acute-minded, sharp-witted, clear-sighted, subtle, penetrating, quick, ingenious.
· Calfa
Սուր մտօք. արդարամիտ. կորովամիտ.
Կամիմ զձեզ՝ թէ սրամիտք իցէք, եւ մի՛ վեր ի վերոյ անց եւ անցս առնիցէք. (Ոսկ. ղկ.։)
holy-minded, pure, pudic.
· Calfa
Սրբամիտ գոլով (նորա) յոյժ, խորհեցան արատ ինչ յարել յանարատն. (Ճ. ՟Ա.։)
Յուսիկ առաքինասէր եւ սրրամիտ. (Կաղանկտ.։)
high-minded, endowed with an elevated mind, with lofty sentiments, noble, magnanimous.
· Calfa
Իմաստիցն խորս, որ անհետազօտելիք ասացան ի վսեմամիտ գերահրաշիցն. (Նանայ. յռջբ։)
cf. Վսեր.
· Calfa
Կարդա՛ զանուն վաղավախճան վսերիս, որպէս եւ բարբառն բղխեալ ի բերանոյդ առ տալիթայն։ Զբերանն կափուցեալ ի վերայ վսերիս։ Լուա՛ զանթուելի վէր վերամբարձեալ վսերիս։ Ի քանի՞ վարմից վսերական վիրագին կորզեցեր զիս կեցուցիչ։ Զգահավիժեալս ի բարձանց զհրասուզեալ վիրագս վսերականս։ Զանձն վսերամիտ հիքոյս։ Շնորհեա՛ զմաքրութիւն վսերամիտ հիքոյս։ Զվսերամիտ անձն իմ զստահակեալ եւ զապստամբ։ Փրկեա՛ զիս ի վսերամիտ գոռոզէն։ Ընթադրեա՛ ի վսերամիտս զծագումն ողորմութեանդ անբաւ։ Թաքուցի ի վսերային միտս իմ։ Վհատեալ վսերային վերամբարձեալ ծովս անտարացոյց՝ զանորդիս չարեաց։ Զբերան հնացեալ վսերային վիրագին. (Բենիկ.։)
erroneous.
· Calfa
Մոլորամիտ, վրիպական մտօք.
Եկեալ պատմեցին մոլորական վրիպամիտ ազգին. (Կաղանկտ.։)
fierce, wild, savage, brutal, barbarous, ferocious, cruel.
· Calfa
Վայրենի մտօք. վայրագիմաստ. վայրենաբարոյ. գազանամիտ. բարբարոսական. կատաղի, բիրտ, կոպիտ.
Վայրենամիտք եւ զգօնամիտք ի միասին բնակեսցեն. (Ոսկ. ես.։)
Յայսմ վայրի ճառեցից զվայրենամիտ ազգին զխստասիրտ դառնութիւն ի գլուխ ելեալ. (Ղեւոնդ.։)
Ըստ բնութեան գազանաց վայրենամիտք լեալ։ Իսկ նոքա՝ որ այնպիսի վայրենամիտք են։ Այսինքն ապառում եւ վայրենամիտ եղեն. (Արծր. ՟Գ. 11։ Սարգ. ՟ա. յհ. ՟Ը։ Իգն.։)
Առ յոյժ վայրենամիտ բարուց. (Պիտ.։)
Առիւծ զվայրենամիտ յեղուզակութիւն սիրէ. (Վեցօր. ՟Ը։)
evil-minded, as wicked as the devil, very malicious, diabolical, devilish.
· Calfa
Չարամիտ՝ գործակից սատանայի.
malignant.
· Calfa
որ եւ Դժնամիտ. Դժնեայ մտօք. դառնացեալ, խայտառակ. ծաղածանակ.
Յանկարծ առնել զնոսա այնպէս դժմիտս, եւ ձաղադէմս. (Փարպ.։)
Դժմիտ դաժանին, եւ վատին եւ յոռւոյն։ Դժմիտ ասեմք զմարմնոյս սողոսկուտ բնութիւնս։ Դժմիտքն կրաբերին ի չարէն. (Երզն. քեր.։)
over-scrupulous, over-nice, too rigid;
cowardly, pusillanimous, chicken-hearted.
· Calfa
Մի՛ խղճամիտ լինիր յուխտս (կամ յաղոթս) քո. (Սիր. ՟Է. .9։)
gay, merry, cheerful, delighted, glad.
· Calfa
εὕθυμος alacer, hilaris. Ուրախամիտ. խրախամիտ. ուրախ սրտիւ. զուարթ. եւ Ուրախական. խնդալից.
Ու՞ր խնդամիտ սէրն՝ ընդունօղ աշակերտացն. (Խոր. ՟Գ. 68։)
Խնդամիտ յօժարութեամբ, կամ սրտիւ. (Արծր.։ ՃՃ.։)
Անտրտում եւ խնդամիտ լինի միշտ. (Ի գիրս խոսր.։)
Խնդամիտ զօրն կատարեսցուք. (Ի գիրս խոսր.։)
Այսպէս ասելով խնդամիտ արձակեազ զոլոմպիա. իմա՛ ա. զի հայի առ արձակեալն ոլոմպիա։
vain, frivolous, foolish.
· Calfa
Ընդունայնամիտ զրախորհուրդ (յն. մի բառ) հեթանոսք. (՟Գ. Մակ. ՟Զ. 9։)
cf. Զգօնաբարոյ.
· Calfa
Զգազանամիտ բարս մարդկան կոչէ գայլս, եւ զգօնամիտս կոչէ գառինս։ Վայրենամիտք եւ զգօնամիտք ի միասին բնակեսցեն, եւ միմեանց ինչ ոչ վնասեսցեն. (Ոսկ. ես.։)
sober-minded.
· Calfa
Իմաստայեղց հարստութեամբ խոհեմամիտ երեւեալ։ Ժողովէ մանկունս խոհեմամիտս։ Խոհեմամիտ թագաւորն գագիկ. (Յհ. կթ.։)
humble, meek, modest.
· Calfa
Խոնարհամիտն յամբարտաւանութենէն զատուցեալ է. (Նիւս. երգ.։)
Խոնարհամիտ է առ ի փառս ժուժկալն. (Բրս. հց.)
Ուսուցանէ զնա խոնարհամիտ լինել. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 27։)
Որ խոնարհամիտն է, յաճախէ իւր զշուք եւ մեծարանս. (Մծբ. ՟Ժ՟Թ։)
Է դեղ ամենայն վիրաց չարաց խոնարհամիտ՝ լե՛ր առ ընկերն բարեմիտ. (Շ. այբուբ.։)
magnanimous, patient.
· Calfa
Երկայնամիտ՝ համբերօղ. լանսիրտ.
Նա թշնամանող, իսկ դու ընդարձակամիտ. (Բրս. վաշխ.։)
Դաւիթ, որ ընդարձակամիտն էր ի նեղութիւնսն. (Սարգ. յկ. ՟Ժ՟Ա։)
cheerful, merry, joyful, gay, joyous;
— լինել, to joy, to rejoice.
· Calfa
Ուրախամիտ յոյժ յոյժ. խնդամիտ զուարթամիտ. եւ Ուրախական. շէն, ուրախ զուաղթ. շաղ, շատ.
Մեկնեցան ի միմեանց ողջք անարատք, ազատեալք, խրախամիտք զուարթացեալք. (՟Գ. Մակ. ՟Է. 14։)
Սփոփանք խրախամիտ զուարթութեանց։ Զարթուզանել ի խրախամիտ զուարճացումն. (Պիտ.։)
Խրախամիտ լիցին, կամ լինիցին. (Իմ. ՟Ժ՟Ը. 6։ ՟Բ. Մակ. ՟Ժ՟Ա. 26։)
Խրաշամիտ լինելով (Պիտ.։)
Այնոցիկ որ թուինն խրախամիտ կեալ։ Որք խրախամիտք են, խռովեցուցանէ զնոցա կեանս յուսացեալ մահն. (Նիւս. կուս.։)
loose-minded;
low-minded.
· Calfa
Լինի ցոփամիտ, հպարտ, քսմսոտ, նենգաւոր. (Պիտառ.։)
senseless, foolish.
· Calfa
Օտար ի մտաց. անմիտ.
Ո՛վ տարամիտք՝ ո՞րպէս հաւանեցոյց այր մի նուաստ. (Ոսկ. գծ.։)
weak-minded, poor-spirited, dull-witted, imbecile.
· Calfa
Տկար մտօք, աղքատ մտօք. տգէտ. տխմար. թեթեւամիտ. ծանծաղամիտ. խօթամիտ. թուլասիրտ. յն. թեթեւ սրտիւ, կամ տկար.
Որ դիւրաւ հաւատայ նոցա, տկարամիտ է. (Ածազգ. ՟Ժ՟Բ։)
Կանայք էին տկարամիտք. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 16։)
Մատռուակ կորստեան ոգւոց ամենայն տկարամիտ անձանց։ Տհկարամիտհերձուածողքն. (Փարպ.։ Շ. ՟ա. յհ. հդ։ Լմբ. իմ.։)
Տկարամիտ կարծեօք. (Վրդն. պտմ.։)
child-minded or simple-minded, of child-like simplicity.
· Calfa
Մտօք տղայ մանկամիտ. տղայահանճար. խակամիտ. տխմար.
Լուաւ տղայամիտ մանկտւոյն։ Յիմարեցուցանէ զտղայամիտսն. (Մծբ. ՟Ժ՟Թ։ Լմբ. առակ.։)
sharp-witted, very intelligent, full of wit.
· Calfa
Քաջամիտք՝ զամենայն արագուիւն առ հոգին ունե՛լով, (Պղատ.օրին. ՟Ժ՟Բ։)
ոչ զքաջամիտսն ի կատարելութիւն ճանապհարհին փորձէ, եւ զքաջամիտ բարեկամսն սուդք եւ արտմուիւնք ընտրեն. (Ոսկիփոր.։)
ἑφυέστατος ingeniosus, bonae indolis. Սրամիտ. կորովամիտ. հանճարեղ. ըստ յն. քաջարոյս, իբր ի բնէ լաւ մտօք.
cf. Օտարախոհ;
singular, whimsical.
· Calfa
Ոչ այնհիսի ինչ պահապանս՝ որ յանկէին ի նա, այլ հակառակորդս եւ օտարամիտս. (Ոսկ. ես.։)
Ի պետրոս միտէ զբանն։ Ապականացու մարմին միտէ զանձն (զհոգի)։ Գողանայ զմիտս մեր՝ յիւրն միտելով կամս։ Ի մանկածուն կողմն միտեալ կարկառէր զանիրաւ ստահակութեանցն տուգանս. (Ոսկ. մտթ.։ Մաքս. եկեղ.։ Յհ. իմ. եկեղ.։ Պիտ.։)
Յայն իմն միտել սովոր եմք։ Ի պճնելն յաճախ միտեցին. (Ոսկ. մ.։ ՟Ա. 4։ ՟Բ. 24։)
Ամենայն սրտիւ միտեցեր (կամ միտեցար) զհետ հեթանոս թագաւորին. (Խոր. ՟Գ. 57։)
Միտել ընդ բազումս առ ի խոտորելոյ զիրաւունս։ Յովաբ միտեալ էր զհետ ադոնիայ. (եւ ոչ միտեցաւ զկնի սողոմոնի։ Միտեցաւ սիրտ նոցա զկնի աբիմէղեքայ. Ել. ՟Ի՟Բ. 2։ ՟Գ. Թագ. ՟Բ. 28։ Դտ. ՟Թ. 3։)
Նաեւ ոչ զկնի շապհոյ միտեցաւ ամենայն սրտիւ. (Խոր. ՟Գ. 19։)
Ասէ, ի մանկութենէ մարդիկ ի խնամս չարին միտեալ են. զի ցուցցէ, թէ որ միտին՝ կամօք միտի, եւ ոչ ուրուք բռնութեամբ. (Եզնիկ.։)
Ի չարն միտէք. (Բրսղ. մրկ.։)
Թերեւս եւ առ այս ազգ միտէր բանն մարգարէական. այսինքն հայէր. (Բուզ. ՟Գ. 13։)
Բնակեցուցանէ զամուլն ի տան ուրախամիտ որպէս մայր որդւովք (կամ որդւոց) բերկրեալ. (Սղ. ՟Ճ՟Ժ՟Բ. 9։)
Կրօնաւոր ուրախամիտ՝ դեւ է գերդեսացի. (Նեղոս.։)
Ուրախամիտ բերկրանօք ընդառաջ եղեալ նահատակին. (Պիտ.։)
alphabet.
· Calfa
Ալֆավիդայ. յայնմ տեղւոջ՝ ուր այբբենքն են գրեալ։ Կոմիտաս արար զերգս շարականաց հայերէն այբբենիւք, որոյ սկիզբն է այս, Անձինք նուիրեալք. (Մաշտ. ջահկ.։ Վրդն. պտմ.։)
adj. adv. so much, so many;
so, so much, to such a degree.
· Calfa
Այդչափ (յն. այսպէս) անմիտ էք. (Գղ. ՟Գ. 3։)
another, other;
different, unlike;
some;
—ով ճանապարհաւ, by another way;
—ով օրինակաւ, in another manner;
—ոք, another;
եւ ոչ — ոք, even another;
յայլմէ կողմանէ, another side, the other side;
— է ասել եւ — գործել, it is one thing to say, another to do;
եւ այլն, —ովքն հանդերձ, and so on;
— ընդ այլոյ, one for another, pellmell;
— յայլմէ լինել, to lose one's presence of mind, to be overcome by joy or fear;
ոչ — իւիք, in no other way;
— ընդ —ոյ ասել, to say equivocally, ambiguously.
· Calfa
Ի բազում խորհուրդս միտք պատառեալ այլ ընդ այլ տկարացեալ բաժանին. (Ոսկ. յհ. Ա. 1։)
Ցցեա՛ փայտ հոգւոյ զխաչն, եւ զմիտս սալ դարբնաց ի նմա. զի յայլեւայլոյ ուռանց հարկանելն զնա՝ մի՛ դրդուեսցիս. (Կլիմաք.։)
Մթացոյց զմիտսն, եւ այլ եւ այլ ետ իմանալ. (Կիւրղ. թագ.։)
but, yet, still, however;
only, but;
now, then.
· Calfa
Ի բազում խորհուրդս միտք պատառեալ այլ ընդ այլ տկարացեալ բաժանին. (Ոսկ. յհ. Ա. 1։)
Ցցեա՛ փայտ հոգւոյ զխաչն, եւ զմիտս սալ դարբնաց ի նմա. զի յայլեւայլոյ ուռանց հարկանելն զնա՝ մի՛ դրդուեսցիս. (Կլիմաք.։)
Մթացոյց զմիտսն, եւ այլ եւ այլ ետ իմանալ. (Կիւրղ. թագ.։)
besides, moreover, more.
· Calfa
Ի բազում խորհուրդս միտք պատառեալ այլ ընդ այլ տկարացեալ բաժանին. (Ոսկ. յհ. Ա. 1։)
Ցցեա՛ փայտ հոգւոյ զխաչն, եւ զմիտս սալ դարբնաց ի նմա. զի յայլեւայլոյ ուռանց հարկանելն զնա՝ մի՛ դրդուեսցիս. (Կլիմաք.։)
Մթացոյց զմիտսն, եւ այլ եւ այլ ետ իմանալ. (Կիւրղ. թագ.։)
differently, otherwise;
allegorically, enigmatically.
· Calfa
Բանք գրոց՝ են որք առ ի միտս միայն են, եւ են՝ որք այլաբանաբար միայն, եւ այլք հոգեւոր ... Նկատեսցո՛ւք եւ զայլաբանաբարն ... Յետ այլաբանաբար լուծմանս տեսցո՛ւք եւ զհոգեւորն. (Վահր. յար.։)
to use allegories in speech;
to use the figures of rhetoric;
to allegorise.
· Calfa
Զերկին եւ զվայր փաղանունաբար կոչեաց՝ այլաբանելով զմիտս։ Զհայրենի օրինադրութիւնն այլաբանելով։ Այլեւ այսոքիկ բանականաբար այլաբանին։ Քանզի զգայութիւնք եւ կիրք՝ հոգւոյ են օգնականք։ Զեկուցեալ է ի ձեռն այլաբանելոցն յայլում տեղիս. (Փիլ.։)
ἁλληγορέω. aliud verbis aliud sensu ostendo, allegorice expono, interpretor Նմանութեամբ եւ առակաւ խօսել կամ նշանակել, եւ յառակաւոր միտս մեկնել, թարգմանել. թէմսիլ իլէ անզլաթմագ.
Կամ յօտար միտս մեկնել. խառնակ բարբառել. օտարոտիս եւ այլ ընդ այլոյ խօսել. παρερμηνεύω. male et perverse interpretor եւ այլն. քինայէ անզլամագ. եանլըշ թէէվվիլ էթմէք.
transformed, transfigured;
changed, metamorphosed;
different, unlike;
disguised, masked;
յայլակերպս, incognito, in disguise;
յայլակերպս լինել, to be masked, to be in disguise, to disguise ones self;
to be transfigured;
to be metamorphosed, to be transformed;
— յորջորջումն, allegory, metaphor.
· Calfa
Թէպէտ եւ այլակերպք իցեն (Հին եւ Նոր կտակարանք), սակայն միտքն միաբանին։ Եթէ ամենեցուն այլակերպս եւ նորս ի միմեանց էր գրեալ. (Ոսկ. ես. եւ Մտթ.։)
to alter, to change;
to vary, to diversify;
to corrupt;
to disaffect, to alienate;
to discountenance;
to falsify, to counterfeit;
to distemper, to disorder.
· Calfa
Ապականեն զհոգին, եւ այլայլեն զմիտսն. (Վրք. հց. ՟Բ։)
to vary, to be altered, to change;
to degenerate, to become corrupt;
to be disaffected, to be alienated;
to be indisposed.
· Calfa
Այլայլի միտք իմ յասել զդառն չարչարանաց բանս. (Սիսիան.։)
whimsical, odd, capricious, fanciful, fantastical, extravagant, mad, ridiculous, extraordinary, singular, strange, enormous, uncouth;
grotesque, distorted.
· Calfa
Յայլանդակ միտս զնա փոխաբերէր. (Յհ. կթ.։)
of a different mode, fashion, manner.
· Calfa
Նոյնպէս եւ աստ այլատարազ բանիւ զնոյն միտս ասէ. (Ոսկ. ես.։)
Երկիւղ Տեառն արմատանայ ի միտս քո այլատարազ հաւատով՝ որքան յառաջ էր ... Կոչէ այլատարազ պարգեւօք ի խրատս։ Են եւ այլատարազք հասակք կենդանեաց ի ծովու։ Զպարգեւս շնորհի այլատարազ լեզուախօսութեան։ Սկսան յայլատարազ խօսս զլեզուսն շարժել ... Այլատարազս խօսելով. (Լմբ. առակ. եւ Լմբ. սղ. եւ Լմբ. ստիպ.։)
changed, altered, converted, turned;
degenerate;
different;
allegorical;
differently.
· Calfa
Թէպէտ եւ այլափոխ են բանքն, այլ ոչ այնչափ ինչ եւ միտքն. (Կիւրղ. թագ.։)
Այլափոխ միտս ի վերայ առաջնոցն ցուցանել։ Այլափոխք են ի միմեանց խրատքն՝ զոր ածէ ի վերայ ամբարշտաց. (Գէ. ես.։)
cf. Այնչափ.
· Calfa
Այնքան յաչաղանքն գրաւեալ զառաջնորդական զմիտս, որպէս զի զայսքան իմ զվէրս թողեալ եւ այլն. (Լմբ. ատ.։)
to jeer, to make a jest of, to ridicule, to mock, to deride, to hold in contempt, to despise, to scoff at, to scorn, to banter, to rally, to rail at, to revile, to abuse;
to treat with contempt, with abuse or ridicule.
· Calfa
Ի միտս իւրեանց սկսան այպանել զնա. (Եղիշ.։)
evil genius, evil spirit, demon, devil;
genius, spirit, ghost, apparition;
goblin, imp, sprite, hobgoblin, familiar, elf, fairy;
tempest, storm;
thundering noise, hurly-burly.
· Calfa
ԱՅՍ. ԵՒ ԱՅՍ. Զօրութեամբ ունելով զնախդիր կամ զբայ՝ յայլ եւ այլ միտս բերին.
henceforth, henceforward, hereafter, for the future;
as for the rest;
now, then, but.
· Calfa
Արդ այսուհետեւ մեծատունք լացէ՛ք. այսուհետեւն ասելով՝ թուի ինձ, եթէ խոր իմն միտս ընծայեցուցանէ. (Սարգ. յկ. ՟Ժ։)
such, like, in this manner, of this sort;
such, so great.
· Calfa
Զոր ասէս, այսպիսի ինչ է։ Եւ զոր ասեմս, այսպիսի ինչ է. (Ոսկ. Ածաբ.։ Սարգ. եւ այլն.) ռմկ. միտ բանին ա՛ս է. ըսել կուզեմ։
here, in this place;
hither, to this place;
— աղագաւ, therefore, for this reason.
· Calfa
Այսր եւ անդր հարկանել զմիտսն. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 1. եւ 8։)
Ի միտս իւրեանց այսր եւ անդր կոծեալ լինէին. (Եղիշ. դտ.։)
to visit;
to search.
· Calfa
Մարմին քահանային այցելի՛ է, զի մի՛ ինչ վրիպումն վնասու գացի։ Ճառս այս նշանակ իմանալեաց է, իսկ առ ի միտս՝ այլաբանութեան քաննովք այցելի է։ Այցելի է եւ խուզելի ամենայն ստուգութեամբ՝ բանիցն զիւրաքանչիւր ոք. (Փիլ. քհ. եւ Փիլ. բագն. եւ Փիլ. ՟ժ. բան.։)
Բայց հաւատս աներկմիտս յո՛ ասաց ունել, այցելի՛ է. (Երզն. մտթ.։)
not free, dependant;
mean, ignoble, niggardly.
· Calfa
Արդի մեծատունքս քան զամենայն ստրուկս եւս անազատք։ Ինձ՝ որ ի պատուի փառացն են, անազատ երեւին, եթէ ծառայամիտք իցեն։ Չիք ինչ՝ որ այնպէս անազատս առնէ, որպէս զնենգաւորութիւն. (Ոսկ. մտթ. եւ Ոսկ. ղկ. եւ Ոսկ. ՟ա. տիմ.։)
Անազատն մտօք եւ փոքրահոգին ... Փոքրահոգին եւ անազատ միտքն։ Անազատ ռշդութիւն. (Լմբ. առակ. եւ Լմբ. տնտես.։)
hopeless, despondent, desperate;
unexpected, unforeseen, unlooked-for, sudden.
· Calfa
Կամ չունօղ զյոյս. յուսահատ. անյոյս. յուսահատելի. իւմիտի օլմայան, մէեյուս.
inanimate, lifeless;
impersonal.
· Calfa
Մարմին անանձն եւ անմիտ ոչ ընդունի յինքն տրտմութիւն։ Յորժամ եղեւ մարդ միածինն, ո՛չ անանձն եւ անմիտ մարմին առեալ, այլ շնչաւոր յաւէտ։ Ընդ անձնաւոր մարմնոյ, եւ ո՛չ անանձին զինքն անճառաբար միացուցեալ։ Որք Ապողինարի կարծեօքն պատրեալք, ասելով անանձն եւ անմիտ գոլ զմիաւորեալն ընդ բանին մարմինն. (Պրպմ. ստէպ։)
impartial, showing no respect of persons, upright, disinterested, just, fair, righteous, exact;
strict, austere, severe, rigid, rigorous;
cf. Անաչառաբար.
· Calfa
Անաչառ բեմ, բան, միտք. (Պիտ.։ Ոսկ.։ Լմբ.։)
to become quite a brute, to lead the life of a brute;
to be clownish or churlish, to be besotted.
· Calfa
Դէպ լինի՝ զի եւ բա՛նս անասնանայ ի ձեռն առ անասունն միտելոյ. (Նիւս. կազմ. Ի։)
Մի՛ անասնանալ ախտիւք։ Ծովահեղձ արար զանասնացեալ եւ զգազանացեալ ազգս մարդական։ Խաչիւ եւ եկեղեցեաւ փրկեաց զանասնացեալ եւ զգազանամիտ ազգս մարդկան. (Տօնական.։)
immaculate, without sin, innocent, irreproachable;
clear, refined;
intact, pure, whole, perfect.
· Calfa
Անարա՛տ կալ զմիտս քո, զի մարդասէր է Աստուած. (Կոչ. ՟Բ։)
Կամ անթերի. անպակաս. ամբողջ ըստ մարմնոյ կամ ըստ հոգւոյ. ողջանդամ, եւ ողջամիտ. զայրի միւլէմմէս, թէմամ. ἁνεπίληπτος.
s. pl. affront, offence, wrong, insult;
indignity, slight, contempt, disgrace, shame, opprobrium, discredit, blame.
· Calfa
Լի եմ անարգանօք։ Լի՛ց զերեսս նոցա անարգանօք։ Փառք նոցա լցան անարգանօք։ Առաքեսցէ ի պատիւ քո անարգանս։ Զանարգանս իւրեանց ոչ առին ի միտ։ Ընկալցին զանարգանս իւրեանց։ Ցաւս եւ անարգանս կրէ։ Որ խրատէ զչարս, առնէ անձին իւրում անարգանս։ Առնել անօթ, զոմն ի պատիւ, եւ զոմն յանարգանս։ Այր եթէ գիսաւոր է, անարգանք են նմա. եւ այլն։
cf. Անարիութիւն.
· Calfa
Խենեշութիւն եւ անարութիւն։ Անարութեան եւ իգութեան առաջնորդ։ Փոխեսցին միտք մեր յերկիւղէ եւ յանարութենէ յարութիւն եւ ի քաջալերութիւն։ Անարութիւն եղջերուաց. (Փիլ.։)
to throw ones self, to fall;
to dress one's self.
· Calfa
Իւրաքանչիւր զինչ եւ ի միտս արկանէր՝ զայս յաւելոյր. (Կանոն.։)
to inscribe, to write;
to enrol, to check;
to register;
to record, to draw deeds;
to enter a will.
· Calfa
στηλογραφέω in columna inscribo Գրել յարձանի կամ իբրեւ յարձանի. անջինջ դրոշմել.ի գիր կամ ի միտս նշանակել հաստատութեամբ.
to become like a statue, to be firm, fixed;
to stop;
to stand, to stand upright.
· Calfa
Արբուցանել զվիմացեալ միտս արձանացելոցն. (Ճ. ՟Ա.։)
to be benumbed;
to be stunned;
to be astonished.
· Calfa
Արմանայր՝ ընդարմանայր, ստրջացեալ ի միտ առնոյր զիրսն. (Բուզ. ՟Դ 15։)
to run;
to go quick and with impetuosity, to run as fast as possible;
to gallop;
to make an incursion or excursion, to pursue;
cf. Արշաւեմ.
· Calfa
Մինչդեռ արշաւեմբ, առ ի յետոյսն հակամիտեմ։ Մի՛ վախճանն անյարմար ի վերայ իմ արշաւեսցէ։ Արագ սուրհանդակք ընդ հեռաբնակ վայրս արշաւեցին. (Նար. ՟Հ՟Ա. ՟Ձ՟Բ. եւ Նար. առաք.։)
artifice.
· Calfa
Հա՛րկ է ամենայնիւ աստուածասէր արուեստաւորութեամբ քննող ունել զմիտս։ Արուեստաւորութեան սրբավայելուչ գործ եղիցի. (Պրպմ. լ. ՟Լ՟Ա։)
strayed, out of the road.
· Calfa
Մի՛ ի միտս ուրուք արտապողոտայ իրաւացւոյ այս ձեզ եկեսցէ. (Պիտ.։)
adj. s. that pastures, eats grass, at pasture, at feed;
that leads cattle to pasture, herdsman, shepherd;
pasturage.
· Calfa
ԱՐՕՏԱԿԱՆՔ. νομάδες nomades, numidae Ազգք արաբացւոց եւ սկիւթացւոց՝ խաշնարածք կամ խաշնադարմանք. նումիտացիք.
to make booty;
to sack, to pillage, to ravage.
· Calfa
Ընդ աւարողի գերել զմիտս ամենեցուն ի հնազանդութիւն Քրիստոսի։ Աւարող ժողովումն. (Պիտ.։)
Երբեմն գրի ԱՒԱՐԵԼ, իբր Աւերել. զի եւ յն. լտ. ըստ. տեղւոյն ի կրկին միտս բերին։
very abundant, much.
· Calfa
Աւելագոյն ի միտս մարդկան այն իմն դժուարին է։ Մի՛ ինչ այլ աւելագոյն կարծել վասն նոցա. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 2։ Ոսկ. յհ. ՟Ա. 2։)
cf. Ապշիմ.
· Calfa
Ափշեալ զայն սովոր եմք կոչել, որ զկենդանութիւն ունի, եւ զգայարանքն խափանեալ ի ներգործելոյ. կամ որոյ յիմարեալ է միտքն. (Լմբ. սղ. ՟Հ՟Գ. ՟Ձ՟Է։)
redundancy of words, verbosity, polylogy.
· Calfa
Զի մի՛ բազմաբանութեամբ զերագալուր ձեր միտս ձանձրացուցից. (Փարպ.։)
indefatigable;
idle, lazy;
without fatigue.
· Calfa
Յանվաստակ ձռեանէ (աստուծոյ) շարժեալ՝ զմեր կեանս դարմանեն։ Զանվաստակ ձեռինն ի միտ առնուցուս զզօրութիւնն. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 13։ եւ Ոսկ. ես.։)
unwounded, invulnerable.
· Calfa
ἅτρωτος, ἅθραυστος. invulneratus որ եւ ԱՆՎԻՐԱՒՈՐ. ԱՆՎԻՐԱՒՈՐԵԼԻ. Ազատ վիրաց կամ ի խոցուածոց. ողջ. եւ Ողջամիտ. եարասըզ, զերէսիզ.
Զայս (խորհուրդ՝) անվէր միտք ծնան. (Փիլ. նխ. ՟բ.։)
invisible;
incomprehensible;
— առնել, to neglect, to take no care of, to despise, to quit, to abandon, cf. Անտեսել.
· Calfa
Թէ զբիծսն անտես առնիցես, երկայնամիտ ես. (Նար. ՟Հ՟Զ։)
cf. Անտեսական.
· Calfa
Անտեսանելին եւ անմարմինն ցոյց օրինակի է։ Զանտեսանելւոյն եւ զիմանալւոյն ոչ ընկալեալ մտածութիւն։ Միտք անտեսանելիք։ Եթէ անտեսանելի է թագաւորն (աստուած), մի՛ զարմանար. քանզի եւ ոչ որ ի մեզ միտքդ են՝ տեսանելի է. (Փիլ.։)
to pass;
to flow, to run;
to pass away, to end, to cease;
to passover, to omit;
— զանցանել, to exceed;
to surpass, to excel, cf. Գերազանցեմ, cf. Յառաջատեմ;
զբանիւ՝ ըստ հրամանն, to infringe, to transgress, to violate, to break;
— ընդ մէջ, to cross;
to pierce, to penetrate;
— վերստին, to repass;
—ի տեղի այլոյ, to succeed;
— ընդոստ, to leap;
— արագ, to hasten;
— զաւուրբք, to grow old, cf. Ծերանամ, cf. Պառաւեմ, cf. Զառամանամ;
— ճրագի, to be extinguished;
— ժամանակի, to elapse;
— անցից, to happen;
— յաշխարհէ, to die, to expire;
հասանել —, to cross, to traverse;
— ըստ չափ՝ ըստ սահման, to surpass, to exceed, to go beyond the limit;
հապճեպ զբազում իւիք, to pass rapidly over many things;
սակաւ ինչ — բանիւ, to speak briefly.
· Calfa
Մեծութիւն չափոյն երկնից.. անցանեն ըստ միտս մարդկան. (Վեցօր. ՟Զ։)
Քան զմարդկան միտս անցեալ անհասութեամբ։ Անցեալ զչափ, եւ այլն. (Իգն.։)