Definitions containing the research բաց : 2186 results

Կապար, աց

s. bot.

lead;
caper;
caper-bush.

· Calfa

NBHL (1)

Կապարով ծրագրէ։ Զառաջին ծրագրութիւն կապարին ոչ ի բաց բառնայ. (Շ. մտթ.։)


Կապեմ, եցի

va. fig. gr.

to bind, to tie, to fasten;
to bind or tie up;
to bind fast, to pinion;
to cord, to bind with cords;
to bind, to connect or link with;
to chain, to put in irons, to imprison;
to bind by friendship, by contract;
to spell.

· Calfa

NBHL (1)

Կապեալ դուռն արգանդի նորա բացաւ. (Եփր. թագ.։)


Կապտեմ, եցի

va.

to despoil, to depredate;
to plunder, to loot, to collect booty, to rob, to strip, to deprive of, to bereave.

· Calfa

NBHL (1)

(լծ. լտ. գա՛բիօ, գա՛բդօ. եւ թ. գափմագ որպէս եւ շըպշագ ). σκολεύω , συλάω spolio praedor, capto συλλέγω colligo. Աւար առնուլ, եւ կապուտ կողոպուտ թողուլ. աւազակել. կորզել ի բաց. յափշտակել. կողոպտել. մերկացուցանել յընչից զըմբռնեալն, եւ քաղել զպտուղ ի ծառոց, եւ այլն. թալլել, թալանել, գերել գերփել, մերկացընել, փրցընել.


Կատակաբան

adj.

droll, facetious, jocular, waggish.

· Calfa

NBHL (1)

Ի բաց ընկեցեալ զկատակս կերակրոց. (Յհ. կթ.) այս ինքն զունայնութիւն։


Կատակեմ, եցի

va.

to joke, to jest;
to rally, to mock, to laugh at.

· Calfa

NBHL (1)

Թողեալ ի բաց զկատակելդ. (Խոր. ՟Գ. 55։)


Կատաղիմ, եցայ

vn.

to become furious, to be enraged, to fly into a passion, to put oneself in a fury, to break into a fit of rage, to fall into a violent passion.

· Calfa

NBHL (1)

Ի բաց վազեսցէ իբր ի գազանէ վայրենացելոյ եւ կատաղեցելոյ։ Կատաղեալ եբրայեցիքն. (Փիլ.։ Խոր.։)


Կարակն, ից

cf. Կարակին.

· Calfa

NBHL (1)

ԿԱՐԱԿՆ որ եւ ԿԱՐԿԻՆ ասի. Բառ յն. գարգինօս. լտ. չի՛րչինուս. καρκίνος, περίγρα, διαβήτης forceps, circinus. իտ. compasso ψαλίς forfex, fornix, arcuatum opus. Մկրատ, կամ աքցան, եւ մկրատաձեւ բացեալ գործի ձեւելոյ զբոլորակ. եւ նմանաձեւ եռանկիւն կանոն հիւսանց, եւ մանաւանդ նոյնաձեւ շինուած կամարաց.


Կարգաթող

adj. s.

unfrocked;
apostate;
— լինել, to throw off the cowl, to renounce holy orders.

· Calfa

NBHL (1)

Որ ի բաց թողու լքանէ զկարգ սրբազան.


Կարգած, ոց

s. adj.

order, command;
ordered, established.

· Calfa

NBHL (1)

Գիրք աստուածային զիւր ազգն ի բաց հատեալ, այսինքն է զսեմ, ելիք զայլսն իբրեւ զարհարմարհեալս, եւ իւրոցն անարժան կարգածոցն բանի համարեալ. (Սամ. երէց.։)


Չորիր

adj.

fourth;
— մասն, the fourth part, a quarter, quadrant.

· Calfa

NBHL (1)

Նախ՝ վերածանութիւն, երկիր՝ զրուցատրութիւն. երիր՝ լեզուաց բացատրութիւն. չորիր՝ ստուգաբանութեան գիւտ. (Թր. քեր.։)


Չուեմ, եցի

vn. fig.

cf. Չու առնեմ;
to die.

· Calfa

NBHL (1)

Չուեսցեն ի նմանէ». այսինքն ի բաց մեկնեսցին. (Եփր. թագ.։)


Չքոտիմ, եցայ

vn.

cf. Չքանամ.

· Calfa

NBHL (1)

Լուեալ զիմ անունս՝ վաղվաղակի ի բաց չքոտին. (Երզն. մտթ.։)


Պալար, աց

s.

aposteme, imposthume, abscess, suppuration, pustule;
— երանաց, bubo.

· Calfa

NBHL (1)

Զպալարս հոգւոյս խածուածոց՝ քահանայապետիդ Քրիստոսի բացի։ Յորժամ լինիցի ի մարմին ուրուք պալար, կամ վէր ինչ այտուցեալ. (Նար. ՟Կ՟Ե։ Ոսկ. յհ. ՟Ա. 37։)


Պախարակեմ, եցի

va.

to blame, to reprove, to rebuke, to reproach, to find fault with, to reprobate, to disapprove, to condemn, to censure.

· Calfa

NBHL (1)

Պախարակեն զբացատրութիւն սահմանիս. (Սահմ. ՟Ժ՟Գ։)


Պախիմ, եցայ

vn.

to be frightened at, struck with consternation.

· Calfa

NBHL (1)

Ի բաց գնասցեն (ամօթով). պախեալք եւ թաքուցեալք։ Ոչ վայրապար ղօղակ զնապաստակն կարծեալ վասն ղօղելոյն եւ պախելոյ. (Փիլ. առ լիւս.։)


Պակասեցուցանեմ, ուցի

va.

to lessen, to diminish, to decrease, to reduce;
to deduct, to restrict;
— ի միջոյ, to take away, to deprive of life.

· Calfa

NBHL (1)

ἑλαττονέω minuo, deminuo ἁφαιρέω aufero եւ այլն. Տալ պակասիլ. նուազեցուցանել. ի բաց բառնալ. պակսեցնել. էքսիլթմէք.


Պակշոտաբար

adv.

dissolutely, lavishly.

· Calfa

NBHL (1)

Հեռացեալ ի բաց եկաց (անառակ որդին) պակշոտաբար. եւ վատնեաց զամենայն ստացուածսն ... (զի) եկաց պակշոտաբար. (Ճ. ՟Գ.։)


Պակշոտիմ, եցայ

vn.

to give oneself up to lechery or lasciviousness, to lead a dissolute life, to live in debauchery.

· Calfa

NBHL (1)

ἁσωτεύομαι, ἁσώτως ζόω, ἁκουλαστέω , ἁσελγέω luxurior, libidinosus sum, petulanter ago χαίνω hio, inhio. Պակշոտ լինել. անառակիլ. շուայտիլ. յիմարիլ տռփանօք. անկղիտանալ. բերանաբացեալ կալ. գէշ աչքով նայիլ, սիրահարիլ. առսըզլանմագ .... եւ այլն.


Պահակ, աց

s.

keeper, guardian, warden;
guard, garrison;
guard, sentry;
— դուռն, Gates, straits;
pass, defile;
fortress, fortified place;
— մեղաց, մահու, կորստեան, the Genius of death, Satan;
— ունել, վարել, to compel, to constrain, to task, to force to villein service.

· Calfa

NBHL (1)

Ողորմեցայ նմա (անկելոյն ի բացի), եւ պահակ եղէ մինչեւ ի քաղաք անդր. (Վրք. հց. ձ։)


Պահպանանամ, ացայ

vn.

to be guarded, kept, protected;
to beware, to take care or heed, to forbear.

· Calfa

NBHL (1)

Տեսցես զնա ոչ ի խառնաբնդոր եւ ի մրրկեալ խորհրդոց պահպանացեալն կարծեօք, այլ հաստատուն գնացիւք։ Պահպանացեալ լինի (առաքինին), եթէ ընդդէմք եւ գետնախորհուրդքն փոխեալ բնակեսցին (այսինքն ի բաց հեռասցին)։ Աշտարակ պահպանացեալ առանց պարտելոյ։ Սամփսովն պահպանացեալ լինէր հոգւով (ըստ օրինակի ադամանդի). (Փիլ. լին. ՟Դ. 138. 149. եւ Փիլ. սամփս.։)


Պահպանութիւն, ութեան

s.

preservation, guard, protection, defence;
maintenance;
observance, observation.

· Calfa

NBHL (1)

Նմանեալք լինէին այնմ հօտի խաշանցն՝ որ զպահպանութիւն շանց պահողաց պահապանացն ի բաց մերժեցին, եւ գայլոցն մատնեցան. (Բուզ. ՟Գ. 13։)


Պաղմական, ի, աց

adj.

oscillating, swinging, shaking.

· Calfa

NBHL (1)

Ի շարժմանցն ... այլք դողացուցանեն՝ խոնարհեցուցանելով, եւ վերստին շարժելով, եւ միշտ ի շարժեալն բերելով, որ պաղմականք լինի ասացեալ, նման դողութեան ախտի բացագործելով. (Արիստ. աշխ. ուր գրիչք ունին վրիպակաւ՝ տաղմականք։)


Պաճուճան, ք, նաց

s. fig.

attire, ornament, dress, studied or elegant toilette, finery;
affectation, studied elegance;
apparel, furniture;
doll;
false appearance, counterfeit show, disguise.

· Calfa

NBHL (1)

Թո՛յլ տուր, թո՛ղ զպաճուճանն ի բաց, եւ տեսանես՝ ո՛րչափ տգեղ են երեսքն. (Ոսկ. ես.։)


Պայմանեմ, եցի

va.

to agree, to conclude a treaty, to stipulate, to contract;
to article;
to qualify, to limit.

· Calfa

NBHL (1)

Արք քաջք տաւրացիք, որոց զոգիս ի բաց եդեալ՝ Երուանդեայ պայմանեալ՝ սպանանել զԱրտաշէս. (Խոր. ՟Բ. 43։)


Պաշտելութիւն, ութեան

s.

worship;
idolatry;
service.

· Calfa

NBHL (1)

Ի բաց կալ ի պաշտելութենէ պիղծ կռոցն. (Տէր Իսրայէլ. նոյ. ՟Ե.։)


Պաշտպան, աց

s.

defender, patron, protector, favourer;
minister, servant;
— սուրբ, patron saint, patron;
— դատի, advocate, attorney;
— կալ, լինել ումեք, to defend, to protect, to assist.

· Calfa

NBHL (1)

Պաշտպան լինիցիմ քեզ, իսրայէլ։ Ոչ ոք է որ պաշտպան լինի ազգիս իսրայէլի բաց ի քէն Տէր. (Ովս. ՟Ժ՟Ա. 8։ Յուդթ. ՟Թ. 19. եւ այլն։)


Ջրահեղձ

adj.

drowned;
— առմել, to drown;
— լինել (ակամայ), to be drowned;
(կամաւոր) to drown oneself.

· Calfa

NBHL (1)

Սահանաբաց անձրեւովքն ջրահեղձիկ սատակեաց. (Ճշ.։)


Ջրահեղձոյց

cf. Ջրահեղձ.

· Calfa

NBHL (1)

Սահանաբաց անձրեւովքն ջրահեղձիկ սատակեաց. (Ճշ.։)


Ջրարբ

adj. s.

water-drinking;
cf. Ջրարբք;
s. mar. leakage, leaking.

· Calfa

NBHL (1)

Զուարթ են ասէ խելք ջրարբաց. (Մանդ. ՟Ժ՟Զ։)


Ջրեմ, եցի

va.

to destroy, to efface;
to cancel, to expiate, to absolve;
to water.

· Calfa

NBHL (1)

διαλύω abluo եւ dissolvo. Իբրու ջրով ի բաց լուանալ. ի բաց ջնջել. եղծանել. ցրել. քերել. քեցել. աւրել.


Ռահվիրայ

s.

road-mender, road-niaker;
pioneer.

· Calfa


Ռումբ, ռմբաց

s.

shell, bomb, grenade;
—ս արձակել, to shell, to fire shells, to shoot bombs.

· Calfa

NBHL (1)

Սանջախաց եւ ռըմբաց։ Նետից եւ ըռըմբաց. (Թղթ. դաշ.։ Ժող. հռոմկլ.։)


Ս (sé)

s.

the twenty ninth letter of the alphabet and the twenty third of the consonants;
two thousand, two thousandth.

· Calfa

NBHL (2)

Ս. յօդդ՝ երբեմն տայ ի բաց թողուլ զյարակից բաղաձայնն առ դիւրութիւն հնչման բառին. զոր օրինակ,

Ս. Երբեմն դնի ի պէտս զարդու եւ սաստկութեան, եւ երբեմն ի բաց ձգի. զորօրինակ, Տածել, կամ ստածել. թափել, կամ սթափել. քծղել, կամ սքօղել. ստաշխն, կամ տաշխ. եւ այլն։


Սա, սորա, սմա, սովաւ, սոքա, սոցա, սոքօք, սայք, սայց

pron.

this, that;
սոյն սա, this one, he himself;
սա է, it is he, that is to say;
սա աւասիկ, however, yet, still.

· Calfa

NBHL (1)

Պատահի արտա՛սայց եւ ըզսոյն ստորուսել եւ բացուսել համանգամայն. (Պերիարմ.։)


Սակաւ, ու, ուց

adj. adv.

few in number, inconsiderable, moderate, small, slender;
"somewhat, less;
—, առ —, little by little, by degrees, by little and little, insensibly;
— անգամ, — երբեք, rarely, seldom;
ոչ —, many, much, not less;
— ինչ, —ս, առ — մի, few, not very, somewhat, rather, a little, cf. Փոքր մի, cf. Փոքր ինչ, cf. Խուն մի;
առ — մի, ի — ժամանակի, յետ —ուց, shortly, in a short time, for a moment;
յետ — միոյ, shortly after;
—ուք, with few attendants;
in few words, briefly, in short;
ոչ —ք ի նոցանէ, many of them;
ճաշակեցի — մի մեղր, I ate some or a little honey;
մարթի եւ ի —էն՝ — տալ, a little may be offered even of a little;
cf. Շատանամ."

· Calfa

NBHL (1)

Ի ձեռն այսոցիկ ամենայնի իբր դրան բացելոյ՝ ըստ սակաւ սակաւ մտանէ ի բանն, որ վասն յարութեանն. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 40։)


Սակաւիկ, սակաւիկ ինչ, սակաւիկ մի

adv.

a few, very few, almost none, almost nothing;
in a moment or instant;
— մի եւ, — միւս եւս եւ, — ինչ պիտոյ՝ եւ, little is wanting to, there was but little wanting, it would but a little.

· Calfa

NBHL (1)

Սակաւիկ մի՝ թէ ի բաց թողացու ցանէիր զփքումն տէրութեանդ։ Սակաւիկ մի երկայնամիտ լեր։ Զի թերեւս սակաւիկ մի քաղցրասցի յանհնարին դառնութէանն։ Սակաւիկ մի հանգչէին. (Եղիշ.։)


Սահանք, նաց

s.

water-fall, cascade, cataract;
cf. Սահանափակ;
water-fall of a weir;
sheet of water.

· Calfa

NBHL (1)

Սահանք երկնից բացան, կամ խցան։ Եթէ սահանս յերկինս արասցէ տէր։ Խորք խորոց կարդացին ի ձայն սահանաց քոց։ Որպէս սահանք ջրոց, նոյնպէս սիրտ թագաւորի ի ձեռս աստուծոյ. (Ծն. ՟Է. 11։ ՟Ը. 2։ ՟Դ. Թագ. ՟Է. 17։ Սղ. ՟Խ՟Ա. 8։ Առակ. ՟Ի՟Ա. 1։)


Սահմանական, ի, աց

adj. gr.

bordering upon, adjacent to;
definitive;
indicative;
բանիւ —աւ կապել, to excommunicate.

· Calfa

NBHL (1)

ՍԱՀՄԱՆԱԿԱՆ. Ի բաց որոշողական. որպիսի է բանադրանքն. ἁφοριστικός exterminans, excommunicans.


Սահմանեմ, եցի

va.

to bound, to limit, to set bounds to, to circumscribe;
to define, to determine, to fix, to decree, to establish, to institute;
to regulate, to decide, to resolve, to propose, to deliberate, to stipulate, to prescribe;
to destine, to design, to affect;
to consist, to measure, to weigh;
յառաջագոյն or յառաջ —, to predestine, cf. Նախասահմանեմ;
— սահմանս զանձնէ իւրմէ, to bind oneself by an oath to;
— անդր քան, to confine, to banish, to exile.

· Calfa

NBHL (2)

ὀρίζω (լծ. ընդ որոշել). διορίζω termino, determino, praescribo, statuo, constituo, decerno μετρόω metior. որ եւ ՍԱՀՄԱՆԱԴՐԵԼ. Որոշել. բացորոշել. դնել ի մտի. կարգել. կարգպւորել. ամփոփել ընդ սահմանաւ իւիք. չափել.

ՍԱՀՄԱՆԵԼ, ըստ փիլիսոփայից. ὀρίζω definio. Զիսկութիւն եւ զբնութիւն իրաց էական բառիւք ամփոփելով բացատրել.


Սահմանորդ, աց

cf. Սահմանակից.

· Calfa

NBHL (1)

Սաբացիք սահմանորդք են եթէոպացւոց։ Եթէոպացիք, եւ նոցին սահմանորդք սաբացիքն. (Ոսկ. ես.։)


Սաղարթափթիթ

adj.

sprouting, budding.

· Calfa

NBHL (1)

Որոյ սաղարթք են փթթեալ՝ ցցուեալ եւ բացեալ.


Սամիք, մեաց

s. fig.

yoke, wooden collar for draught oxen;
whip-staff, tiller-shaft, tiller ropes.

· Calfa

NBHL (1)

Մի ի բացեայ գտանիցիս ի սամեաց. (Սեբեր. ՟Ժ։)


Սայլ, ից

s. ast.

waggon, chariot, cart;
arcturus;
bootes.

· Calfa

NBHL (1)

ἄμαξα carrus, plaustrum. Կառք բեռանց կամ բազմութեան՝ ձգեալ յառջառոց, հովանաւոր կամ բաց. տե՛ս ՎԱՉ. սալ.


Պարգեւառ, ի, ից

adj.

donee, person to whom any thing is given or bequeathed by will.

· Calfa

NBHL (1)

Պարգեւառին (տպ. պարգեւառուաց) ի թագաւորաց ուսուցանեն հրահանգօղքն՝ երկրպագութեամբ շնորհ ունել։ Թագաւորացն տուրք պէտս ունին խանթից բացման դրանցն, եւ այնպես պարգեւառուացն շնորհին (տպ. պարգեւատուացն). (Խոսր. ժմ.։)


Պարզամտութիւն, ութեան

s.

cf. Պարզմտութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Ամենայն կանացի տունք վտանգին՝ սննդակից պարզամտութեանն, եւ պատկառանացն ծաղիկ ի բաց կողոպտի՝ բանիցն արագութեամբ. (Առ որս. ՟Ա։)


Պարզեմ, եցի

va.

to simplify;
to clarify, to filter;
to clear, to purify;
to expand, to slacken;
to unfold, to unroll, to untwist, to display, to spread, to put or set forth;
to unravel, to clear up, to disentangle, to develop, to explain, to expound, to illustrate;
— զդրօշս, to hoist, to infurl a flag, to let fly the ensign, to display the colours;
— առագաստս, to heave out, to set a sail.

· Calfa

NBHL (4)

զքանի՛ ժամանակաց ախտ ի բաց պարզէ։ Պարտի զմիտս յստակել, եւ զխորհուրդս սրբել, եւ զլոյսս շարժմանց պարզել։ Ոչ պարզեսցի ի շաղախմանէ մեղացն. (Սեբեր. ՟Դ։ Եզնիկ.։ Լմբ. պտրգ.։)

Կոչեաց զերկիրն յանուն նորա յափբաթայ՝ որ եւ զկնի պարզեալ՝ ասի եփրաթայ, որ է բացումն։ ՟Ի՟Բ գիր առ դանելի ասորւոյ գտեալ, որ վասն ոչ պարզելոյն զընդարձակութիւն լեզուիս՝ անհոգա ցեալ եղեւ. (Վրդն. ծն. եւ Վրդն. պտմ.։)

ՊԱՐԶԵԼ. ἁναλύω resolvo, explico, expono. Վերլուծանել. բացատրել. մեկնաբանել.

ՊԱՐԶԻԼ ՄԵԿՆԻԼ. ἁποσπάομαι abstrahor, avellor. Ի բաց քեցիլ. խոյս տալ. հեռանալ. քաշուիլ.


Պարծումն, ման

s.

vaunting, boasting.

· Calfa

NBHL (1)

Կամէր զաւելորդ պարծումնն (նոցա). ի բաց հատանել։ Ոչ եթէ ասելն՝ ես գիտեմ զնա, պարծումն ինչ էր։ Ոչ է պարծումն ասացեալն. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 8. 9. 38։)


Պարոյկ, ուկի

mus.

s. gr. circumflex;
an Armenian note.

· Calfa

NBHL (1)

ոլորակք են երեք. շե՛շտ, բու՝թ, պարո՞կ։ Ոլորակ է բացագանչութիւն պատկանաւոր ձայնի. թէ ըստ վերսաստութեան՝ շեշտիւն, թէ ըստ հարթութեան՝ բըթիւն, թէ ըստ պարբեկութեան, պարուկաւն. (Թր. քեր.։)


Պարունակեմ, եցի

va.

to surround, to encompass, to encircle;
to comprehend, to contain, to enclose, to embrace.

· Calfa

NBHL (1)

ՊԱՐՈՒՆԱԿԵԼ. որպէս Ի բաց պարուրել. թօթափել.


Պարսաւանք, նաց

s.

cf. Պարսաւ;
—նս դնել, ընդ —նօք ածել, cf. Պարսաւեմ;
—նս տալ ի փառս իւր, to sully one's reputation.

· Calfa

NBHL (1)

(Սամարուհին) յորժամ պատճառս ետ նմա՝ հրեայ կոչելով զնա՝ եւ ընդ պարսաւանօք էած, (յիսուս) ի բաց հատանելով զըմբոստանալն, ասէ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 31։)