Definitions containing the research յայտ : 2061 results

Վերագոյն

adj. adv.

higher, superior, more elevated;
—, ի —, գոյնս, above;
firstly, before, antecedently.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ յայտ ի վերագոյն բանիցն է. (Սարգ. յուդ. ՟Բ։)


Վերագրեմ, եցի

va.

to write upon, to inscribe;
to attribute, to refer to;
to write above, before.

· Calfa

NBHL (1)

Վերագրէ (աստուածաբանն) զճառն ի յայտնութիւն քրիստոսի, եւ սկսանի ի ծնունդն քրիստոսի։ Ղուկաս զաւետարանն եւ զգործսն առաքելոցն՝ զյունացս աշխարհէն վերագրէ (առ թէոփիլոս ի յոյն լեզու)։ Վերագրէ ղուկաս ի հրամանէ սուրբ հոգւոյն. եւ եղեւ ասէ ընդ աւուրսն ընդ այնոսիկ։ Որպէս վերագրէ երանելին պետրոս, եթէ կերաք եւ արբաք ընդ նմա յարութեան։ Որպէս վերագրեաց երանելին մովսէս, թէ տեսանիցէք զկեանս ձեր կախեալ զփայտէ։ Վասն քո վերագրեաց սողովմոն, փայտ կենաց է ամենեցուն. (Կամրջ.։ Փստ առ զքր։ Զքր. կթ. ծն. Զքր. կթ. հմբ. Զքր. կթ. խչ.։)


Վերադիր, դրի, դրաւ

adj. s. math. gr. mus.

imposed, added, additional;
imposition, addition;
epithet, adjective;
exponent, index;
article (ս, դ, ն);
a note.

· Calfa


Վերականգնեմ, եցի

va.

to raise again, to restore, to set up again.

· Calfa

NBHL (1)

Վերականգնին ամենայն արարածս ի յայտնութեան նորա փառացն. (Մաշկ.։)


Վերաճառեմ

va.

to repeat, to treat again;
to state above.

· Calfa

NBHL (1)

Զոր առ ընթեր նմին սարկաւագն վերաճառեաց։ Ընդարձակ եւ յայտնապէս վերաճառեն. (Լմբ. պտրգ.։)


Վերայ, ի վերայ

prep.

on, upon;
over, above;
for, in behalf of, on account of;
յայնր —, upon that;
about that;
ի — ամենայնի, above all, before all else;
յորոց — աշտարակն անկաւ, on whom the tower fell;
ի ճշմարտութեան — չեւ է հասեալ, he has not yet heard the truth;
յաւելին ցաւս ի ցաւոց —, they increased my sorrows, they added to my grief;
հարուածս ի — նոցա հասուցանէին, they charged them with the massacres;
առած ի — արաբացւոց, threatening announcement for Arabia;
փակեմ զդուռն ի —ս, I shut the door behind me;
կործանումն նմա ի — կայր, he was on the brink of ruin, on the point of ruining himself cf. Կամ;
cf. Հասանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Այսպէս մարիամ ամենայնի ի վերայ կացեալ։ Կալ ստուգութեամբ ի վերայ յայտնութեան. (Իգն.։)


Վերաքարոզ լինիմ

sv.

cf. Վերաքարոզեմ.

· Calfa


Վերաքարոզեմ

va.

to preach, to announce, to publish, to divulge.

· Calfa


Վերերեւիմ

vn.

to appear, to shoot forth, to be born, produced.

· Calfa

NBHL (1)

ՎԵՐԵՐԵՒԻԼ. ἑπιφαίνω appareo. Ի վեր երեւիլ. յայտնիլ. հանդիսանալ.


Վերերեւութիւն, ութեան

s.

appearance;
superficies, surface.

· Calfa

NBHL (1)

Սրտիւն այլ իմն բերի, եւ վերերեւութեամբն ... իմն ձեւանալ։ Ցուցանելով սուտ վերերեւութեամբ զանյայտութիւն պարծանացն. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Գ։ Պիտ.։)


Վերլուծանեմ, լուծի

va.

to analyze, to resolve.

· Calfa

NBHL (1)

Որ վերլուծանելն կարող գոյ, նա եւ՛ շարադրել. բայց ո՛չ որ շարադրելն գիտէ, նա եւ՛ վերլուծանել. որպէս եւ ի տգիտաց իսկ յայտ է, որք երկայն շարադրել բանս գիտեն, բայց վերլուծանել զնոսա յայնս՝ յորոց եւ շարադրեալքն գոն, ոչ գիտեն, (այս է՝) ի բառս, եւ ի փաղառութիւնս, եւ ի տառս. (Անյաղթ վերլծ. արիստ.։)


Վերծանութիւն, ութեան

s.

reading, recitation.

· Calfa

NBHL (1)

Ապումուսէ ոմն, որում վերծանութեան յայտնութիւն՝ երիցու որդի ճանաչէր. իմա՛, անուն ծանուցեալ՝ իբր մականուն, կամ թարգմանութիւն անուան։


Վերնագիր, գրոց, գրաց

s.

epigraph, inscription, title;
— նամակի, superscription or direction of a letter.

· Calfa

NBHL (1)

Սաղմոսս այս եւ աղօթք դաւթի են ըստ վերնագրին յայտարարութեան. (Յհ. իմ. ատ.։)


Վերջեմ, եցի

va.

to hold back, to deter, to withhold, to cause to loiter or while away.

· Calfa

NBHL (1)

Բառ անյայտ. որպէս Ժամավաճառ լինել բանիւք, կամ փորձել.


Վէպ, վիպաց

s.

history, narration, tale, story, account;
romance;
poem, poetry.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ զայս արտաքին վէպն յայտ առնէ, եւ մեր իսկ գիրք. միթէ խաբէութի՞ւն էր այն ամենայն, կամ վէպք եւ առասպելք։ Ցուցք պոռնկականք, եւ խառնաղանճ վէպք. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 10. 11. 12։)


Վիժած, աց

adj. s.

abortive;
abortion.

· Calfa

NBHL (1)

Զօրէն ծանրաշարժ տաղտկալի ուրուք բնութեան վիժածս եւ անցս արտայայտել բոյսս. (Պիտ.։)


Վիճումն, ման

s.

cf. Վէճ.

· Calfa

NBHL (1)

Ամենեցուն այս յայտ է առանց վիճման, զի փոքրն ի մեծէ օրհնի. (Ոսկ. եբր.։)


Վիշապ, աց

s. ast.

dragon;
leviathan;
typhon, vortex, whirlpool, exhydria;
dragon, draco;
— ծովային, araneus piscis, quaviver, weever;
— ձուկն, cachalot.

· Calfa


Փափագ

cf. Փափաքանք.

· Calfa

NBHL (1)

Կամեցաւ ցուցանել մեզ զփափագ սիրոյ.. . յայտ արար զառաւլ փափագ սիրոյ իւրոյ՝ զոր ունի առ մեզ։ Ընչիցն փափագ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 45։ ՟Բ. 28։)


Փեղմոնի

s.

phelmoni, such a one;
եղմոնի — or — եղմոնի, in such and such a place.

· Calfa

NBHL (1)

ՓԵՂՄՈՆԻ կամ ՓԷԼՄՈՆԻ կամ ՓԷԼՈՆԻ. φελμονή phelmoni. ռմկ. ֆիլան. Այս ինչ, այս անուն՝ անձն կամ տեղի նշանակեալ առանց անուան իբր յայտնի, տե՛ս եւ ԵՂՄՈՆԻ ՓԵՂՄՈՆԻ.


Փեռեկումն, ման

s.

opening, cleft, aperture, chasm.

· Calfa

NBHL (1)

Շաղկապ է բառ, որ շաղկապէ զտրամախոհութիւն ոճով, եւ զմեկնութեան փեռեկումն յայտնէ (յն. լնու)։ Տրոհութիւն ասէ զփեռեկումն եւ զորոշումն բանիցն եւ տանց յնթերցողութեանն. (Թր. քեր.։ Երզն. քեր.։)


Փոխաբերեմ, եցի, րի

va.

to transfer, to transport;
to transpose;
to translate, to change;
to reward;
to succeed.

· Calfa

NBHL (1)

Ակն երբեմն զառ ի կողմն զառածեալ, եւ դարձեալ վեր ի վայրն փոխաբերեալ, տեսնել յայտնաբար զառաջիկայն ոչ կարէ. (Բրս. թղթ.) յն. μεταστρεφόμενος , փոխադարձեալ։


Փոխանորդութիւն, ութեան

s.

substitution, succession;
vicarship, vicariate;
permutation, exchange;
compensation.

· Calfa

NBHL (1)

Ի մկրտութեան, հանդերձի փոխանորդութիւնն յայտնէր զմաքրեցելոցն կենաց համբարձումն. (Դիոն. եկեղ.) յն. ἅμειψις immutatio.


Փողահար, աց

s.

trumpeter, hornblower, cornetter.

· Calfa


Փողեմ, եցի

va. vn.

to trumpet, to announce with the trumpet, to sound the horn, to intimate or warn by sound of a trumpet;
to cause to march on to the sound of the trumpet;
cf. Հորդան տամ.

· Calfa


Փոյթ, փութոյ, փութի, փութով

s. adj. adv.

care, solicitude, study, attention, entreaty;
diligence, promptitude, activity, celerity, hast, hurry;
active, diligent, careful, prompt, vigilant, assiduous;
— պնդութեան, eagerness, assiduity, interest, care;
—, ընդ —, — ընդ —, — —, — ի փութոյ, diligently, soon, promptly, hastily;
փութոյ պնդութեամբ, eagerly, carefully, earnestly, ardently, passionately;
— առնել, ունել, դնել, — ի մէջ առնուլ, — յանձին ունել, to be or zealous about, to apply oneself with diligence to, to take to heart, to be warm about, to endeavour or strive to;
— տանել, to take care of, to care, to solicit, to watch;
— ի մէջ առեալ, seriously, earnestly;
մեզ չէ —, that is no matter to us, what is that to us ?
;
չէ —, չէ ինչ —, no matter, never mind, it is nothing;
ոչ զի զաղքատաց ինչ — էր նմա, not that he cared for the poor;
— մեծ էր նորա այսմ, he took great care of that;
ոչ — ինչ առնեմ, I don't c are, it is no matter to me;
ամենայն — նոցա, all their care, effort or thought;
զի՞ — է, what does that matter ? what does it signify ? what of that ?
զի՞ — է քեզ, what is that to you ? what does it matter to you ?
զի՞ — է ինձ, what does it concern me ? what does it matter to me ? nonsense !
— ինչ չառնէր, he did not take it into account, he took no heed of it;
չէ — ինձ, it is no matter to me, it is all the same to me, I don't care about it, I am indifferent about it;
չառնեն ինչ — զիմեքէ, they care for nothing;
վաղ ընդ փոյթ, cf. Վաղ.

· Calfa

NBHL (1)

Ի փոյթ մի վեհերոտք։ Որչափ ինչ փոյթ գործեաց։ Վասն յայտնի լինելոյ փութոյն ձերոյ՝ որ վասն մեր. (կամ մերոյ՝ որ վասն ձեր )։ Զնոյն փոյթ ցուցանիցէ։ Իբրեւ զմօտաւոր զհեռաւորն փութով։ Ոչ աղմկաւ եւ ոչ փութով։ Ի ճեպս ի փոյթս. եւ այլն։


Փորձ, ոյ, ի

s. adj. adv.

trial, test, proof, attempt;
specimen, sample;
experience, proof;
endeavour, undertaking, enterprise, expedient;
trial, adversity, misfortune;
temptation;
probation;
experienced, expert, practised;
approved, tried, pure;
ի —ոյ, by or from experience;
խիստ — ,a hard trial;
բազմամեայ —, experience;
բնագիտական —, physical experiment;
—ով ուսեալ, taught by experience;
լինել —, to be experienced, versed, exercised;
զ— առնու րձել, ի — մտանել, to experience, to make an experiment of, to attempt, to make attempts, to try, to assay, to prove, to experiment;
ի — արկանել, to put to the trial or test, to torture;
— փորձել վերստին, to renew an attempt, to make a new effort;
ի վերջին — մատուցանել զիմն, to put to the final proof;
ի մահու — գալ, to prove death, voluntarily to encounter death;
հայաստան նախ զ— առ զօրութեան նորա, Armenia was the first to feel his strength;
ընդ նոր — հանդ իսի էանց նա, he was put to a new trial;
մատեաւ եւ յարդարսն — մահու, even the righteous were in mortal danger;
գիտելով զ— առն, well knowing what a man he is;
զգանից զ— առ, he was beaten;
— է, he is experienced, he has much practice;
— արծաթոյ եւ ոսկւոյ ի բովս, gold and silver are tried in the furnace;
cf. Զէն.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս եւ փորձ իսկ իծացն յայտ առնէ։ Յառաջագոյն դիտելով զփորձ առն։ Զփորձ պատմութեանդ զամենայն ի գրոց սրբոց ցուցից. (Եզնիկ.։ Խոր. ՟Գ. 55։ Կոչ ՟Դ։)


Փորձեմ, եցի

va.

to attempt, to try, to experiment, to make an experiment of;
to prove, to assay, to put to the test;
to tempt, to sound, to try;
to tempt, to allure, to entice.

· Calfa

NBHL (1)

(լծ. յն. փիրազօ. լտ. էքսփէրիօր, եւ այլն). πειράζω, πειράω tento, experior. Ի փորձ մատուցանել զոք կամ զիմն. կրթել, մարզել. մանաւանդ՝ զննել եւ լրտեսել արտաքին իրօք զսիրտ այլոց. զօր սրտագէտն Աստուած առնէ ի յայտնել զհանդէս լաւութեան կամ վատութեան մարդկան. իսկ սատանայ առնէ առ ի խարդաւանել զմարդիկ. իսկ մարդիկ մեղանչեն ի փորձելն զԱստուած թերահաւատութեամբ գաղտնեաց նորա.


Փորձիմ, եցայ

vn.

to be tried, tempted;
to try, to endeavour, to seek;
to be purified, refined.

· Calfa

NBHL (1)

Սակաւ ի բազմացն յայտ առնել փորձիմք. (Կլիմաք.։)


Փութանակի

cf. Փութապէս.

· Calfa

NBHL (1)

Կամ իբր ա. ταχύς, ταχεῖα celer. Արագագոյն. վաղահաս. Փոյթ. Ամբոխէ զտեսանելիսն փութանակի շարժութիւնն։ Վասն փութանակի եւ լուսաւորագոյն յարութեանն։ Հայելով ի փութանակի եւ անյայտ կենցաղոյս վախճան. (Նիւս. բն.։ Ագաթ.։ Փարպ.։)


Տապակ, աց

s.

frying-pan;
cf. Վահանակ.

· Calfa

NBHL (1)

Ձեւ տապակոյն յայտնէր. (Նչ. եզեկ.։)


Տապակ

cf. Վահանակ.

· Calfa

NBHL (1)

Ձեւ տապակոյն յայտնէր. (Նչ. եզեկ.։)


Տապակեմ, եցի

va.

to fry, to fricassee.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ ինքն զաւէնն աթինեալս եւ զտապակեալս եւ զժապաւինեալս նարօտօք ագանէր. յայտ առնէ զյօրինուած ինչ զգեստուց անյայտ։


Տապանամ, ացայ

vn.

to grow warm, to be excessively hot, to be burnt, scorched;
to be in a fever.

· Calfa


Տարացոյց

cf. Յարացոյց;
cf. Օրինակ.

· Calfa

NBHL (1)

παράδειγμα, ὐπόδειγμα exemplar, exemplum, argumentum, documentum, indicium, formula. Բացէ ի բաց ցոյց՝ իբր յայտնի կամ հեռաւոր. յարացոյց. ցուցակութիւն օրինակ. տիպար. նմանութիւն. առակ. նշանակ. յայտարար.


Տարացուցական, ի, աց

adj.

allegorical.

· Calfa

NBHL (1)

Օրինական. նմանական. յայտարարական.


Տարափ, ոյ

s.

shower, abundant rain;
— ձեան, flake of snow;
տեղ եւ — նետից, a shower of arrows;
a cloud of darts;
ծակոտեալ ի —ոյ նետից, pierced with a hundred arrow wounds.

· Calfa

NBHL (1)

Անձրեւ եւ գետ եւ հողմ (յայտ առնեն) զազգի ազգի տարափս մարտին։ Այլք ի դիւաց որպէս զթանձրամած տարափ՝ այնպէս արձակեալք ի վերայ բազմութեանն. (Երզն. մտթ.։ Զենոբ.։)


Տարբաղմատ

adj. gr. casual.

· Calfa

NBHL (1)

Տարբաղմատք են, որ գոյութիւն եւ ոճ յայտնեն. քան. քանզի. վասն զի։


Տարբերական, ի, աց

adj.

differential;
agitated, vacillating.

· Calfa

NBHL (1)

Զօրանայ ընդդէմ տարբերական խորհրդոց։ Ազատեսցին միտք ի տարբերական կրից։ Մէգ տարբերական։ Տարբերական զօրութիւն (խաչի որպէս տապանի) յայտնեալ փրկութիւն աշխարհի. (Անան. զղջ.։ Շ. թղթ.։ Բենիկ.։ Գանձ.։)


Տարթորական

s.

talent (money).

· Calfa

NBHL (1)

Բառ անյայտ, որպէս Թորթորեալ, կամ առ կախեալ զարդուք.


Տարր, րեր, րերաց

s.

element, elementary substance or matter;
տարերք, elements;
rudiments;
տարերք կենաց, the elements of life;
ըստ տարերց աշխարհի, according to the worldly maxims.

· Calfa

NBHL (1)

Յասորի լեզու ասէ, ի սկզբանէ արար աստուած զյաթն երկինս, եւ զյաթն երկիր. յաթն ասելով՝ որ է տարր (եզակի), իբրեւ զմիոջէ տարերէ միոյ երկնի յայտ առնէ թարգմանութիւնն. (Եզնիկ.։)


Տարփական, ի, աց

adj.

relating to love, erotic.

· Calfa


Տգիտական, ի, աց

adj.

ignorant.

· Calfa


Տեառնընդառաջ, ի

s.

Candlemasday, Purification, Penthesis.

· Calfa

NBHL (1)

Իսկ զի՞նչ կրակն լուցանել, եւ տէրընդայս ասել. ծերքն եւ տղայքն շուրջ գային զբոցովն, եւ գոչէին, ա՛յ տէր ընդ այս, ա՛յ տէր ընդ այս. (Տօնակ.։) Այլ յայտ է թէ կրակավառութիւնն հայի ի խորհուրդ բանիցս, Լոյս ի յայտնութիւն. Հուր եկի արկանել. որ են ընթերցուածք աւետարանի ՛տ Տեառնընդառաջն։


Տեղական, ի, աց

adj. med.

local;
topical;
— դեղ, topic.

· Calfa

NBHL (1)

Գտցի նոյն ինքն տեղական մարմին ի տեղւոջ։ Ոչ տեղական փոփոխումն, այլ ի բարձրութենէ ի նուաստութիւն։ Եթէ երկինք է, տեղական՝ է ելումն, ուստի եւ իջումն կարծիցես։ Եւ այս ոչ է տեղական կործանմամբ, որպէս զառաջինն. (Անյաղթ վերլծ. արիստ.։ Երզն. մտթ.։ Շ. ՟ա. պ. ՟Ժ՟Ա։ Լմբ. յայտն.։)


Տրամախոհութիւն, ութեան

s.

judgment, reasoning.

· Calfa

NBHL (1)

Բան է հետեւակ բառի՝ շարադրութիւն, զտրամախոհութիւն ինքնակատար յայտնելով։ Շաղկապ է բառ, որ շաղկապէ զտրամախոհութիւնն ոճով։ Կէտ աւարտեալ՝ է տրամախոհութեան յանգեցելոյ նշան. (Թր. քեր.։)


Տօն, ից

s.

feast, solemnity, festival, celebration;
— նշանաւոր, հանդիսաւոր or մեծահանդես, extraordinary, solemn feast;
օր —ի, feast-day, holiday;
ամենաժողով —, fair day, market day;
— անուան, saint's day;
— ամենայն սրբոց, All-Saints' day, All Hallows day;
— մարմնոյ եւ արեան տեառն, Corpus Christi day;
— անմեղ մանկանց, Childermas-day;
սրբել, խմբել, կատարել, տօնել զ—, to keep, to observe, to celebrate a feast;
շնորհաւորել ուրուք զ— իւր, to wish a person many happy returns of the day;
cf. Տարեկան.

· Calfa

NBHL (1)

Սրբոց հանապազ տօնք են։ Զի՞նչ իցէ տօնք սրբոց. զաստուած օրհնել. ապա ուրեմն որ հանապազ օրհնեսցէ, ցանկ տօնս առնէ։ Որ ցանկ օրհնէ, միշտ տօն առնէ։ Զատկացն եւ կացրդիցն եւ ամենաժողով տօնից անունզ զբազմաց ի մի վայր գումարելոյ յայտ առնէ. (Սեբեր. ՟Ե։)


Տօնակից լինիմ

sv.

to feast, to celebrate a feast in company, to solemnize together.

· Calfa

NBHL (1)

Տօնակի՛ց լիցուք տօնասիրաց։ Զուարճակից լինել եւ տօնակից այսօր. (Ածաբ. յայտն. եւ Ածաբ. ծն.։)


Տօնապատճառ

s.

book or treatise on feast-days.

· Calfa

NBHL (1)

Գիրք ի շիրակացւոյն՝ որպէս ասեն ոմանք՝ շարագրեալ, յորում զպատճառս տօնից դնէ. իմա՛ զերկուս ճառս նորա՝ վասն տօնի զատկաց, եւ յայտնութեան։


Տօնասէր

adj.

fond of feasts or solemnities.

· Calfa

NBHL (1)

Ասիցէ ոք ի տօնասիրացն եւ ի ջերմագունիցն։ Տօնակի՛ց լիցուք տօնասիրաց. (Ածաբ. ծն. եւ Ածաբ. յայտն.։)