to assemble together, to feast;
to make merry.
Յորմէ էր ցուցանել միւսանգամ հոծ եւ խիտ զբարեխառն կացրդեալ մարդիկ, զի նստէին՝ զօրինաւոր արկեալ զարքունեացն առնուլ զսակ. (Պիտ. ուր բանն է զմաքսառուաց։)
behaviour, conduct, tenour of life.
Կայք. կեանք. վարք. ընթացք քաղաքաւարութեան.
tomb grave.
Առ ի մէջ հարքն ի կափարումս դարձան. (Կորիւն.։)
to dance, to skip;
to bound;
to laugh at, to deride;
cf. Կռիւ.
Այր ընդ առն ի կռիւ կաքաւեալ։ Գունդ կազմեալ՝ ի կռիւ ընդ արքայի կաքաւեալ։ Գունդ կազմեալ ի կռիւ ընդ արքայի կաքաւէր. (Յհ. կթ.։)
life;
being, days, existence;
health;
conduct, behaviour, manners, habits;
subsistence, living, nourishment;
means, circumstances, property, substance, goods, patrimony, inheritance, wealth, possessions, fortune;
the world;
ցկեանս, for -;
ի կեանս իմ, in all my -;
երբէք ի կեանս իմ, never in my -;
զամենայն աւուրս կենաց իմոց, formy whole lifetime;
յաւիտենական, հանդերձեալ —, eternal —, the — to come, the next world;
ընթացք՝ վախճան՝ երկարութիւն կենաց, the course, the duration & the end of -;
մեկին or ամփոփ, անշուք or աննշան —, a. retired -;
obscure —, — of obscurity;
խստամբեր դժոխըմբեր՝ վտանգալից՝ բազմավրդով՝ վատ՝ չարակեաց՝ անգործ՝ ունայն —, an austere, frightful or insupportable, perilous or hazardous, checkered, base, wretched, unoccupied or idle, useless -;
— զերծ ի հոգոց եւ ի կրից, a — free from passion, uneasiness or anxieties;
անպաճոյճ՝ սակաւապետ՝ շինական՝ վաստակասէր՝ ժիր՝ զգաստ —, a simple, frugal, rural, laborious, active, sober -;
անարատ՝ բարեկարգ՝ չափաւոր՝ տեսական՝ անհոգ —, a pure, regular, moderate, contemplative, careless —;
անդորրաւէտ՝ խաղաղաւէտ՝ փափկասուն՝ հեշտալի՝ զուարճալից —, a quiet or tranquil, peaceful, delectable, effeminate or luxurious, agreeable —;
սոսկական՝ անզբօս՝ հովուական վարել կեանս, to lead a private, serious, pastoral -;
վարել, անցուցանել զկեանս, to pass one's life;
հասարակաց վարել կեանս, to live in common;
բելրկրալից վարել կեանս, to lead a happy, comfortable —;
դողալ ի վերայ կենաց ուրուք, to tremble for another's — or days;
կեանս պարգեւել, to grant — to;
շահել զկեանս, to gain one's living;
ի վտանգ արկանել զկեանս, to imperil, to hazard or expose one's — to danger;
ազատել կամ կորուսանել զկեանս, to save or lose the —;
ի կենաց արկանել՝ զրաւել՝ կարճել՝ լուծանել՝ բառնալ, to deprive of —, to put to death, to kill;
ընդ մէջ կենաց եւ մահու լինել, to be a question of — or death;
ի կենաց անկանել՝ պակասել, to lose one' s life, to die;
հրաժարել ի կենաց, to renounce -;
փոխիլ ի կենաց աստի, to make one's exit from this world;
ելանել ի կենաց, to depart this -;
սուղ են —, — is short;
ի վտանգի կան — նորա, his — is in danger;
ընդ կեանս եւ ընդ մահ, half alive & half dead;
տալ տաց զկեանս իմ վասն նորա, I would lay down my — for him or her;
ի կեանս եւ ի մահու, in — & — death;
ժամանակն է ոստայն կենաց or որ հինու զկեանս, time is the stuff that — is made of;
ընդ կենաց եւ վախճանն, people die as they live.
ԿԵԱՆՔ. βίος, βίωσις, βίωτης vita, vitae institutum. Վարք քաղաքաւարութիւն կենցաղաւարութիւն. ընթացք կենաց.
hypocrisy, dissimulation, duplicity, pretenoe, fiction, imposture, falsehood;
— ի բարեպաշտութեան, bigotry, affected devotion, false piety, cant.
Արտաքոյ երեւիք մարդկան արդարք, եւ ի ներքոյ լի էք կեղծաւորութեամբ եւ անօրէնութեամբ։ Գիտաց զկեղծաւորութիւն նոցա։ Ի խմորոյ փարիսեցւոցն, որ է կեղծաւորութիւն։ Ի բաց թօթափել զամենայն նենգութիւն եւ կեղծաւորութիւնս։ եւ այլն։
living together, company, society, cohabitation;
intimacy, conversation;
matrimony;
այնպիսի սերտ եղեւ ինձ — ընդ..., my life was so bound up with that of...
Սոյնպէս եւ արք իմաստութեամբ բնակեսցեն ընդ նոսա, հանճարով վարել զկենակցութիւնն. (Շ. ՟ա. պ. ՟Խ՟Բ։)
vivifying.
ոչ ետուն հանգիստ կենդանարարիդ։ Կենդանարար մեռելոց, կամ բնաւից։ Կենդանարար աւազան, կամ խորհուրդ, կամք, գարշապարք կամ ոտք տեառն. (Նար.)
living, alive;
animated, lively, vivid, vivacious, sprightly;
vital, vivifying, vivificative;
animal, beast;
կենդանեաւ՝ կենգանեօք, in one's lifetime, during one's life;
— լինել, to be alive, to live;
— առնել, to give new life to, to reanimate, to vivify;
— պահել զոք, to save anothers live;
երդուաւ ի —ն յաւիտենից, he swore by the living God, by the Eternal;
— է Տէր եւ — է անձն քո եթէ, as the Lord lives, as thy soul lives...;
— է անձն քո, արքայ, թէ գիտիցեմ, as thy soul lives, o king, I cannot tell;
— է Տէր եթէ մեռանիցի, I swear by the Lord he shall not die.
life;
conduct, behaviour, custom, manners;
present life;
world;
սոսկական —, private life;
վարել անփառունակ —, to pass life in obscurity;
վճարել ի կենցաղոյս, to depart this life, to die;
cf. Կեանք.
βίος vita, vivendi ratio, victus, conversatio. Հանգամանք եւ ընթացք կենաց ուրուք. վարք եւ քաղաքաւարութիւն. Մարդուն կեանքը, կացքը, վարմունքը.
ԿԵՆՑԱՂ, կամ ԿԵՆՑԱՂՍ. Վիճակ աստի կենցաղս. կեանք աշխարհիս. աշխարհ. աս աշխարքս.
life, tenonr of life;
conduct, manners, behaviour;
good-breeding;
conversation.
βίος vita διατριβή coversatio. Ընպացք կենաց. վարք. քաղաքաւարութիւն. կեանք. սովորութիւն.
to give to eat, to nourish, to keep, to feed;
to maintain, to sustain, to treat;
to bring up, to rear.
Աստուած որ կերակրէ զիս ի մանկութենէ իմմէ մինչեւ ցայսօր։ Ոչ եթէ արարք արմտեաց կերակրեն զմարդ, այլ քո բանդ։ Կերակրեցի զնոսա հացիւ եւ ջրով։ Կերակրեաց զքեզ մանանայիւն յանապատի անդ, կամ արդեամբք անդաստանաց, կամ ի պարարտութենէ ցորենոյ.եւ այլն։
to eat, to mess, to nourish or feed oneself, to live, to be fed.
Որ ողորմի անանկի, ինքնկերակրեսցի։ Կերակրեսցին նովաւ ազինք։ Ի նմանէ կերակրէր ամենայն մարմին։ Վասն կերակրելոյ երկրին նոցա յարքունուստ, եւ այլն։ Կերակրեաց, եւ կերակրեցաւ զհացն երկնաւոր. (Ոսկ. գծ.։)
cf. Խնում.
Լաստին դադարք վիմօք խցաւ։ Խցան բերանք չար խրատատուացն. (Նար. ՟Ի՟Դ։ Եղիշ. ՟Գ։)
betrothal, betrothing.
Այս ժամանակս խօսման ժամանակ է. գայ ապա եւ ժամանակ առագաստիցն, որ է արքայութիւնն երկնից. (Ոսկ. ՟բ. կոր. ՟Ի՟Ե։)
apex, head, top, summit, ridge, end, tip, point, extremity;
end, conclusion, heaping, over-measure;
—ք աշխարհի, the entire globe, the universe;
— լերանց, the top or summit of mountains;
— մատին, the tip of a finger;
— մեծութեան, the topmost height or pinnacle of greatness;
—է ի —, —աց ի —ս, right through, from one extremity to the other, from beginning to end;
from top to bottom, entirely;
ի —աց երկրի մինչեւ ի —ս երկնից, from the uttermost part of the earth to the uttermost part of heaven;
մինչեւ ի —ս երկրի, to the ends of the earth;
լինել ի —ս փառաց, to be at the highest pitch of glory;
ածել ի — կատարման, to bring to the acme of perfection.
ἅκρον (յորմէ Ակառն). ἕσχατον, πέρας summitas, summum, extremitas, extremum, terminus, ora. Որպէս թէ ծայրք. մանաւանդ Վերջին ծայր. եզր. վերջք. կատարք. սպառուած. ծար, ճոթ. զոր օրինակ ասի ի սուրբ գիրս
to dawn, to shine, to begin to appear, to rise;
to be born;
to take rise;
to emanate, to proceed from;
to sprout, to germinate, to pullulate;
to blossom;
to ensue, to result, to derive;
ի— առաւօտուն, at the peep or break of day, at daybreak;
ի— արեգական, at sunrise;
ծագեցաւ արեգակն, the sun appeared;
արդարքն ծագեսցեն իբրեւ զարեգակն, the righteous shall shine forth as the sun.
fold, plait;
wrinkle;
in folds, in plaits;
— առնուլ, to flow gently, to ripple, to undulate;
— ի — առնուլ, to flow loosely, to curl, to float, to wave.
Ի խնջոյս իջեալ աղջիկն առաջի թագաւորին. հերքն ծալ ի ծալ առեալ՝ նմանեալ արքայ օձին. (Տաղ.։)
outlay, expenditure;
cost;
expense;
consumption;
waste, damage;
sale;
մանր —ք, trifling expenses;
տարապարտ՝ աւելորդ —ք, useless, superflous, exhorbitant expenses;
առանց ծախուց, gratis;
սակաւ ծախիւք, at a slight cost, cheap;
—իւք իմովք, ազգին, բարեկամին, at my, at the nation, at his friends cost or expense;
ծախս առնել, առնել —ս մեծամեծս, to expend;
to make great expenses, to spend a great deal;
to live in great stile.
δαπανή sumptus, impensae. Վճարք. ինչք վատնեալք ի պետս իրաց, որպէս գին. վարձք. ծախք. խարճ.
Ծախ համարոյն յարքունուստ եղիցի։ Համարեցի զծախսն։ Այս էր յաւուր ծախքն իմ։ Ի պէտս ծախիցն։ Տացեն զծախս արանցն.եւ այլն։
cf. Ծակոտկեան.
Գոհարք հալուէից, ժեռածոր, ծակոտկէն. (Խորեն. աշխարհ։ Վրդն. ծն.։)
party-coloured;
embroidered with flowers.
ծաղկերանգ կամ ծաղկերանկ անկուածք, կամ տաճարք. (Անան. եկեղ։)
flower-garden.
Եմուտ ի ծաղկոցն արքունի։ Դարձաւ թագաւորն ի ծաղկոցէ անտի. (Եսթ. ՟Է. 7. 8։)
laugh, laughter, laughing;
derision, mockery, raillery, banter;
sneer;
— առնել, դնել, հեղուլ, to laugh;
to joke, to jest;
to laugh at, to scorn, to deride, to make sport of, to ridicule;
— լինել՝ կալ՝ մնալ, to be laughed at, derided, ridiculed, made a jest of, to make oneself the laughing-stock of;
— առնել զոք յայտ յանդիման, to scorn, to deride one to his face;
զծաղու գալ, ի — հատանիլ, to laugh, to hurst out laughing, to suffocate with laughter;
cf. Ծանակ.
Արդարք ծաղր լինին։ Ահա ծաղր լինիմ նախատանօք. (Յոբ. ՟Թ. 23։ ՟Ժ՟Թ. 7։)
to be or feel thirsty, to be athirst;
— արեամբ, to be greedy of blood.
Դեւք չարք ընթանան ծարաւելով. այսինքն անյագաբար. (Յհ. կթ.։)
senate;
assembly of elders;
the ancients;
անդամ ծերակուտի, senator;
վճիռ ծերակուտի, senatus-consultum;
—, — կուտական, senatorial.
Զայն եւս զարմացեալ էին վասն նորա ծերակոյտն. այսինքն ժողովեալ ծերքն, հարք. (Վրք. հց. ՟Ի։)
to smile, to laugh;
to laugh at, to scoff, to deride, to mock;
to look pleasant, to smile, to laugh;
ընդ քիմս —, to laugh constrainedly;
— ընդ միտս, to laugh in one's sleeve;
մեղմ —, to titter;
— յանդէպս, to giggle;
բարձրաձայն —, to burst out laughing, to laugh out;
— յոյժ յոյժ, յանչափս, to burst, to split ones sides with laughing, to choke with laughter;
չիք ինչ —ղելոյ, there is nothing to laugh at;
եւ —ղեցան յոյժ, and they burst out laughing;
անդ ծիծաղէր լիութիւն եւ գեղեցկութիւն, the whole country laughed with fertility & beauty.
Աբրահամ ծիծաղեցաւ, եւ խօսեցաւ ի սրտի իւրում։ Ծիծաղեցաւ սառա ընդ միտս։ Ոչ ծիծաղեցայ։ Ո՛չ այդպէս, այլ ծիծաղեցար. (որ էր հաստատութիւն ծնանելոյ զիսահակ։) Ժամանակ լալոյ, եւ ժամանակ ծիծաղելոյ։ Երանի որ լան այժմ, զի սգայցէք եւ լայցէք։ Եթէ ծիծաղէր, ծիծաղէր ընդդէմ նորա։ Եւ ասէ դանիէլ ծիծաղելով, մի՛ խաբիր արքայ. եւ այլն։
birth, delivery;
after-birth;
origin, source, rise, birth;
ovarium;
ի ծնէ, by birth;
from one's birth;
կոյր ի ծնէ, born-blind, blind from his birth;
զծնէ կաղն դնացուցանել, to cause the bornlame to walk;
*mole;
*patch.
Նշան կամ սպին, կամ ծին կայ ի կուրծն։ Ծին ի յերես. (Աղթարք.։)
clad or arrayed in purple;
royal, imperial, august.
ԾԻՐԱՆԱԶԳԵԱՑ ԾԻՐԱՆԱԶԳԵՍՏ ԾԻՐԱՆԱԶԳԵՍՏԵԱԼ ԾԻՐԱՆԱԶԳԵՑԻԿ. πορφυροφόρος purpura amictus. Որ զգեցեալ է զծիրանիս, կամ զարքունի զգեստս, եւ որ ինչ հայի յայնպիսի փառաւորութիւն.
կին ոմն ծիրանազգեստ։ Առ ծիրանազգեստ արքայն. (Խոր. ՟Ա. 25. եւ Խոր. հռիփս.։)
այսօր պսակիս արքայ ի հեթանոսաց փշօք՝ ծիրանազգեստ պճնեալ եկեղեցւոյ փեսայ. (Տաղ.։)
cf. Ծիրանազգեաց.
ԾԻՐԱՆԱԶԳԵԱՑ ԾԻՐԱՆԱԶԳԵՍՏ ԾԻՐԱՆԱԶԳԵՍՏԵԱԼ ԾԻՐԱՆԱԶԳԵՑԻԿ. πορφυροφόρος purpura amictus. Որ զգեցեալ է զծիրանիս, կամ զարքունի զգեստս, եւ որ ինչ հայի յայնպիսի փառաւորութիւն.
կին ոմն ծիրանազգեստ։ Առ ծիրանազգեստ արքայն. (Խոր. ՟Ա. 25. եւ Խոր. հռիփս.։)
այսօր պսակիս արքայ ի հեթանոսաց փշօք՝ ծիրանազգեստ պճնեալ եկեղեցւոյ փեսայ. (Տաղ.։)
cf. Ծիրանազգեաց.
ԾԻՐԱՆԱԶԳԵԱՑ ԾԻՐԱՆԱԶԳԵՍՏ ԾԻՐԱՆԱԶԳԵՍՏԵԱԼ ԾԻՐԱՆԱԶԳԵՑԻԿ. πορφυροφόρος purpura amictus. Որ զգեցեալ է զծիրանիս, կամ զարքունի զգեստս, եւ որ ինչ հայի յայնպիսի փառաւորութիւն.
կին ոմն ծիրանազգեստ։ Առ ծիրանազգեստ արքայն. (Խոր. ՟Ա. 25. եւ Խոր. հռիփս.։)
այսօր պսակիս արքայ ի հեթանոսաց փշօք՝ ծիրանազգեստ պճնեալ եկեղեցւոյ փեսայ. (Տաղ.։)
cf. Ծիրանազգեաց.
ԾԻՐԱՆԱԶԳԵԱՑ ԾԻՐԱՆԱԶԳԵՍՏ ԾԻՐԱՆԱԶԳԵՍՏԵԱԼ ԾԻՐԱՆԱԶԳԵՑԻԿ. πορφυροφόρος purpura amictus. Որ զգեցեալ է զծիրանիս, կամ զարքունի զգեստս, եւ որ ինչ հայի յայնպիսի փառաւորութիւն.
կին ոմն ծիրանազգեստ։ Առ ծիրանազգեստ արքայն. (Խոր. ՟Ա. 25. եւ Խոր. հռիփս.։)
այսօր պսակիս արքայ ի հեթանոսաց փշօք՝ ծիրանազգեստ պճնեալ եկեղեցւոյ փեսայ. (Տաղ.։)
born in the purple.
ԾԻՐԱՆԱԾԻՆ ԾԻՐԱՆԱԾՆՈՒՆԴ. προφυρογεννιτής, -τός porphyrogennita, in purpura natus. Ի ծիրանիս այսինքն ի թագաւորութեան հօրն ծնեալ. արքայածին. արքայորդի. որ եւ ասի՝ գո՛գ, յն. ձայնիւ ի ՟Ժ դարէ եւ այսր՝ Պերփեռուժէն.
Ծիրանածին արքայ կամ թագաւոր։ Ծիրանածնունդ արքայ. (Շ. թղթ.։ Լմբ. սղ.։ Լմբ. ման. կայսր. թղթ.։)
cf. Ծիրանածին.
ԾԻՐԱՆԱԾԻՆ ԾԻՐԱՆԱԾՆՈՒՆԴ. προφυρογεννιτής, -τός porphyrogennita, in purpura natus. Ի ծիրանիս այսինքն ի թագաւորութեան հօրն ծնեալ. արքայածին. արքայորդի. որ եւ ասի՝ գո՛գ, յն. ձայնիւ ի ՟Ժ դարէ եւ այսր՝ Պերփեռուժէն.
Ծիրանածին արքայ կամ թագաւոր։ Ծիրանածնունդ արքայ. (Շ. թղթ.։ Լմբ. սղ.։ Լմբ. ման. կայսր. թղթ.։)
vendor of purple or of purple stuff;
dealer in apricots.
πορφυρόπωλης, ἁλουργοπῶλης, ἁλουργοπῶλις venditor purpurae, quae purpuram vel purpuream vestem vendit. որ եւ գրի ԾԻՐԱՆԵՎԱՃԱՌ. կամ ԾԻՐԱՆԷՎԱՃԱՌ. Վաճառօղ ծիրանեաց, արքունի կերպասուց, ծիրանեգոյն զգեստուց.
cf. Ծիրանաւոր.
Իբր մ. Փառաւորութեամբ ծիրանեաց. ծիրանափայլ զարդուք. արքայակերպ.
purple-fish, Venus-shell;
purple;
purple clothes, stuffs;
imperial dignity;
cf. Ծիրանագոյն, — Տիւրոսի or Ծուրայ, Tyrian purple;
—ս արկանել, to be clad or clothed in purple, to assume the purple;
to assume the imperial dignity.
ԾԻՐԱՆԻ. իբր գ. որ եւ ԾՈՎՈՒ ԾԻՐԱՆԻ. Ներկ խեցեմորթի ծովուն կամ ի կոկորդի կոնքեղի գտելոյ ի ծովն տիւրոսի կամ ծուրայ, եւ նիւթ կամ հանդերձ արքունի նովիմբ ներկեալ.
to suck, to imbibe;
to suck up, to absorb;
— զօդ, to breathe the air;
թուղթդ ծծէ, this paper blots.
Ի պատաւ կալ արքունեացն, եւ ծծել զպարարտութիւն երկրին. (Կաղանկտ.։)
act of milking;
milk, milk-diet;
emulsion;
—ք, the vintage.
(Ոչխարք) դարմանիչք մարդկան կթով եւ ասրով եւ մարմնովքն. (Լմբ. առակ.։)
sharp, diesis;
cf. Կիսակատար.
Մի՛ ճանաչեսցուք զաստուած իբրեւ զկիսակս, եղբարք, իբր թէ այլ ոք իցէ արարիչ, եւ այլ ոք դատաւոր, այլ կատարելապէս ծանիցուք. (Վրք. հց. ՟Ժ։)
point, rule, guidance.
Արիստոտէլ ոչ հեղգացաւ բացակապտել զհնարս բանից ի նոցունց իսկ յիրողութեանց, եւ կիտակս՝ այս ինքն է կանոնս առնել ... էին կտակք եւ հնարք հաւաքաբանութեան ի ժամանակս պղատոնի։ Առաքինիքն եւ մեծքն բնութեամբ ոչ ունին պէտս կիտաց (կամ կիտակաց) ... ինքեանք կիտակք յետ նոցայցն. (Անյաղթ վերլծ. արիստ.։)
lime;
calx.
Եւ առ ինձ իսկ նոյն կիրդ է ... այսոքիկ կիրքս ի մեզ իբրու աղիք ոմանք կամ լարք գոլով՝ բերեն զմեզ. եւ հանդէպ միմեանց ձգելով ի ներհական գործս. (Պղատ. օրին. Ա։)
wooden bowl, vat, trongh;
albura, morphew (a malignant itch).
the suffering, passion, any exterior influence;
—, ի — արկումն, use, usage, common practice;
ի — ածել՝ առնուլ՝ արկանել, to put to use, to make use of, to employ, to use;
to practise, to put into practice;
to exercise;
չարաչաբ ի — արկանել, to abuse, to misuse.
Եւ առ ինձ իսկ նոյն կիրդ է ... այսոքիկ կիրքս ի մեզ իբրու աղիք ոմանք կամ լարք գոլով՝ բերեն զմեզ. եւ հանդէպ միմեանց ձգելով ի ներհական գործս. (Պղատ. օրին. Ա։)
sunday, the Lord's day.
ԿԻՐԱԿԷ կամ ԿԻՒՐԱԿԷ. ռմկ. կիրակի. Բառ յն. գիրագի՛. κυριακή (ἠμέρα ) dominica (dies) այս ինքն Տէրունական, տէրունի, տէրունեան (օր). այն է Օր միաշաբաթու, որ եղեւ օր յարութեան անուանեցին հարքն սուրբ, որ լսի օր տէրունի. (Երզն. մտթ.։)
pass, defile, narrow passage;
straits, channel;
neck, isthmus;
առնուլ, ունել զ—ս, to hold or defend a pass, to be master of the communications, to hold the roads, to close the passage.
Ի մէջ կրճին՝ ընդ որ խնդրէր անցանել։ Զկիրճս յորդանանու։ Նե՛ղ էին անցք կրճից (լեռնային կողմանն)։ Առ ծովեզերբ ծովուց, եւ ի կիրճս նորա։ կալարու՛ք զկիրճս ջրոյն։ Զկիրճս ամենայն գնացից։ Պատասխանի ետուն արք կրճացն. եւ այլն։ Կիրճք ինչ էին գետոց, ուր փախստականն դիմէր. (Ոսկ. ես.։)
passions;
movement of the soul, emotion, sentiment, feeling;
animal passions, sensuality, vice;
suffering, pain, torment;
accident;
attributes, properties;
— լուսնի, phases of the moon;
յոյզ կրից, transports, fits of passion;
զաչացու՝ խօլական՝ նորածին՝ մոլեգին —, blind, extravagant, furious, outrageous passion;
յուզել զկիրս, to stir up, to provoke or excite the passions;
գգուել զկիրս, to flatter, to soothe one's passions;
անձնամատն լինել ի կիրս իւր, to give oneself up, to abandon oneself to one's passions, to indulge, to let loose, to gratify one's passions;
ի դժուարին կիրս գտանել, to find oneself in a painful, embarrassing or awkward position;
նուաճել զկիրս, to rule, to subjugate or control one's passions, to bring one's passions under subjection.
որպէս Բնաւորական յատկութիւն. վիճակ. գովելի հանգամանք՝ զոր կրէ ոք յինքեան, այս ինքն տիրապէս ունի. եւ Վարք՜ կիրթք.
Յաստուածային վարքս ճգնեալ, եւ զանմարմնոց կիրս ընկալեալ. (Յիսուս որդի.։)
united, joined, conjoined, connected, annexed;
contiguous, adherent, adhesive, sticking;
adjoining, abutting, lying close to;
conjointly, together, at the same time;
— ընթանալ, to run together;
to concur with, to cooperate;
to compete;
— լինել, to be annexed;
Յորժամ վասն հաւատոցն կրօնից բանք իցեն, որպիսի՞ ինչ վարք առ այն զօրաւոր կց են լինել. (Ոսկ. տիմ.։)
cf. Կիւս.
Զի արք (հրաշադէտք) կիւսահմայք են. (Զաք. ՟Գ. 8։)
to swallow;
to devour;
to ingulf, to absorbe;
զօդ՝ զշունչ or ոգի to breathe, to take breath;
— զբանս, to listen eagerly.
Թէ մազ ոք կլանէ։ Եկուլ զիս իբրեւ զվիշապ։ Ձուկն կամէր կլանել զպատանեակն։ Հրամն ետ աստուած կիտին մեծի կլանել զյովնան։ Կլանէին եօթն հասկքն զեօթն հասկսն ընտիրս։ Եկուլ գաւազանն ահարոնի զգաւազանս նոցա։ Ցաւովք կլանիցեմ զտողունս իմ։ Կլցուք զնա կենդանւոյն իբրեւ դժողք։ Բացեալ երկրի զբերան իւր՝ կլանիցէ զգոսա։ Գուցէ կլանիցէ զարքայ, եւ զամենայն ժողովուրդն՝ որ ընդ նմա։ Բերան ամպարշտաց կլանէ զդատաստանս։ Զքօրացաւ մահ, եւ եկուլ։ Կլանէին զազգս։ Առի զգրկոյսն, եւ կլայ (կամ կլի) զնա.եւ այլն։
sharp to the taste, sour, acid, tart;
pungent, biting, piquant, slandering, rude, satirical.
Տտիպք՝ որչափ ջերմացուցիչքն են, կծուք կոչեցան, եղբարք գոլով. (անդ.)
cf. Թաթահերձ.
Կճղակահերձացն՝ որ խառն ընդ այլսն, եւ վարք սծբոցն որիչ են ի պղծոց։ Կճղակահերձն առանց որոճելոյ պիղծ է, եւ որոճողն առանց նորա. (Մեկն. ծն.։)