similor, pinch-beck.
· Calfa
Սիրամարգ ոսկէտիպ նկար յոգիս (կամ սիրամարգ ոսկի՝ տիպ նկար յոգիդ). (Շ. տաղ ծն.։)
gilt-tailed;
gold-fringed or tasselled.
· Calfa
Սիրամարգն ոսկեփետուր եւ ոսկէտտուն. (Երզն. ՟ժ. խորան.։)
goldsmith.
· Calfa
Հրամայեաց կոչել ոսկերիչ. եւ առեալ ոսկեգործն եւ այլն (որպէս խույումճի)։ Առեալ զակն՝ եցոյց ոսկեգործին. իսկ ոսկերիչն (որպէս ճեվահիրճի) իբրեւ ետես, ասէ. ու՞ր արդեօք գտեալ իցէ քո զակս զայս. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Դ։)
golden feathered.
· Calfa
Ոսկեփետուր վարուժանն իմ։ Սիրամարգն ոսկեփետուր։ Երեւեալ հրեշտակ ի կերպարան ոսկեփետուր արծուոյ. (Արծր. ՟Դ. 12։ Երզն. ՟ժ. խորան.։ Մաղաք. աբ.։)
texture, tissue, web, weft;
— սարդի, cob-web, spider's web;
խզել զ— կենաց, to cut the thread of life.
· Calfa
Ոստայն՝ ներամսեայ գործ միոյ սատարի. եւ գոյնք վայելչականք աստուածոցն թերեւս իցեն սպիտակագոյնք յոստայնէ. (Պղատ. օրին. ՟Ժ՟Բ։)
Սիրամարգք, որք զպայծառ եւ զանազան թեւաւորութեանն զօրէն ոստայնից տեսանելով. (Փիլ. լիւս.։)
governor, prefect;
inspector, surveyor, commissary;
minister.
· Calfa
Հրամայեաց կապել զնա ի կապանս ոստիկանս, եւ դնել զնա ի բանտի». իմա՛ իբր ոստիկանաւոր, այսինքն հանդերձ պահապանօք. ըստ յն. դնել ի պահեստի բանտին։
ἑπίσκοπος . (յորմէ Եպիսկոպոս). inspector ἑπιστάτης praefectus ἑπίτροπος procurator, curator, praeses, vicarius, tutor. (լծ. թ. իւսթէ՝ իւսթտէ՝ տուրան, ուսթատ, ուստա ). Վերակացու. տեսուչ. դիտապետ. իշխան. գլխաւոր. հրամանատար. հոգաբարձու. կուսակալ. վրակեցու.
foot;
foot of a mountain;
foot, inches;
foot (measure in prosody);
պատուանդան ոտից, foot-stool;
կռուան ոտին, foot-hold;
ոտից ցաւ, the gout, podagra;
հատանող կոշտից ոտից, pedicure, corn-cutter;
լուացումն ոտից, foot-hath, pediluvy;
— —, — առ —, foot by foot, step by step, inch by inch, by little and little, by degrees, gradually;
առ —, յոտս, առ ոտս, at the feet;
near, at, to;
յոտաց, standing, upright;
յոտից, on foot, walking;
— ընդ ոտին, foot to foot;
յոտից ցգլուխ or մինչեւ ցգլուխ, from head to foot, from top to toe;
յոտին քում, at your coming;
յ— կալ, to rise, to stand up;
կալ ի վերայ ոտից, to stand upon one's legs;
յոտին կալ, to be standing, on foot;
to support or maintain oneself;
յոտին ունել, to uphold, to support, to sustain;
յ— կանգնիլ, to rise, to get up;
— or առ — հարկանել, կոխել ընդ — հարկանել, to foot, to tread under foot, to trample upon;
to despise;
զ— յոտանէ փոխել, to take a step, to walk;
զոտս ամբառնալ, — առնուլ, to start, to depart, to set out, to go away;
զոտս արձակեալ հարկանել, to kick, to foot;
զոտս ամբարձեալ փախչել, to scamper away, to be off;
անկանել յոտս ուրուք, to fall prostrate at the feet of;
— զոտամբ արկանել, to cross the knees;
զոտն հարկանել առ բարկութեան, to stamp on the ground, to trample with anger or rage;
զոտս ի բոյս հարկանել, to wander about the fields or among the mountains;
զամենեսին յոտին կացուցանել, to surpass all competitors;
to surprise, to astonish;
առ ոտս ուրուք խրատիլ, to be brought up at the feet of;
առ ոտս կալ, to be present;
զոտս հատանել, to take away, to destroy, to extirpate, to exterminate.
· Calfa
Հարկանել ընդ ոտն զհրաման պատուիրանի օրինացն. (Եփր. յես.։)
slipping, false step, foot-fall;
podagra, the gout.
· Calfa
Ետես զմտացն դիւրամէտ ոտնառութիւն. (Սեբեր. ՟Ե։)
slowly, gently, furtively, little by little.
· Calfa
ἡρέμα sensim, paulatim, lente, tacite. Խթելով իմն զոտս. մեղմով. յարամրի. կամացուկ ոտքը խօթելով.
cf. Որակ.
· Calfa
Մի տեսակ որակութեան՝ ունակութիւն եւ տրամադրութիւն։ Կրականք որակութիւնք եւ կիրք։ Քառորդ սեռ որակութեան՝ ձեւ։ Նմանս՝ աննմանս՝ ըստ որակութեանց միայն ասին. (Արիստ. ստորոգ.։)
son, child;
— աստուծոյ, Son of God, Only Son;
—ք լուսոյ, խաւարի, the children of light, of darkness;
հոգւոյ —, cf. Որդեգիր;
—ք բրտից, potters;
—ք որդւոց, nephews;
— ի հօրէ, from father to son, successively;
ըստ հօրն եւ —ն, like begets or produces like.
· Calfa
ՈՐԴԻ ԱՍՏՈՒԾՈՅ. Բանն աստուած՝ ծոցածին եւ էակից հօր. անճառ ծնունդ ըստ նոյնութեան բնութեան, օրինակաւ ծնանելոյ մտաց զբան ներտրամադրեալ.
breeding worms;
fattening oneself to feed worms.
· Calfa
Վասն աշխատելոցն հրամայեաց զհանգիստն, եւ ոչ որդնապարար մարմնասիրացն. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)
distinct, separate;
different, other;
separately, apart;
— —, separately;
distinctly.
· Calfa
Որիշ ի ժողովրդենէն հրամայէ աղօթել լլկելոցն ի դիւաց. (Խոսր. պտրգ.։)
loop-hole.
· Calfa
Հրաման ետուր ընդ որմածակ բարձեալ ելանել, եւ ելի. (Ոսկ. ՟ա. թես. ՟Ա։)
Jupiter's, belonging to Jupiter;
— դիք, Jupiter, Jove, Bacchus;
— տօն, feasts in honour of Castor and Pollux;
— հուր, sacred fire of the Persians;
fire-worship, Persian sect;
— քաղաք, Diospolis.
· Calfa
ՈՐՄԶԴԱԿԱՆ ՔԱՂԱՔ. Քաղաք յանուն դիոսի արամազդայ. որ ըստ յն. դիոսպօլիս.
ՈՐՄԶԴԱԿԱՆ ՀՈՒՐ, կամ ՄՈԼՈՐՈՒԹԻՒՆ, է Կրակապաշտութիւն պարսից, կամ կրակն պաշտեալ՝ որպէս մասն արեգական, կամ յորմզդէ ումեմնէ թագաւորէ սահմանեալ, որ եւ վռամական կոչի. եւ կամ որպէս Շանթ արամազդայ.
Զհուրն որմզդական՝ որ ի վերայ բագնին որ ի բագաւան, անշէջ հրամայէ լուցանել. (Խոր. ՟Բ. 74։)
himself, herself, itself;
he, she, it;
even, equal, identical;
ditto, do, idem or id;
the same, of the same kind, after the same manner, equally, conformably, identically;
մի եւ —, the same;
ի —, ի նմին, together, all at once;
ի —, — ընդ —, ընդ —ս իսկ, ի մի եւ ի —, ի նմին ժամանակի, -ժամայն, —հետայն, soon, very soon, quickly, in the same moment, immediately, directly;
— գործել, to identify.
· Calfa
Զնոյն ինքն զայս խորամանկութեամբ ասեն. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 22։)
Նոյն այս Արամ։ Ոմանց այսպէս թուեցաւ, եթէ սա նոյն նա է, զոր Մատթէոսն եւ Մարկոսն պատմեցին. (Խոր. ՟Ա. 13։ Նանայ.։)
Տրամախոհութիւն՝ նոյն ինքն զձեւս երեւակայէ. (Սահմ. ՟Ժ՟Զ. այսինքն զբուն ձեւս։)
conform;
likewise.
· Calfa
Ընդ լուսերամիցն յափշտակեսցուք նոյնատիպ աստուածացեալ կերպիւ. (Խոր. վրդվռ.։)
identity, sameness.
· Calfa
Յանշարժ նոյնութեան յարամնայաբար կառուցեալ։ Առ փափագումն բարւոյն նոյնութիւնքն եւ ծայրութիւնքն։ Ըստ միոյն եւ միականի բոլոր նոյնութեան գերունակ պատճառք։ Յիւրմէ նոյնութենէն անփոխաբնապէս. (Դիոն.։)
like, the same;
—, զ—, cf. Նոյնպէս.
· Calfa
Զնոյն օրինակ ծառայք հանդերձ տերամբք տանջեալ։ Զբացական տեսիլն՝ զնոյնօրինակ քանդակեցին եւ դրօշեցին. (Իմ. ՟Ժ՟Ը. 11. եւ ՟Ժ՟Դ. 17։)
new, fresh, young;
novel, recent, modern;
strange, extraordinary, curious;
inexperienced, unpracticed, new, raw;
newly, lately, freshly, recently;
— ինչ, curiosity;
— ոմն ղեւոնդիոս, like a second Leontius;
— նորոգող բնութեան մերոյ, the renewer of our nature;
ամիս —ոց, the month of first fruits;
—, cf. Նորանոր;
ի —ումն or —ումս, at present;
under the new dispensation, according to the christian law;
now, in the present age.
· Calfa
Որպէս հնոյն Իսրայէլի ասէր աստուած, եւ ի նորումս տէրն։ Հրաման է տէրունական թէ՛ ի հինն եւ թէ՛ ի նորս՝ յամենայն ժամ աղօթել. (Խոսր.։)
cf. Նորակնուք.
· Calfa
Երամ աղաւնեացն՝ նորակնունք աւազանին. իմա՛ յոքն. նորակնիք.
newly baptized;
converted;
ordained;
neophyte.
· Calfa
Երամ աղաւնեացն՝ նորակնունք աւազանին. իմա՛ յոքն. նորակնիք.
innovation;
mode, fashion;
—ք, fancy articles.
· Calfa
Նորաձեւութեան իրս համարին։ Նորաձեւութիւն թուի հարցն սրբոց հրամանացն հետեւողութիւնս. (Խոսր.։ Լմբ. պտրգ.։)
having a novel taste, agreeable to the palate, delicious, exquisite.
· Calfa
Նորաճաշակ կերակուր պատրաստեցեր զլորամարգին. (Իմ. ՟Ժ՟Զ. 2։ յն. ξένος peregrinus. օտար։)
inexperienced, unpracticed, inexpert, young, novice;
— ձի, unbroken horse.
· Calfa
Այն ինչ վարժեալ. նորամարզ. դեռակիրթ.
lately given, novel, recent.
· Calfa
Հրամանս նորատուրս, եւ թուղթս պատիրս. (Մանդ. ՟Ի՟Զ։)
Որպիսի՛ արամբ այնպիսի նորատուր շնորհս երեւեցաւ. (Կորիւն.։)
renewing, re-creating;
newly done.
· Calfa
Ածեալ զնորարարսն առ նորաստեղծն՝ նմա նոցա անուանս հրամայէր դնել. (Եզնիկ.։)
newly offered, dedicated, ordained or consecrated;
starting in life, entering in a profession or career, making one's outset;
novice, probationer.
· Calfa
Նոր ընծայեալ. այն ինչ ի լոյս եկեալ կամ նուիրեալ. նորահաւատ. նորապսակ. նորեկ. նորամարզ. նորատուր. ըստ յարակից բառից վերածեալ յայլեւայլ առմունս. որպէս novellus, novicius, recens, insolens եւ այլն. յն. պէսպէս.
Նորընծայ հրամանք, կամ վարդապետութիւն, կամ կրօնք, կամ տուրեւառիկ փոփոխմունք, կամ անուն թագաւորութեան. (Ոսկ. ես. Ոսկ. մտթ. Ոսկ. գաղ. եւ այլն։)
Նորընծայ տառ, կամ խրատ, քարոզութիւն, հիւրամեծարութիւն. (Նար. հա։ Նախ. գծ.։ Լծ. կոչ.։ Յհ. կթ.։)
newly elected or chosen;
— աբբայ, a — Abbot-General;
— լինել, to enroll fresh troops, to recruit anew.
· Calfa
Տեսեալ՝ թէ ոչ են զօրք ժողովեալ, հրամայեաց նորընտիր լինել. (Ճ. ՟Բ.։)
mend, to do up, to repair, to restore to the first condition or state, to put in good or better condition;
to regenerate, to reform;
to renew, to renovate, to revive, to re-establish;
— զնկար, to restore a picture.
· Calfa
ἁνακαινίζω, ἁνακαινόω, ἑγκαινίζω , ἁνανεόω renovo, instauro ἁλλάττω, -σσω muto μετασκευάζω transmuto μεταμορφόω transformo, transfiguro. Նորոգ կամ նոր առնել. նորացուցանել. նորել. յառաջ վիճակ դարձուցանել. որ եւ վերանորոգել զհնութիւն իրաց. այլափոխել. խրամակարկատ առնել. նորցնել.
cf. Նորուսումն.
· Calfa
ՆՈՐՈՒՍ ՆՈՐՈՒՍՈՒՄՆ. νεοδίδακτος recens doctus, qui nuper didicit. Նոր ուսեալ կամ ուսանօղ. նորամարզ. դեռակիրթ. համբակ. նոր սորվօղ.
s. adj. new-student or scholar.
· Calfa
ՆՈՐՈՒՍ ՆՈՐՈՒՍՈՒՄՆ. νεοδίδακτος recens doctus, qui nuper didicit. Նոր ուսեալ կամ ուսանօղ. նորամարզ. դեռակիրթ. համբակ. նոր սորվօղ.
their.
· Calfa
Պարծիմք ազգակցօքն, նոցայոքն բերկրիմք արամբք, զզօրացուցիչն փառաւորեմք. (Սարկ. պատկ.։)
daughter-in-law;
sister-in-law, brother's wife.
· Calfa
Եւ առ թարտ զաբրամ զորդի իւր, եւ զսարա զնու իւր իւր զկին աբրամու որդւոյ իւրոյ։ Զառականս նուոյ քո մի յայտնեսցես, զի կին որդւոյ քո է։ Ել տուբիթ ընդառաջ նըւոյ իւրոյ խնդութեամբ։ Նոոմին, եւ երկոքին նուանք նորա ... եւ ասէ նոոմին ցերկոսին նուանս իւր (որ կոչին ներք իրերաց)։ Դուստր յարիցէ ի վերա մօր իւրոյ, նու ի վերայ սկեսրի իւրոյ.եւ այլն։
music, song, air, tune, melody, strain;
sonnet;
cup, goblet, bowl, mug;
fashion, manner;
bout, time;
երեքսրբեան —, trisagium, agiology;
յօրինել —ս, to modulate, to sing;
հեշտացուցանել զ—ս, to make a sweet concert or harmony;
զյաղթութեան —ս երգել, to sing an epinicion, a triumphal song;
fashion, manner;
bout, time;
զառաջին —ն, յառաջնում —ի, the first time;
ի բազում —ս, ի —ս բազումս, յայլ եւ այլ —ս, more than once, several or many times, over and over again;
ի միումն —ի, once, at once;
all at once;
զմի — եւս, once more;
վասն միոյ —ի, առ մի —, for once;
զայս մի եւս —, more, once again;
յերկարագոյն —օք զբանիւք անկանել, to be prolix, to prolong the discourse;
յերկարագոյն —օք, long, a great while or time;
զվեց օրն մի մի —, once a day for six days;
լուր զայս վերջին —, hear for the last time;
cup, goblet, bowl, mug;
— ոսկի, golden cup or goblet.
· Calfa
Էր նոցա հրաման յերրորդ նուագին ելանել ի պատերազմ. (Եփր. դտ.։)
short-witted.
· Calfa
Նուազ մտօք. տկարամիտ. չափաւոր մտօք. խելքը քիչ՝ կարճ, քիչ մը խելք ունեցօղ.
to subdue, to vanquish, to conquer, to master, to keep under, to subject, to subjugate, to enslave, to reduce to slavery;
յինքն —, to take possession of, to make oneself master;
— զզայրոյթ, to repress one's anger or resentment.
· Calfa
Զաշխարհն հրամայէր սիրով նուաճել։ Կամօք իւրովք նուաճեալ էր ընդ թագաւորին իշխանութեամբն. (Եղիշ. ՟Ը։)
to humble, to abase, to lower, to degrade, to disparage;
— զանձն, to humble or degrade oneself.
· Calfa
Հրամայէ նուաստացուցանել զամբարտաւանութեան բագին (դիւին). (Լծ. կոչ.։)
usher, sheriff's officer, sergeant, lictor;
nuncio;
deputy;
cf. Նուիրանոց.
· Calfa
ար. եւ պ. նէֆեր. յոք. նէֆէրաթ. ῤαβδοῦχος miles gregarius, vel virgas gerens;
lictor, satelles. Զինուոր սոսկական՝ հրամանակատար. սպասաւոր ատենի. արբանեակ, պաշտօնեայ. ըստ. յն. գաւազանակիր.
Հրաման առեա նուիրակացն՝ եւ ոչ ի դուրսն մօտել տային (զուրացեալսն)։ Որ ոք ասէր ցնուիրակսն, թէ յապստամբացն գնդէն եմ, եւ վաղվաղակի թողուին ի ներքս. (Փարպ.։)
police captain, sheriff.
· Calfa
(որ գրի եւ ՆՈՒԻՐԱՊԵՏ). Պետ նուիրակաց. գլխաւորն հրամանակատար պաշտօնէից.
money.
· Calfa
Բառ. յն. նօ՛միսմա, յոք. նօմի՛սմադա. կամ նուազական, նօմիսմատդիօն. Դրամ օրինաւոր կամ արքունի.
subtile, fine, slender, tenuous, lank, thin, slim;
narrow;
subtile;
finespun, subtile, difficult, abstruse, obscure, profound;
subtilely;
— ձայն, shrill voice;
— մտօք, subtle, acute, shrewd, perspicacious.
· Calfa
Զքղոյ զյոյժ նրբոյ հրամայեաց տապար սրեալ ի վերայ կախել. (Փիլ. նխ. ՟բ.։)
Զժամանակ հրամանի ի նեղ եւ ի նուրբ (միջոց) արգել. (Ոսկ. ապաշխ.։)
aim, butt, level, end;
premium, prize;
object, goal, end, scope, view, purpose, design, intent;
կէտ —ի, aim;
ուղղել ի —ն, to take aim at, to aim, to level at, to point;
հարկանել ի —ն, to hit the mark;
to attain one's end;
առնուլ կամ յափշտակել զ—ն, to obtain the premium, to win the prize.
· Calfa
Զկամս հրամայողին որպէս զնպատակ առաջի դնել, առ նա զփոյթն ուղղել. (Բրս. հց.։)
dark, dull, obscure, sad, gloomy, horrid;
cf. Նսեմութիւն.
· Calfa
(իբր արմատ Նշմարի, նշմարելոյ). որպէս σκιώδης, ἁμαυρός umbraticus, obscurus. Աղօտ. մթին. ստուերամած. աղջամղջին. խաւարչտին. խաւարային. մու՛թ.
to darken, to bedim, to blacken, to offuscate, to tarnish;
to eclipse.
· Calfa
Հրամայէր բառնալ զլուսաւորութիւն աչաց նորա, եւ ստուերամած խաւարաւ նսեմացուցանէր զբոլոր աշխարհիս պարծանս. (Ղեւոնդ.։)
subtilely, cunningly, acutely, subtly.
· Calfa
Նուրբ օրինակաւ. նրբութեամբ. ճարտարութեամբ. յարամրի. բարակ կերպով, բարակութէնով, ուսուլով.