Definitions containing the research գոյն : 3154 results

Սեռակոտոր

adj.

of several species, diversified, various, subdivided, heterogeneous.

· Calfa

NBHL (1)

տարեալ հանէ յօդային սեռակոտոր տեսակագոյն տեսակս. (Քեր. քերթ.։)


Սեռանամ

vn.

become genus.

· Calfa

NBHL (1)

Միջին տեսակն ի վերնագոյնսն տեսականայ, եւ ի ներքինսն սեռանայ. (Տօնակ.։)


Պերճաբանեմ, եցի

vn. va. to speak or treat eloquently.

· Calfa

NBHL (1)

ներգործական բայ չէզոքական բայ Ճոխագոյն եւ պանծալիս բարբառել.


Պերճացուցանեմ, ուցի

va.

to render illustrious, to exalt, to raise, to glorify.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս գիտութիւն պերճացուցանէ զընթեռնուլն, գոյնպէս եւ զգիտութիւն՝ ազդողութիւն պայծառացուցանէ. (Իսիւք.։)


Պերճութիւն, ութեան

s.

magnificence, elegance;
pride, presumption, arrogance;
cf. Պերճանք.

· Calfa

NBHL (1)

Պերճութիւն վիշապաց շիջաւ։ Դիպեսցին պերճութիւնքդ ձեր հանգոյն մոխրոյ. (Յոբ. ՟Դ. 10։ ՟Ծ՟Գ. 12։)


Պէսպէս

adj.

diverse, varied, different;
of divers colours, variegated;
precious, excellent.

· Calfa

NBHL (1)

ՊԷՍՊԷՍ. ποικίλος varius, variegatus. բազմագունի. գոյնագոյն. գունզգուն, խատուտիկ.


Պէտք, պիտոյից

s. rhet.

necessaries, the necessary, the needful;
need, want, necessity, indigence;
exigence, necessity;
use, employ, business;
concise narration;
— or — մարմնոյ, needs, jobs, going to stool;
ի պէտս, for use or service;
for;
յի՞նչ պէտս, for what use or purpose ? why ?
— կենաց;
the necessities of life;
— են, — է, ի պէտս է, it must, it is necessary;
չեն —, it must not, it is not necessary;
յոչինչ պէտս, in vain, uselessly;
յանձին ունել, to have care, to be concerned, to reck;
պէտս ունել, to want, to need, to be or to stand in want of;
ի պէտս գալ, to be useful or serviceable;
պէտս առնել, պիտօք վարիլ, to use, to make use for, to avail oneself of;
պէտս ունել զիմեքէ, to devote or apply oneself to;
զպէտս հոգւոյն հատուցանել or վճարել տեառն, to breathe one's last, to die;
պէտս ունիմ or — են ինձ երթալ, I must go;
նստիլ ի պէտս, վճարել զպէտս մարմնոյն, to go to stool, to evacuate the bowels.

· Calfa

NBHL (1)

Պետք են բացայիշատակք համառօտ քաջադիպութեամբ ի դէմս ինչ վերաբերեալ. եւ ասացեալ է այսպէս, յորոց եկաց կենցաղոյս օգտակարագոյնն ... Պիտոյիցս ոմանք են բանականք, եւ ոմանք գործականք ... Արդ զանազանութիւն այս է պիտոյից. եւ այլն։


Պիղծ, պղծոց

adj.

impure, unclean, profane;
filthy, foul, dirty, abominable, detestable, execrable;
— առնել, cf. Պղծեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Լաւագոյն ասեն ուրեմն քան զպիղծ արիանոսսն հրէայք. (Կիւրղ. գանձ.։)


Պինդ, պնդոյ, պնդոց

adj. adv.

firm, steady;
hard, solid, strong, fast, compact, close, stiff;
constant, immovable, steadfast, firm, infrangible, unshaken;
— պնդով, strongly, steadily;
— կալ, to hold fast, to preserve, to persist;
— ունել, to hold firmly to, to retain.

· Calfa

NBHL (1)

Պոռնկութեան դեւն՝ սաստկագոյն իսկ հաւատացելոց պնդոց ի վերայ հասանէ. (Եւագր. ՟Դ։)


Պիսակ, աց

adj. s.

spotted, speckled, motley, dapple;
cf. Բորոտ;
speckle, spot, mark;
ephelis;
small-pox.

· Calfa

NBHL (1)

Ի ձի երաշխ արիւնագոյն իջեալ ... ի սպիտակափառն ... ՝ պարէ պիսակին պարառեալ հասանէ ի մեզ պատահ թադեոսեան (որ թուի եղն խայտաբղետ)։ Վարդանասարըն պիսակ, գիշերաբուն բոլղարաց՝ սպիտակափառըն գեստրաս. (Մագ. ՟Հ՟Գ. եւ ՟Հ՟Է։)


Պիսակացեալ

adj.

cf. Պիսակ.

· Calfa

NBHL (1)

Ճիւաղ ինչ՝ բիւրակերպ, եւ բիւրագոյն սպիտակացեալ (յն. մի բառ, պիսակ). (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 1։)


Պիտակութիւն, ութեան

s. rhet.

abuse, impropriety;
bastardy;
catachresis.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ թէ պիտակութեամբ ունիցի զհօրն զօրութիւն, այլ բնութեամբ հանգոյն նմին. (Սեբեր. ՟Ա։)


Պիտառեմ, եցի

va.

to deliver oracles, to foretell, to predict;
to use, to make use of.

· Calfa

NBHL (1)

Զորս եւ մարգարէն ի բացուստ պիտառէ, թէ մեղս ոչ արար։ Զոր եւ յառաջագոյն մարգարէիւն պիտառէ։ Զոր եւ ինքն փրկիչն ի վերայ իւր առ ի մեր վարդապետութիւն պիտառէ, ասելով, ես եմ լոյս եւ այլն. (Նանայ.։)


Պիտիմ

v. imp. one must, it is necessary;
սակաւիկ ինչ պիտեցաւ, it was within a hair's breadth of.

· Calfa

NBHL (1)

Յաւելագոյն քան զսահմանս պիտէր պատմութիւն. (Կոչ. ՟Ժ՟Զ։)


Պղատոնական, ի, աց

adj. s.

Platonic;
— սէր, platonic love;
Platonist.

· Calfa

NBHL (1)

Զպղատոնականն համարձակագոյն այժմ բարբառիմ։ Եւ այսոքիկ պերճ եւ պայծառ՝ պղատոնականքն իբր եղանիլ բանք. (Խոր. Ա. 35։)


Պղնձախեցի

s.

chalcoceramus.

· Calfa

NBHL (1)

Յաղադս թէ զիարդ խոցեալ լինի արէս, կամ որպէս ի պղնձախեցի զընդանեալ։ Կապեցաւ ի պղնձախեցի. եւ պղնձախեցի՝ քաղաք է, այսպէս կոչեցիալ. եւ կամ տեսակ դժուարագոյն եւ դժուարալոյծ կապանաց. (Նոննոս.։)


Պղնձոտ

adj.

copper-coloured.

· Calfa

NBHL (1)

Որ է ի գոյն պղնձոյ.


Պղպեղ, ի

s.

pepper;
— լոսեալ, ground or pounded -;
համեմել —աւ, to -.

· Calfa

NBHL (1)

ՊՂՊԵՂ. գրի եւ ՊՂՊԻՂ. նոյն բառ է եւ յայլ լեզուս. թ. պիպէր. πέπερι, πέπερις piper. իտ. pepe, pevere. Համեմ կծու եւ ջերմ յոյժ՝ ի գոյն սեաւ, եւս եւ սպիտակ՝ ի չափ գնձոյ՝ ողկուղօրէն բերեալ ի վերայ փոքրիկ ծառոյ յարեւելեան հնդիկս. իսկ յայլ տեղիս պղպեղ է բերք դոյզն բուսոյ՝ ի սկզբան կանաչ պատճով, որ յետոյ կարմրանայ. տաքդեղ.


Պղպզուն

adj.

quite full, brimful.

· Calfa

NBHL (1)

Քսան եւ չորքդ՝ բնականագոյն թիւ ... բաղկացեալ յերկից քուէից՝ բոլոր, հոծ եւ լի պղպղուն է հանգիտութեամբ։ Ի ժամանակի գարնանային զուգորդութեան. յորում էր լի պղպղուն երկրայինքս՝ պտղովք։ Ո՛վ լի եւ պզպղուն ամենայն վայրապար շատախօսութեամբ։ Կատարեալն՝ երրորդութեամբ (թուոյ) երեւութանայ, լի եւ հոծ եւ անթափուր եւ անուանայն եւ պղպղուն բնութիւն. (Փիլ. լին. ստեպ։)


Պնդադեսպան

s.

estafet, express, courier.

· Calfa

NBHL (1)

Դեսպան՝ որ պնդագոյնս ընթանայ. արագընթաց պատգամաւոր կամ սուրհանդակ. մէնզիլ.


Պնդակազմ

adj.

strong, robust;
brave, daring, gallant, courageous, manful;
hard, firm, solid, steady.

· Calfa

NBHL (1)

ՊՆԴԱԿԱԶՄ. մ. Պնդագոյնս. զօրեղապէս. քաջութեամբ. ուժով. կտրճի պէս.


Պնդակապ

adj.

strongly tied or bound, firm, steady.

· Calfa

NBHL (1)

Պնդագոյնս կապօղ, եւ կապեալ. կաշկանդեալ.


Պնդափակ

cf. Ամրափակ.

· Calfa

NBHL (1)

Հիմնաշարժ տապալմամբ ներքսագոյն երկրի՝ թուլացեալ պնդափակ աղխեալ սանդարամետական սահմանին. (Արծր. ՟Դ. 4։)


Պնդեմ, եցի

va.

to affirm, to fortify, to consolidate, to confirm, to strengthen;
to tighten, to strain, to restrain, to draw closer, to bind faster, to tie tight;
to constrain, to enforce, to press;
to invigorate, to corroborate, to encourage, to inspirit, to remove one's fear;
to persist, to insist, to urge, to be bent upon, to pretend, to maintain;
— զմէջ or գօտի ընդ մէջ, to gird up one's loins;
to arm or prepare oneself;
— զանձն, to refrain oneself, to keep with in bounds, cf. Ժուժկալեմ;
— զանձն ընդդէմ, to provide against;
— զհաւատս, to confirm the faith.

· Calfa

NBHL (1)

ՊՆԴԵԼ ԶԱՅԼՍ. որպէս զօրացուցանել, սրտապնդել. պնդագոյնս խրատել. սիրտ տալ.


Պնդութիւն, ութեան

s.

consistence, solidity, fixity, hardness, density, consolidation;
steadiness, firmness, constancy;
stiffness, severity, obstinacy;
strength, vigour;
sustained, unflagging or continued effort, endeavour, care, solicitude, diligence;
— որովայնի, constipation, costiveness;
պահք պնդութեան, rigorous fasting;
բազում, մեծաւ or փութոյ պնդութեամբ, carefully, diligently, eagerly, cordially, earnestly.

· Calfa

NBHL (1)

Թմբրեցելոյ գլխոյն ի գոլորշեացն, զորս ի խորագոյն ջերմութէանն պնդութեամբ ի վեր առաքի. (Բրս. գոհ.։)


Պողիպոդ, ի

s.

polypus.

· Calfa

NBHL (2)

Ոչ պինդ մարմինս ունին, այլ թոյլ, այսինքն պողիպոդք։ Պողիպոգէս յամենայն քար կամ խարակ՝ յորում հասանէ ի մէջ ծովուն, զնորուն գոյն առնու. (Վեցօր. ՟Է։)

ՊՈՂԻՊՈԴ ՊՈՂԻՊՈԴԷՍ. πολύπος, -πόδος polypus. Ազգ կաղամար ձկան՝ թափանցիկ մարմնով ի մէջ ջրոյ, վասն որոյ եւ պէսպիսագոյն եաեւեալ.


Պողովատ, ոյ, ի, ից

s.

steel.

· Calfa

NBHL (1)

կարծրագոյն ... հիկէն՝ իբրու յականս՝ կայծին դժուարագիծ, եւ իբրու ի պողովատսն՝ տիմին, եմանն, եւ բասրային. (Մագ. լ։)


Պոռնկոց

cf. Պոռնկանոց.

· Calfa

NBHL (1)

պոռնկոցս արարեալ ի քաղաքին։ Զայն ծանուցեալ թագաւորին՝ քանդեաց պոռնկոցսն չեմք ինչ ազնուագոյնք. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 10։)


Պոտագրոս

adj.

gouty.

· Calfa

NBHL (1)

Ուղղագոյն գրչութիւն բառիդ ՊԱՏԱԳՐՈՍ, զոր տեսցես.


Պուետեմ, եցի

va.

to versify, to poetize, to make or write poetry.

· Calfa

NBHL (1)

Քեզ եւ հոմերականս հատանէին բան ի պիսանի պուետեալ առաւել քան զեւնոմիոս։ Ասի բան սակս կեստոնի՝ յոլովագոյնս սիրել նմա զայլոցն պուետել առասութիւն (այլ ձ. պատուել). (Մագ. լ. եւ ՟Կ՟Թ։)


Պչրանք, նաց

s.

affectation, studied elegance, finery;
primness, prim ways, smirking, mincing air, simpering, alluring manners, enticing looks or ways, coquetry;
prudery, prudishness;
peevish temper, disdainful airs, grimaces;
cf. Ընդվայրայօն;
ընդ —նս գալ, cf. Պչրեմ, cf. Պչրիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Մարգարէն եսայի երկայնագոյնս ձաղէ զպչրանս նոցա։ Ոչ վայելէ կնոջ քրիստոնէին եւ յուսացելոյ աստուած՝ ընդ այնպիսի պչրանս գալ (ա՛յլ ձ. պչրանս). (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Է։)


Պտղախայծ

adj.

ripe, dark or deep coloured, spotted, speckled.

· Calfa

NBHL (1)

Որոյ պտուղք են խայծեալ, եւ խիտ կամ հոծեալ, գունագոյն ուռճացեալ պտղովք. յն. πυκάζων, -ζούσα իբր condensus.


Պտղաւէտեմ, եցի

va.

to render fruitful, to fecundate, to fertilize.

· Calfa

NBHL (1)

Սաղարթաբեր ծառովք ծաղկէր, առատագոյն պտղաւէտէր. (Շ. եդես.։)


Պրաս, ից

s. bot. leck.

· Calfa

NBHL (1)

որ եւ յն. բրա՛սօն. πράσον porrum. Գրի եւ ՊՐԱԽ, եւ ՊՐԱՍԽ, Բանջար՝ լայնատերեւ քան զբոյս խստորոյ, եւ գլուխ հասարակօրէն սպիտակ՝ հանգոյն սոխոյ. փռասա.


Պրտու, ոյ

s.

rush, bulrush;
papyrus.

· Calfa

NBHL (1)

Հրամայեաց գաւազանօք հարկանել, եւ իբրեւ զպրտու կակղագոյն դիպէր ի նա. (Հ. կիլիկ.։)


Ջահավառութիւն, ութեան

s.

illumination.

· Calfa

NBHL (1)

Որ ծայրագոյնդ ես լոյս, եւ ղամպարափայլ ջահավառութեամբ պայծառանաս, եւ լուսաւորես. (Մագ. յիշ. խչ.։)


Ջահընկալ, աց

adj. s.

flambeau carrying;
acolyte.

· Calfa

NBHL (1)

Զարեգակն ունիս արագագոյն ընթացիւք զամենայն օրն ջահընկալ քեզ ճառագայթիւք. (Բրս. պհ.։)


Ջահընկալութիւն, ութեան

s.

state of an acolyte, acolyteship.

· Calfa

NBHL (1)

Այսու զանազանութեամբ ծանիր զգեղեցկագոյն լուսոյ յարութեանս աւուր առ երեկոյի ջահընկալութեան. (Լծ. ածաբ.։)


Ջայլ, ից

s.

multitude, crowd, quantity;
company of mourners or weepers;
repeated bursts of weeping, wailing.

· Calfa

NBHL (1)

Մկրտութիւն՝ վախճանելոց աջողակ պատան, քան զշիրիմ՝ մեծ վայելչականագոյն, քան զջայլին պար՝ բարեպաշտագոյն. (Ածաբ. մկրտ.։)


Ջանակից լինիմ

sv.

to study, to labour in company.

· Calfa

NBHL (1)

Ջանակից լինել արիաբար յառաջագոյն աշխատեցելոցն։ Ջանակից լինի նմա պահօք եւ արտասուօք. (Պրպմ.։ Տօնակ.։)


Ջեռուցիչ, չի, չաց

adj. s.

calorific;
heating, too exciting;
copper, kettle, boiler, pipkin;
chaffing-dish;
— անկողնոյ, warming-pan.

· Calfa

NBHL (1)

Կիզիչս կամ ջեռուցիչս. ջեռուցիչք անուանին (սերովբէք)։ Ջեռուցիչ եւ սուրբ եւ գերագոյն եռանդն. (Դիոն. երկն.։)


Ջերմ, ոյ

adj. fig. s.

warm;
serene, calm;
ardent, burning, fervid, fiery, passionate;
tender, affectionate;
heat, warmth;
hot viands;
— է, it is warm;
cf. Ջերմն.

· Calfa

NBHL (1)

Ի տապ խորշակի ջերմոցն արեգակնակէզ լինելով։ Խստագոյնս պահէին ի ջերմոջ աշխարհին. (Ագաթ.։ Եղիշ. ՟Ը։)


Ջերմաչափ, ի

s.

thermometer;
— բնական, natural -;
— բուսական, vegetable -;
— օդեզէն, air — or atmospherical -;
— ալքոհլեան, spirit -;
— տարբերական, differential —;
— մետաղական, metallic —;
— ծայրագոյն ջերմութեան կամ ցրտութիւն, maximum — & minimum —, self-registering —, register —;
— հարիւրամասն —, centigrade -;
— Ռէօմիւրի, Ֆարէնհայթի, Reaumur's —, Fahrenheit's —;
—ն բարձրացաւ՝ էջ մի աստիճան, the — has ascended, has fallen one degree;
—ն զրոյէն մի աստիճան վար՝ վեր է, the — is one degree ahove or below zero.

· Calfa


Ջերմաջերմ

adj. adv.

very hot, ardent, burning, boiling;
warm, foil of warmth, fervent, impassioned, affectionate, very tender;
all hot, piping hot;
quite fresh or new;
warmly, ardently, eagerly, fervently.

· Calfa

NBHL (1)

θερμός, θερμότερος, διάπυρος calidus, calidior, fervens, igneus. Կարի ջերմ. ջերմագոյն. եւ Ջերմեռանդն. եռանդագին. խիստ տաք.


Ջերմն, ման

s.

fever;
heat;
— եթող զիս եւ կալաւ զնա, the fever left me & has seized him;
կերստին կալաւ զիս —, my fever has returned.

· Calfa

NBHL (1)

Բորբոքիմք եւ վատթարագոյնք լինիմք քան ջերմակալսն ... իբր գիրս Մխիթարոյ բժշկի ազգս ազգս ջերմանաց. որպէս եւ ռմկ. հայի ի տենդ եւ յամենայն խօթութիւնս տապացուցիչս.


Ջերմութիւն, ութեան

s.

heat, warmth;
caloric;
fever, fever-heat;
calefaction, warming;
temperature;
թագուն՝ ճառագայթեալ՝ տեսակարար —, latent, radiant, specific heat;
— առաձգութեան կամ գոլորշացման, steam-generating heat;
— սփռեալ or ցրեալ, diffused heat;
— կեդրոնական, central heat.

· Calfa

NBHL (1)

Առանց խառնուածոյ ջերմութեան արեգական։ Գտանի ջերմութիւնն յոլովագոյնս ի քարինս եւ յերկաթս, եւ սակաւագոյն յոդ եւ ի ջուր. (Եզնիկ.։ Եղիշ. ՟Բ։)


Ջեք

int.

how ! oh ! o strange ! wonderful !

· Calfa

NBHL (1)

Ջէքն բախճանագոյն (կամ խրախճանագոյն) լսի, կամ զօրազուարճ։ Ջէքն այնքան գեղեցիկ էր պսակն։ Ջէք պայծառ իմն է լոյսն։ Ջէք անճառականք են աստուծոյքն, եւ հրեշտականք։ Բէքիցն աւանք, եւ ջեքիցն խումբք սոսկականք են, եւ գեղաղէշք. (Երզն. քեր.։)


Ջիլ, ջլաց

s. fig.

nerve, sinew;
fibre, string;
whip;
nerve, sinews, force, vigour;
— տեսաբանական, optic nerve;
լուծանիլ ջղաց, to become enervated;
զ—ս հարկանել ուրուք, to shock a person's nerves, to frighten, to terrify;
զ—ս հատանել ուրուք, to hurt a person's nerves, to weaken, to enervate.

· Calfa

NBHL (2)

Ձգական եւ ուժգնագոյն քան զմարմին, եւ գիջագոյն եւ կակղագոյն քան զոսկերս ստացաւ զօրութիւն ջիլքն։ Զոսկերս եւ զուղեղ կապելով առ միմեանս ջղիւք. (Պղատ. տիմ.։)

ՋԻԼ ՋԻՂ եւս եւ ՋԵՂ. νεῦρον, -ρία, -ρά nervus. Նեարդ պնդագոյն իբր լար անխզելի ի մարմնի կենդանեաց. զօդ յօդից ուժոյ՝ շարժութեան՝ քաջ զգայութեան.


Ջինջ

adj.

pure, clean, clear, polished, bright.

· Calfa

NBHL (1)

Զուտ երկնագոյն ջինջ։ Ի պարզ ժամանակի՝ յորժամ ջինջ երկին լինիցի։ Զերկինս սուրբ ասեմք, յորժամ ջինջ լինի յամպոց. (Ագաթ.։ Շիր.։ Ի գիրս խոսր.։)


Ջլուտ

adj.

furnished with nerves, sinewy, nervous.

· Calfa

NBHL (1)

Լի եղեալ գոլորշովք ջղուտն՝ ինքն յինքենէ բնաւորապէս պրկի։ Բոլորակագոյնք են զկոկորդիւն մասունքն, եւ յոլով է ի սոսա ջղուտն։ Որ զխելսն շուրջ ունի ջլուտ միզնն։ Սրատեսակին անուանեցելոյ ջղուտ մարմնոյն. (Նիւս.։)