Definitions containing the research բարձ : 2429 results

Կատարելապէս

adv.

perfectly, in perfection;
entirely.

· Calfa

NBHL (2)

Կատարելապէս եւ դեմ յանդիման խօսիմք. (Շ. բարձր.։)

Այժմ ոչ կատարելապէս ճանաչէք զիս, որպէս զկնի համբարձմանն՝ յորժամ հոգին սուրբ իջանեցէ ի ձեզ. (Կիւրղ. ղկ.։)


Կատարուն

cf. Կատարեալ.

· Calfa

NBHL (1)

Լցեալ աստուածեղէն զօրութեամբ, եւ կատարուն. (Շ. բարձր.։)


Կար, ոյ, ով

s.

cord, line, string, packthread, twine;
needlework;
sewing;
seam;
—ս հարկանել, to sew, to seam.

· Calfa

NBHL (1)

Կարիւք հատուցանեն։ Աստուած ի կարն հայի, եւ ըստ կարի պահանջէ. (Շ. բարձր.։)


Կար, ի, իւ

s.

force, vigour;
power;
means, faculty, capacity, ability;
— է, it is possible;
ոչ է —, it is impossible;
ըստ կարի, as much as possible;
ըստ կարի փութով, with all possible speed;
ըստ կարի նուազ, as little as can be;
իւրաքանչիւր ըստ իւրում կարի, every one according to his ability;
որչափ իկարի քում իցէ, as much as you can or as lies in your power;
ըստ իւրում կարի— զօրութեան իմոյ, to the utmost of my power, the best I can, all I can;
ոչ գոյ ի ձեռս մեր —, it is not in our power, we cannot;
իվեր քան զկար իւրեանց, beyond their strength.

· Calfa

NBHL (1)

Կարիւք հատուցանեն։ Աստուած ի կարն հայի, եւ ըստ կարի պահանջէ. (Շ. բարձր.։)


Կարաձմեռն

s. adj.

rough, hard winter;
wintry, hrumal, hyemal, stormy.

· Calfa

NBHL (1)

Ի կարաձմեռն ժամանակի առնել տապան. (Շ. բարձր.։)


Կարապետ, ի

s. adj.

fore-runner, precursor;
out-rider;
guide;
precursory.

· Calfa

NBHL (1)

Օրհնեալ ես փայտ սուրբգ կարապետ յառաջագոյնս երկնայնոյն ընթացեալ. (Անյաղթ բարձր.։)


Կարասէկիր

adj. s.

carrying goods;
baggage-bearing;
beast of burden.

· Calfa

NBHL (1)

Բեռնակիր կամ գրաստ բարձօղ կահուց կարասեաց.


Կարաւան, աց

s.

caravan.

· Calfa

NBHL (1)

(ռմկ. քէրվան, քէվրան. պ. քեարպան, քեարվան. իտ. քարօվանա). Խումբ եւ չու ուղեւորաց՝ բեռնաբարձ գրաստուք, բանակ ճանապարհորդաց, եւ զինուորական, եւ արքունի.


Կարգադրեմ, եցի

va.

to put in order, to order, to dispose, to arrange.

· Calfa

NBHL (1)

Կարգադրեալ վայելչապէս հոգաբարձութեամբ. (Արծր. ՟Դ. 11։)


Չորեքդիմեան

adj.

cf. Չորեքդիմի.

· Calfa

NBHL (1)

Քառադէմ ասի եւ կառսդ. այն կառք՝ որ տեսաւ ի մարգարէէն, չորեքդիմի լինէր պատկերն. (Շ. բարձր.։)


Չորեքդիմի

adj.

four-faced.

· Calfa

NBHL (1)

Քառադէմ ասի եւ կառսդ. (այն կառք՝ որ տեսաւ ի մարգարէէն, չորեքդիմի լինէր պատկերն. Շ. բարձր.։)


Չորեքեզերեան

cf. Չորեքծագեան.

· Calfa

NBHL (1)

Աշխարհս չորեքեզերեան ունելով ձեւ, յարեւելս եւ յարեւմուտս, ի հիւսիս եւ ի հարաւ. (Շ. բարձր.։)


Չորեքնիւթեայ

adj.

composed of four elements.

· Calfa


Չորք, րից

adj.

four;
— անգամ, four times;
ի չորս գնալ, to go upon all fours;
բարձեալ ի չորից, borne by four men;
որ օր — էին ամսոյն, on the fourth, on the fourth of the month.

· Calfa


Չքնաղապէս

adv.

excellently, admirably.

· Calfa

NBHL (1)

Շուք եւ զարդ գեղոյ ճոխութեան ձերում բարձրութեանդ՝ չքնաղապէս գերահռչակի. (Նար. առաք.։)


Պալար, աց

s.

aposteme, imposthume, abscess, suppuration, pustule;
— երանաց, bubo.

· Calfa

NBHL (1)

Կոչեցեալ էր երիվարն այն Ցլագլուխ, վասն զի ունէր ի բարձին իւրում պալար այլագոյն՝ զարջառի գլխոյ կերպարանս ունելով. (Պտմ. աղեքս.։)


Պակասեցուցանեմ, ուցի

va.

to lessen, to diminish, to decrease, to reduce;
to deduct, to restrict;
— ի միջոյ, to take away, to deprive of life.

· Calfa

NBHL (1)

Եկա՛յք զսա պակասեցուսցուք ի միջոյ (այսինքն բարձցուք ի կենաց). (Բուզ. ՟Գ. 6։)


Պահակ, աց

s.

keeper, guardian, warden;
guard, garrison;
guard, sentry;
— դուռն, Gates, straits;
pass, defile;
fortress, fortified place;
— մեղաց, մահու, կորստեան, the Genius of death, Satan;
— ունել, վարել, to compel, to constrain, to task, to force to villein service.

· Calfa

NBHL (2)

ՊԱՀԱԿ. Որ պահէ զոք՝ հոգալով զպէտս նորա. առընթերակայ ոք մտերիմ. օգնական. ձեռնտու, յանձանձիչ. հոգաբարձու. պէտ ընօղ, հիւանդապահ, հոգացօղ քովը կեցօղ մարդ.

Զնա կալան պահակ, զի բարձցէ զխաչն նորա։ Ունէին պահակ զՍիմովն Կիւրենացի՝ որ ընդ այն անցանէր. (Մտթ. ՟Ի՟Է. 32։ Մրկ. ՟Ժ՟Բ. 21։)


Պահանորդ, աց

s.

cf. Պահայոյզ;
cf. Հմայեակ;
—ք, garrison, guard.

· Calfa

NBHL (1)

Ուր եւ բարձրագոյն տեղի իցէ՝ պահանորդացն ընդունող՝ իբրու մանաւանդ ամրագոյն. (անդ. ՟Ը։)


Պահպան

cf. Պահապան.

· Calfa

NBHL (1)

Ի տնկագործութեան առաքինութեանցն ... գործօնեայ է նոցա եւ պահապան։ Ի վեր համբարձ զաշխարհ իբր պահպանօք. եւ պահպանօք իւրովք զօրութեամբք ամրացուցեալ։ Ճանապարհն այն (առաքինութեան) պարիսպ է եւ պահպան այնոցիկ՝ որ ապրելն կարեն ոգիք. (Փիլ. այլաբ.։ եւ Փիլ. տեսիլ աբր. եւ Փիլ. լին. ՟Գ. 27։)


Պաղատիմ, եցայ

vn.

to beg with submission, to implore, to supplicate, to pray or entreat earnestly, to solicit, to beg for, to adjure, to beseech, to invoke, to intercede;
պաղատանս —, to address the most earnest entreaties.

· Calfa

NBHL (1)

Ընդ իւղաբերիցն արտասուս՝ զմարդկան բարձօղն արտասուաց՝ պաղատեսցուք արտասուօք՝ մաքրել զմեզ ի մեղաց. (Շար.։)


Պաղպաջուն

adj.

shining, sparkling, brilliant.

· Calfa

NBHL (1)

Պաղպաջունք բազմականացն անկեալ բարձաւ. (Նար. ՟Ի՟Ե։)


Պայթեմ, եցի

va. vn.

cf. Պայթուցանեմ;
to burst, to crack, to split, to shiver, to break, to cleave;
to be transported by pride, to be puffed up.

· Calfa


Պայծառանշան

adj.

glorious, illustrious.

· Calfa

NBHL (1)

Այնպէս բարձրապատիւ եւ պայծառանշան առաքեցաւ (Պօղոս) ի Տեառնէ. (Ագաթ.։)


Պանծացուցանեմ, ուցի

va.

to praise, to vaunt, to glorify, to sing the praises of, to extol, to cry or preach up, to exalt, to flatter, to laud, to commend.

· Calfa

NBHL (1)

Յոյժ չքնաղ իմն զՅովնան պանծացուցանէ քան զայլ մարգարէս։ Ոչ միայն զաղաղակն բարձրացուցին, այլ եւ բանիւ պանծացուցին. (Երզն. մտթ.։)


Ջրբեր, աց

s.

water-carrier.

· Calfa

NBHL (1)

ὐδροφόρος aquae portator. Ջրաբեր. ջրկիր. որ բարձեալ բերէ զջուր.


Ջրշեղջ

s.

cistern, tank;
pond;
broad pool, lake.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ ամբարձ զնա ի վերայ ջրշեղջաց եւ ջրժողովից. (Եփր. ել.։)


Ջրվէժ

s.

water-fall;
cf. Քարաւազ.

· Calfa

NBHL (1)

Անուն տեղւոյ՝ ընդ որ վիժի ջուրն ի բարձանց. քարավազ.


Ռ (ra)

s.

the twenty eighth letter of the alphabet and the twenty second of the consonants;
thousand, thousandth;
It is sometimes confounded with the letter ր;
When used as an initial it generally indicates foreign words.

· Calfa

NBHL (1)

ռայն ըռամիկ՝ արանց հանուրց, ոչ նախանձել՝ խրատէ վարուց։ Ռայն՝ ռահիւհանէ զքեզ ի բարձունս գընալ հոգւով ընդ իմաստունս. (Շ. այբուբ.։)


Ռահ

s.

way, road;
— գործել, հորդել, to travel, to go on a journey.

· Calfa

NBHL (1)

Ռահիւք յաշխարհէ հալածանօքն զձեզ՝ յաշխարհն վերին բարձրացուցեք զմեզ։ Ջուրք սրբին յորդանանու, ռահ գործեն մարդկան յերկինս։ Ռահ հորդեալ յերկինս որդւոց ադամայ. (Շ. տաղ.։)


Ռումբ, ռմբաց

s.

shell, bomb, grenade;
—ս արձակել, to shell, to fire shells, to shoot bombs.

· Calfa

NBHL (1)

Եդեալ լիցի այն ի փայտ ըռմբի ... Նշանակն դնի ի կողմանէ կապեալ կամ ագուցեալ ի յըռմբի։ Զոր բառնան ըռմբօք ի չորից բարձր ի վերայ նորա առագաստ. (Մաշտ. ջահկ.։)


Սա, սորա, սմա, սովաւ, սոքա, սոցա, սոքօք, սայք, սայց

pron.

this, that;
սոյն սա, this one, he himself;
սա է, it is he, that is to say;
սա աւասիկ, however, yet, still.

· Calfa

NBHL (2)

Սայք նոքա են, որք բարձեալ ունին զլուծ արդարութեանն ամբարտաւանութեամբ. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Թ։)

Երկիր իսկ միանգամայն ի սմայօքս սասանեալ առ հասարակ. (Անյաղթ բարձր.։)


Սաբաւովթ, այ

cf. Սաբաւօթ.

· Calfa

NBHL (1)

Ադոնա տէր, ելովէ սաբաւովթ (այսինքն տէր տէր, աստուած զորութեանց)։ Օրհնեաց եզր զտէր աստուած բարձրեալ՝ զաստուած զսաբաւովթ։ Եղիցին նշանք ի սաբաւովթ տէառնէ. (՟Ա. Թագ. ՟Ա. 11։ ՟Ա. Եզր. ՟Թ. 46։ Ես. ՟Ը. 18։)


Սակառ, ի, աց

cf. Սակառի.

· Calfa

NBHL (2)

Բարձին զնշխարհս կոտորոցն երկոտասան սակառ լի։ Քանի՞ սակառի բարձիք.եւ այլն։

Սակառիքն. ոմանք ասեն, թէ պաշար բարձեալ էին. այլք՝ թէ զհիւանդսն էին բարձեալ եւ ողջացան. նոքօք եւ զնացորդ հացին բարձին. (Երզն. մտթ.։)


Սակառի, ռւոյ, ռեաց

s.

basket, hamper;
cf. Զամբիղ.

· Calfa

NBHL (2)

Բարձին զնշխարհս կոտորոցն երկոտասան սակառ լի։ Քանի՞ սակառի բարձիք.եւ այլն։

Սակառիքն. ոմանք ասեն, թէ պաշար բարձեալ էին. այլք՝ թէ զհիւանդսն էին բարձեալ եւ ողջացան. նոքօք եւ զնացորդ հացին բարձին. (Երզն. մտթ.։)


Սակաւ, ու, ուց

adj. adv.

few in number, inconsiderable, moderate, small, slender;
"somewhat, less;
—, առ —, little by little, by degrees, by little and little, insensibly;
— անգամ, — երբեք, rarely, seldom;
ոչ —, many, much, not less;
— ինչ, —ս, առ — մի, few, not very, somewhat, rather, a little, cf. Փոքր մի, cf. Փոքր ինչ, cf. Խուն մի;
առ — մի, ի — ժամանակի, յետ —ուց, shortly, in a short time, for a moment;
յետ — միոյ, shortly after;
—ուք, with few attendants;
in few words, briefly, in short;
ոչ —ք ի նոցանէ, many of them;
ճաշակեցի — մի մեղր, I ate some or a little honey;
մարթի եւ ի —էն՝ — տալ, a little may be offered even of a little;
cf. Շատանամ."

· Calfa

NBHL (1)

Թէպէտ ոչ ի բարձրագոյնսն հասանէին, սակայն առ սակաւ սակաւ յառաջադէմ լինէին. (Երզն. մտթ.։)


Սահանք, նաց

s.

water-fall, cascade, cataract;
cf. Սահանափակ;
water-fall of a weir;
sheet of water.

· Calfa

NBHL (1)

καταράκτης, καταρράκτης cataracta ὀρμή impetus ἑπίχυσις effusio եւ vectis, obex, porta. Սահեցումն ջուրց ի բարձանց. հոսանք՝ վազք՝ յորդութիւնք. քարավազք. կարկաջահոսանք. դրունք եւ պատուհանք՝ զորս փակեն եւ բանան յարդելուլ եւ ի թողուլ զհոսանս ջրոց.


Սաղարթազուարճ

adj.

leafy, verdant, green, covered with leaves.

· Calfa


Սաղարթապատ

adj.

covered with leaves.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ ունելով ոստ տերեւալից, եւ ոչ ուռս սաղարթապատս. (Շ. բարձր.։)


Սաղմոսարան, աց

s.

psaltery, harp, decachord, dulcimer, tympanum;
psalter, psalm-book.

· Calfa

NBHL (1)

Ասէ սաղմոսարանն. համբարձէք իշխանք. Լուր դու, զինչ ասէ սաղմոսարանն. (Կոչ. ՟Ժ։ Նիւս. կազմ.։)


Սամիթ, մթի, մթոյ

s.

anise, dill;
fennel;
— վայրենի or ծովային, samphire, crithmum.

· Calfa

NBHL (1)

ἅνεθον anethum. իտ. aneto. (լծ. Անիսոն. զոր տեսցես). եւ μάραθρον marathrum, foeniculum. իտ. finocchio. Բանջար նրբաթել տերեւոք, անուշահոտ եւ կծուահամ, ջերմ եւ համեմիչ. է որ բարձրագոյն բուսեալ, եւ է որ ցածագոյն։ Առաջինն կոչի ռմկ. ռազիյանէ, ռէզինէ, պատեանէ, շիթ. յն. անիթօն. եւ երկրորդն՝ տուրագ օթու, տարաղ օթու, շիւրէք՝ չէօրէկ օթու. յն. մա՛ռաթրօն.


Սայլակ, աց

s.

small cart, truckle, dray-cart;
— ձեռաձիգ, barrow, hand-barrow.

· Calfa

NBHL (2)

Ոզա քահանայ եբարձ զաապանակն սայլակաւ։ Եդին ղնա ի վերայ սայլակի. (Մծբ. ՟Ժ՟Թ։)

Առաքեցին հանդերձ տապանակաւն ի սայլակին։ Դրդուեցաւ ի սայլակէ անտի անկանիլ։ Ի վերայ ուսոցն բարձցեն զնտ, եւ ոչ եթէ ի սայլակի. (Եփր. ՟ա. թագ.։ եւ Եփր. ՟ա. մնաց.։)


Պարգեւեմ, եցի

va.

to give, to make a present, to present with, to make largesses, to give freely and munificently, to distribute generously or liberally;
to reward.

· Calfa

NBHL (1)

Թագաւորաք յո՛ր քաղաքս բարձրանան կամ ծնանին, խնամածութեամբ պարգեւեն. (Եփր. աւետար.։)


Պարգեւընկալ

adj.

cf. Պարգեւառ.

· Calfa

NBHL (1)

Ի փառս բարձրութեան պարգեւընկալ պանծանաց պատուոյ կարգէին. (Նար. խչ.։)


Պարէտ, աց

s.

ephor;
— տրովացի, Paris.

· Calfa

NBHL (1)

Կացեալ պարէտ բարձր ի դիտի, դահագըլուխ՝ յայսմ աշխարհի (մետրապօլիտ սիւնեաց). (Ուռպ. ողբ.։)


Պարիխ, աց

s.

mat, straw-mat or rush-mat.

· Calfa

NBHL (1)

Պարիխք են ի դուզնաքեայ նիւթոց, յորոց կարի գձուձ գետնաստորս ի գաւառին պրտույն, սակաւ մի վերամբարձեալս ընդ արմկամբքն, զի յայն յեցցին. (Փիլ. տեսական.։)


Պարիսպ, րսպաց

s.

wall, rampart, fortification.

· Calfa

NBHL (1)

Կործանեսցին պարիսպք քո բարձրացեալք եւ ամոք։ Տուն նորա ի պարսպին էր։ Շուրջ եղեն զպարսպօք նորա։ Յամրութիւն պարսպաց քաղաքին։ Առ պարսպին յեղըայելի։ Աից շուրջ զքեւ պարիսպ։ Արքն իբրեւ զպարիսպ էին մեզ ըզցայդ եւ զցերեկ։ Տունք՝ որ յաւանս իցեն, որոց պարիսպ ոչ իցէ շուրջանակի, ընդ անդս երկրի համարեսցին։ Եւ եղեւ ջուրն պարիսպ ընդ աջմէ նոցա եւ ընդ ահեկէ իւրեանց։ Բանակեցաւ զնովաւ, եւ շինեաց շուրջ զնովաւ պարիսպ։ Չափեաց զլայնութիւն պարսպացն։ Անջրպետել ի մեջ սրբութեանցն, եւ ի մէջ պարսպացն յօրինուածոյ տաճարին.եւ այլն։


Պարծական, ի, աց

adj.

vaunting, boasting.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ պատկառանք՝ այլ պարծանաց է պարծական. (Շ. ոտ. բարձր.։)


Պարհք

cf. Պահք.

· Calfa


Պարունակ, աց

s.

orb, sphere, circle, circuit, orbit;
— բան, circumlocution, periphrasis, roundabout phrase;
cf. Խումբ.

· Calfa

NBHL (1)

ՊԱՐՈՒՆԱԿ. գ. Շրջան. կամար. պէսպէս աշտիճան բարձրութեան յերկինս.