Definitions containing the research աղի : 1524 results

Վախվախեմ, եցի

vn.

cf. Երկնչիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Ընդէ՞ր տարակուսիս եւ դանդաղիս եւ վախվախես. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)


Վաղաթառամ

adj.

cf. Վաղաթարշամ.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչինչ առաւել քան զխոտդ, եւ կամ զվաղաթարշամ ծաղիկս. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 8։)


Վաղաթարշամ

adj.

soon withering or fading away.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչինչ առաւել քան զխոտդ, եւ կամ զվաղաթարշամ ծաղիկս. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 8։)


Վաղամեռուկ

cf. Վաղամահ;
— մահ, premature death;
s. bot. juncus rotundus aromaticus, schoenanth.

· Calfa

NBHL (1)

ՎԱՂԱՄԵՌՈՒԿ կամ ՎԱՂՄԵՌՈՒԿ. σχοινέντον, σχοινάνθος schoenactum, juncus odoratus. Անուն խոտոյ, որ է որպէս պրտու հոտաւէտ ...։ (Գաղիան.։ Բժշկարան.։ Վստկ. մծբ։)


Վաղայարոյց

adj. s. early-riser;
— լինել, to be up very early.

· Calfa

NBHL (1)

ՎԱՂԱՅԱՐՈՅՑ ԼԻՆԵԼ. ὁρθρίζω, ἁνίσταμαι mane sive diluculo surgo. Կանուխ՝ վաղ քաջ ընդ առաւօտն՝ գիշերախառն յառնել. կանխել ընդ առաւօտս կամ ի վաղիւ անդր. էրքէն գալգմագ.


Վաղորդայն, ոյ, ի

adj. adv.

morning;
—, ի —, in the morning, early.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ իւր մ. τὸ πρωΐ mane. Այգուց. ընդ առաւօտն. ի վաղիւ անդր. առւըտանց.


Վիպագիր, գրաց

s.

historiographer, historian.

· Calfa

NBHL (1)

Զբանաստեղծս, զվիպագիրս, զփիլիսոփայս։ Կեփաղիոնի վիպագրի՝ վասն ասորեստանեաց թագաւորութեան. (Եւս. քր. ՟Ա։)


Վիրգահան

s.

missive weapon, sling.

· Calfa

NBHL (1)

Գործի հանելոյ կամ ձգելոյ զվիրգս. որպէս մեծ պարսատիկ, բաբան, բաղիսար. կամ մուրճ, կռան քարահատաց.


Վրացի

adj. s. Georgian;
s. bot. — կոճ, hellebore, bear's foot;
տարազ — կոճակի, agaric, mushroom.

· Calfa

NBHL (1)

Տարազ վրացի կոճակի. ի բառս Գաղիանոսի դնի որպէս յն. ագարիկոն. աղարիգօն. ἁγαρικόν agaricum, nomen fungi arboris.


Վրիպեմ, եցի

va. vn.

cf. Վրիպեցուցանեմ;
cf. Վրիպիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Առ բազմածաղիկս բուրաստանաց ... որք եւ ոչ ի միոջէ կամիցին վրիպել, բազում անգամ յամենայնէ ի բաց անկանին. (Առ որս. ՟Դ։)


Տագնապեցուցանեմ, ուցի

va.

to put to trouble, to embarrass, to perplex, to puzzle, to torment, to grieve;
to constrain, to force, to tease, to importune;
to urge, to hasten, to solicit, to quicken;
ահիւ —, to strike with terror, to appall, to terrify.

· Calfa

NBHL (1)

Զի մի՛ տագնապեցուցեալ՝ չտայցէ նմա ուշաբերել ապաշխարութեան։ Խարշեալ զաղիսն՝ տագնապեցուսցէ օգնել նմա. (Եզնիկ.։ Խոսր.։)


Տաժանաւոր

cf. Տաժանելի.

· Calfa

NBHL (1)

Տաժանաւորս աջով նկարել։ Ի տաժանաւոր աղիւս արկութեանցն. (Նար. ՟Ի՟Ը. ՟Հ՟Ե։)


Տաղաչափութիւն, ութեան

s.

versification;
verses.

· Calfa

NBHL (1)

Արուեստ տաղաչափելոյ. չափաբերութիւն տաղից. քերթողութիւն, եւ քերթուած, ոտանաւոր.


Տաղասաց, ից

s.

song-writer, ballad maker.

· Calfa

NBHL (1)

Որ ասէ զտաղս. յօրինօղ կամ նուագօղ տաղից.


Տաղարան, աց

s.

song-book.

· Calfa

NBHL (1)

գիրք տաղից կամ երգոց հոգեւորաց, եւ արտաքնոց.


Տաղտապիմ, եցայ

vn.

to be distressed, harassed, uneasy, annoyed, plagued.

· Calfa

NBHL (1)

Դանդաղին, տաղտապին (կամ տաղտկապին). քանզի յամենայն կողմանց բազում իրօք (ալեօք) կոշկոճին. (Ոսկ. ՟բ. տիմ.) յն. ξενοπαθέω . իբրեւ յօտար իրաց խորշիլ։


Սեւայատակ

adj.

melampygus;
cf. Թաւայատակ.

· Calfa

NBHL (1)

Յաղագս սեւայատակացն եւ անյատակացն։ Իսկ յաղագս սեւայատակցն է այսպէս։ Ասէր, դեռեւս ոչ էք հանդիպեալ սեւայատակին եւ թաւայատակին ... տեսանէին ի կախգոլով զյատակսն հերակլի սեւացեալ ի թաւութենէ մաղիցն. (Նոննոս.։)


Սեւորակ

adj.

blackish, brown, dusky;
— աչք, black eyes.

· Calfa

NBHL (1)

Շընորհալից կայր աղիւսակ, ունէր հազար գառն ըսպիտակ. իրենց մաքիքն էր սեւորակ, ու իրեն հովիւըն զետ հրեշտակ (գիրքն). (Շ. առակ.։)


Սէզ, սիզոյ

s.

bentgrass, couch grass, squitch grass, dog's grass, weed.

· Calfa

NBHL (1)

Ագրոստիս, իգրոստիս սէզ. (որպէս յն. աղրօսդիս ). (Գաղիան.։)


Սիկ, սկոյ

s.

slime, mud, ooze, mire, slough, dirt;
deposit, sediment, dregs, lees.

· Calfa

NBHL (1)

Տգեղ եւ անվայելուչ էր՝ մինչդեռ սիկն եւ կաւ եւ ջրոցն բազմութիւն ունէր զարարն երկրի։ Ընդունի զաւակ եւ զջուր աղի եւ բնաւ իսկ զսիկ արբեցութեանն. (Ոսկ. ես. եւ Ոսկ. մ. ՟Գ. 7։)


Սիրաբողբոջ

cf. Սիրաբուխ.

· Calfa

NBHL (1)

Սէր՝ սիրոյ սերման ծնունդ, սիրաբողբոջ սիրոյ ծաղիկ. (Շ. տաղ ստեփ.։)


Սիւրալախուր

cf. Հինգտերեւեան.

· Calfa

NBHL (1)

ՍԻՒՐԱԼԱԽՈՒՐ կամ ՍԻՐԱԼԱԽՈՒՐ. Որպէս թէ՝ Լախուր սիւրոյ, այսինքն քերեվիզ երկրին ասորոց. որ եւ պենդափիւղսն, ըստ յն. πεντάφυλλον quinque folium. ի բառս Գաղիանոսի։ Որոյ թարգմանութիւն դնի ի Բժշկարանի ՝ հինգտերեւան, հինգտերեւէն, հինգմատնէ. ... Այլ է եւ Ձիալախուր։


Սխտոր

cf. Խստոր.

· Calfa

NBHL (1)

Սկորդոն, սխտոր. (Գաղիան.։)


Սկուտեղ, կտեղ, կտեղի, տեղբ

cf. Սկտեղսկտեղ.

· Calfa

NBHL (2)

Սկուտեղօք ոսկեղինօք եւ արծաթաղինօք. (Մաշտ. ջահկ.։)

Ծաղիկք լինին, զի ի սկտեղս պատուական թագաւորին ելանիցեն. (Ագաթ.։)


Սղար

cf. Պաշարումն.

· Calfa

NBHL (1)

Ի սղարն կերան զսուրբ եւ զանսուրբ անասունս, հարկելի ի կատաղի բոցռյ որկորին. (Վրդն. պտմ.։)


Սմբակակոխ լինիմ

sv.

"cf. Սմբակակոխ առնեմ."

· Calfa

NBHL (1)

Հինիւ սմբակակոխ արարեալ զսահմանս հայոց։ Բազում արեան ճապաղիս ի նոցանէ հեղուին՝ սմբակակոխ արարեալ. (Խոր. ՟Ա. 12։ Յհ. կթ.։)


Սմբակակոխեմ

va.

to trample down with cavalry.

· Calfa

NBHL (1)

Հինիւ սմբակակոխ արարեալ զսահմանս հայոց։ Բազում արեան ճապաղիս ի նոցանէ հեղուին՝ սմբակակոխ արարեալ. (Խոր. ՟Ա. 12։ Յհ. կթ.։)


Սոխ, ոց, ից

s.

onion;
bulb, bulbous root;
դալար —, scallion, green onion;
— մանր, shallot.

· Calfa

NBHL (1)

Կրոմին, սոխ. (Գաղիան.։)


Սոփեր

s.

sopher, book, writing.

· Calfa

NBHL (1)

Արձանացիր ի վերայ աղիւսաձեւ սոփերիս. (Մաշտ.։) (ուստի Ոսկի սոփերայ) Անուն գաւառի, ըստ ոմանց՝ ծոփաց գաւառ ի հայս. տե՛ս բռ յտկ. ան։


Սպուժեմ, եցի

vn. va. to put off, to delay, to defer, to neglect, not to care for.

· Calfa

NBHL (1)

եւ ն. ἁναμένω expecto ὐπερτίθημι differo, procrastino. Սպասել, ըստ որում դանդաղիլ, անհոգ լինել, յերկարաձգել. յապաղել. տնտնալ, ուշացնել, չուզել ընել.


Ստեպղին, ղնի, ղնոյ

s.

carrot;
վայրենի —, parsnip;
վայրի —, madder, athamantha.

· Calfa

NBHL (1)

Ստեպղին (կամ ստեպեղին) վայրի, դաւկոս. (Գաղիան.։)


Ստին, ստեան, ի ստենէ

s. fig.

breast, bosom;
teat;
source, spring;
ի ստեան, at the breast;
մանուկ ի ստեան, sucking-child;
գօտեւորեալ առ ստեամբ, girt about the paps;
կերակրել ստեամբ, to suckle, to give suck, to give the breast to;
դիել զ—ս, to suck, to draw the breast;
cf. Հատուցանեմ;
անկանիլ ստեանցն, forming or rounding of the breasts in adolescence;
եռալ ստեանց, to give milk;
ի ծուծ ստեանցն կախեալ, hanging to her breast;
—ք անկան քեզ, thy breast are fashioned;
յոյս իմ ի ստեանց մօր իմոյ, my hope from my mother's womb.

· Calfa


Ստոյգ, ուգաց

adj. adv.

true, just, certain, sure, indubitable, assured, positive, infallible, veritable, real, authentic, genuine;
surely, certainly, assuredly, to be sured, by all means.

· Calfa

NBHL (1)

Վասն ստուգաց եւ արդարոց մինչեւ ցմովսէս։ Ձաղիչք զստուգօք, եւ հակառակասէրք. (Մծբ. ՟Ժ՟Գ. ՟Ժ՟Թ։)


Վաղուեան

adj.

of tomorrow;
ի վաղորդեայն աւուրն, the day following;
ի վաղուեան գիշերին, tomorrow night.

· Calfa

NBHL (1)

ἑπιοῦσα crastinus sequens, venturus. Վաղուի. որ ինչ անկանի ի վաղիւն, կամ ի յաջորդ օրն կամ յառաւօտն.


Վայր, աց, ից

s.

place, spot, space, extent, part, ground;
field, plain, camp, country;
անհուն —ք, immense, vast spaces;
յայսմ —ի, here, in this place;
now;
յայնմ —ի, there, in that same or very place;
then;
մինչեւ ցայս —, thus far, to this place;
until now;
յոր —, in which place, wherever;
— մի, առ — մի, a short time, a moment, an instant, a little;
ընդ —, in vain, vainly;
ի —, below, under, beneath;
cf. Զէն;
cf. Վեր;
յայլում —ի, somewhere else, in another place;
ի վերուստ մինչեւ ի —, from top to bottom;
from head to foot;
գազանք —ի, wild beasts;
մեղր ի —է, wild honey;
ի —ի բնակել, to live in the open air, in camp;
—ս հատանել, to go along way;
զ—օք գալ, to go around, round about, to go here and there;
զ—օք ածել զաչս, to look round about;
ի մի — գալ, to assemble, to resort to one place;
ընդ — հարկանել, to abandon, to forsake, to cast off, to desert;
ի — հարկանել, արկանել, to disparage, to sneer at, to defame, to slander;
ի — շարժել, to beat down, to overthrow;
զաչս ի — արկեալ, looking down, with one's eyes cast or bent down;
ցո՞ր — նեղութեանց հասի ես, to what trouble have I brought myself!
ընդ վայր, in vain, uselessly;
ցայդ վայր, so far, as far as that, to that place, there;
ցոր վայր, where, whither;
ցո՞ր վայր, how far ?.

· Calfa

NBHL (2)

Վայրս ինչ ի գաղիղեացւոց աշխարհին. (Եւս. քր. ՟Ա։)

Բանջար կամ խոտ վայրի. ծաղիկ վայրի. գազանք վայրի. գեղեցկութիւն վայրի. քարինք վայրի։ Ծառ վայրաց։ Իբրեւ զարջ մի որդէկտոր ի վայրի։ Դիպեցան իբրեւ զցիռս ի վայրի։ Եղինք ի վայրի ծնան։ Զխոտն ի վայրի. եւ այլն։


Վայրենաբարոյ, ից

adj.

of savage nature or character, churlish, clownish, intractable, unsociable, rustic, coarse, rude.

· Calfa

NBHL (1)

ՎԱՅՐԵՆԱԲԱՐՈՅ կամ ՎԱՅՐԵՆԱԲԱՐՈՒ. Վայրենի բարուք. վայրագ. անմարդի. մոլեգին. կատաղի.


Վայրենամիտ

adj.

fierce, wild, savage, brutal, barbarous, ferocious, cruel.

· Calfa

NBHL (1)

Վայրենի մտօք. վայրագիմաստ. վայրենաբարոյ. գազանամիտ. բարբարոսական. կատաղի, բիրտ, կոպիտ.


Վայրենանամ

vn.

to become savage, to grow inhuman, brutal, ferocious, cruel.

· Calfa

NBHL (1)

ՎԱՅՐԵՆԱՆԱԼ. βαρβαρόομαι barbarus fio ἁγριόομαι efferor. Լինել իբրեւ զվայրենի գազանս կամ զբարբարոսս. կատաղիլ. գազանանալ. օտարանալ ի մարդկութենէ.


Վայրենի, նւոյ, նեաց

adj.

wild;
rustic, unmannerly, clownish, boorish, ill-bred, uncivil, savage, ferocious, fierce.

· Calfa

NBHL (1)

ἅγριος, ὀ τοῦ ἁγροῦ agrestis βάρβαρος barbarus եւ այլն. որ եւ ՎԱՅՐԵՆԱԿԱՆ, եւ ՎԱՅՐԻ ասի. Որ ինչ է ի վայրի՝ հեռի ի բարկութեանց. եւ Վայրաբնակ. վայրագ. ամեհի. կատաղի. բարբարոս. ահագին.


Վանգ

cf. Վանկ.

· Calfa

NBHL (1)

Սու՛ր վանգ է, եւ կամ ծանր։ Ամբողջ պահեն ի մեծութեան վանկիցն ... յաւէտ կամ նուազ ձգեալ զաղին. (Նիւս. բն. ՟Բ։)


Վառեմ, եցի

va. fig.

to light up, to set fire to, to fire;
to fire, to inflame, to enliven, to inspirit, to vivify, to cheer, to raise the spirits of, to urge on, to excite, to rouse;
to arm, to equip, to fit out;
to put on, to attire, to dress, to bedeck;
վառեալ բորբոքել, to inflame, to heat, to electrify, to fill with enthusiasm, to enrapture, to fire;
— զդրօշս, to hoist the colours.

· Calfa

NBHL (1)

Վարդագոյն վառեալ ծաղիկ. (Շար. այսինքն հրափայլ եւ արծարծ։)


Վառվառուկ

cf. Վառվռուկ.

· Calfa

NBHL (1)

եւ (Գաղիան.) ուր գրի.


Վատախառն

adj.

of bad constitution, quality or temper;
bad, hurtful;
unhealthy.

· Calfa

NBHL (1)

Ինն գոլով խառնուածոցն, եցոյց գաղինոս ութ զվատախառնիցն, եւ մի զբարեխառնին. ըստ բարեխառնին ասէ խառնիլ զմարդն, իսկ ըստ այլոց վատախառնիցն զայլս կենդանիս ըստ տեսակկին. (Նիւս. բն. ՟Բ։)


Վատաձայն

adj.

jarring, discordant, harsh, cacophonic.

· Calfa

NBHL (1)

Անձայն բաղաձայնք՝ վատաձայնք են ըստ ողբերգակին։ Երկրորդ տաղին՝ որ թողացուցանէ զվատաձայնն երկայնել. (Երզն. քեր.։)


Վատանամ, ացայ

vn.

to be or become cowardly, pusillanimous, faint-hearted;
to grow idle or lazy, slothful.

· Calfa

NBHL (1)

ὁκνέω pigror, cunctor ἁργέω iners efficior, otior. Վատ եւ ծոյլ եւ վեհերոտ գտանիլ. դանդաղիլ. հեղգալ. յապաղել.


Վարակեմ, եցի

va.

cf. Վարակեցուցանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

ՎԱՐԱԿԵՄ ՎԱՐԱԿԻՄ. ἑμπλέκω implico συνέχω contineo, comprehendo φύρομαι misceor συμφύομαι simul plantor, nascor. Պարաւանդել. պարանել. կապել կաշկանդել. շուրջ պատել պաշարել. ըմբռնել՝ իբր պառականօք. պնդել որպէս վարակօք. կր. ըմբռնիլ. շաղիլ. զգածիլ. համակիլ. պատատիլ. պատտղիլ. պիւրքմէք, սարմագ. եւ այլն.


Վարան, ի

cf. Վարանք.

· Calfa

NBHL (1)

Վարան եւ տարակոյսք աղիտից. (Պիտ.։)


Սառնասառոյց

adj.

extremely cold, freezing, glacial, icy, chilling.

· Calfa

NBHL (1)

Սառնասառոյց պաղին կողմնանքն հիւսիոյ. (Տօնակ.։)


Սառչիմ

vn.

cf. Պաղիմ.

· Calfa


Սաստկագոյն

adv.

cf. Սաստիկ.

· Calfa

NBHL (1)

Զաղիտիցն սաստկագոյն թշուառութիւնս. (Պիտ.։)