Definitions containing the research այր : 6515 results

Գումարեմ, եցի

va.

to assemble;
to convoke;
to gather together, to add, to sum.

· Calfa

NBHL (2)

Զնախնեաց պատմութիւն գումարեալ։ Ի մի վայր գումարեաց զմատենադարանս։ Զթագաւորացն անուանս գումարել գումարէ. (Եւս. քր. ՟Ա։)

συνάγω congrego, colligo, cogo Հաւաքել. ժողովել. խմբել. բովանդակել. կուտել. ի մի վայր կոչել. պատրաստել ի պատերազմ, եւ այլն. ժողվել, մէկտեղել.


Գուն

s.

effort;
— գործեմ՝ դնեմ, — ի վերայ դնեմ, to study, to devise, to strive, to try, to labour, to intrigue.

· Calfa

NBHL (1)

Գուն եդեալ մեծաւ ճգնութեամբ քարոզեցին։ Առաւել փութայր գուն եդեալ. (Ագաթ.։)


Գունակ

adj. s. adv.

similar, equal, like;
dye, colour;
kind, sort;
manner;
difference;
— —, in several colours;
various, different;
— —, —ս —ս, differently, variously.

· Calfa

NBHL (1)

Ի մի վայր գումարել զգունակ գունակս եղելոցն. (Կիւրղ. ծն.։ Իսկ յասելն.)


Գունդ, գնդի, աց

s. adv.

assemblage, band;
troops, brigade, battalion, regiment, legion, cohort, phalanx;
globe;
sphere;
ball, bowl;
pincushion;
pommel;
sounding line, plummet;
— փոքրիկ, bullet;
globule;
— անսւոյ, nave of a wheel;
— կշռոց, weight;
— կապարեայ, lead;
չափել զծով գնտով, to sound;
— գունդ, cf. Գունդագունդ.

· Calfa

NBHL (1)

ԳՈՒՆԴ. λαμπάς, λαμπάδιον Գնդաձեւ ընդունարան ի ճրագարանի. լապտեր. ղամբար. միջավայրն աշտանակի. տե՛ս (Զքր. դ. 2. 3։ Չան. Է. 5։)


Գունեայ

adj.

of fine colour, fine, graceful.

· Calfa

NBHL (1)

Գունեան այրն եւ թիկնաւէտ. (Յհ. կթ.։)


Գունեան

cf. Գունեայ

· Calfa

NBHL (1)

Գունեան այրն եւ թիկնաւէտ. (Յհ. կթ.։)


Գունեղ

cf. Գունեայ

· Calfa

NBHL (1)

Գունեան այրն եւ թիկնաւէտ. (Յհ. կթ.։)


Գուպարած, ի

s.

struggle, wrestling, fight;
duel;
war;
dispute;
— դնել, to fight, to attack.

· Calfa

NBHL (1)

Գուպարած եդեալ մաքառէր ընդ պօղոս։ Ստադին միայն մրցութիւն էր. եւ ապա յետոյ եւ այլեւս գուպարածքն մի ըստ միոջէ յաւելան։ Այնուհետեւ այլոցն գուպարած կայր վասն թագաւորութեան փիլիպպեայ. (Եւս. պտմ. ՟Բ. 23։ եւ Եւս. քր. ՟Ա։)


Գուպարեմ, եցի

vn.

to make war, to fight;
to dispute.

· Calfa

NBHL (1)

Ի բացեայ կայր, եւ ուշ ունէր մրցելոյն եւ գուպարելոյն. (Ոսկ. ես.։)


Գուպարիմ, եցայ

vn.

cf. Գուպարեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Ի բացեայ կայր, եւ ուշ ունէր մրցելոյն եւ գուպարելոյն. (Ոսկ. ես.։)


Գռեհիկ, հկաց

adj. s. plebeian, clownish, rude, coarse;
peasant, clown.

· Calfa

NBHL (1)

Սկսանին որք ընդ իւր գռեհիկքն գովել զնա։ Ուտելով եւ ըմպելով, եւ խառն ընդ գռեհիկս կալով։ Ես այր գռեհիկ եմ, եւ բանջարս գնեմ եւ ծախեմ։ Մերկացեալ զզգեստ կրօնաւորութեան՝ եղեւ գռեհկ. (Վրք. հց.։)


Գրագէտ, գիտաց

adj.

book-learned, literate, lettered.

· Calfa

NBHL (1)

Տայցեն ցայր մի գրագէտ. (Ես. ՟Ի՟Թ. 11։)


Գրագիր, գրաց

s.

copier, transcriber;
author, writer;
secretary.

· Calfa

NBHL (1)

Մուսիանոս՝ մեր (այսինքն քրիստոնեաղ) գրագիր ճանաչէր։ Ղեւոնիդէս հայր որոգէնի գրագիր վկայեաց. (Եւս. քր. ՟Բ։)


Գրադեղ

s.

ink.

· Calfa

NBHL (1)

Էր որպէս գրադեղ պինդ (որպէս եփեալ մելան)։ Աշխատեա՛ եղբայր, քանզի գրադեղով են, եւ վաստակաւ ջնջին. (Վրք. հց. ձ։)


Գրակարդաց

s.

reader.

· Calfa

NBHL (1)

ἁναγνώστης lector Կարդացօղ գրոց. ընթերցօղ. վերծանօղ. դպիր. որ եւ յն. բառիւ Անագանոս, որ ի վայր է քան զկիսասարկաւագ.


Գրակոնտիկոն, ի

s.

enamel.

· Calfa

NBHL (1)

Իսկ ի Պղատ. տիմ. նոյն բառ գրի ԴՐՈԿՈՆՌԻԿՈՆ ի տեղի յն. ἕγκαυμα inustio այսինքն խարումն (կամ այրեցմամբ որոշումն),


Գրանոց, աց

s.

library.

· Calfa

NBHL (1)

Պտղոմէոս՝ որ կոչեցաւ եղբայրասէր, գրանոց կազմեալ՝ ժողովել զամենայն գիրս։ Եհարց թագաւորն, քանի՞ գիրք ժողովեալ են ի գրանոցին. (ՃՃ.։)


Գրաւ, աց, ից

s.

earnest money, assurance, security, pledge, engagement;
mort-gage;
wager, bet;
detention;
— դնել, to wager, to lay a bet;
to hire, to give wages or salary;
— առնել ընդ ումեք, to lay a wager.

· Calfa

NBHL (2)

Խնդրէր ի նմանէ եպիսկոպոսն գրաւ հաւատոյն՝ զգիրս կախարդութեան նորա առաջի ժողովրդեան այրել. (Ճ. ՟Բ.։)

Եթէ գրաւու պատճառաւ զմիմենաս շարժեն ի վտանգս։ Ի պատճառս վայրապար գրաւուց. եւ այլն. (Մխ. դտ.։)


Գրաւեմ, եցի

va.

to hire, to engage, to secure;
to redeem;
to hold, to detain, to usurp, to occupy, to seize, to appropriate, to encroach;
to stride;
to prepossess, to preoccupy;
— յարքունիս, to confiscate.

· Calfa

NBHL (1)

Հոգայ, եւ զմշակս գրաւէ։ Հայրն Օրէ ոչ գրաւէր ինչ, այլ առ ժամայն գնէր. (Վրք. հց. ՟Գ. եւ ՟Ժ՟Ա։)


Գրգամ, ացայ, ացի

vn.

to cluck;
to cocker.

· Calfa

NBHL (4)

Գրգայր ի վերայ նորա հոգին ճշմարտութեան. (Ճ. ՟Ա.։)

Ընդունիս (զզղջացեալս), եւ գրգաս. իբրեւ զհայր կաթոգին ի վերայ միածնի իւրոյ. (Բենիկ.։)

Ոչ եթէ լոկ ինչ շրջէրն նշանակէ յեբրայեցի բարբառն, այլ՝ ողոքէր, գրգայր, շարժէր, շրջեր ի վերայ. (Կիւրղ. ծն.։)

Հոգի աստուծոյ շրջէր եւ գրգայր ի վերայ ջուրց. (Եփր. ծն.։)


Գրգանք, անաց

s. pl. delicacy, effeminacy;
delight, pleasure, voluptuousness;
caress, cockering.

· Calfa

NBHL (1)

Այն որ գրգանօքն լկտութեամբ գրգէր եւ փափկանայր. (Եփր. համաբ.։)


Գրգարան, աց

s.

place of pleasure, of delight, paradise.

· Calfa

NBHL (1)

Տեղի գրգանաց. վայր փափկութեան. դրախտ եդեմական.


Գրգեմ, եցի

va.

to fondle, to treat delicately or effeminately, to caress;
to feed delicately.

· Calfa

NBHL (1)

Հոգին գրգէր եւ գթայր։ Ի գթութիւն գրգելոյ հոգւոյն սրբոյ։ Իբրեւ գրգելով ի վերայ շրջել՝ զհոգւոյն սրբոյ ասէ. (Եփր. ծն.։)


Գրգիմ

vn.

cf. Գրգամ.

· Calfa

NBHL (1)

Հոգին գրգէր եւ գթայր։ Ի գթութիւն գրգելոյ հոգւոյն սրբոյ։ Իբրեւ գրգելով ի վերայ շրջել՝ զհոգւոյն սրբոյ ասէ. (Եփր. ծն.։)


Գրգիռ

s.

defiance, provocation, challenge, incitement, impulse, instigation, inducement, solicitation, suggestion, temptation, allurement, stimulation, motive.

· Calfa

NBHL (1)

Գրգիռ վայրի դիպել. (՟Բ. Մակ. ՟Դ. 30.) իմա՛ ըստ յն. աղմկիլ, հակառակիլ։


Գրգութիւն, ութեան

s.

cf. Գրգանք.

· Calfa

NBHL (1)

Վասն գրգութեան այրին կենդանւոյն մեռաւ. (Բրս. հց.։)


Գրգռեմ, եցի

va.

to irritate, to excite, to provoke;
to incite, to alarm, to inflame, to instigate, to move, to foment, to nettle, to urge, to rekindle, to revive, to rouse, to rebel.

· Calfa


Գրեմ, եցի

va.

to write, to compose;
to engrave, to carve;
to paint;
to esteem, to value;
ոչ ինչ —, to despise, to disesteem.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ ի թիւս մարդկան գրիլ։ Գրեալս ընդ անմարդիս։ Որդիս թշնամի գրեցայ։ Իբր զայր մի ի նզովս գրեալ։ Զվնասն մեր քեզ գրեցեր։ Զվիմին գթել ոչ գրեցեր։ Որ է աստուծոյ մեծ գրեցեալ. եւ այլն. (Նար.։)


Գրթաղ, աց

cf. Գրթախաղաց.

· Calfa

NBHL (1)

Ընդ վայրակոշկոճ գրթաղաց քարանցն եւ փայտից յիմարութիւնքն. (Ագաթ. յռջբ. (մի ձեռ. գրթախաղացք)։)


Գրկընկալ

adj.

who is in the arms or at the breast (a baby).

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ զարհուրի ասեն գրկընկալ մանուկ. (Թէոդոր. մայրագ.։)


Գրոհ, ի

s.

assault, irruption;
nation, people;
— տալ, to storm;
cf. Գռոհ.

· Calfa

NBHL (1)

Ի հայկականս գրոհի։ Թորգոմեանս գրոհի։ Գրոհի մերոյ։ Մերոյս գրոհի։ Հայրենի գրոհի։ Գրոհք թշնամեաց. (Յհ. կթ.։)


Գրչութիւն, ութեան

s.

writing, manner of writing.

· Calfa

NBHL (1)

Զպատիւ գրչութեան աւետարանին տայր նմա։ Զպատճառս գրչութեան դնէ առաջի, թէ վասն էր եկն ի գրել. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Ժ՟Բ։ եւ ՟Բ. պ. ՟Ե։)


Գօս, ից

adj.

dry, arid, dead;
benumbed, impotent.

· Calfa

NBHL (1)

Որ ոչ այրէր զդալարսն ... տոչորէր ի գօսսն, եւ այրեր զգօսացեալսն. (Ագաթ.։)


Գօսանամ, ացայ

vn.

to dry, to become dry.

· Calfa

NBHL (1)

Դալարեցուցանէ զչոր գօսացեալս։ Զգօսացելովքն սփռեսցէ զանձրեւ փայլատականցն ի կիզուլ յայրել։ Անդամալոյծք եւ գօսացեալք. (Ագաթ.։)


Դադար, ոյ

s.

cessation, rest;
pause;
establishment, dwelling;
station;
—ք գազանաց, den;
—ք խաշանց, անասնոց, stable;
—ք հաւուց, roost;
perch;
—ք նաւուց, harbour.

· Calfa

NBHL (2)

Ոչ տայր ամենեւին դադար թագաւորին. (Եղիշ. ՟Դ։)

Դադար վշտացն տայր. (Յհ. կթ.։)


Դադարեմ, եցի

vn.

to cease, to stop, to interrupt;
to become calm, to give over;
to desist, to rest one's self, to remain;
to drain.

· Calfa

NBHL (1)

Եմուտ յայրն, եւ դադարեաց։ Հեռացեալ դադարէի յանապատի։ Անկղ ի վերայ բունոյ իւրոյ նստեալ դադարիցէ. (՟Գ. Թագ. ՟Ժ՟Թ. 9։ Սղ. ՟Ծ՟Դ. 8։ Յոբ. ՟Լ՟Թ. 27։)


Դալ

s.

yellowish;
colostrum;
cf. Դայլ.

· Calfa

NBHL (2)

Զի դալն մօրն այրէ զգութ աղեաց իւրոց ի բորբոքել սիրոյ մանկանն ի սիրտ մօր իւրոյ. (Եփր. ել.։)

Դալն կաթինն այրէ զգութ մօրն. (Վրդն. ել.։)


Դալապր

s.

sabre, sword.

· Calfa

NBHL (1)

Ըստ Հին բռ. Տապար. (լծ. լտ. տօլապրա). ddolabra յն. ἁξίνη լծ. հյ. կացին։ Տապար պատերազմական, թ. տէպէր. կամ Միասայրի սուսեր, սակր, դանակ մեծ.


Դալարաբեր

adj.

that produces verdure, grass.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ վայր դալարաբեր հայրական ծոցածին ծաղկին. (Նար. կուս.։)


Դալարացուցանեմ, ուցի

va.

to make green;
to renew, to restore.

· Calfa

NBHL (1)

Դալարացուցանել զվայրս քո աստուածգիտութեամբ. (Խոր. հռիփս.։)


Դալարի, արւոյ, րեաց

s.

verdure, grass, herbage, vegetables.

· Calfa

NBHL (2)

Ի վայրի դալարւոջ. յն. դալարւոյն։

χλοή herba viridis, viror, gramen Խոտ դալար. բոյս կանաչ. բանջար վայրի. կանաչ խոտ, կանանչեղէն.


Դալուկն, լկան

s.

jaundice.

· Calfa

NBHL (1)

Մահ լինիցի, կամ թէ հրայրեացք, կամ դալուկն, կամ ժանգ. (՟Գ. Թագ. ՟Ը. 37։ Ա՛յլ է եւ Թալուկ, զոր տեսցես։)


Դաղձ, ի

s.

wild mint;
calamint;
origan.

· Calfa

NBHL (1)

ԴԱՂՁՆ կամ ԴԱՂՁ. ὁρείγανον, -ος origanum, -us;
mentha, pulegium, calina Անանուխ վայրի. ըստ ոմանց ազգ զոպայի, իբրեւ Զուիրակ. ... (Գաղիան.։ Բժշկարան.։ Վստկ.։)


Դայեկեմ, եցի

va.

to nourish, to bring up, to educate.

· Calfa

NBHL (2)

Երախայքն տակաւին հայրականօքն բանիւք դայեկեալք։ Սրբազանիցն ամենիմաստն հանճար նախ դայեկէ զնոսա ներգործականաւ կերակրով։ Երգ եւ ընթերցմունք զանկատարսն դայեկեն առ կենդանարար որդեգրութիւն. (Դիոն. եկեղ.։)

Հայրաբար մտերմութեամբ զվարկն հատուցանելով դայեկեն. (Պիտ.)


Դանդաղկոտ, աց

cf. Դանդաղ.

· Calfa

NBHL (1)

Մինչեւ յե՞րբ ո՛վ դանդաղկոտդ ի վայր անկեալ կաս. (Ածաբ. մկրտ.։)


Դաշտական, ի, աց

adj. s.

rural;
flat, level;
villager, countryman.

· Calfa

NBHL (1)

պ. տէշթի. πεδινός campestris Դաշտային, (վայր, եւ բնակիչ). որպէս ռմկ. օվալըգ, եւ օվալը.


Դաշտային

cf. Դաշտական.

· Calfa

NBHL (2)

Վասն անհարթութեան լեռնայնոյն եւ դաշտայնոյն։ Զլեռնային եւ զդաշտային (վայրս) սերմանեաց եւ տնկեաց. (Փիլ. լին. եւ Փիլ. բագն.։)

πεδινός campestris որ եւ Դաշտական. Որ ինչ ա՛նկ է դաշտի, կամ կայ ի դաշտի. դաշտավայր, եւ բնակիչ նորին.


Դաշտացուցանեմ, ուցի

va.

to plain, to lovel.

· Calfa

NBHL (1)

Որ յառաջ դաշտացեալ եւ կոխան լեալ էաք թշնամւոյն, այժմ ի վայր տափացեալ դաշտացոյց զնոյն իւրովքն հանդերձ, եւ զմեզ լեռնացուցեալ բարձրացոյց ի վերայ նորա. (Լաստ. ընթերց.։)


Դողութիւն, ութեան

s.

trepidation;
start;
shudder, horrour;
convulsive motion;
whim;
shiver, shivering;
ի դողման լինել, կալ, զդողման հարկանիլ, to tremble;
ահիւ եւ դողութեամբ, with fear and trembling;
եմուտ — յոսկերս իմ, (the shudder penetrated to my bones), I trembled with fright, I shuddered with fear;
— կալցի ի քէն զլերինս, at thy presence the mountains will tremble;
— երկրի, earth-quake.

· Calfa

NBHL (1)

Միտք ի դողման, ակն ի վայր անկեալ. (Վրդն. ծն.։)


Դողումն, ման

s.

cf. Դողութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Միտք ի դողման, ակն ի վայր անկեալ. (Վրդն. ծն.։)