Definitions containing the research զարդ : 1166 results

Առաքինեցուցանեմ, ուցի

va.

cf. Առաքինացուցանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Չարակամ բարուքն նորա առաքինեցուցանէ զարդարս. (Եզնիկ.։)


Առաքինութիւն, ութեան

s.

valour, bravery;
virtue, probity;
goodness;
politics, government;
conduct, behaviour.

· Calfa

NBHL (2)

Առաքինութեան նշանակ ոչ կարացաք ցուցանել։ Եթէ զարդարութիւն ոք սիրէ, վաստակք նորա առաքինութիւնք են. (Իմ. ՟Ե. 13։ ՟Ը. 7։)

Արդարն եւ սուրբն առաքինութիւնք բարու են։ Պա՛րտ է զիւրաքանչիւր մասն հոգւոյ իւրականն զարդարիլ առաքինութեամբ. (Սահմ. ՟Ժ։)


Առձեռն

adj. s.

ready to the hand, handy, manual, portatif;
in part payment, on account;
— տալ, to give in part payment;
— բառարան, pocket dictionary.

· Calfa

NBHL (1)

Զաշխարհի շահելն զգայարանքս առձե՛ռն վայելէ. իսկ անձինն տուժելն բացակայ է։ Որ յիմարն է, զառձեռն ընտրէ, զբացակայն ի բաց ձգեալ։ Նախ՝ եւ առձեռն, զմարդ երեւելի՝ զգեստուցն զարդարանքն առնէ. (Լմբ. առակ.։)


Աստուածադրոշմ

adj.

imprinted or marked by God.

· Calfa

NBHL (1)

Ի զարդն աստուածադրոշմ երեսաց։ (Նար.։ մծբ։)


Առականեմ, եցի

va.

to expose to public notice;
to conceal, to hide;
to dissemble, to play the hypocrite.

· Calfa

NBHL (1)

Զայլ եւս զառ եւ զկահ եւ զկազմած խաղացուցանել ի բաբելոն։ Յառէ եւ յաւարէ պատերազմին զմեհեանն բեղայ զարդարէր. (Եւս. քր. Ա։)


Առանձնական, ի, աց

adj.

peculiar, singular;
lonely, solitary;
own.

· Calfa

NBHL (1)

Պարտ է իւրաքանչիւր մասին առանձնականաւ զարդարիլ առաքինութեամբ. (Սահմ. ՟Ժ։)


Առանձնաւորութիւն, ութեան

s.

singularity;
propriety.

· Calfa

NBHL (1)

Սրբավայելուչս առանձնաւորութիւնս իւրաքանչիւրումն երկնայնոցն զարդու. (Դիոն. երկն.։)


Առաջ, ոյ

adj.

front, head;
arm, division, branch;
—ք գետոյ, arm of a river;
յ—ոյ or յ—ոյ կողմանէ, before, in front, at the head of;
զ—ս ունել, առնուլ, to obviate, to be beforehand, to prevent, cf. Սկսանել;
— նաւու, head, prow, how of a ship;
— զօրաց, division of forces;
ընդ առաջ գնալ ելանել, to go to meet.

· Calfa

NBHL (1)

Մարկիոն եդեալ երիս առաջս՝ ուսուցանէր զբարւոյ եւ զարդարոյ եւ զչարէ. (Եզնիկ.։)


Բաժանեմ, եցի

va.

to divide, to separate;
to share, to distribute;
to cut, to decompound, to disjoin, to uncouple, to disunite, to split, to cleave, to scatter, to behead, to make an incision;
— վիճակաւ, to allot.

· Calfa

NBHL (1)

Ըստ ձերո՞ց կամաց պարտիցիմ զանձն ինչ բաժանել, եւ ըստ ձերոց հաճոյից վաճառել զարդարութիւն. (Սեբեր. ՟Թ։)


Բան, ներ, նեար

s.

thing;
cf. Բան.

· Calfa


Բան, ից

s. bot.

"speech, word, term, saying, dictate, expression, oration, discourse, language, history;
proposal, treaty, promise;
thing;
reason, intellect;
understanding, intelligence;
oracle;
the Word;
ի —ի առնել, to interpose, to employ;
ընդ բանիւ առնել, to excommunicate, cf. Բանադրեմ;
— առ —, word for word;
միով —իւ, in a word;
զբանիւք առնել, to converse, to speak;
ի բանս արկանել, ի —ի առնել to persuade, to convince, to gain;
զ—իւք անկանել, to converse with, to hold a conversation;
ի բանս հրապուրանաց արկանել, ի —ս ելու առնել, to charm or to allure with one's words;
—ս ընդ իրեարս դնել, ի բանի լինել ուրուք, —ունել ընդ ումեք, — կապել առ ոք, to understand, to be understood, to come to an understanding;
ըստ իմունս —ի, որպէս իմ —ս է, according to me;
ի — տանել, արկանել, to employ, to serve one's self;
—ել, կալաւ, it is said;
զոյզ ընդ —իցս, at these words;
ասել — չարութեան զումեքէ, —ս բարեաց խօսել վասն, to speak ill or well of some one;
զի՞նչ է —ս այս, what is this ?
— տալ, to promise, to give one's word, cf. Խոստանամ;
թողէք ի բաց զ—երդ, leave these things;
—ի գործ առնել, to begin to speak;
վախճանել զբանս իւր, to finish one's discourse;
— վճարել, to do some thing;
ոչ եւս ընդ —ս ինչ ածեալ, without any hesitation;
— ինչ է ինձ ընդ քեզ, I have a word to say to you;
ըստ —ի ամենեցուն, according to every body;
վասն քո բանիդ, upon your word;
ըստ —ի քո, according to what you have said;
գիտես ընդ ում է —դ, you know well with whom you have to do;
մինչգեռ —քն ի բերան նորա կային, hardly had he spoken;
—ք ինչ են իմ ընդ ունեք, I have a suspicion of some one;
I have intrigues or connections with some one;
—ք ինչ ոչ էին, ոչ գոյին նոցա ընդ ումեք ի մարդկանէ, they have neither society nor commerce with other men;
առանց —ի պոռնըկութեան, except for cause of adultery;
բան առնել՝ կապել՝ ունել, cf. Ուխտ դնել." myrobalan (fruit, tree and oil);
acorn (fruit).

· Calfa


Բանականութիւն, ութեան

s.

reason, under-standing.

· Calfa

NBHL (1)

Գերազարդ բանականութեանցն հոյլք. (Շ. հրեշտ.։)


Բանավաճառ

adj.

boaster, braggart;
— լինել, to boast, to exaggerate;
to swagger.

· Calfa

NBHL (1)

Շաղփաղփելով բանավաճառ լինիք ի բամբասել զարդարն. (Վանակ. յոբ.։)


Բազմապաճոյճ

adj.

well adorned, embellished.

· Calfa

NBHL (2)

Բազում իրօք պաճուճեալ. ուր իցեն բազում պաճուճանաք եւ զարդք եւ յօրինուածք. խիստ զարդարուն.

Բազմապաճոյճ զարդարանօք պճնեալ զինքն կազմեաց որոգայթ. (Պիտ.։)


Բազմապատիկ

adj. adv.

multiple;
diverse, much, several;
magnificent;
— առնել, to multiply, cf. Բազմացուցանեմ, cf. Բազմապատկացուցանեմ, cf. Բազմապակեմ;
— լինել, to multiply, cf. Բազմանամ, cf. Շատանամ, cf. Բազմապատկանամ;
more, moreover

· Calfa

NBHL (1)

Երկիր բարի զսերմն բարի ընկալեալ՝ բազմապատիկ առնէ զարդիւնս արմտեացն. (Յճխ. ՟Ժ։)


Արեւելեան

adj.

oriental, eastern;
հողմն —, east-wind;
երկիր, կողմն —, East, eastern region.

· Calfa

NBHL (1)

Բազմազան անուշահոտ բուսակօք զարդարէի ի ձեռն արեւելեան ցօղոյ. (Պիտ.։)


Արիութիւն, ութեան

s.

valour, courage, bravery, boldness, firmness, steadiness.

· Calfa


Արծաթագործ, աց

s. adj.

silver-smith;
silver.

· Calfa

NBHL (1)

Զարդս ոսկեզարդս, եւ արծաթագործս. (Արծր. ՟Գ 2։)


Արծաթապատ

adj.

silvered.

· Calfa

NBHL (1)

περιαργυρόμενος, καρταργυρώμενος եւ այլն. argento obductus Արծաթի թիթղամբ պատեալ. արծաթով զարդարեալ. արծթով պատած. կիւմիշ իլէ գափլը.


Արծնեմ, եցի

va.

to enamel.

· Calfa

NBHL (1)

Ծեփելն, եւ գունելն, եւ արծնելն, եւ նկարելն, այն ի զարդարիչ անդր հայի. (՟Բ. Մակ. ՟Բ 30։ (յն. երկու եւեթ բայ, ներայրելն եւ կենդանագրելն)։)


Բազմագունակ

adj.

that has many colours or shapes, diverse, multifarious.

· Calfa

NBHL (1)

Զանազանեալ լինին կերպարանաք, եւ բազմագունակ զարդք փառաց նորա. (Ոսկ. ի նեռն.։)


Բազմազան

adj.

very various, of many kinds.

· Calfa

NBHL (1)

Բազմազան զարդուք. (Յհ. կթ.։)


Բազմախուռն

adj.

of a great concourse;
thick, thronged, mixed.

· Calfa


Աղեղնակապարճ

s.

quiver.

· Calfa

NBHL (1)

Կապարճ աղեղան, որ լինի եւ անօթ նետից. պատկանդարան ի դնել զաղեղն. գըրպան. նիյմլէկ. թէրքեշ. Բայց թուի նշանակել եւ զզարդ ինչ զինուորական որպէս վառ ծոպաւոր կամ դրօշ կամ դրօշակ կախեալ ի վերնակողմն նիզակի. որպէս յն. φάρος pallium, palla.


Աղերս, ի, ոյ, ից

s.

supplication, petition, deprecation, entreaty;
— արկանել, — մատուցանել, յ— մատչել, to supplicate, to implore, to pray, to request.

· Calfa

NBHL (1)

Յաղերս ածեմ վասն իմ անձին՝ զարդարութիւն գործոց նորին։ Յաղերս բանիւ քեզ ընդ բազմին՝ ըզվարս ածեմ զԵղիային. (Յիսուս որդի.։)


Աղուրայ

s.

slip, cutting (to plant), layer.

· Calfa

NBHL (1)

Որթն զարդարեալ զստեղն ի վայելչութիւն երկայն ձգմամբ աղուրեաց՝ պատատմամբ գնդակաց՝ տարածեալ տերեւովքն. (Փիլ. լիւս.։)


Աղուրի, րեաց

s.

cf. Աղուրայ.

· Calfa

NBHL (1)

Որթն զարդարեալ զստեղն ի վայելչութիւն երկայն ձգմամբ աղուրեաց՝ պատատմամբ գնդակաց՝ տարածեալ տերեւովքն. (Փիլ. լիւս.։)


Աղքատսիրութիւն, ութեան

s.

cf. Աղքատասիրութիւն.

· Calfa


Աղօթարար

adj. s. that prays to God;
that addresses God in prayer.

· Calfa

NBHL (1)

Եհաս առ նուաստս աղօթարար սուրբ թագաւորութեանդ։ Խոնարհ եւ աղօթարար։ Աղօթարար եւ աստուածազարդ քահանայիցդ. (Շ. թղթ.։ Ոսկիփոր.։)


Աման, ոյ, ով, աւ, ոց

s.

vase, vessel, pot;
bag, sack, purse, cloak-bag;
ոտից —, shoe.

· Calfa

NBHL (1)

Յանդիմանելի է զարդ յոտից ամանսն. (Ոսկիփոր.։)


Ամբարիշտ, րշտի, շտաց

adj.

ungodly, impious, irreligious, sacrilegious, unholy, unrighteous, profane, extremely wicked, flagitious.

· Calfa

NBHL (2)

Ամբարիշտ է, որ զէութիւն Աստուծոյ անհաւատութեամբ ի կարծիս ձգէ, եւ զդատելն զչարս, եւ զպսակելն զարդարս.

Միթէ կորուսանիցե՞ս զարդարն ընդ ամպարշտին։ Երանեալ է այր՝ որ ոչ գնաց ի խորհուրդս ամպարշտաց։ Ուսուցից անօրինաց զճանապարհս քո, եւ ամբարիշտք առ քեզ դարձցին։ Տեղի դատաստանի, եւ անդ ամպարիշտ։ Դատապարտէ արդար հանգուցեալ զամբարիշտս կենդանիս։ Ի կորստական ամբարշտացն փախուցեալ։ Ամբարիշտք, որք զԱստուծոյ մերոյ շնորհսն դարձուցին յանկարգութիւն. եւ այլն։


Ամեհի, հւոյ, հեաց

adj.

fierce, ferocious, savage, wild, unruly, untameable;
raging, furious.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս ձի ամեհի միշտ ի վարժոցս կայցէ։ Սանձք ձիոց ի բերան դիցեն, ոչ յամեհոյ, այլ ի զարդու եւ ի կերպարանաց վասն։ Քան զսանձս ամեհի երիվարացն. (Ոսկ. ՟ա. տիմ. եւ Ոսկ. յհ.։)


Ամենագեղ

adj.

cf. Ամենագեղեցիկ.

· Calfa

NBHL (1)

Ամենագեղ զարդուքն։ Զարդս ամենագեղս. (Յճխ. ՟Ի։ Նար. յիշ.։)


Ամենագեղեցիկ

adj.

very pretty, very handsome, charming, very genteel;
extremely agreeable, most beautiful.

· Calfa

NBHL (1)

Ամենագեղ զարդուքն։ Զարդս ամենագեղս. (Յճխ. ՟Ի։ Նար. յիշ.։)


Ամենայն, ի, իւ, ից

adj. s. all, total, whole;
each, every;
all, every thing;
— ոք, every one;
who ever, whosoever, whatever, whatsoever;
— ինչ, every thing, whatever;
ամենայնիւ, յամենայնի, altogether, entirely, quite;
— ուստեք, from all sides, from all parts;
— ուրեք, ընդ — տեղիս, every where, in all places;
զգիշերն —, all the night;
զ— աւուրս, every day;
յառաջ քան զ—, before all;
յետ —ի after all;
պատրաստ լինել —ի, to be ready for every thing;
ի վեր քան զ—, above all or every thing.

· Calfa

NBHL (2)

Արար Աստուած զամենայն շունչ զեռնոց կենդանեաց, եւ զամենայն թռչունս։ Իշխեսցեն ամենայն երկրի, եւ ամենայն սողնոց։ Ետու ձեզ զամենայն խոտ սերմանելի. եւ ամենայն փայտ՝ որ ունիցի յինքեան պտուղ։ Երկինք եւ երկիր, եւ ամենայն զարդ նոցա։ Զամենայն զգործս իւր։ Յամենայն գործոց իւրոց։ Մայր ամենայն կենդանեաց։ Ամենայն աւուրք Ադամայ։ Ամենայն ոք. ամենայս մարդ. ամենայն բան. ամենայն ինչ, զամենայն ինչ. ընդ ամենայն աշխարհ. ընդ ամենայն երկիր. ամենայն խորհուրդք կամ բանք, կամ գործք. ամենայն ազգն մեր. ամենայն հեթանոսք. եւ այլն։

Բասիլիոս (ի գիրս վեցօրէից) զբարձր զամենայնիս զարդարանս դիւրաւ ըմբռնելի բազմաց արար. (Նիւս. կազմ. ՟Ա։)


Անգարշ

adj.

that does not disgust;
— լինել, not to disgust.

· Calfa

NBHL (1)

Ի հրեշտակաց փառամատոյց պատմուճանաւ զարդարեալ անգարշ որդեա՛կ իմ վաչէ աղուանից արքայ. (Գիւտ թղթ. առ վաչէ։)


Անգէտ

adj.

ignorant, unlearned, stupid, awkward;
յանգէտս, ignorantly, inadvertently;
at all events, at all hazards;
յանգէտս լինել, to connive, to dissemble.

· Calfa

NBHL (1)

Զազդ մի զանգէտ եւ զարդար կորուսանիցե՞ս։ Զանգէտսն ճարտարին համարձակեաց առատութիւն արուեստգիտութեան. (Ծն. Ի. 4։ Իմ. ԺԴ. 18։)


Անդրագոյն

adj.

further.

· Calfa

NBHL (1)

Անդ լերինք զցնծութիւն զգեցեալք, իսկ ա՛րդ անզարդացեալ. (Յհ. կթ.։)


Անդրի, րւոյ, րեաց

s.

statue;
bust;
— վիթխարի, colossus.

· Calfa

NBHL (1)

Պատկեր Աստուծոյ մարդ, զանդրիդ ասէ զամենազարդ (որպէս զքաջութիւնս իմ) զգործս ձեռաց իմոց՝ ոչ տաց դիւաց։ Յանդրիս անդ, այն՝ որ ոսկին է, եւ կաւեղէնն, սակայն անդրի կոչի. (Ոսկ. ես. եւ Ոսկ. յհ.։)


Աներեւութիւն, ութեան

s.

disappearing, disappearance.

· Calfa

NBHL (1)

Երկնայնոցն զարդուց աներեւութութեանն խոնարհագոյնքն դառնան առ գերակայսն. (Մաքս. ի Դիոն.։)


Աներեւութութիւն, ութեան

s.

cf. Աներեւութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Երկնայնոցն զարդուց աներեւութութեանն խոնարհագոյնքն դառնան առ գերակայսն. (Մաքս. ի Դիոն.։)


Աներկեւան

adj. adv.

safe, free from danger;
bold, fearless;
certain, doubtless;
infallible, faithful;
safely, in safety;
certainly;
boldly, fearlessly.

· Calfa


Անյարդար

adj.

unpolished, unfurnished, unprovided, unprepared, out of order;
hard, cold, raw;
կին —, slut.

· Calfa

NBHL (1)

ἅρρηθμος. incomptus, dissonans. Ոչ յարդարեալ. անհարթ. անզարդ. անշուք. չի շտկըտած, չկոկած.


Անյարմար

adj.

incongruous, unsuitable, unbecoming, not appropriate;
unskilful, insufficient, incapable.

· Calfa

NBHL (1)

Անյարմար զգայութեանցն տանել տարազարդութիւն. (Պիտ.։)


Անշունչ, շնչից, ոց

adj.

inanimate, senseless.

· Calfa

NBHL (1)

Ոսկի եւ արծաթ զարդ շինածոց է՝ անշունչ անշնչից։ Յանշնչոց մարդասիրութիւն՝ մարդկօրէն փրկիչ. (Փիլ. ՟ժ. բան. եւ Փիլ. յովն.։)


Անշուք

adj.

inglorious, unhonoured, ignoble, vile;
ill-favoured, deformed;
— վարել կենցաղ, to live retired.

· Calfa

NBHL (2)

ἅτιμος. inhonoratus. Յետնեալ ի շքոյ եւ ի վայելչութենէ. անարգ. անպատիւ. անփառացի. անզարդ. եւ անշքացեալ. հագըր, սէֆիլ, պայազը.

Իսկ այսօր նստի անշուք անզարդ. (Լաստ. ՟Ժ՟Ե։)


Անուղղայ, ից

adj.

incorrigible, perverse.

· Calfa

NBHL (1)

Թշնամանք կնոջն՝ անուղղայ զարդարանքն. (Ոսկ. ես.։)


Անպախարակելի, լւոյ, լեաց

adj.

irreproachable.

· Calfa


Անպաճոյճ, ճուճից

adj.

unadorned, simple, plain, unpolished.

· Calfa

NBHL (1)

εὑτελής, ἁκαλλώπιστος, ἅσκευος. simplex, incultus, supellectilis expers. Օտար ի պաճուճանաց կամ ի զարդուց, ի յօրինուածոց եւ ի հանդերձանաց սպասուց. անշուք. անարուեստ. աղքատին. պարզ. անզարդ, անսեթեւեթ. եւ Անկեղծ. քէսիմսիզ, սատէ, պայազը, հիլլեսիզ.


Անպատուեմ, եցի

va.

to dishonour.

· Calfa

NBHL (1)

Աստ զժամանակն միայն անպատուեմք, ուր մանաւանդ պատուելի՛ է զի դէպ ժամանակն։ Մի՛ որ յայսոսիկ է զարդն՝ անպատուեսցուք։ Ընդ բեթղեհեմի դասեցայց, ընդ մսրոյն անպատուեցայց։ Զաստուած անպատուես. (Առ որս. ՟Ա. ՟Ը։)