, to blame;
— լինել, կալ, to present oneself, to appear, to make one's appearance before, to show oneself;
— մատչել, կալ, to appear before.
· Calfa
Եւ παρίστημι, ἑλέγχω probo, reprehendo. որպէս Ի դէմս բերել. ապացուցանել. յայտնի առնել. եւ Յանդիմանել. խրատել.
opposed, present;
before, face to face;
— առնել, to show, to prove, to demonstrate, to explain.
· Calfa
ՅԱՆԴԻՄԱՆԱԿԱՅ ԱՌՆԵԼ. Յանդիման առնել կամ կացուցանել. յայտնի առնել. քաջիկ ցուցանել. ի վեր հանել.
reprehensive, reproving;
evident, manifest.
· Calfa
Տե՛ս ի տաժանաւորս կրից յանդիմանական յայտնութիւն. (Նար. ՟Ծ՟Է։)
to reprehend, to reprimand, to blame, to reproach, to cast in one's teeth, to chide, to rebuke sharply, to revile, to rate, to scold;
to present, to represent, to show, to demonstrate, to discover, disclose or unveil;
to prove, to convince.
· Calfa
ՅԱՆԴԻՄԱՆԵԼ. ἑνδείκνυμι ostendo. Յանդիման առնել. նշանակել. յայտնել. ցուցանել. կր. ի յայտ գալ. յանդիման կալ. երեւիլ.
faultfinder, censurer, admonisher;
discover;
demonstrative.
· Calfa
ՅԱՆԴԻՄԱՆԻՉ. παρεστηκώς exponens, exhibens. որպէս Յանդիման կացուցիչ, ի յայտ ածօղ.
reprehension, reprimand, admonition, correction, reproach;
invective, scolding, chiding;
representation, exposition;
proof, demonstration, manifestation, statement;
ջուր յանդիմանութեան, bitter water;
the waters of bitterness.
· Calfa
Դատապարտք եղեն յանդիմանութեանց։ Յանդիմանութեանց իմոց ոչ անսայիք։ Արհամարհեցին զյանդիմանութիւնս իմ։ Եղեւ ի յանդիմանութիւն մտաց մերոց։ Ջուրն յանդիմանութեան (յայտնիչ գաղտնի յանցանաց).եւ այլն։
Յանդիմանութիւն անյայտ իրաց. յանդիմանութիւն այն է, որ աշխարհական բառով դէմ ընդդէմ ասեն. (Ոսկիփոր.։)
Որպէս յանդիմանութեամբ յայտ առնէ յոնիա յամրէ անտի. (՟Բ. Մակ. ՟Դ. 33։)
Եդ ի վերայ տախտակին զյանդիմանութիւնն. յն. յայտնութիւն. (կամ յայտարարութիւն. Ղեւտ. ՟Ը. 8։)
ՅԱՆԴԻՄԱՆՈՒԹԻՒՆ. ἁπόδειξις, ἕλεγχος demonstratio, argumentum διάγνωσις cognitio, dijudicatio δήλωσις manifestatio, declaratio. որպէս Ցուցակութիւն. երեւումն. ապացոյց. քաջայայտութիւն. յանդիման կալն յատենի. քննութիւն. յայտնութիւն.
happening unexpectedly, unforeseen, unexpected, unhoped or unlooked for;
extraordinary, fortuitous, casual, accidental;
unawares, suddenly;
by chance, fortuitously.
· Calfa
fault;
sin.
· Calfa
Բազումք (ի) յանցիցն ի պայծառ յայտնութենէ խաբեալք. (Փիլ. նխ. ՟բ.։)
cf. Յանցանք.
· Calfa
Ոչ ինչ ամենեւին յանցումն ընդունել տեղւոյն՝ վասն երեւելոյ յայտնութեանն Հօր. (Փիլ. ել. ՟Բ. 32։)
after, since, afterwards;
— զատկի, after Easter;
— տրայիանոսի, after Trajan;
— երկուց ամաց, after two years;
— գալոյ քո, after or since your arrival;
— մեկնելոյ քո, since you set out;
— բազում ժամանակաց, a long time since;
— սակաւուց, a short time since, shortly after;
— այսորիկ, — այնորիկ, after that, since that time, then, since, afterwards, after;
— որոյ, after that;
back;
— յառաջ, before and behind;
ի — ընկենուլ, to lay aside;
— դարձուցանել, to bring back;
— դառնալ, to return, to come back;
— կալ, to recede from, to desist;
— հայիլ, to look back;
— ընթադրել, to retort, to repulse, to repel.
· Calfa
Դարձեալ՝ յաջ եւ յահեակ ասելով նշանակէ եւ յետ եւ յառաջ. որ զքառակուսի տիեզերս յայտ առնէ. (Սկեւռ. ես.։)
Յետ որոյ՝ ոչ բանի ինչ աստուածայնոյ, եւ ոչ յայտնութեան ինչ իրիք եղելոյ, սա քաջայոյս՝ եղեալ՝ կոչէ զԱստուած։ Յետ որոյ նոյն ժամանակագիր յառաջ մատուցեալ՝ ասէ, եւ այլն. (Խոր. ՟Ա. 4. 8։ ՟Բ. 63։ ՟Գ. 60։)
back, backward;
behind;
after, then, since, afterwards, subsequently, posterior to, after that;
— կողմանէ, backward;
behind, from behind;
— հուսկ, — յետուստ or ուրեմն, at last, finally, at length, in fine, in conclusion;
— եւ առաջոյ, behind and before;
— ապա, after;
— ձերմէ, behind or after you;
— գտանիլ, to be deprived of.
· Calfa
Որք զյետոյսն մոռացեալ են, եւ ի հայրենի տանէն ի բաց գնացեալ ըստ աստուածային սիրոյն ցանկութեան. (Լմբ. յայտն.։)
Յետ որոյ՝ ոչ բանի ինչ աստուածայնոյ, եւ ոչ յայտնութեան ինչ իրիք եզելոյ սա քաջայոյս եղեալ կոչէ զաստուած։ Յետ որոյ նոյն ժամանակագիր յառաջ մատուցեալ՝ ասէ, եւ այլն. (Խոր. Ա. 4. 8։ Բ. 63։ Գ. 60։)
from behind;
after, at last;
back, the buttocks;
nakedness;
— ուրեմն, lastly;
— կողմանէ, behind, from behind.
· Calfa
memory, archives, annals;
sepulchre, monument;
album;
— մատենից, գրոց, brief epilogue.
· Calfa
Ունիմք զանսուտ յիշատակարանսն զառաքինի նախնեացն ձերոց։ Զքաջաց արանց զյիշատակարանս հանապազ երկրորդէր առաջի նոցա։ Ձայն Աստուծոյ յայտ առնէ ի սուրբ յիշատակարանին (յաւետարանի). (Եղիշ. ՟Գ. ՟Ե. եւ Եղիշ. դտ.։)
fifty;
period or number of fifty;
Advent.
· Calfa
Յիսնեակ թիւն. յիսներեակ մի աւուրց. եւ Յինունք պահոց ծննդեան կամ յայտնութեան, որ երբեմն անընդհատ պահիւր զաւուրս յիսուն, այլ այժմ ընդհատութեամբ եւ այլեւայլ օրինակաւ ի զանազան ազգս. ի հայս պահին երեք եօթնեակք՝ ի սկիզբն, ի մէջն, եւ ի կատարած յիսնեկին. ՟Ա. կոչի յիսնակաց պահք. ՟Բ. սուրբ Յակոբայ. ՟Գ. յայտնութեան։ (Տօնակ.։ Տօմար.։)
impudent, insolent, saucy;
thrifty, niggard, niggardish.
· Calfa
Բառ անյայտ, իբր Ճշդօղ, կամ ժխտօղ.
much more.
· Calfa
Յոգնագոյն օրինակօք յայտնել։ Ազգի ազգի յոգնագոյն ախորժակացն բերմամբք։ Յոգնագոյն ունիմք զսորա տարացոյց։ Յոգնագոյն կերակրօք. (Եզնիկ.։ Պիտ.։ Մագ. ՟Ժ. ՟Ծ՟Է։)
in the plural number;
often, many times;
cf. Յոգնական.
· Calfa
ՅՈԳՆԱԿԻ կամ ՅՈՔՆԱԿԻ. πληθυντικῶς pluraliter. Բազմաւորակի. յոգնաբար. յայտ առնելով զթիւ յոգնական.