Definitions containing the research արմ : 6357 results

Ելանեմ, ելի

vn.

to go out, to go from the inside to the outside;
to ascend, to go to a higher place;
to be horn, to take rise, to be produced, to proceed, to emanate, to flow from, to derive;
to attain, to arrive;
to agree, to be proper and suitable;
to surmount, to surpass, to go beyond, to overflow, to advance;
to stray;
ելանէ արեգակն, the sun rises or begins to appear on the horizon;
— ի վեր or ի վերայ, to reascend;
to leap over, to cross;
to gush out;
— աքաղաղի ի վերայ մարւոյն, to tread the hen;
— ի վերայ մատակի, to cover a mare, a bitch;
— ի ցամաք, to disembark;
— յորջոյ, to dislodge;
— զմիմեամբք, to concur;
to surpass;
յոգւոց —, to sigh;
ի գլուխ, ի լրումն —, to be ended, finished;
—ի գենաց, ի կենցաղոյս, to make one's exit from this world, to depart this life, to die, to decease;
to become defunct;
— ի հիւանդութենէ, to recover;
— ընդ սուր, զէնս, to commit suicide, to run one's self through with a sword;
ի պխտիւ —, to exalt or raise one's self to honour;
— յանկողինս ուրուք, to commit adultery;
to seduce;
անմասն, դատարկ —, to have no part, to be excluded;
— զհետ ուրուք, to pursue, to give chase;
յաչաց —, to render one's self hateful or odious, to fall in disgrace;
— ըստ չափ, to pass beyond, to exceed;
— կուսին ըստ չափ, to pass the flower of her youth;
— ըստ ձեռն՝ ընդ իշխանութիւն ուրուք, to revolt, to rebel, to rise up against;
— ըստ քաղաքն, ըստ դուռն քաղաքին, to leave the city;
— ի նաւ, to embark;
— ի կառս, ի ձի, to mount in carriage, on horseback;
— ընդ առաջ, to meet, to go out to meet;
— ի պատերազմ, to go to battle;
ի յորս —, to go hunting;
— յանկողինս մահճաց, to go to bed;
ընդ հակառակս —, to oppose one's self to, to resist;
— ընդ ինչ, to occupy one's self, to dedicate one's self to;
ի չարեաց ի չարիս ելին, from one perverseness they passed to another;
յայլոց յայլ ճառս —, to pass from one subjeet of discourse to another;
ընդ գին —, to buy, to traffic;
— ի սիրտ, to think, to conceive an idea;
to hope;
զարդարիլ եւ ընդ ոսկի —, to clothe or adorn one's self with golden apparel;
— իմիք յայդ, to remain, to rest over for the next day;
— յաջողութեան գորղացն ի ձեռս ուրուք, to progress, to succeed, to promote an affair by another persons means;
օրհնեալ լիցիս դու յ— եւ ի մտանել քում, (blessed be thy going out and coming in), God be with you, good luck to you.

· Calfa

NBHL (2)

Թագաւորք յերանաց քոց ելցեն։ Որ ելանէն ի քէն, նա ժառանգեսցէ զքեզ։ Գետ ելանէր յեդեմայ։ Եւ ել որթդ այդ։ Ի տեառնէ ել իրդ այդ։ Զօրութիւն բազում ելանէր ի նմանէ։ Այլ հասկք ելանէին։ Ելցէ ծաղիկ յարմատոյ անտի։ Յաստուծոյ ելի։ Ելի ի հօրէ։ Որ ի հօրէ ելանէ.եւ այլն։

ԵԼԱՆԵԼ. Անկանիլ, այսինքն վիճակիլ. յարմարիլ.


Ելուզանեմ, ուզի

va. math.

to extract;
to produce;
— զքառակուսի արմատ, to extract the square root.

· Calfa


Ելուզումն, ման

s. math.

shoot, sprout, production;
extraction;
— արմատոց, evolution.

· Calfa


Ելումն, ման

s.

proceeding, emanation, birth, emission.

· Calfa

NBHL (1)

Զոգւոյ ելումն արգելուլ ի մարմնոյն. (Խոսր.։)


Ելունդն, լնդան

s.

carbuncle, boil;
pimple, blister, bubo, malignant tumour;
— ելանել, հանել յանթս, to form a gathering under the arm-pits;
— քանդակաց, alto-relievo.

· Calfa

NBHL (1)

որ եւ եղունդն ասի. (իբր ելեալ ունդ. ռմկ. ելունդ, ելունդոյ, եղնդաց , եւ այլն) Պալար, խաղաւարտ ի վեր երեւեալ ի մարմնի, եւ ընդ անթով, եւ ի ցայլսն, այսինքն յաճուկն. այտուց. ուռէցք. (Վստկ.։ Մխ. բժիշկ.։ Մարթին.։)


Եկաւորութիւն, ութեան

s.

coming, arrival.

· Calfa

NBHL (1)

Որթն եւ գնդակն ի միոյ արմատոյ բղխեալ են յառաջ եկաւորութեամբ. (Զքր. կթ.։)


Եղ

cf. Իւղ.

· Calfa


Եղական, ի, աց

adj.

created, made.

· Calfa

NBHL (1)

Մարմին եղեալ ի փրկութիւն եղականացս. (Շար.։)


Եղբայրազրաւ

cf. Եղբայրասպան.

· Calfa

NBHL (1)

Ընդ անիծեալ եղբայրազրաւն կայենի զարմից. (Յհ. կթ.։)


Եղբայրանամ, ացայ

vn.

to be fellowmember.

· Calfa

NBHL (2)

Յաղագս եղբայրացելոյ ընդ մեզ մարմնեղէն բնութեանն. (Մամբր.։)

Զեղբայրացեալն մեր ըստ մարմնոյ, եւ զաստուածն ըստ բնութեան. (Հ. կիլիկ.։)


Եղեգնաձեւ

adj.

in the form of a cane.

· Calfa

NBHL (1)

Ուղղագոյն յարմատոյն եղէգնաձեւ ի վեր ընթանալով ցօղուն շուշանին. (Նիւս. երգ.։)


Եղելութիւն, ութեան

s.

cf. Եղանութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Եղելութեամբ անեղ բանին մարմին. (Ասող. ՟Գ. 21։)


Եղեմնապատ

adj.

covered with drizzling rain.

· Calfa

NBHL (1)

Եղեմնապատ եւ ձիւնաթաղեալ պահին ամենայն արմատք. (Մաշտ.։)


Եղէգնիկ

cf. Եղեգնիկ.

· Calfa

NBHL (1)

Երկն ի ծովուն ունէր զկարմրիկ եղէգնիկն. ընդ եղեգան փող՝ ծուխ ելանէր. (Խոր. ՟Ա. 30։)


Եղծանելի, լւոյ, լեաց

cf. Եղծական.

· Calfa

NBHL (1)

Մարմին եղծանելի։ Եղծանելի աստուած (չաստուած), մարդ, պսակ. (Իմաստ. ՟Թ. 15։ ՟Ժ՟Դ. 9։ Հռ. ՟Ա. 23։ ՟Ա. Կոր. ՟Թ. 25։)


Եղկելի, լւոյ, լեաց

adj.

lamentable, deplorable, unfortunate, miserable.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ երջանկանամ եղկելիս։ Եղկելի զանձն իմ ցուցանէ։ Իմոյ եղկելւոյս անձին։ Եղկելոյս. (կամ եղկելւոյս։ Եղկելի դէմք։ Յեղկելի մարմնոյս։ Ես եղկելիս. Նար.։)


Եղջերուաքաղ, ից

s.

chimsera, fabulous monster.

· Calfa

NBHL (1)

Եղջերուաքաղդ նշանակէ իմն. բայց չեւ եւս ճշմարիտ ինչ կամ սուտ, եթէ ոչ զգոլն կամ զոչն գոլ առդիցէ. (Պերիարմ.։)


Եմ, ես, է, էի, էիր, էր, եր, իցեմ, եղէ

v. auxil. to be;
է զի, էր զի, է ուրեք, է երբէք զի ..., sometimes;
it happens, it turns out;
ես եմ Աստուած՝ որ Էն, I am that I am;
ես եմ՝ ես եմ նոյն որ ջնջեմ, I am, it is I, it is I who blot out and pardon;
առն միոջ էին երկու որդիք, a certain man had two sons;
էր ամաց երկոտասանից, he was twelve years old;
յունել եմ, I am eating.

· Calfa

NBHL (2)

Ոչինչ է ընդ այն զարմանալ։ Ի յոբայ փորձանացն է տեսանել. (Եզնիկ.։)

Ի մարմնի ելով մեք. (Յհ. իմ. պաւլ.։)


Ենթադրեմ, եցի

va.

to submit, to subdue, to subject;
to suppose, to presuppose.

· Calfa

NBHL (2)

Իբրու զի մի է մարդն ոգւով եւ մարմնով... մի զնորա հասարակ զգոյութեանն սկիզբն ենթադրեալ։ (Նիւս. կազմ.)

Զայն իսկ՝ հրոյ սկիզբն եւ այլոց ենթադրեսցուք մարմնոց։ Արդ ենթադրելի է նախ զմին եւ զմիւսն. եւ առ ի յետոյս ենթադրելովքն դարձեալ անցցուքլ։ (Պղատ. տիմ.)


Ենթակայ, ից

s.

subject.

· Calfa

NBHL (2)

Արդարեւ խորիսխ մեղու են բանքն քրիստոսի, որ ի մարմնի կալով յենթակայոջ. (Համամ առակ.։)

Գետող ասեն զանձն, իսկ գիտելի զենթակայ իրն։ Աստեղաբաշխութիւն ենթակայ ունի զերկնային մարմինն. (Սահմ. ՟Ա. եւ ՟Դ։)


Եպերանք, անաց

s. pl. blame, contempt.

· Calfa

NBHL (1)

Նոյն ընդ Եպերանք, որպէս արմատ նորին. (լծ. ընդ այպն. թ. այըպ)


Եռ, ից

s. adj.

ebullition, hubbling;
three;
boiling;
third.

· Calfa

NBHL (3)

Իբրեւ արմատ ձայնիցս Երեք, եւ Երրորդ, նոյն է ընդ նոսա.

Իբրեւ արմատ Եռալոյ՝ է Եռացումն, եռանդն.

Միշտ յեռ գոլով՝ ծասքէ ատամունքն մանրելով լկերակուրն. (Ճ. Թ.) իմա՛, կամ ունելով զմարմանջ լնտերաց, եւ կամ յեռեալ գոլով շարից ատամանց։


Եռականգուն

adj.

of three cubits or fathoms.

· Calfa

NBHL (1)

Երկակն եւ եռակ աճեցեալ զ ըստ միոյն անմարմնութիւնն. (Փիլ. այլաբ.։)


Եռամ, ացայ, ացի

vn.

to boil;
to bubble;
to shudder;
to swarm;
to crawl.

· Calfa

NBHL (1)

Երան զեռան սլանան ի մարմինս ծովու. (Նար.։)


Եռամասն

adj.

that consists of three parts;
tripartite.

· Calfa

NBHL (1)

Եռամասն խառնեալ էութեամբք (որ են աստուածութիւն, մարմին, եւ հոգի բանական) միաւորեցաւ անշփոթելի. (Նար. կուս.։)


Եռամասնեայ

cf. Եռամասն.

· Calfa

NBHL (1)

Եռամասն խառնեալ էութեամբք (որ են աստուածութիւն, մարմին, եւ հոգի բանական) միաւորեցաւ անշփոթելի. (Նար. կուս.։)


Եռանկիւն, կեան

s.

triangle.

· Calfa

NBHL (1)

Եռանկիւնւոյն արմատն մի մի աճէ. իսկ չորեքանկիւնին երկու երկու. (Սարկ. տոմ.։)


Եռանկիւնի

adj.

triangular.

· Calfa

NBHL (1)

Եռանկիւնւոյն արմատն մի մի աճէ. իսկ չորեքանկիւնին երկու երկու. (Սարկ. տոմ.։)


Եռանձնեայ

adj.

of three persons.

· Calfa

NBHL (1)

Կամաւոր պատարագին իսահակայ նախանձաւոր գոլով եզականին՝ եռանձնեայք ի վերայ կայծականաց հրոյն ողջակիզեալ զմարմինս. (Հարցնափառ.։)


Եռացուցանեմ, ուցի

va.

to make to boil;
to warm, to give heat;
to make to swarm or crawl.

· Calfa

NBHL (1)

Շարաւ ի մարմնոյն եռացուցանէր. (Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Ե։)


Երազ, ոց

s.

dream;
fancy;
vision;
— տեսանել, to dream, to have a dream, to dream a dream, cf. Երազիմ;
եւ ոչ յերագի անգամ տեսանել, not even to dream of;
գեղեցիկ —ս տեսանել, to have pleasant, or bright dreams;
ցնորք զահանգելի խօլական —ոց, spectres or monstruous visions, dreadful, ghastly, frightful dreams;
յերազս լինել, յերազի անցք անցանել, to have a nocturnal pollution, a lascivious dream;
— է կեանք մարդոյ, life is but a dream.

· Calfa

NBHL (1)

Երազ է՝ մտաց շարժումն ի յանշարժ մարմինս. Որ ոք երազոց հաւատայ, նման է այնոցիկ՝ որք ըստ ստուերս անձանց իւրեանց ընթանան, եւզնոյնն կամին ըմբռնել. (Կլիմաք.։)


Երազափորձութիւն, ութեան

s.

pollution which happens during sleep.

· Calfa

NBHL (1)

ὁνειρωγμός somnium venereum Փորձութիւն մարմնոյ յերազի. գիջութիւն ի քուն. ցայգութեան բղխումն.


Երաժշտական, ի, աց

adj. s.

musical;
musician;
—ն, music.

· Calfa

NBHL (1)

Որ ըստ երաժշտական արուեստի յարմարէր զնա։ Իբրեւ գործւով երաժշտականաւ կարասցէ ոք յարմարել։ Յարմարական եւ նուագաւոր բաղաձայնութիւն կատարէր, եւ արդարեւ երաժշտական. (Փիլ.։)


Երաժշտականութիւն, ութեան

s.

music.

· Calfa

NBHL (1)

Ըստ երաժշտականութեան՝ եօթնաղի քնարն գրեթէ քան զամենայն գործիս լաւագոյն է։ Որ յերկնին է երաժշտականութիւն։ Ամենայարմար եւ արդարեւ երկնային երաժշտականութիւն. (Փիլ. այլաբ. եւ Փիլ. լին.։)


Երաժշտապետ, աց

s.

music-master;
chief of musicians, leader of the band.

· Calfa

NBHL (1)

Ըստ հոգենուագ երաժշտապետին դաւթայ. (Սհկ. կթ. արմաւ.։)


Երախայրիք, րեաց

s.

earlyfruits, first-fruits.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ միայն ի ստացուածոց երախայրիս մատուցանել, այլեւ յիւրեանց իսկ ոգւոցն եւ մարմնոցն։ Զանդրանիկս զարուսն օրինակ երախայրեաց նուիրէ. (Փիլ. քհ.։)


Երակ, աց

s. fig.

vein;
string, filament, fibre;
metallic vein;
slender thread;
pulse;
պնգել զ—ս, զննել զթնդիւնս —ի, to feel the pulse of;
զարկ, թնդիւն —ի, beating, throbbing;
— առնուլ, հատանել, to breathe a vein, to bleed, to let blood;
զննել զ—, to sound.

· Calfa

NBHL (2)

Ի բարիոք երակէն նորա բարւոք որդին եղեւ։ Ի միջի երակք եւ խողովակք արեան, եւ է մարմին եւ ի վերոյ քան զերակս արեանն, եւ ի ներքոյ քան զերակսն. (Եզնիկ.։)

Որպէս է ի մարմինս մերում երակք տեսողականք. (Նիւս. բն. (իբր նեարդք կամ ջիլք)։)


Երակահատ, աց

s.

bleeder;
lancet.

· Calfa

NBHL (1)

Ապա թէ ոչ՝ եւ մեք ասասցուք զերակահատն, որ ի մարմին, բժշկականութեան մասն գոլ. (Անյաղթ վերլծ. արիստ.։)


Երամախմբեալ

adj. adv. in a flock.

· Calfa

NBHL (1)

Երամախմբեալք ի մերոյին ժամանելով գետին. (Սհկ. կթ. արմաւ.։)


Երամանամ, ացայ

vn.

to assemble in troops, to flock, to go in company.

· Calfa

NBHL (1)

Իբրեւ զաղաւնիս երամացեալ գան առ մեզ։ Որպէս տարմ երամացեալ։ Գազանացն շարմունք երամացեալք. (Խոր. հռիփս.։ Զքր. կթ.։ Սհկ. կթ.։)


Երամապետ, աց

s.

chief, keeper of a flock, or herd, shepherd.

· Calfa

NBHL (1)

Ծովածին կենասերք ... լսելով երամապետիցն. (Սհկ. կթ. արմաւ.։)


Երանի՜

s.

adj int. happy! cf. Երանութիւն;
— թէ, if it please God! would to Heaven! — նմա որ, happy he who;
— քեզ ! how happy you are! lucky fellow! fortunate man ! — տալ, —ս կարդալ ումեք, to deem or consider some one happy.

· Calfa

NBHL (1)

Արդարեւ երանի՛ զազատեալսն ի տրտմութեան տեղւոյ։ Երանի՛ զամենեսին։ Երանի՛ է զարժանացեալս այսմ պարարման եւ ցնծութեան։ Արդարեւ երանի է զայնպիսին. (նոր ձեռ. երանելի՛ է զայնպիսին) (Լմբ. սղ.։)


Երանք, նաց

s. pl. groin;
loins, reins;
hip, haunch, thigh;
knees;
lap;
առաջակողմն —նաց, mons Veneris;
քունջ —նաց, groin;
ելանել յերանաց ուրուք, to be horn of, to spring from the loins of;
լինել յերանս հօր իւրոյ, to be yet in the loins of his father;
զ—նս ածել ի վերայ, to infork, to mount, to ride.

· Calfa

NBHL (2)

Եդեալ էր զաջ ձեռն նորա ընդ երանօք իւրովք, զի ի մերձաւորէ մարմնոյ նորա ածցէ կին որդւոյ նորա. (Եփր. ծն.։)

μηρίον, μηρία ilia, ilium, femur ὁσφύς lumbus Երեւելի մասն ի մարմնի կից ընդ համանուն մասունսդ Երի, Երիկամունք, Երաստան, եւ Առականք, հանդերձ զստիւ եւ ազդերբ. այսինքն սկսեալ ի կողից եւ ի միջաց եւ ի վայր մինչեւ զբարձս. վարի կողերը ու մէջքը, նստուկը, աճուկը, պուտը.


Երասան

s.

bridle, curb, rein, snaffle;
halter;
scatch, bit;
— արկանել, to bridle, to put on a halter.

· Calfa

NBHL (2)

Կրէ նա զմարմինս երասանաւ կամացն. (Լմբ. սղ.։)

Արդար կամօք ուղղէր զերասանակ իշխանութեանն (իբրեւ զղեակ)։ Մինչդեռ երասանակ մակուկի մարմնոյս ի ձեռին իմում է, օգնեա՛ ինձ երկնաւո՛ր նաւապետ. (Ճ. ՟Ա.։)


Երասանակ, աց

cf. Երասան.

· Calfa

NBHL (2)

Կրէ նա զմարմինս երասանաւ կամացն. (Լմբ. սղ.։)

Արդար կամօք ուղղէր զերասանակ իշխանութեանն (իբրեւ զղեակ)։ Մինչդեռ երասանակ մակուկի մարմնոյս ի ձեռին իմում է, օգնեա՛ ինձ երկնաւո՛ր նաւապետ. (Ճ. ՟Ա.։)


Երաստան, աց

s.

buttock, arse, fundament;
հարկանել զ—նս, to flog;
հարուած, գան —նաց, flogging;
հարկանիլ յերաստանն, to be subject to, or afflicted with hemorrhoids.

· Calfa

NBHL (1)

ἔδρα anus, podex Նստոյք. յետոյք մարմնոյ՝ որով լինի նստել. որպէս եւ Նստարան ի նոյն ձեւ. եւ Թանչ ի նմին վայրի. նստուկ տեղը .... cf. պէսպէս առմամբ. (՟Ա. Թագ. ՟Ե. եւ ՟Զ։)


Երգակ

cf. Երգեցիկ.

· Calfa

NBHL (1)

Անկանի զարմացումն յօրհնիչս եւ յերգակս. (Եփր. եւ Եղիշ. դտ.։)


Երգակցիմ, եցայ

vn.

to sing together, to accompany.

· Calfa

NBHL (1)

Անմարմնոց հոգեղինացն երգակցելով. (Շար.։)


Երդումն, դման

s.

oath;
սուտ —, perjury, false oath;
— դնել, տալ, to take an oath, cf. Երդմնեցուցանեմ;
— տալ հավատարմութեան, to take the oath of fidelity, to swear fidelity;
ստել զ—, to take a false oath, to break an oath;
անհաստատ —, an unstable oath, a drunkards oath;
ձակել յերդմանէ, to unbind, to liberate from an oath, to release from an engagement.

· Calfa


Երերումն, ման

s.

cf. Երեր.

· Calfa

NBHL (1)

Երերումն հանապազորդ, տատանումն մարմնոյ. (Եփր. ծն.։)