cf. Կղկաթեմ.
· Calfa
Բնութիւն մարդկան զերեւելեացս իմն կղկղայ, թէ եւ սակաւոր եւ նուազագոյն է մտացն աչօք ըստունել զաստուածականսն. (Սեբեր. ՟Գ։)
til, pantile;
— քառանկիւն, brick.
· Calfa
Կղմինտր յորժամ ի ջուր անկանի, ոչ վնասի, եւ զգոյն իւր ոչ փոխէ. (Բրսղ. մրկ.։ Վստկ. կդմինդր։)
effeminacy, cowardice, softness, faint-heartedness, pusillanimity.
· Calfa
Զկաւոյն կնատութիւնն յարգիւ իմն ամոքեն, եւ այնպէս առնեն կարծրագոյն. (Սեբեր. ՟Դ։)
olibanum, frankincense;
benzoin;
— երեւելի, pure —.
· Calfa
Կնդրուկ երեւելի. իմա՛ թափանցիկ, այն է սպիտակն եւ պատուականն ժողովեալ յառնան, եւ ոչ թխագոյնն քաղեալ ի ձմերան կամ ի գարնան՝ ճեղքմամբ կեղեւոյ ծառոց՝ մինչչեւ է ինքնին եփեալ եւ ծորեալ։
siphon.
· Calfa
Կացեալ ի մէջ՝ պատուածովքս կնճափողացն զոյգ ըմպակցացն բաժանէ զգինին նորագոյն. (Բրս. արբեց.) Յն. խոտորնական փողք. σκολιοί σωλήνες obliqui tubi.
balance;
steel-yard, weighing machine;
weight, heaviness, ponder-ousness;
equilibrium, poise;
equivalent, equal value, counterpoise;
proportion;
parallel, comparison, likening;
trial examination, ponderation, judgment;
equal, just, tantamount, equivalent, proportional;
equally, justly, exactly, proportionately;
perpendicularly, directly over, vertically;
ծանրոցք կշռոյ, counterpoise, the weights of a steel-yard or beam;
— դահեկանաց, money-scales;
— անօթոց, tare, tare & tret;
— հաւասարութեան, equilibrium, counterpoise;
— տեսակարար, յարաբերական, բացարձակ, specific, relative, absolute weight;
— քաղաքական, balance of power;
— տաղաչափական, the scan or measure of verses, prosody;
— գտակաւ, exactly, precisely;
— վերուստ ի վայր, in equilibrium;
perpendicularly, vertically;
կշռով, by weight;
զնոյն կշռով, as much, equally, of like measure or weight;
պաշտօնեայ կարգեալ յուղղութիւն կշռոց, officer appointed to mark weights & measures;
սահմանել զ—ս, to stamp with the public mark;
— արդար, correct balance, scales;
just weight;
— նենգութեան, false weight;
— ստութեան առնել, to falsify weights or scales;
զմէտ կշռոյն անայլայլակ ունել, to hold the balance evenly;
to counter-balance, to counter-poise, to counter-vail, to equipoise, to equilibrate;
դնել ինչ ի — ոսկւոյ, to pay exceedingly dear for, or at an extravagant rate;
դնել զգլուխ իւր ի կշիռս, to risk oneself, to incur danger, to run into jeopardy, to expose oneself to death, to carry one's life in ones hand, to encounter danger or death;
ի — մտանել, to be weighed, carefully pondered or considered;
ի — դնել զոք ընդ ումեք, ի — ընդ միմեանս արկանել, to compare with;
ի — բերեալ համեմատել, ի — համեմատութեան բերել ընդ ումե, to be compared with, to compare oneself with;
զ—ն ընդունել, առնուլ անդրէն զ—ն, to receive the equivalent, or in exchange;
կորուսանել զ— կայից, to lose the balance or equilibrium;
— հաշուի, balance, balance-sheet;
առնել զ— հաշիւ, to strike the balance;
— առնել զհաշիւ, to balance or settle an account;
Libra, the Balance.
· Calfa
Իբրեւ զկշիռս լերանց։ Յոլովագոյն կշռովք. (Սարգ. յկ. ՟Ժ՟Ա։ Պիտ.։)
to weigh, to measure;
to weigh, to calculate, to examine, to ponder on, to take into, consideration;
to compare, to confront;
to shoot, to dart, to take good aim at, to hit the mark;
քաջ —, to weigh well, to ponder, to reflect with mature consideration, to pause;
— զխօսս իւր, to be cautious in one's words;
— զփոխարէն, to return like for like, to recompense, to reward, to renumerate;
— զհարուածն, to strike, to adjust one's blow;
— զամենայն աշխարհս, to be worth the whole world;
ըստ կշռելոյ ական, judged by eyesight;
եւ ոչ կշռեսցի արծաթ ընդ գնոց նորա, neither shall silver be weighed for the price therof.
· Calfa
Ոչ կշռեսցի արծաթ ընդ այլսն կշռեսցին, վատթարագոյնգտանին. (Իմ. ՟Ժ՟Ե. 19։)
weight, heaviness, weighing;
examination, judgment, consideration;
proportion, equality;
comparison;
Libration;
մէտ կշռութեան, equilibrium.
· Calfa
Մեծութիւն հասակի սահմանեալ չափաւոր կշռութեամբ։ Պատշաճագոյն չափով, եւ ուղղակի կշռութեամբ. (Պիտ.։)
chin;
cf. Սոսորդ.
· Calfa
Ըմբռնեցելոյն յօրանչման՝ շնչոյն, յորժամ կողկողիթն ի ստորագոյնն կողմ խռչափողիւքն գոգանայ. (Նիւս. կազմ.։)
cf. Ճպռան.
· Calfa
Անարիւն ճիպռանց նմանեցին, որ երգոյն քաղցրութեամբ առանց կերակրանաց ապրին. (Եղիշ. ՟Ը։)
grape-gleaning.
· Calfa
Լաւագոյն է ճռաքաղութիւնդ եփրեմի քան զկութսն աբիեզերայ. (Դտ. ՟Ը. 2։)
the twentieth letter of the alphabet, and the fifteenth of the consonants;
two hundred, two hundredth.
· Calfa
Մ. Լծորդ է երբեմն ընդ ն. զոր օրինակ՝ ամբիծ, իբր անբիծ. ըմբերանել՝ իբր ընբերանել. բամբասել կամ բանբասել։ Եւս առաւել՝ բաղադրական մասնիկդ համ, փոխի ստէպ ի հան. զի Հանդէս՝ է իբր համայն տեսիլ. հանգոյն՝ իբր համգոյն. հանուր՝ իբր համուր, համօրէն. հանգանակ, իբր համագայութիւն կամ համարկութիւն. եւ այլն։
parchment;
scroll.
· Calfa
Վատթարագոյն է հատառ մի մագաղաթ քան զթուզ. (Եղիշ. ՟Բ։)
s. bot. burdock, bur.
· Calfa
ՄԱԳԱՐԻԿՈՆ կամ ՄԱԳԻՐԻԿՈՆ. Անուն խոտոյ, եւ փշոյ։ Գաղիան.։ ξάνθιος, -ον (խարտէշագոյն) xanthium, lappe.
cf. Մագնեստիս.
· Calfa
ՄԱԳՆԵՍՏԻՍ ՄԱԳՆԻՏ. ռմկ. մագնիս. Բառ յն. մա՛ղնիս. կամ մաղնի՛դիս . μάγνης, μαγνήτης magnes Քար կարծր թխագոյն, որ քարշէ յինքն զերկաթ, եւ ունի զբերումն ի հիւսիսային բեւեռ աշխարհի. ժառատ .... cf. ԽԱՆԴՈՒՄԱՆԴ, եւ cf. ԱԴԱՄԱՆԴ.
loadstone, magnet;
magnetic fluid.
· Calfa
ՄԱԳՆԵՍՏԻՍ ՄԱԳՆԻՏ. ռմկ. մագնիս. Բառ յն. մա՛ղնիս. կամ մաղնի՛դիս . μάγνης, μαγνήτης magnes Քար կարծր թխագոյն, որ քարշէ յինքն զերկաթ, եւ ունի զբերումն ի հիւսիսային բեւեռ աշխարհի. ժառատ .... cf. ԽԱՆԴՈՒՄԱՆԴ, եւ cf. ԱԴԱՄԱՆԴ.
hair;
hair, horse-hair;
nap, shag;
թուխ, սեաւ խարտեաշ, շագանակագոյն, կարմիր, աղեբէկ, սպիտակ —, dark, black, light, chestnut-coloured, sandy, grey, white hair;
գեղեցիկ, գանգուր, բարակ, կակուղ, երկայն —, beautiful, frizzled, fine, soft, long hair;
յարդարեալ, մանեկաւոր or ոլորեալ, գալարուն, խոպոպի —, dressed, crisped, in ringlets, curled hair;
կարճ, տափակ, դիզացեալ, խառնափնդոր, կարծր, իւղոտ —, short, straight, standing up, dishevelled, stiff, greasy hair;
կեղծ —, false hair;
—ք այծեաց, goat's hair;
—իւ չափ, a hair's breadth farther;
exactly, to a hair;
ի —է ոչ վրիպիլ, to hit the mark;
cf. Հեր.
· Calfa
lust, lechery, lewdness, lubricity, wantonness.
· Calfa
Կին ժանտատեսիլ՝ ծիրանիս զգեցեալ, յայտնագոյն ցուցանելով զմախազութիւնն։ Մախազութիւն խռովիչ ախտիցն եւ այլն. (Փիլ. լին. ՟Դ. 93, եւ 238։)
to be glued, to stick or cling to, to adhere;
to join, to unite;
to curdle, to coagulate, to clot, to congeal.
· Calfa
Առաւելագոյն քան զկաթն մածեայք. (Ածաբ. ի մակաբ.։)
pasting, gluing, soldering, cementing, conjunction, adhesion, fastening;
coagulation, curdling;
congelation.
· Calfa
Մազ ըստ պատահման ենթակացեալ. քանզի հիւթոցն ծխատեսակագոյնն՝ որ ելանէ ի մարմնոյն, մածումն իմն առեալ ըստ պատահմանն հաստին. (Նիւս. բն.։)
cf. Վերնագիր.
· Calfa
Զդիտաւորութիւն իրին առաջիկայի բազում անգամ ի մակագրութենէ բանին դիւրածանօթապէս կարէ ոք ի միտ առնուլ համառօտագոյն. (Սարկ. հանգ.։ Կամ ըստ պէսպէս առման բայիդ Մակագրել.)
surname;
title.
· Calfa
Զի՞նչ իցէ բնութիւն քան զսա գեղեցկագոյն, որոյ բարին եւ կարգաւորն մականուն է. (Արիստ. աշխ.։)
plane, plain, flat, level;
plane, level surface.
· Calfa
Զմակարդակ բոլոր կենցաղականս դուզնաքեայ ըղձման իմոյ տռփելոյդ։ Ի բարձրագոյնն մակարդակ լեառն ձգեա՛ զքոյդ վեհական խոհեմութիւն. (Մագ. ՟Խ՟Ե. ՟Ծ՟Է։)
plain, level, even, equal.
· Calfa
Քահանայք վերագոյն պատուոյ մակաւասարք ըստ շնորհակալութեան բաշխեցելոցն լինին աստուծոյ. (Փիլ. քհ.։)
accessory, additional.
· Calfa
Անունն երկակի է, կա՛մ եղուտ, կամ մակեղուտ. եւ սա ասի մակեղուտ ամենայն պատահումն՝ որ յէութեան (այսինքն ի գոյացութեան) ունի զգոլն։ Մակեղուտն եթէ բազում բնութեան պատկանի, պատահումն լինի. իսկ եթէ միոյ բնութեան պատկանի, յատուկ լինի՝ որ էր մակեղուտ. որպէս յոժամ մարդոյ ասեմք յատուկ գոլ զծիծաղականն։ Մակեղուտ է, որպէս սեաւն, սպիտակն։ Պատուականագոյն է եղուտն քան զմակեղուտն։ Եղուտքն յեղտիցն լնանին, եւ ոչ ի մակեղտիցն. (Անյաղթ պորփ.։)
skiff, wherry, bark, boat;
— նաւու, yawl;
հնդիկ —, canoe.
· Calfa
Իբրու զանհաստատ եւ զաննեցուկ նաւոյ մակոյկն (կամ նաւամակոյկն)։ Լաւագոյն քան զմակոյկ՝ նաւաստին։ Ո՞ւր զմակոյկդ վարէք. (Փիլ. ՟ժ. բան. եւ Փիլ. յովն. եւ Փիլ. այլաբ.։)
mortiferous, death bringing, destructive, baleful, deleterious, deadly, fatal.
· Calfa
Ո՛րչափ այլ ոք այլում դեղիւք վնաս գործիցէ, մահաբերքն ի սոցուն յառաջագոյն ասացաւ. (Պղատ. օրին. ՟Ժ՟Ա։)
mortal, subject to death;
mortiferous, deadly;
հէք —քս, we, poor mortals.
· Calfa
Եմ եմ եւ ես մարդ մահկանացու հանգոյն ամենեցուն։ Մահկանացուն զիա՞րդ խելամուտ լիցի ճանապարհաց իւրոց։ Բնակութիւն ամենայն մահկանացուի երկիր է։ Երկեար ի մահկանացու մարդոյ։ Մի՛ ի մարմինս մահկանացուս աստուածակերպ ճոխանալ։ Պա՛րտ է մահկանացուիս այսմիկ զգենուլ զանմահութիւն.եւ այլն։
phlegm, slime, snot, pituite, mucus.
· Calfa
Մաղձք, եւ մաղասք։ Մաղաս թթուագոյն եւ աղտաղտին՝ աղբիւն ամենայն հիւանդութեանց է. (Պղատ. տիմ.։)
Մաղասքն կծուագոյն՝ զընդդիմակսն առնլով (զանոյշ դեղս՝) այնպէս վայրագիլ ստիպէ. (Խոսր.։ Իսկ Ոսկ. մ. ՟Ա. 20.)
to bolt, to sift, to riddle;
cf. Միտ.
· Calfa
Մժղուկքն անարգագոյնք՝ իբր ցնցուղս հրոյ եռացման զինեւ մաղեսցին. (Նար. ՟Կ՟Ը։)
full of sea-weed.
· Calfa
Ուր արմատացեալ իցէ մամուռն. ունօղ յինքեան զմամուռս եւ զառմատս հանգոյն մամռոյ.
cf. Հրապարակ.
· Calfa
Մրցականին մայտանն դիւր ի դէպ է, եւ հիւանդին կակղագոյնքն ի գեղոց. (Ոսկ. գծ.։)
s. adj. native or inhabitant of a metropolis;
metropolitan.
· Calfa
Ունի իշխանութիւն յեպիսկոպոս նորին մայրաքաղաքացւոյն ապաւինիլ. ապա եթէ մայրաքաղաքին եպիսկոպոսն ոչ իցէ անդ, ի մօտագոյն գաւառին եպիսկոպոսն ընթասցէ. (Կանոն.։)
more, rather, better;
—, -զի, —թէ, above all, chiefly, principally, especially.
· Calfa
Քան զգիրս չեմք իմաստնագոյնք, մանաւանդ իսկ քան զհոգին սուրբ. (Կիւրղ. ծն.։)
Թէ իցեն երկու կամ երեք ժողովեալ յանուն նորա, մեծամեծս կարասցեն, ապա ո՞րչափ մանաւանդ յոլովագոյնքն. (Բրսղ. մրկ.։)
collar-shaped, annular.
· Calfa
(Յաղաւնեաց) կէսք ոսկեճաճանչ իմն զպարանոցաւն ունին մանեկաձեւ (կամ մանեակաձեւ) խառնեալ գոյն. (Պիտ.։)
infantile, puerile, childish.
· Calfa
Որ ոչ ի մանկականսն կայ մնայ, այլ յառնագոյն խոհմունս. (Փիլ. իմաստն.։)
distaff;
spindle.
· Calfa
Սարդ մանելով իբր ձեռօք մանոցօք ի բարակագոյն եւ այլն. (Փիլ. լիւս.։)
to weave, to intertwine, to interweave.
· Calfa
Ի վա՛յն եւ յեղո՛ւկն զողբոյն խառնուածսն յաճախագոյնս մանուածէր. (Արծր. ՟Դ. 11։)
to narrate in detail, to give a full account of.
· Calfa
Զանցեալ զբազմախուռն արգասեօք սրբոցն առ ի մանրակտիտ առնելոյ՝ զկարեւորագոյնսն եւ զօգտակարագոյնսն պատմել. (Ագաթ.։ եւ Կորիւն.։)
to investigate minutely, to search diligently.
· Calfa
Մանրահետեալ մանր զազգսն՝ հասարակ թուոց հանգոյն մովսէսի գրոցն ունի. (Եւս. քր. ՟Ա։)
small part or portion, particle;
mosaic;
minute, detailed;
exact, particular;
— կոտորել, to pound, to beat small, to triturate;
ի — մասունս պարապել, to apply oneself to particulars;
հանճար ամփոփեալի —մասունս, limited intelligence;
միտք ցնդեալ ի —մասունս, a mind lost in details.
· Calfa
λεπτομερέστατον res minutissima. Մանրեւ մանրագոյն մասն՝ ժամանակի եւ իրաց.
s. adj. roman, latin;
greek.
· Calfa
Բայց ի հոռոմ գիրս եւս յայտնագոյն զսոյն գտանեմ. (Լմբ. սղ.։)
flowing, running, fluid;
transitory, transient;
fluid;
ելեկտրական — electric fluid.
· Calfa
Ի հոսանուտ վայրէ կենցաղոյս (հանգոյն գետոյ). (Յհ. իմ. եկեղ.։)
belvedere, terrace, kiosk, turret;
baldaquin, cover;
blind;
parasol or umbrella;
—, տուն —, summer-residence.
· Calfa
Կապուտաւ երկնագոյն հովանոցս. (Բուզ. ՟Ե. 38։)
the pastoral art, shepherdism.
· Calfa
Առ ինքն սիրոյ՝ ցուցումն առնէ զոչխարացն հեզագոյն հովուականութիւնն. (Դիոն. թղթ.։)
loving, faithfully following the shepherd.
· Calfa
Զմեր զիրսն բամբասեն, եւ զի հովուասէրք եղաք, եւ ունէաք գտանել յերկուց բարեաց զընտրելագոյնն. (Առ որս. ՟Ժ՟Դ։)
odour, smell;
perfume, scent;
sign, indication;
— անոյշ, անուշից or անուշութեան, grateful odour, sweet, savory smell, perfume, fragrance, cf. Անուշահոտութիւն;
քաղցր, ախորժելի, թեթեւ, սաստիկ, չար —, sweet or fine, agreeable or delicious, slight, strong, disagreeable or bad odour or smell;
— գարշ, stench;
— առնուլ, հանել, to perceive an odour, to smell, to scent, cf. Հոտոտեմ;
— ունել, to smell, to be odorous;
— հարկանել, բուրել, to spread, to exhale an odour;
cf. Հարկանիմ;
ի հեռաստանէ առնու զ— պատերազմի, he smelleth the battle afar off;
ի —ոյ ջրոյ ծաղկեսցի, it will shoot up as soon as the moisture effects it.
· Calfa
Ոչ եկն մեզ հոտ անուշ ի հոգւոյն սբոյ։ Ի հոտ անուշից ծաղկաձեւ վարդագոյն արեան վկայիցն. (Եղիշ. խրատ.։ Խոր. հռիփս.։)