Definitions containing the research լեալ : 1466 Results

Սան, ից

s. chem.

kettle, boiler, caldron, saucepan, stewpanchem. still, cucurbite;
— պապենի, Papin's digestor, athanor, digesting-furnace.

· Calfa

NBHL (1)

Սան յաւազանէն լեալ սրբոյն գայիանեայ, սնւցանէ առ ինքեան զհռիփսիմէ. (Խոր. պտմ. հռիփս.։)


Սանահայր, հօր

s.

godfather.

· Calfa

NBHL (1)

ՍԱՆԱՀԱՅՐ ՍԱՆԱՄԱՅՐ. ռմկ. սանահար, սանամար. Հայր եւ մայր զաւակին, որ լեալ է սան այլոց՝ որք կոչին կնքահայր.


Սանամայր, մօր

s.

godmother.

· Calfa

NBHL (1)

ՍԱՆԱՀԱՅՐ ՍԱՆԱՄԱՅՐ. ռմկ. սանահար, սանամար. Հայր եւ մայր զաւակին, որ լեալ է սան այլոց՝ որք կոչին կնքահայր.


Սանդուղք, դղոց

s.

staircase, stairs, ladder;
երկբացիկ —, double ladder, trestles;
ծալածոյ —, folding ladder;
— չուանեայ, rope-ladder, foot-rope;
— հրդեհի, fire-ladder, fire-escape;
— պաշարման, scaling-ladder;
— շրջանակաւ, winding staircase;
ելանել ընդ —ղս, to go up stairs;
իջանել ի սանդղոց, to come down stairs;
ելանել ի վեր սանդղովք, to scale, to climb over, to escalade;
ելանել սանդղովք ի պարիսպս, to scale the walls.

· Calfa

NBHL (1)

Բարի հնազանդութիւն. եւ նա է սանդուղք արքայութեան երկնից։ Եդեալ սանդուխ՝ ելեալ բնակեցաւ անդ, եւ զսանդուխն առին. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Է։)


Սանձակալ, ի, աց

adj.

cf. Երասանակալ.

· Calfa

NBHL (1)

Որ կալեալ ունի զսանձ երիվարին. որպէս հեծեալն.


Սաստեմ, եցի

va.

to reprimand angrily, to rebuke, to scold, to speak authoritatively, in a threatening tone, to threaten, to apostrophize, to bid or order imperiously;
to hush, to still, to quiet.

· Calfa

NBHL (1)

Սաստէ ի դժոխս սոսկալի զօրութեամբ՝ արձակեալ զարգելեալսն. որպէս երբեմն սաստէր փարաւոնի արձակել զիսրայէլ. (Նար. յովէդ.։)


Սատարութիւն, ութեան

s.

help, succour, assistance, cooperation;
fellowship, admission;
woollen-trade.

· Calfa

NBHL (1)

Բազում ազգս ի սատարութիւն կալեալ (պատերազմի)։ Զազգս բարբարոսաց բազումս ի սատարութիւն կալեալ՝ յարձակեցաւ։ Ոչ զոք յօտար ազգաց գտեալ ի սատարութիւն. (Խոր. ՟Բ. 77։ ՟Գ. 12. 50։)


Վարդենի, նւոյ, նեաց

s.

rose-bush, rose-tree;
վայրի —, dog-rose, hip-rose;
—ք, rosery, ground planted with rose-bushes.

· Calfa

NBHL (1)

Խլեալ զդժնիկն, եւ տնկեալ զվարդենին ի տեղւոջն։ Ի ժամանակի գարնանն ո՛չ խլեալ զդժնիկն բուսուցանէ երկիրն, այլ զտնկեալ վարդենիսն. (Տօնակ.։)


Վարժ, ից

adj. s.

exercised, practised, versed, erudite, skilful, accustomed, inured, trained;
exercise, instruction, study, science;
— երիվար, a broken or trained horse;
—ք չափականք, study of mathematics;
— լինել, to be practised or well versed in;
լինել ի —ս ուսման, to be studying, learning;
to be at school or at college;
ի — կացուցանեմ, cf. Վարժեմ;
անցուցանէր —իւք զբազում գիտնովք, his erudition surpassed that of very many learned men;
կատարեցի զ—ս իմաստասիրականին, I have passed in philosophy.

· Calfa

NBHL (1)

Իբր իշխան ի վարժի կացեալ է զիշխանութիւն ունել (բանն). այլ զգնալն նաեւ առաւելեալ եւս ի քէն ունի. (Անյաղթ հց. իմ.։)


Վարձաբեր

adj.

bringing pay or a reward.

· Calfa

NBHL (1)

Զայսոսիկ ընկալեալ կուսին զաստուածային պարգեւս յերջանկաց վարձաբերացն. (Նիւս. երգ.։)


Սողուն, ղնոց

s. adj. med.

reptile;
creeping;
— ցաւ, gangrene.

· Calfa

NBHL (1)

(լծ. թ. սօղուլ. ճան ). ἔρπετον reptile. Զեռուն՝ որ սողի ի վերայ երկրի. ճճի անոտն կամ կարճոտն կամ բազմոտանի. տես (Ծն. ՟Ա. 24։ Ղեւտ. ՟Ժ՟Ա. 29. 41. եւ այլն։) Դադարք սողաց լեալ էին ամենայն անդամք ճգնողին. Իսիւք.։


Սոսկական, ի, աց

adj. s.

simple, pure;
vulgar, ordinary;
private;
cf. Սոսկալի;
footsoldier;
—, — ոք or մարդ, a private person, an individual, person of retired or secluded habits;
— կեանք, private life;
—ք ոմանք, some private persons.

· Calfa

NBHL (1)

Այն որ բազմի յաթոռ սոսկական։ Ասէ մեծ արքայն ձայնիւ սոսկական։ Բացափայլեալ գեղով սոսկական։ Զարիւնն ըմպել տաս սոսկական. (Գանձ.։ Տաղ.։)


Սովոր, ից

adj.

accustomed, used to, inured, trained;
customary, usual, habitual, wont;
familiar;
— լինել, to be accustomed or used to;
որպէս — էր, as he was wont to, as he was in the habit of.

· Calfa

NBHL (1)

εἱωθώς, ἑθάς, συνήθης suetus, adsuetus, consuetus, familiaris եւ solitus. Ընդելեալ ոք իմիք ստէպ յաճախութեամբ. սովորած. ծանօթ. սովրած, սորված.


Սովորական, ի, աց

adj.

usual, common, ordinary, customary, habitual, familiar.

· Calfa

NBHL (1)

ՍՈՎՈՐԱԿԱՆ. Սովոր. սովորեալ ոք. ընտելեալ. եւ Ծանօթ.


Սովորականութիւն, ութեան

s.

the being usual;
the becoming habitual.

· Calfa

NBHL (1)

Յայլայլեալ զգայութեանն ի ջերմութեանցն (որպէս գինւոյ՝) զայսպիսի սովորականութիւն ի մեզ օրինադրէ գործ ինչ լինել. (Եղիշ. հոգ.։)


Շկթիմ, եցայ

vn.

to make a show or parade of, to vaunt in, to boast or brag of, to plume oneself.

· Calfa

NBHL (1)

Աղջկանն թաքչել պարտէր. նա շկթեալ շռայլեալ (յն. մի բառ) մտեալ կաքաւէր՝ քան զամենայն պոռնիկ եւ՛սյայրատագոյն. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 23։)


Շնորհագործ

adj.

produced by divine grace.

· Calfa

NBHL (1)

Սամոստացին (զքրիստոս) շնորհագործ որդի անուանէր, եւ ոչ զբանն աստուած մարդ լեալ դաւանէր. (Թէոդոր. մայրագ.։)


Շնորհակալ

adj.

grateful, obliged, beholden.

· Calfa

NBHL (1)

Շնորհակալ ոք մերոցս գտանիցի լեալ աշխատութեանց։ Շնորհակալ եւ մերոյս տքնութեանց եւ ջանից լինիցիս ո՛վ ուսումնասէր դու. (Խոր. ՟Ա. 2. 5։)


Շնորհակալիք

s.

cf. Շնորհակալութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Զշնորհակալիսն, եւ զտրից տուրսն կաթողիկոսին հատուցին։ Չմարդու գտաք առ շնորհակալիսն։ Զոր առեալ եւ ընկալեալ ի շնորհակալիս, եւ մեծաւ պատուով արձակեաց։ Մեծապէս պարգեւօք շնորհակալիս հասուցին նմա. (Լաստ.։)


Տապալ

adj. adv.

prostrate, fallen down;
cf. Թաւալագլոր;
— յերկիր կործանել, to fall down;
to be struck dead on the spot.

· Calfa

NBHL (1)

լծ. Թաւալ. թաւալեալ. թաւալմամբ. թաւալագլոր.


Դատախազեմ, եցի

vn.

to accuse, to denounce;
to oppose.

· Calfa

NBHL (1)

Դատախազ լեալ էին զնմանէ արքայի. (Եղիշ. ՟Է։)


Դարահոսեմ, եցի

va.

cf. Դարահոս՞՞՞առնեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Ի գերգեսականն յայն լեալ դարահոս. (Անան. եկեղ։)


Դարան, աց

s.

cupboard;
watch, ambush, ambuscade;
trap, caltrop, gin, snare;
subterraneous passage;
plot, cheat, deceit, intrigue;
— գործել՝ դնել, ի — մտանել, to lay an ambush, to lie in ambuscade, to be on the watch;
to dupe, to cheat, to plot;
— մատենից, book-case.

· Calfa

NBHL (1)

Հրամայեաց առիւծուն, եւ ելեալ գնաց ի դարանն իւր. (Հ=Յ. հոկտ. ԺԷ.։)


Դարգճակալ

adj.

that lies on a litter, that is ill in bed.

· Calfa

NBHL (1)

Կալեալն եւ բարձեալն պատգարակաւ.


Դարիճակ, աց

s.

pattern, model.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ կռանաւ կոփելով ձեւացոյց զօձն, այլ հրով հալեալ՝ արկ ի դարիճակ, զի ձեւասցի անտի ի նմանութիւն օձին. (Սանահն.։)


Դեղատուութիւն, ութեան

s.

cf. Դեղատութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Տեղի տալով, որպէս բժիշկ՝ հիւանդաց, զի դեղատութիւնս ընկալցի (այսինքն ընկալեալ լիցի), արուեստիւ դեղ տուեալ. (Առ. որս. ՟Զ։)


Դեղնափայլ

adj.

yellow, rather red.

· Calfa

NBHL (1)

Փայլեալ դեղին գունով.


Դեռածին

adj.

recently born or produced;
that has recently engendered.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ իբր Արդ իսկ ծնօղ լեալ, կամ ծնեալ զզաւակ.


Դեսպանագնաց լինիմ

sv.

to go on an embassy.

· Calfa

NBHL (1)

Սա դեսպանագնաց լեալ էր առ վարազշապուհ. (Բուզ. ՟Գ. 20. (ա՛յլ ձ. դեսպանագնացեալ)։)


Դէտ, դիտի, տաց

s.

guard, guardian, inspector;
spy;
sentinel, sentry;
informer, emissary;
examiner;
object, design, end;
observatory;
— ունել, առնել, to look, to observe attentively.

· Calfa

NBHL (3)

Քոյդ փրկութեան դէտ եղեալ ակն ունելով սպասեմք. այսինքն դէտակն կալեալ. (Լմբ. սղ.։)

Ամպքն յոչինչն ուստի եկեալ էին դէտ արարեալ դառնային. այսինքն դէտակն կալեալ. (Եփր. թագ.։)

Իբրեւ ի վերայ բարձր դիտի ելեալ. (Ագաթ.։)


Դէտակն ունիմ

sv.

to regard, to look attentively;
to be on the watch, to lie in wait;
— ի վեր ունել, ամբառնալ, to look with attention, to raise the eyes.

· Calfa

NBHL (1)

Դէտակն ի վեր նոցին կալեալ, տեսին անդ խոտ յարաբարդեալ. (Շ. վիպ.։)


Դժնդակ, աց

adj.

painful, troublesome, uneasy, tiresome, bitter, odious, cruel;
haughty, austere, grievous, vexatious, mortal, terrible.

· Calfa

NBHL (1)

δυσμενός, ἁργαλέος, δεινός , χαλεπός malevolus, dirus, molestus, difficilis Դժնեայ. դաժան. խիստ. սաստիկ. դառն. անբերելի. չար. չարասէր. անողորմ. ողորմ. չարաչար. դժուարին. թշուառ. ծանր. եւ Առաւելեալ յիւրում կարգի. դժար ու անտանելի. գէշ.


Դժոխաբնակ

adj.

that dwells in hell.

· Calfa

NBHL (1)

Ընդ գերեցեալ դժոխաբնակաց վտարանդելոցն հոգւոց արգելեալ կան ի վտանգի. (Նար. ՟Ժ՟Ը։)


Դժոխաբոյժ

cf. Դժուարաբոյժ.

· Calfa

NBHL (1)

Վէրս ընկալեալ անբժշկելի եւ դժոխաբոյժ։ Դժոխաբոյժ (կամ դժոխաբոյծ) ամենեւին ելով բուժողացն. (Մագ. ՟Ի՟Ը. եւ ՟Ի՟Ե։)


Դժոխակուլ

adj.

devoured by hell.

· Calfa

NBHL (1)

Կլեալ ի դժոխոց. ընկլուզեալ ի դժոխս.


Խաւարումն, ման

s. ast.

darkening, offusca-tion;
tenebrse;
eclipse;
— արեգական՝ լուսնի, solar, lunar -;
— բոլորական, մասնական, մանեկաձեւ, total, partial, annular -.

· Calfa

NBHL (1)

Արգելեալ զլոյսն՝ խաւարումն գործէր երիս ժամուն. (Շ. բարձր.։)


Խաւարչուտ, չտի

cf. Խաւարուտ.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս ի խաւարչտի տեսանել խափանել՝ անձինն առնէ զչար։ Որպէս ակն ի խաւարչտի արգելեալ լինի ի տեսանելոյ. (Մաքս. ի դիոն.։)


Խափանեմ, եցի

va.

to hinder, to stop, to impede, to obstruct, to embarrass, to cross, to delay, to interrupt;
to intercept;
to interdict, to prohibit;
to abolish, to abrogate, to annul, to revoke;
to take away;
to sippress;
— զճանապարհն, զանցս ուրուք, to stop the way or passage, to stop up, to obstruct, to encumber;
— զերկիր, to encumber the earth.

· Calfa

NBHL (1)

Մի՛ լռեսցուք ի խնդրելն, թէպէտեւ յոլովիւք խափանողօք արգելեալ լիցուք. (Խոսր. պտրգ.։)


Խափշիկ

adj. s. negro, blackamoor.

· Calfa

NBHL (1)

Խափշիկ աւազակն։ Ելեալ չորք խափշիկք ի գետոյն նման ինքեան. (Վրք. հց. ՟Դ։)


Խեղդեմ, եցի

va.

to strangle, to suffocate, to stifle;
to wring, to twist (the neck);
to vex, to torment, to doviolence to.

· Calfa

NBHL (1)

Կալեալ զնա խեղդէր, եւ ասէր. հատո՛ ինձ զոր պարտիսդ. (Մտթ. ՟Ժ՟Ը. 28։)


Խեղութիւն, ութեան

s.

crippled state of a limb, privation of the use of a limb, lameness, palsy, paralysis.

· Calfa

NBHL (1)

Մերս բնութիւն բազում խեղութիւնս ընկալեալ ի չարէն՝ ընդ զանազան կրիւք գրաւեցաւ. (Լծ. եւագր.։)


Խեցգետի, տւոյ, տեաց

s. ast.

lobster;
cancer, crab.

· Calfa

NBHL (1)

Խեցգետի մի ելեալ (ի ծովէ). (Արծր. ՟Ա. 3։)


Խեցգետին, տնի

cf. Խեցգետի.

· Calfa

NBHL (1)

Խեցգետի մի ելեալ (ի ծովէ). (Արծր. ՟Ա. 3։)


Խլեմ, եցի

va.

to pluck up, to root out, to extirpate;
to unclasp;
to sweep away;
to force, to take by force, to extort, to take away;
to demolish, to destroy, to pull down, to ruin;
— զատամն, to draw, to pull out, to extract a tooth;
— զաչս, to put, to tear the eyes out.

· Calfa

NBHL (1)

Որմն ելեալ խոտ տանէր երիվարին իւրոյ. իսկ ոմն ի վրաց մատուցանել խլեաց զայն. (Ասող. ՟Գ. 43։)


Խլխլեմ, եցի

va.

to pull or haul about;
to tease, to plague;
to neglect, to omit;
to counterfeit, to feign, to pretend;
to pretend not to understand.

· Calfa

NBHL (1)

Իբրեւ հասանէր թագաւորն իրանց հաստատութեան ի վերայ, եւճշգրտէր զիրսն, խլխլեալ անսայր բանին առ ժամանակ մի. (իբր ռմկ. քաշքշելով լուռ կենալ ). (Բուզ. ՟Դ. 15։)


Խծուծ, խծծոյ

s. mar.

tow, hards of flax or hemp;
լնուլ խծծով, to stop with tow;
to calk.

· Calfa

NBHL (1)

Ամենայն մարմինն ծակոտեալ, եւ խծուծ լեալ. (Վրդն. լս.։ եւս եւ Վստկ.։)


Խնդամոլի

cf. Խնդամոլ.

· Calfa

NBHL (1)

ԽՆԴԱՄՈԼԻ. ա. Մոլեալ կամ մոլելի խնդութեամբ. խնդաացօղ կամ խնդալի յոյժ.


Ծնկեմ, եցի

va.

to exhaust, to tire out;
to depress, to overdo;
tomortify, to emaciate, to weaken, to make lean.

· Calfa

NBHL (1)

Յազգի ազգի հոգս զառածեալ ծնգիցին։ Չարաց ի արմատականսն ծնգել։ Որ յայնպիսի ցաւս ծնգիցին։ Ո՞ ծնգի. որ խանտայցէ. ընդ այլոց բարիսն, թէ որ ուրախակից լեալ խնդասցէ։ Եւ մեք ի նմին ջերման ծնկիմք։ Զի՞ այնչափ ծնգիցիմք ընդ չկայսս եւ չմնալիս։ Հալեալ ծնկեալ. եւ այլն. (Ոսկ. մտթ.։ Ոսկ. եփես. եւ այլն։)


Ծննդական, ի, աց

adj.

lying-in, parturient, bringing forth a child;
possessing the faculty of reproduction, generative, fruitful, prolific;
fertile;
— մասունք or ծննդականդ, genital organs, the privy parts;
— կին, woman in childbirth.

· Calfa

NBHL (1)

Մալեալս, եւ ի բաց հատեալսզծննդականսն՝ հալածէ. (Փիլ. բագն.։)


Ծոյլ, ծուլից

adj.

idle, lazy, slothful, sluggish, cowardly, dastardly.

· Calfa

NBHL (1)

Մոլորիցն եւ ծուլիցն։ Զայս կորուստ ի ծուլիցն լեալ խնամողաց. (Անյաղթ բարձր.։ Պիտ.։)