poor, necessitous, indigent;
մեզ ոչինչ — էր ի ձէնջ, we had no need of you.
· Calfa
ներսէս անհաս զանձն ճնշող, նիազ կենօքըն չարչարօղ. (Լմբ. ի շ.։)
agility, nimbleness, quickness, celerity;
hurry, haste.
· Calfa
Ոչ երկմիտ ինչ շութափութեամբ անհաստատապէս զտեղի փոխէ. (Նար. ՟Ղ՟Գ։)
quick, swift, hurried, precipitous.
· Calfa
Կինն թեթեւամիտ է յամենայն իրս, եւ շուտափոյթ, եւ անհաստատ յամենայն գործս. (Սարգ. յկ. ՟Բ։)
slippery, sliding.
· Calfa
Լպրծուտ եւ ոտնառ են այսոքիկ, եւ քան զամենայն ինչ անհաստատագոյնք. (Փիլ. իմաստն.։)
cf. Միակերպ.
· Calfa
Նոյնակերպ եւ նոյնագոյ ծնողին զքեզ՝ անհասանելի բնութիւն. (Սարկ. աղ.։)
conjunction, connection;
interweaving, intertwining, wreathing;
copulation.
· Calfa
Խորութիւն անհաս խորհրդոյ հարսին եւ փեսային, որ յերդս երդոցն շաղաշարումն շաղկապութեան. (Անան. եկեղ։)
moveable, moving;
versatile, unsteady, unsettled;
առաջին —, the primum mobile;
— ի հողմոյ, shaken by the wind;
— եւ անշարժուն ստացուածք, personal and landed property.
· Calfa
Շարժուն կամաց, եւ անհաստատ երեսաց. (Բրս. հց.։)
ear;
ունկունք, handle;
cf. Ականջ;
— դնել, մատուցանել, to give one's ear to, to lend an ear to, to listen, to hearken, to be attentive;
խօսել յունկանէ, to speak in one's ear;
to whisper;
— արկանել, to obey;
չդնել յունկան, to disobey;
զոր լուայք յունկանէ, what has been confided to your year;
եհաս յ— նորա, it reached even his ears;
— դիք, listen! attention !
cf. Թմբուկ.
· Calfa
Ինչ մի յանհաստատ լրոյ յունկն հասեալ. կրկտեալ ի լրոյ եւ ի մարմաջելոյ լսելեաց.
va. vn. cf. Որոճիմ.
· Calfa
Որոճալ անդրէն՝ որ ի նմա չարութեանց էին վէրք։ Ոչ որոճայ զդժոխս։ Որոճացեալ եւ բացայայտեալ զգերակայ եւ զանհաս աւետարանութիւնս յոհաննեան. (Իսիւք.։ Վրք. հց. ձ։ Յիշատ. նանայի.։)
the arriving, arrival;
cf. Հասողութիւն.
· Calfa
Սրովբէիցն՝ թեւօք զերեսս յանհասին հասմանէ պարուրեալ. (Լմբ. էր ընդ եղբ.։)
cf. Հարկաւորապէս.
· Calfa
Սուգ առին հարկաւորաբար։ Հարկաւորաբար գամ յայս։ Յորժամ զչար չառնիցեն, հարկաւորաբար զբարին առնիցեն։ Հարկաւորաբար մարգարէս զանհաս բնութիւնն աստուծոյ համեմատէ ընդ տկար արարածոց իւրոց. (Մխ. երեմ.։)
unripeness, crudity;
sourness, harshness, cruelty;
sedition, rebellion.
· Calfa
Ետես զհանճարոյ կամացն իւրոց ի նոսա զխակութեանն զանհասութիւն. (Ագաթ.։)
Մնաանկականի քոց տիոց , եւ անհասութեան խակութեանդ լեալ տարփանք. (Խոր. ՟Ա. 32։)
skiff, wherry, bark, boat;
— նաւու, yawl;
հնդիկ —, canoe.
· Calfa
Իբրու զանհաստատ եւ զաննեցուկ նաւոյ մակոյկն (կամ նաւամակոյկն)։ Լաւագոյն քան զմակոյկ՝ նաւաստին։ Ո՞ւր զմակոյկդ վարէք. (Փիլ. ՟ժ. բան. եւ Փիլ. յովն. եւ Փիլ. այլաբ.։)
cunning, wiliness, knavery.
· Calfa
ՄԱՆԿ կամ ՄԱՆԳ. ἁκαιρία intempestivitas, insidiae. Արմատ բառիս Մանկութիւն, ըստ որում Խորամանկութիւն. մեքենայագործութիւն, խարդախութիւն՝ որպէս ման գալով, կամ մանուկ անհաստատ ելո. կամ ըստ յն. ստահակութիւն, եւ դաւ.
thursday;
աւագ, մեծ —, holy -;
գէր —, shrove -.
· Calfa
Յերեկոյին հինգշաբաթի՝ անհաս վերնոցըն խոնարհի. (Շ. խոստ.։)
wind;
air;
չորք —ք, the four winds, four quarters of heaven;
—ք, jaundice;
— շրջանաւոր, monsoon;
—ք տարեւորք, կանոնաւորք, the trade-winds;
հարուած, բաղխիւն —ոյ, gust of wind;
gale;
cf. Ընթացք;
թեթեւ, քաղցր, զովարար, յաջող, անհաստատ —, light or gentle breeze;
soft, fresh, fair, changing wind;
ցըրտաշունչ, կատաղի, մոլեգին, մրրկալից, սաստկաշունչ, ուժգին, ահեղագոչ —, cold, angry or raging, furious, stormy, impetuous, violent, roaring wind;
ի թեւս —ոյ, on the wings of the wind;
— շնչէ, մռնչէ, փոխի, դադարէ, the wind blows, roars, changes, calms or falls;
— գոյ, it is windy, gusty;
— ելանէ, the wind is rising;
հակառակ է —, the wind is contrary;
ընդդէմ —ոյ նաւարկել, to sail against the wind, or in the wind's eye, to sail with a head wind, to haul the wind;
յաջողակ —ով նաւարկել, to sail before the wind, to be to leeward, to have a fair wind, a wind right aft, to scud;
to prosper;
տալ —ոյ զառագաստս, to unfurl the sails, to spread the canvass;
— աջողակ ուռնոյր՝ լնոյր զառագաստս մեր, a favourable wind filled our sails;
տալ —ոյ, to throw to the winds;
շրջել յամենայն —ոյ, to turn with every wind (of fortune), to be a weather-cock, a time-server;
զ—ս արածել, to feed on air, to cherish vain hopes, to build castles in the air;
ջանալ —ոյ, to labour or strive in vain, to lose one's pains;
գնալ զ—ով, to vanish to dissolve into air, to disappear;
զ—ս ժառանգել, to be reduced to one's last shifts, on one's last legs, to amuse oneself with idle expectations, to buoy oneself up with vain hopes;
ըստ շնչելոյ —ոց եւ վարելոյ ալեաց, at the mercy of the winds and waves;
մարգարէքն մեր էին ի —, our prophets prophesied to the wind.
· Calfa
trace, track, print, foot-mark;
vestige, footstep;
pace, step;
way, path;
—ք, iron rail, rail;
ի —ոյ, from behind, from the rear;
—ք նաւու, track of a ship;
—ք կառաց, cart-rut, wheel-rut;
—ք ամպոց, traces of cloud;
—ք գազանաց, trail, track or scent of animals;
—ք վիրաց, cicatrix, scar;
վաղվաղակի կամ զ—, quick ! come on ! courage !
կորուսանել զ—ս, to lose the traces of;
զ— լինել, to apply oneself, to give or addict oneself;
ընդունայն զ— եղեն, they have attempted or tried in vain.
· Calfa
thought, meditation, consideration, reflection, idea, imagination, fancy;
ըստ իմում մտածութեան, as far as I can judge, according to my idea.
· Calfa
Մարդկային մտածութիւն կամ մտածութիւնք։ Ըստ իմում մտածութեան։ Որքան ինչ ի մերս եկն մտածութիւն։ Բազմաժամանակեայ մտածութիւն իւր։ Մեք որպէս անհաս եղեալ մտածութեամբ՝ լռեմք։ Սիրօղք վերնում վիճակին՝ առանց յետնոցն մտածութեան։ Ի մտածութիւն գամք արարչին. (Դիոն.։ Յհ. կթ.։ Փիլ.։ Իգն.։ Փարպ.։ Խոր.։ Նար.։ Սահմ.։)
Բանքս սակաւ են, եւ մտածութիւն անհաս ունի։ Խոսր. (պտրգ.։)
to push strongly, to shake, to move.
· Calfa
Ի դժնդակաց մտղեալ, եւ խաբեալ զանհաստատ ոգիսն. (Փիլ. նխ. ՟բ.։)
to gather fruits.
· Calfa
Զխակ թուզսն անուանեալ մրգաքաղել կամիցի։ Զանհաս միրքն մրգաքաղիցէ. (Պղատ. օրին. ՟Ը։)
hue and cry, hoot, hooting, whoop;
յայ յու առնել, վաշ եւ յայ կարդալ, հայ հուչ առնել, to hoot, to whoop, to ridicule, to scoff;
to treat roughly, to molest, to importune.
· Calfa
ՅԱ՛Յ ԿԱՐԴԱԼ կամ ԱՌՆԵԼ. ἑπιτωθάζω irrideo, effuse cachinnor ἑγκαλέω , συντρίβω accuso, contero. Հեգնական կամ անհաստատ բանիւ այպն առնել, ծաղրել, եւ աշխատ առնել. պարտաւոր առնել. եա՛, հա՛, հա՛յ հա՛յ, եո՛ւհա ըսելով՝ ծաղր ընել, չարչըրկել.
agitated, violently moved.
· Calfa
Ջերմութիւնն առաջին՝ յուզարկ է, եւ անհաստատ. (Վրք. հց. ձ։)
yawl, pinnace.
· Calfa
Իբրու զանհաստատ եւ զաննեցուկ նաւամակոյկն շարժեալ դեդեւեցուցանեն. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)
standing forward, presenting or offering oneself, eager, forward, earnest, assiduous;
competitor;
— լինել, to advance, to present or offer oneself, to be forward, eager, warm.
· Calfa
Ճշմարիտ որդի բնաւոր, ո՛չ ի ծառայութենէ յառաջամատոյց որդեգրութեամբ, այլ ի բնութենէ անհաս ծննդեանն. (Կոչ. ՟Ժ՟Ա։)
to change, to alter, to vary, to diversify;
to remodel;
to convert;
to repeat, to reiterate, to say again;
to trill, to warble, to sing harmoniously.
· Calfa
Աւելորդ է մեզ զնոցայն յեղանակել զանհաստատ օրէնսն։ Բազում անգամ զսոյն յեղանակէ. (Սարգ. յկ. ՟Թ։ եւ Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Թ։)
reins, loin, haunch, flank.
· Calfa
Ի վերայ մկանաց կոհակալիր կուտակմանցն։ Ի վերայ անհաստատ մկանաց հոսանուտ ջուրց։ Պետրոս ի վերայ խոնաւական մկանանցն գնաց. (Արծր. ՟Դ. 11։ Իգն.։ Ոսկ. մտթ.։)
planet, wandering star.
· Calfa
πλανήτης planeta, errans, erraticus, vagus. Աստղ մոլորական կամ մոլար՝ անհաստատ յընթացս իբրեւ մոլոր եւ թափառական. որ են եօթն երեւելի լուսաւորք. թո՛ղ եւ զմանունս յետոյ ուրեմն դիտակամբ նշմարեալս.
to administer, to manage;
to distribute, to dispense;
to victual, to provide, to stock, to store, to furnish;
— զսուրբ խորհուրդս, to administer the sacraments.
· Calfa
Իմաստութեամբն մատակարարէ զերկնաւորս եւ զերկրաւորս։ Այս ամենայն յանհաս իմաստութենէ արարչին մատակարարի ի յարարածս. (Յճխ. ՟Ա. 6։)
incarnation;
our Lord's human nature;
creation, gene ration or genealogy of mankind.
· Calfa
ἁνθρώπησις, ἑνανθρώπησις, ἑνανθρωπότης incarnatio, assumtio humanae naturae. Մարդ եղանիլն, մարդանալն որդւոյն աստուծոյ. ներմարդութիւն. մարմնաւորութիւն, անհաս տնօրէնութիւն կամ տնտեսութիւն բանին.
to wonder, to marvel, to be astonished, surprised, amazed;
to fall into ecstasies or raptures, to fall from the clouds;
հիացեալ զարմանամ, I am lost in wonder, I am filled with admiration.
· Calfa
Հիացան զօրք երկնից ընդ քո յանձն առնուլ զծառայի կերպ։ Զարհուրեալ հիացայ ընդ քո ընդ անհաս մարդասիրութիւնդ. (Շար.։)
incarnation.
· Calfa
Ճշմարիտ, կամ անհաս մարմնազգեցութեամբ. (Ճշ.։ Ճ. ՟Գ.։)
arithmetical.
· Calfa
Ի բացէ եղեւ (աբրահամ) թուոցն, եւ ի համարողութենէ անհաս. վասն այնորիկ եւ փոխանակ յոգունցն թուոց՝ զբազմորդութիւնն ընկալաւ հաւատոց. (Մագ. ՟Ե։)
arithmetic, ciphering.
· Calfa
Ի բացէ եղեւ (աբրահամ) թուոցն, եւ ի համարողութենէ անհաս. վասն այնորիկ եւ փոխանակ յոգունցն թուոց՝ զբազմորդութիւնն ընկալաւ հաւատոց. (Մագ. ՟Ե։)
conference, dialogue, conversation, parley, interview;
interlocution;
discourse.
· Calfa
Դաւիթ (սաղմոսիւք) վարժեաց զիսրայէլ մտօք յաստուծոյ խօսակցութիւն. Աղօթից խօսակցութեամբ հայի եւ ինքն յաստուած։ Եզականապէս խօսակցութեամբն (այսինքն խօսելով) զանճառ եւ զանհաս նորին միութիւնն վարդապետելով. (Լմբ. առակ.։ Լմբ. իմ. եւ Լմբ. սղ.։)
to untie, to unyoke, to unchain, to unbind, to undo, to loose;
to dissolve, to decompose, to break;
to resolve, to decide;
to temper;
to dilute, to soften;
to unfold, to develope;
to dissipate, to disperse;
to melt, to dissolve;
to explain;
to analyse;
to change;
to violate, to infringe;
լուծանել զերկունս, to free from the pains of labour, to cause to bring forth;
լուծանել զերկունս նորա, to be born of her;
լուծանել զքաղց, զքերան, to breakfast, to take refreshment;
լուծանել զպահս, to break one's fast;
լուծանել զոք ի կենցաղոյս, to take away a perso's life, to kill, to slay, to murder;
լուծանել զկեանս աշխարհիս, զկեանս իւր, զկենցաղ մարդկան, to end one's days, to depart this life, to cease to live, to die;
լուծանել զմեղս, to absolve, or remit sin;
լուծանել զդատակնիք, to annul a sentence;
լուծանել զօրէնս, to violate the laws, to transgress;
լուծանել զշաբաթս, to break the sabbath;
լուծանել զխաւար, to shed a light in the darkness, to make darkness light;
վրէժս լուծանել, to be punished;
լուծանել զլեզու, to untie, to cause to speak;
լուծանել զամուսնութիւն, to dissolve a marriage;
լուծանել զարգանդ կուսին ի պղծութիւն, to deflower, to violate;
լուծանել զսէրն հայրենի, to act in disregard of paternal love;
լուծանել զքուրձ, to open a sack;
լուծանել զորովայն, to loosen, or move the bowels;
to purge;
զարժանին պատուհաս ելոյծ զյանցանացն, he met with the punishment his crimes deserved.
· Calfa
Պսակն այն անհաստատ է եւ լուծանելի. (Շ. ընդհ.։)
to illuminate, to make light, to render clear, to brighten;
to enlighten, to illumine;
to light, to kindle;
to make serene;
to restore to sight, to open the eyes of;
to manifest;
to shine, to glitter, to sparkle, to brighten.
· Calfa
Արարչիդ բան լուսաւորեաց։ Զանպակաս լրութիւն անհասիդ յայտնեալ աշխարհի լուսաւորեցեր։ Իմաստք արուեստից բարձրեալ բժշկիդ բարեհռչակեալ լուսաւորեսցին. (Նար. ՟Հ՟Ա.. ՟Ղ՟Գ. եւ ՟Թ։)
cf. Լպիրծ.
· Calfa
Լպրծոտ, ողորկատեսիլ, ապակատարազ։ զօրէն վիմի լպրծոտ՝ ոտից անհաստատելի։ Լպրծոտ՝ լակոնացի եւ արաբացի վիմաց. (Մագ. ՟Ի. ՟Ի՟Բ. լ.)
cf. Լպիրծ.
· Calfa
Լպրծոտ, ողորկատեսիլ, ապակատարազ։ զօրէն վիմի լպրծոտ՝ ոտից անհաստատելի։ Լպրծոտ՝ լակոնացի եւ արաբացի վիմաց. (Մագ. ՟Ի. ՟Ի՟Բ. լ.)
silence.
· Calfa
Լռելութեամբն ցուցանելով անհասանելի ինքեանց զխնդրելն ի նմանէ. (Նիւս. երգ.։)
cf. Խոնաւ.
· Calfa
Անթաց ոտիւք դնայր ի վերայ խոնաւուտ եւ անհաստատ բնութեանն։ Փափուկ եւ խոնաւուտ. (Դիոն. ածայ. եւ Դիոն. երկն.։)
deep, hollow, excavated;
profound, deep;
ի —, deeply, profoundly;
thoroughly;
grievously;
— տգիտութիւն՝ վէրք, profound ignorance;
deep wound;
խաւար —, thick, dreadful darkness;
— աղքատութիւն, profound misery, abject poverty;
ի — ձմերան, in the depth of winter;
ի — ամարան, in the middle of summer;
պեղել ի —, to excavate deeply.
· Calfa
Մեզ անհասանելի է խոր խորհրդոցն ընդարձկութիւն. (Լմբ. ատ.։)
Զխորս աստուածայի բանին, կամ իմաստից հոգւոյն։ Ըստ անբաւ խորոցդ, եւ անհասանելի դատաստանացդ. (Շ. մտթ.։ Սարգ. ա. պ. Թ։ Սկեւռ. աղ.։)
aggregation.
· Calfa
Եւ քեզ ընդ հօր անհասի՝ թուակցութեամբ հոգւոյդ անճառի վայելէ փառք. (Նար. ՟Ձ՟Ա։)
clearness, light, brightness, splendour;
lustre, brilliancy, magnificence, glory, celebrity, renown;
magnitude;
vivacity, serenity;
limpidness, purity.
· Calfa
to strive, try or assiduously endeavour.
· Calfa
Ագահութեանն ախտիւ վարեցեալք՝ ջրդին կրթել զանհաս արհեստին զեղխ հմտութիւն. (Պիտ.։)
watery, aqueous;
— լերինք, billows, waves.
· Calfa
Օդեղէն ամուրս։ ի մէջ անհաստատ անդնդապտոյտ ջրեղէն լերանց. (Նար. յովէդ.։ Տօնակ.։)
slippery;
fugitive, wandering, runaway.
· Calfa
Դիւրասահ. վաղանցուկ. թափառական. շարժուն. հոսանուտ փոփոխական. անհաստատ.
slow going, gentle movement.
· Calfa
Յողգողդ դեգերանք. անհաստատ գնացք. շրջագայութիւն. յածումն իբր ճեմելով. սահեցումն. անցք դանդաղ կամ փո՛յթ.
fickle, inconstant, unsteady, changeable;
agile, quick, nimble.
· Calfa
Ըստ սայթաք եւ անհաստատ բնութեան կանանց. (Փարպ.։)