Definitions containing the research օրինակ : 1537 results

Վարդապետուհի, հւոյ

s.

mistress, school-mistress, teacher.

· Calfa

NBHL (1)

(Կինն սամարացի) զվարդապետուհոյ իմն բերելով զօրինակ՝ չոքաւ ի քաղաքն, եւ ասէ ցմարդիկն. (Նանայ.։)


Վարդապետօրէն

adv.

cf. Վարդապետաբար.

· Calfa

NBHL (1)

Զօրէն վարդապետի. ըստ օրինակի վարադպետելոյ.


Վարդաջուր, ջրոյ

s.

rose-water.

· Calfa

NBHL (1)

Ջուր քամեալ ի վարդէ՝ պէսպէս օրինակաւ. վարդի ջուր.


Վարեմ, եցի

va.

to labour, to cultivate, to plough, to till;
to sow;
to lead, to conduct, to guide;
to lead away, to drive, to cause to go;
to chase away, to drive out, to expel, to dispossess;
to draw or carry along, to drag along;
to direct, to guide, to govern, to rule, to manage;
to use, to employ, to make use of, to handle, to wield;
to thrust in, to drive into, to fix in;
cf. Վարիմ;
— ամենազօր իշխանութիւն, to wield absolute authority;
գերի or ի գերութիւն —, to catch, to make captive, prisoner, to reduce to slavery;
— զկեանս, կենցաղ, to live;
դատ —, to act against, to pursue to justice;
to be concerned in a law-suit;
— ի խաղաղութիւն, to make peace, to pacify, to appease, to accommodate;
— զճանապարհ, to travel;
to go, to walk, to march;
— զնաւ, to navigate, to steer a ship;
յառաջ —, to drive forward;
to urge or push on.

· Calfa


Վարժանոց, աց

s.

school, pension, institution.

· Calfa

NBHL (1)

Զոր օրինակ տացէ ոք զմանուկ իւր ի վարժանոց, եւ նա ոչ ուսանի. (Հց. աթ. կիւրղ.։)


Վարժիմ, եցայ

vn.

to exercise oneself in, to practise, to get used, accustomed or inured, to grow familiar with;
to be formed, instructed;
— աշխատութեան, to get inured to work;
ի գիրս վարժեալ, brought up in letters, educated or well versed in literature.

· Calfa


Վարժիչ

cf. Ուսուցիչ.

· Calfa

NBHL (1)

Վարժիչ կարգաց կրօնաւորաց։ Վարժիչ հանուրց եկեղեցեաց։ Իբր զվարժիչս օրինակօք։ Առարկուքն պիդէին, եւ վարժիչքն (մրցանաց) քաջալերէին. (Շար.։ Գանձ.։ Լմբ. ատ.։)


Վարկանիմ, կայ

vn.

to conjecture, to judge, to presume, to think, to deem, to find, to esteem, to look upon as, to repute or regard as;
արժանի —, to think, deem or find worthy.

· Calfa

NBHL (1)

Պատուականագոյն վարկանիմ զվարդապետութեան նորա օրինակս. (Պիտ.։)


Վարձանք, նաց

s.

portion, dowry;
hire of an harlot;
cf. Կապէնք.

· Calfa

NBHL (1)

Զամենայն վարձանս նորա այրեսցեն հրով ... զի ի կապինաց պոռնկութեան ժողովեաց. (Միք. ՟Ա. 7. (այսպէս է ի յն. եւ յեբր. վասն որոյ սխալ է գրեալն ի սովորական օրինակս մեր, զամենայն արձանս նորա)։)


Սողուն, ղնոց

s. adj. med.

reptile;
creeping;
— ցաւ, gangrene.

· Calfa

NBHL (1)

ՍՈՂՈՒՆ. ա. ἐρπιστικός reptilis, humi serpens, repens χόλος claudus. Որ սողի, կամ զեռայ, կամ սպրդի իւիք օրինակաւ, եւ Կաղ.


Սոյնպէս

adv.

thus, in this way, in like manner, equally, so.

· Calfa

NBHL (1)

Այսպէս. ըստ սմին օրինակի. սոյնօրինակ. նմանապէս. ասանկ.


Սոսկամ, ացայ

vn.

to be greatly afraid, to tremble, to shudder with horror, to dread, to fear;
սոսկացեալ դողալ, to be horror-struck, terrified, to quake with terror.

· Calfa

NBHL (1)

Երթաս ի ճանապարհ հեռի, եւ ի խորշակի սոսկաս, իմա տոկոս, կամ համբերես սոսկալի օրինակաւ։


Սոսկապէս

adv.

simply, solely, only;
horribly.

· Calfa

NBHL (1)

Սոսկապէս համբերելով. իմա սոսկալի եւ քստմնելի օրինակաւ


Սովորութիւն, ութեան

s.

custom, habits, manners, usage, practice, use, bent;
արդի, նոր —, mode, new fashion;
հնացեալ —ք, ancient customs;
տարադէպ, դժպատեհ —, abuse, corrupt practice;
չար, յոռի, գարշ —, bad habit, ugly way, sad or nasty trick;
ընդ սովորութեան, according to custom, as usual;
ընդ ոչ սովորութեան, out of use or custom, unusual;
ընդ սովորութեան իւրում, as is his wont, according to his custom;
մեք չունիմք —, it is not our custom to, we are not in the habit of;
երկրորդ բնութիւն է —, use is second nature;
cf. Ունակութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

ἕθος, ἑθισμός, συνήθεια consuetudo, mos եւ այլն. Սովորոյթ. սովորիլն, եւ սովորեալ իրն. բնաւորութիւն. կարգ. օրէն անդիր. աւանդութիւն. քաղաքաւարութիւն. ընթացք հանապազորդեան, տարազ եւ սարաս միօրինակ պահեալ.


Սորեցուցանեմ, ուցի

va.

to cause to flow or fall;
to weaken the sight.

· Calfa

NBHL (1)

Իսկ յայլ գիրս՝ որպէս Հոսեցուցանել, որ եւ է օրինակաւ. ջրի պէս վազցընել.


Շնորհակալութիւն, ութեան

s.

thanks, thanksgiving, gratitude, thankfulness.

· Calfa

NBHL (1)

Զանդրանիկս զարուս օրինակ երախայրեաց նուիրէ շնորհակալութիւն քաջածնութեան եւ լաւամանկութեան. (Փիլ. քհ. ՟Ժ՟Բ։)


Շնորհանորոգ

adj.

renewed through grace.

· Calfa

NBHL (1)

Նոր եւ շնորհալից. նորօրինակ շնորհօք՝ գեղեցիկ յօրինեալ. շնորհազարդ.


Տանուտէրացոյց

s.

zodiacal ephemeris.

· Calfa

NBHL (1)

Տանուտէրացոյց՝ յամենայն պատահարաց տարւոյ. եւ է գիրս այս օրինակն յաստեղաբաշխութենէ. (Տօմար.։)


Տանջանարան, աց

s.

rack, instrument of torture.

· Calfa

NBHL (1)

Հրամայէ հանել զնա ի տանջանարան երկաթեղէն տապակի։ Զտանջանարանսն բազմապատիկս։ Հերքեսցին տանջանարանքն բազմօրինակք։ Այրեցողականն առանց լուսոյ՝ մեղաւորաց կարգի տանջանարան. (Յհ. կթ.։ Նար. հթ. ղե։ Շ. բարձր.։)


Դարագլուխ, գլխոյ

s.

completion of a century.

· Calfa

NBHL (1)

Գլուխ դարու իւիք օրինակաւ հաշուելոյ.


Դեղ, ոց

s.

remedy, medicine, medicament, purgative, potion, draught;
spice, drug;
cure, dressing;
poison, venom;
ink;
die, colour;
amulet, talisman;
— դալար, grass, herbage, green;
nacea;
dress;
verdure;
ամենաբոյժ —, panacea;
— մատուցանել, to physic, to dress;
— առնուլ, to take a remedy;
to take poison;
անոյշ՝ դառն՝ սաստիկ՝ գօրաւոր՝ ազդու —, sweet, bitter, violent, powerful, efficacious remedy.

· Calfa

NBHL (1)

Ըստ նմին օրինակի եւ ոմն ամենիմաստուն արտաբերեաց բանիւ զհաւատարիմ բարեկամս դեղ ասելով կենաց։


Դէմ, դիմի

cf. Դէմք;
— դնել, to propose, to purpose, to design;
զ— ունել, to oppose, to resist, to face, to endure, to thwart, to cross;
ի դիմի հարկանել, to encounter, to assail, to attack;
to strike, to oppose;
prep. adv. — ընդդէմ, opposite;
directly, diametrically;
prep. adv. — յանդիման, before, opposite, in presence;
publicly, openly, in face;
— ի —, — առ —, face to face, man to man;
ի դիմի, before, opposite to.

· Calfa

NBHL (2)

Նմանութեամբ՝ Առաջակողմն ամենայն իրաց. կողմն երեւելի. եւ Հայեցուած իրաց եւ բանից. ցոյց. երեւոյթ. դիտաւորութիւն. հանգամանք. օրինակ. կողմ, դի, դէմը, դիմացը, տեսք, կերպ.

Ի դէմս ածելով զիրին կերպարան։ Զփայլականն առակ տիրական ի դէմս բերեալ մեզ վարդապետէ։ Զօրինակին նմանութիւն ի դէմս բերելով։ Զանիմանալին ի դէմս բերեալ կերպաւորեցեր. (Նար.։)


Դժնդակ, աց

adj.

painful, troublesome, uneasy, tiresome, bitter, odious, cruel;
haughty, austere, grievous, vexatious, mortal, terrible.

· Calfa

NBHL (2)

դժնդակ. իբր մ. Դժնդակապէս. դժուարին օրինակաւ.

Դժնդակ օրինակէ զբժշկութիւն. (Մաշկ.։)


Դժնեայ, էի, ից

cf. Դժնեակ.

· Calfa

NBHL (1)

ԴԺՆԵԱՅ. մ. Դժնդակապէս. չարաչար. դժնեայ օրինակաւ. դժնէաբար.


Դժոխական, ի, աց

adj.

infernal.

· Calfa

NBHL (1)

Ինքն մեռեալ տնօրինական, կայր ի բանդին դըժոխական. (Յիսուս որդի.։)


Խեղախեռ

adj.

way ward, stubborn, refractory.

· Calfa


Խեղդամահ

adj.

strangled, suffocated;
— առնել, to strangle, to suffocate;
— լինել, to be strangled, suffocated.

· Calfa

NBHL (1)

Զերկոցունց նոցա սատակումն միով օրինակաւ նիւթեաց խեղդամահ լինելովն. (Լմբ. սղ.։)


*Խեղճ

cf. Թշուառ.

· Calfa

NBHL (1)

Աստուած եդ ի մեզ զխեղճ մտացն անվրէպ յանդիմանիչ. Զի քան զամենայն օրինակս խրատու հզօրագոյն է։ Որ ոչ գիտէր զանձին խեղճ։ Խեղճ մտացն չտայր թոյլ. (Մխ. երեմ.։)


Խենեշաբար

adv.

immodestly, impudently, with effrontery.

· Calfa

NBHL (1)

Իբրեւ խենէշ, կամ թոյլ եւ լկտի. լրբաբար. անպատկառ եւ թոյլ օրինակաւ.


Խզեմ, եցի

va.

to cut, to cut off, to break off, to tear off or away;
to burst open;
— զհերս, to tear out the hair;
— ներքինիս, to castrate.

· Calfa

NBHL (2)

Խզեաց զջիլսն, զորօրինակ խզիցի քուղ ի թօթափելոյ յորժամ ի հուր հոտոտիցի։ Առասան երեքկուղի ոչ վաղվաղակի խզեցի։ Մի՛ խզեսցին ապաւանդակք նորա։ Խզելոյ ի նմանէ զշղթայսն. (Դտ. ՟Ժ՟Զ. 9. 12։ Ժղ. ՟Դ. 12։ Ես. ՟Լ՟Գ. 20։ Մրկ. ՟Ե. 4։)

ԽԶԵԼ. κόπτω caedo, succido, amputo. Ի բաց հատանել որ եւ է օրինակաւ.


Խմբեմ, եցի

va.

to assemble, to rally, to gather together, to convoke;
to excite to blows, to set fighting;
to keep, to celebrate a feast;
— պատերազմ՝ խումբս —, to fight, to come to blows, to join battle.

· Calfa

NBHL (1)

ԽՄԲԵԼ. Կուտել իւիք օրինակաւ. ի մի վայր բրել. միացուցանել. յաճախել. եւ այլն.


Խնամ, ոց

s.

care, attention, solicitude;
nursing, attendance, duty, task;
mindfulness, diligence, assiduity;
—ով, carefully, mindfully, attentively;
— ածել՝ ունել՝ տանել, to take care of, to be mindful of, to look after;
to nurse, to tend, to attend;
to provide, to procure;
զամենայն փոյթ եւ զ— ունել զումեքէ, to take every care of;
to take great pains with;
տարածել ի վերայ ուրուք քլխնամս իւր՝ զգութ խնամոց, to surround with loving cares or kind offices, to be particularly attentive to, to wait assiduously upon;
հաստատեալ ի խնամս չարին, prone to evil.

· Calfa

NBHL (1)

Զմի օրինակ խնամ ունի (կամ տանի) ամենեցուն։ Խնա՛մ մի՛ տանիք ի ցանկութիւն։ Ընտանեաց խնամ ոչ տանիցի.եւ այլն։


Խնդացուցանեմ, ուցի

va.

to make merry, to rejoice, to give joy, to divert, to recreate.

· Calfa

NBHL (1)

Զոր օրինակ դիմակօք ոք զարդարի, ոչ զոք երբէք առ տեսիլ ցանկութեան իւրոյ խնդացուցանէ. իմա՛ յանկուցանէ. (գուցէ՝ խանդացուցանէ)։


Ծնանիմ, ծնայ

va. vn. fig.

to beget;
to give birth, being or life to, to bring forth a child, to lie in, to be delivered;
to procreate, to produce;
to be begotten, engendered, produced, born;
to originate, to arise, to spring;
to pullulate, to bloom;
to emanate, to issue, to proceed;
— — կենդանեաց, to engender, to litter, to bring forth;
վերստին —, to be regenerate, born again;
to revive, to come to life again;
— Հօր, to procreate;
վերստին — մկրտութեամբ, to be new-born or regenerated by grace;
որդիս —, to bring forth a child, to be delivered of a child;
ծնաւ որդի or մանուկ արու, she brought forth or was delivered of a male;
գոգցես յայն ծնեալ էր or թուէր իմն յայն ծնեալ he seemed born for;
գետք զխորս ծնանին, the rivers nourish the sea;
երեսք որ ծնանիցին ի հայելւոջ, a figure horn or reflected in a mirror;
այտի ծնաւ քերթուղութիւն, thence poetry was born.

· Calfa

NBHL (2)

ԾՆԱՆԵԼ. Գերագոյն օրինակաւ նշանակէ զանեղական ծագումն բանին ի հօրէ.

Զոր օրինակ առատաբուղխ բղխումն զխորս անդնդոց ծնանիցի. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 4։)


Ծոմացուցանեմ, ուցի

va.

to cause to fast.

· Calfa

NBHL (1)

Զհինգ օր ծոմացուցեալ մովսիսի պահովք։ Զանասունս ծոմացուցանեն ըստ օրինակի նինուացւոցն. (Կամրջ.։ եւ Տօնակ.։)


Ծուռ, ծռոյ

adj.

crooked, bent, distorted, oblique;
— առնուլ, to wind round many times.

· Calfa

NBHL (1)

Զխեղս եւ զծուռս (ոտիւք կամ սրունիւք) կատարեալ անշփոթ յօրինակաց. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 9։)


Ծրագիր, գրաց

s. adj.

sketch, outline;
project, draught, plan, design;
written, described, traced;
— դրական, graphical.

· Calfa

NBHL (1)

διαγραφή descriptio, delineatio. որ եւ ԾՐԱԳՐՈՒԹԻՒՆ. Ծրագրեալ ինչ. նախագիծ յորինուած. ստուերագրութիւն. ուրուական օրինակ.


Ծրագրեմ, եցի

va.

to sketch, to trace the contours, to draw the outlines of;
to describe, to write, to trace.

· Calfa

NBHL (1)

Յիսուս քրիստոս զիւրոյ գալստեանն ծրագրեալ յայտաբերէր մեզ զօրինակն ի սկզբանէ. (Փարպ.։)


Ծփիմ, եցայ

vn. fig.

to fluctuate, to ebb flow, to undulate;
to foam, to grow rough;
to be troubled, agitated, harassed;
to be undecided in purpose, to fluctuate, to waver.

· Calfa

NBHL (1)

ըստ օրինակի խռովութեան մրրկաց ծովու ծփեցայ։ Ի կոծ մրրկաց ծփիմ։ Թէ զծփեալս հաստատեսցես. (Նար.։)


Կ (guiène)

s.

the fifteenth letter of the alphabet &, the tenth of the consonants;
sixty, sixtieth.

· Calfa

NBHL (2)

Սմին իրի, Կ. Երբեմն է լծորդ ընդ գ. զոր օրինակ ծունկք, ծունգք, գայթակղիլ, գայթագղիլ. անկ, անգ. ընկենուլ, ընգենուլ։ Եւ երբեմն ընդ ք. որպէս՝ ծասկել, ծասքել. պասկիլ, պասքիլ. կանովն, քանովն. եւ այլն.

Կ. Տառադարձութեամբ դնի ի մեզ փոխանակ տառից յն. κ եւ լտ. c զոր օրինակ Կղեմես, կղեմայ կամ կղեմենտոսի, իբր Κλήμης, Κλημέντος Clemens, Clementis. Մակեդոնիա, իբր Μακεδονία Macedonia. Սիկիլիա կամ սիկեղիա, իբր Σικήλια Sicilia. կենտրոն. իբր κέντρον centrum.


Կաթիլ, թլոյ

s.

cf. Կաթ;
— առ —, drop by drop.

· Calfa

NBHL (1)

Կաթիլ յաճախեալ զվէմս թաւալեցուցանէ։ Ըստ կաթլոյ օրինակի զվնասելն բնաւորեալ. (Պրպմ. ՟Լ՟Ը։)


Ընդդիմակաց, աց

adj.

that resists, opposite, contrary.

· Calfa

NBHL (1)

Յօրինակացն տուեցելոց զընդդիմակացն բարձրացուցանել (զՍուրբն Մեսրոպ). (Կորիւն.։)


Ընդմիջաբար

adv.

by means of, by some expedient.

· Calfa

NBHL (1)

Ընդմէջ արկանելով զիմն. ի միջի կալով. միջասահման օրինակաւ.


Ընթերցուածասէր

cf. Ընթերցասէր.

· Calfa

NBHL (1)

Ո՞րպիսի օրինակաւ պարտ իցէ ընթերցուածասէր լինել. (Յռջբ. գծ.։)


Ընկճեմ, եցի

va.

to oppress, to humble, to bring down, to debase, to throw down, to subdue, to humiliate;
to blunt.

· Calfa

NBHL (1)

Ոտնարգել եղեր ինձ, եւ խոչ յակն իմ. բայց կայ եւ օրինակ յն.


Ընկողին

cf. Անկողին.

· Calfa

NBHL (1)

Ընկողինք նորա տէգք սրեալ։ Ի սենեկի ընկողնոց. (Յոբ. ՟Խ՟Ա. 21։ ՟Դ. Թագ. ՟Ժ՟Ա. 2. (յորս այլ օրինակք գրեն Անկողին)։)


Ընկուզի, զւոյ, զեաց

cf. Ընկուզենի.

· Calfa

NBHL (1)

Ըստ օրինակի ընկուզեաց. (Վեցօր. ՟Ե։)


Ընտանեբար

adv.

familiarly, domestically, confidently.

· Calfa

NBHL (1)

οἱκείως familiariter γνήσιως genuine Իբրեւ ընտանի. ընտանութեամբ. մերձաւորաբար. ընտանի օրինակաւ. յարմարապէս. ըստ պատշաճի. հարազատաբար.


Ընտանեգոյն

adj.

very familiar;
proper.

· Calfa

NBHL (1)

Կամ մ. Կարի ընտանեբար. դիւրընտել օրինակաւ.


Ընտանի, անւոյ, անեաց

adj. s. familiar, domestic;
proper;
native;
tamed;
intimate, friend, relation;
domestic;
—ք, family;
հայր —նեաց, the father of a family;
— պատերազմ, intestine strife, domestic broils;
civil war;
— գաւաճան, թշնամի, traitor, intestine foe;
— հաւատոյ, faithful to the Truth;
— լինել գորց, to be familiar with, or versed in literature.

· Calfa

NBHL (1)

ԸՆՏԱՆԻ ասին անկենդան իրք պէսպէս ոճով. զոր օրինակ