Definitions containing the research արմ : 6357 results

Ոսկեճամուկ

adj.

embroidered with gold, covered with gold embroidery, spotted with gold, gold braided.

· Calfa

NBHL (1)

Առ զոսկիճամուկն ի պարանոցէն, եւ եբարձ զապարանջանսն եւ զմեհեւանդս. (Եփր. արմաւ.։)


Ոսկետիպ

s.

similor, pinch-beck.

· Calfa

NBHL (1)

Անուշահոտ վարդ կարմրերփեան, շուշան ոսկէտիպ. (Շ. տաղ հռիփս.։)


Ոսկետուտ

cf. Ոսկետտուն.

· Calfa

NBHL (1)

Թագաւորական դրօշն կարմիր եւ ոսկէտուտ (կամ ոսկէտուտն) վառիւ. (Ուռպ. ՟Է. ՟Ժ՟Զ։)


Ոսկետուփ

adj.

having gold covers;
bound in gold (book).

· Calfa

NBHL (1)

Ոսկէգիր գրով, եւ ոսկետուփ ամանօք։ Գտեալ մատեան ոսկէտուփ սուրբ հարցն։ Ոսկէտուփ տումար դիւրայարմար. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։ Ուռպ.։ Գանձ.։)


Ոսկիաձոյլ

adj.

cast in gold;
of massive gold, golden.

· Calfa

NBHL (1)

Յոսկիաձոյլ ապարանիցն զի՞նչ օգտի մարմինս. (Լմբ. պտրգ.։)


Ոստախիտ

adj.

branchy, ramous, full of branches;
knotty, nodose.

· Calfa

NBHL (1)

Յայնժամ ոստախիտ լինի ծառն, յորժամ արմատք տնկոյն հատանիցին. (Ոսկ. կողոս.։)


Ոստայարձակ լինիմ

sv.

cf. Ոստանամ.

· Calfa

NBHL (1)

Փութան արմատանալ, ոստայարձակ լինին՝ կրկնապատիկ պտղաւէտիլ. (Յիշատ. ի թուին ՟Չ՟Ձ՟Ե.։)


Ոստայնանկ, աց

s.

weaver;
knitter.

· Calfa

NBHL (1)

Ընդ ոստայնանկն զարմանան ամենաքին, եւ ոչ ընդ այն՝ որ զգենուցուն. (Ոսկ. ՟ա. տիմ. ՟Բ. (վրիպակաւ գրեալ էր, ընդ ոստանեակն)։)


Ոստան, ի

s. adj.

free city;
chief-town, capital, seat of Government;
royal guard;
royal, kingly;
terrestrial.

· Calfa

NBHL (1)

Զոստանն անուանեալ կողմանց այնոցիկ ազատութիւն՝ ի զարմից սորա ասէ լեալս իբր թագաւորական զարմս։ Յարուցեալ գունդս, եւ ոստան անուանեալ ... յարուցին գունդս անուամբ արքունի ... (որպէս եւ յառաջն էր) ի զարմից թագաւորացն առաջնոց. (Խոր. ՟Ա. 29։ ՟Բ. 7։)


Ոստանիկ

adj. s.

of the royal family, of the court;
citizen, freeman;
nobleman, noble, lord, courtier.

· Calfa

NBHL (2)

Ազատ ոք յոստան քաղաքէ կամ ի զարմէ. այսինքն ոմն յարքունի եւ յազատ քաղաքէ եւ ի տոհմէ. եւ Արքունական. ազատական. տե՛ս եւ ՈՍՏԱՆ, իբր Ոստանեայ.

Զոստանիկ ազատութիւն ... իբր թագաւորական իմն զարմ. (Յհ. կթ.։)


Ոստաքանց

adj.

lopped, trimmed;
— առնել, to lop off, to cut away, to sever, to trim, to prune;
— լինել, to be pruned, lopped off.

· Calfa

NBHL (1)

Ոստաքանց արմաւենի։ Ոստաքանց եղէ ես որպէս զարմաւենի։ Ոստաքանց լինի ի բռնութենէ հողմոյ։ Տապարօք եւ նրանօք իբրեւ զտունկս ինչ ոստաքանց արարեալ ծայրատէին. (Նիւս. երգ.։ Շար.։ Լծ. նար.։ Յհ. կթ.։)


Ով

int.

o ! oh ! ho ! ah ! ha ! alas !
ով աստուած իմ, o my God !
ով աղետիցս, what a pity !
cf. Աղէտ;
ով սքանչելեացս, what a wonder ! wonderful !
ով, զիարդ վեհ է ազգասիրութիւն, ah ! what a noble sentiment is patriotism !
ով ժամանակ ով բարք, o tempora ! o mores ! oh times ! oh manners ! to what a depth of corruption have our manners come ! in what an age we live !
ով ո, փախերուք յերկրէ հիւսիսոյ, ho, ho, flee from the land of the north !
.

· Calfa

NBHL (2)

Ո՛Վ Ո՞Վ, Ո՜Վ. Ի նշանակ կոչման, հառաչանաց, զարմանաց, աւաղելոյ, եւ այլն. ω, ὥ! O! Ո՛. ո՜. ո՛հ. ա՛յ. բա՛բէ. հօ՛, եա՛, հէ՛յ, եյ, ի՛, ա՛խ. յն. լտ. օ՛.

Ո՜վ նոր խառնմանս. ո՛վն ասել՝ է ուրեք որ հիացմամբ է եւ զարմացմամբ, եւ է՛ ուրեք զի ողբական է եւ աւաղական. իսկ աստ հիացական է եւ զարմացական. (Լծ. ածաբ.։)


Ոտն, տին, տամբ, ոտք, ոտից

s.

foot;
foot of a mountain;
foot, inches;
foot (measure in prosody);
պատուանդան ոտից, foot-stool;
կռուան ոտին, foot-hold;
ոտից ցաւ, the gout, podagra;
հատանող կոշտից ոտից, pedicure, corn-cutter;
լուացումն ոտից, foot-hath, pediluvy;
— —, — առ —, foot by foot, step by step, inch by inch, by little and little, by degrees, gradually;
առ —, յոտս, առ ոտս, at the feet;
near, at, to;
յոտաց, standing, upright;
յոտից, on foot, walking;
— ընդ ոտին, foot to foot;
յոտից ցգլուխ or մինչեւ ցգլուխ, from head to foot, from top to toe;
յոտին քում, at your coming;
յ— կալ, to rise, to stand up;
կալ ի վերայ ոտից, to stand upon one's legs;
յոտին կալ, to be standing, on foot;
to support or maintain oneself;
յոտին ունել, to uphold, to support, to sustain;
յ— կանգնիլ, to rise, to get up;
— or առ — հարկանել, կոխել ընդ — հարկանել, to foot, to tread under foot, to trample upon;
to despise;
զ— յոտանէ փոխել, to take a step, to walk;
զոտս ամբառնալ, — առնուլ, to start, to depart, to set out, to go away;
զոտս արձակեալ հարկանել, to kick, to foot;
զոտս ամբարձեալ փախչել, to scamper away, to be off;
անկանել յոտս ուրուք, to fall prostrate at the feet of;
— զոտամբ արկանել, to cross the knees;
զոտն հարկանել առ բարկութեան, to stamp on the ground, to trample with anger or rage;
զոտս ի բոյս հարկանել, to wander about the fields or among the mountains;
զամենեսին յոտին կացուցանել, to surpass all competitors;
to surprise, to astonish;
առ ոտս ուրուք խրատիլ, to be brought up at the feet of;
առ ոտս կալ, to be present;
զոտս հատանել, to take away, to destroy, to extirpate, to exterminate.

· Calfa

NBHL (3)

ποῦς, πόδος pes, pedis. Խարիսխ մարմնոյ երկրակոխ. գործի քայլելոյ կենդանեաց. ստորին թաթք. յորմէ Հետք (նիշ ներբանաց ոտից), եւ օդ ( ոտից աման. ուստի լտ. ո՛ւտօ ). Արմատ է եւ յն. եւ լտ. բառից, բո՛ւս, բօ՛տօս. բէ՛ս, բէ՛տիս. իտ. բիէ՛տե, բիէ՛. որք առաւել մերձին ի պրս. բա՛, բա՛յ, բէ՛յ, բայի՛ն. տե՛ս եւ ԱՔ, ԱՔԵԱՑՔ. ոտք. տոտիկ.

Եւ ոչ մարմնական ուրախութեամբ զսուրբ աւուրցն խորհուրդ արհամարհել, եւ ընդ ոտն հարկանել. (Յհ. իմ. ատ.։)

Ջերմութիւնք մարմնոյ, եւ թացութիւնք ոտան. (Մանդ. ՟Ի՟Զ։)


Ոտնակառեմ, եցի

vn.

to stop, to stay, to remain immovable;
to become embarrassed.

· Calfa

NBHL (1)

Ի զարմացման եղեալ՝ ոտնակառեաց ի տեղւոջն, յորում էր. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)


Ոտնառական, ի, աց

adj.

stopping, impeding.

· Calfa

NBHL (1)

Ե՞րբն ժամանակական է, եւ զիա՞րդն ոտնառական՝ ի մարմնական եղանակս. (Բրս. ծն.։)


Ոտնզատոյց

s.

encumbrance, obstruction, hindrance.

· Calfa

NBHL (1)

Ոտնզատոյց է մարմնական պիտոյից՝ յաճախումն սուրբ գրոց վարդապետութեան. (Եփր. պհ.։)


Ոտնխթի

adv.

slowly, gently, furtively, little by little.

· Calfa

NBHL (1)

Կողոպտիցէ ճարտարմտութեամբ. գող եւ օտարոտի եւ կաղ ի կաղս եւ ոտնխթի՛ մտանել մտանէ. (Ոսկ. կողոս.։)


Որակ, աց

s.

quality;
colour;
manner, form.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ պարզութիւն, եւ ոչ այլ ինչ որակ հասանելի։ Մարմնոյ ետ զանազան որակս պտղոց, եւ երանգս կերակրոց. (Լմբ. պտրգ. եւ Լմբ. համբ.։)


Որակութիւն, ութեան

s.

cf. Որակ.

· Calfa

NBHL (1)

Անմարմինքն ո՛չ են ընդ որակութեամբ, եւ ոչ ունին նմանութիւն գունոյ եւ ձեւոյ. (Պիտառ.։ Ստէպ վարի եւ ի գիրս Փիլոնի, ի գիրս կլիմաքեայ, եւ այլն։)


Որբանոց, աց

s.

orphan-asylum.

· Calfa

NBHL (1)

ὁρφανοτροφεῖον locus, ubi orphani aluntur. որ եւ բառական թարգմանութեամբ ի յունէ՝ ասի ՈՐԲԱՍՆՈՒՑԱՆՈՑ. Բնակարան եւ տեղի գարմանոյ որբոց.


Որգունակ

adv.

as, like, how.

· Calfa

NBHL (2)

Աստուած գոլ խոստովանեցաւ հոգւոց, որգունակ եւ մարմնոց. (Կիւրղ. ղկ.։)

Եւ ձեւ մարմնոյն, որգունակ սրբոյն բարսղի՝ յաստուածաբանէն ներբողեալ. (Ասող. ՟Գ. 32։)


Որդան, Որդան կարմիր

s.

cochineal;
kermes;
scarlet.

· Calfa

NBHL (4)

(առեալ ի սեռականէ բառիս Որդն) κόκκινον coccinum. Ընտիրն ի մէջ կարմիր ներկոց. այն է փոքրիկ եւ կարմրիկ որդն գտեալ ի տերեւս վայրի կաղնոյ, այսինքն բալամուտի. որպէս եւ նիւթն ներկեալ նովին. որ պարզապէս Կարմիր կոչի յոլովակի.

Եթէ իցէ իբրեւ զորդան կարմիր (յն. մի բառ), իբրեւ զասր արարից։ Զգեցեալ էր բեհեզս եւ ծիրանիս եւ որդան։ Բեհեզոյ եւ ծիրանւոյ եւ ոսկեթելի եւ որդան (կարմրոյ). (Ես. ՟Ա. 18։ Յայտ. ՟Ժ՟Ը. 15. եւ 12։)

Ըստ կարմրութեան որդանի. (Սարկ. քհ.։)

Եւ յարենէ գոյն յորդանին՝ մաքրեա՛ յիմոցն եւ յօտարին։ Ըզքուրձ մեղաց մերկեա՛ յինէն, զյորդան կարմիր արեան գունին. (Յիսուս որդի.։)


Որդեգրաբար

adv.

cf. Որդեգրապէս.

· Calfa

NBHL (1)

Զնորածնեալսն յաւազանէ որդեգրաբար ընդ սրբոյ երրորդութեանն կապեալ սիրով. (Սհկ. կթ. արմաւ.։)


Որդնալից

adj.

full of worms, crawling, maggotty, rotten.

· Calfa

NBHL (2)

Զորդնալի վէրս մարմնոյ իմոյ. (Բենիկ.։)

Նեխեցաւ մարմինն, եւ եղեւ որդնալից. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)


Որդնապարար

adj. fig.

breeding worms;
fattening oneself to feed worms.

· Calfa

NBHL (1)

Վասն աշխատելոցն հրամայեաց զհանգիստն, եւ ոչ որդնապարար մարմնասիրացն. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)


Որդնեռաց

adj.

all alive, swarming or crawling with worms.

· Calfa

NBHL (1)

Որդնեռաց ախտիւ հարեալ. որդնեռաց եղեալ. ապիրատ շրթունք որդնեռաց լեալք։ Շարաւահոտ եւ որդնեռաց զմարմինն ունելով։ Ի տարտարոսս ներքինս՝ ի ժահահոտս եւ յորդնեռացս. (Նախ. ՟բ. մակ.։ Միխ. ասոր.։ Յհ. կթ.։ Սարգ. յկ. ՟Ժ՟Ա։ Եփր. կամ Մանդ.։)


Որդնիմ, եցայ

vn.

to grow worm-eaten, rotten.

· Calfa

NBHL (1)

Նեխեցաւ մարմին նորա, եւ որդնեցաւ։ Խոցոտեալ որդնեցաւ ամենայն մարմին նորա. (Հ. սեպտ. ՟Ա.։ Տէր Իսրայէլ. դեկտ. ՟Ի՟Թ.։)


Որզան

cf. Որպէս.

· Calfa

NBHL (1)

Մարմին. ո՛րզան, քար. եւ իր, ո՛րպէս, խրատ։ Եզականն, ո՛րզան, գանեմ. եւ յոգնականն, ո՛րզան, գանեմք. (Թր. քեր.։)


Որիշ

adj. adv.

distinct, separate;
different, other;
separately, apart;
— —, separately;
distinctly.

· Calfa

NBHL (1)

Զիա՞րդ է մարթ ծիրանեացն (ուրոյն ի մարդոյն) որիշ իշխել։ Ո՞րպէս ապա մարթ է զատ եւ որիշ զբանին եւ զաստուծոյ տէրութիւնն ասել, եւ որոշմամբ դարձեալ զմարմնոյն զիշխանութիւն զեկուցանել. (Աթ. ՟Ը։)


Որկէն

cf. Որպէս.

· Calfa

NBHL (1)

Ո՛րկէն. այս ինչ սպիտակ։ Շարունակ. ո՛րկէն, գիծ, մակերեւութիւն, մարմին. (Արիստ. ստորոգ.։)


Որկորամոլութիւն, ութեան

s.

gormandizing, gluttony, greediness, guttling, voracity;
որկորամոլութեամբ, gluttonously, greedily.

· Calfa

NBHL (2)

Ուտելեաց եւ ըմպելեաց պարապեալ ... վասն առաւել պղերգութեանն, եւ սաստիկ որկորամոլութեանն։ Անյագ յորկորամոլութիւնս։ Զանյագ որկորամոլութեան զեխութիւն։ Ի մարմնապարար որկորամոլութեանն. (Խոր. ՟Բ. 21։ Պիտ.։ Արշ.։)

Ապրեցուցանէ զբազմամարմինն (ի կենդանիս) որկորամոլութիւնն. (Նիւս. կազմ.։)


Նողկ

cf. Նողկտալի.

· Calfa


Նոճ, ի

cf. Նոճի.

· Calfa

NBHL (1)

Սրբագումար ամենայարմար նոճեայ օճառ սրահի. (Նար. խչ.։)


Նոճի, ճւոյ

s.

cypress;
cyprus.

· Calfa

NBHL (1)

Սրբագումար ամենայարմար նոճեայ օճառ սրահի. (Նար. խչ.։)


Նոճ, նոճեայ

adj.

made of cypress-wood.

· Calfa

NBHL (1)

Սրբագումար ամենայարմար նոճեայ օճառ սրահի. (Նար. խչ.։)


Նոյն, նորին, նովին, նովիմբ

pron. adj. adv.

himself, herself, itself;
he, she, it;
even, equal, identical;
ditto, do, idem or id;
the same, of the same kind, after the same manner, equally, conformably, identically;
մի եւ —, the same;
ի —, ի նմին, together, all at once;
ի —, — ընդ —, ընդ —ս իսկ, ի մի եւ ի —, ի նմին ժամանակի, -ժամայն, —հետայն, soon, very soon, quickly, in the same moment, immediately, directly;
— գործել, to identify.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս բոլորն ի մարմնի, նոյն նման բովանդակն ի ծոց հօր. (Ոսկիփոր.։)


Նոյնութիւն, ութեան

s.

identity, sameness.

· Calfa

NBHL (1)

Անդուստ մինչեւ ցայժմ ի նոյնութեան միշտ զաշխարհ պահելով՝ խնամեալ. տածէ։ Օրինաւոր կրօնիւք զհասարակութիւն ի նոյնութեան զուգեցելոցն առնել (որպէս մի մարմին եւ մի հոգի). (Պիտ.։)


Նորագործ

adj.

newly made, new, novel, fresh;
strange, surprising, curious, paradoxical.

· Calfa

NBHL (1)

νεουργός, νεοεργής, νεόκτιστος nuper factus, noviter creatus, recens conditus. Նորոգ գործեալ. նորաստեղծ. նորահնար. անլուր. զարմանալի. հրաշափառ.


Նորագործեմ, եցի

va.

to renovate, to renew;
to restore;
to do something new, extraordinary, miraculous.

· Calfa

NBHL (2)

Զարմանալի իմն հրաշս սքանչելեաց ներգործեսցէ. (Երզն. լուս.։)

Զարմացաք զայսպիսի զմուտ նորա առ մեզ ներգործեալ. (Ոսկ. նոր կիր.։)


Նորածին

adj.

new-born;
regenerate;
springing up afresh, budding anew;
—ծնեալ յաւազանէ, just christened;
կին —ծին, recently delivered woman.

· Calfa

NBHL (1)

Նորածին դառնութեան զարմք։ Նորաձայն աւանդութեամբք նորածին բուսուցէք արմատոց դառնութեան փուշս. (Թէոդոր. մայրագ.։)


Նորակերպ

adj.

prodigious, portentous, monstrous.

· Calfa

NBHL (1)

Նոր եւ զարմացուցիչ կամ ահաւոր կերպարանօք. նորատեսիլ. այլանդակ. այլատարազ.


Նորակերտ, աց

adj.

newly built or constructed;
strange, stupendous;
newly ordained.

· Calfa

NBHL (2)

Բան նորա արարիչ է բնութեանց, եւ ճարտարապետ իրաց նորակերտաց։ Լինիցի քաղաքդ ձեր՝ նորաշէն նորակերտ իբրեւ զանօթ ինչ նոր։ Եւ զայն զի՞ զարմանս, ուր այնպիսի սքանչելի եւ նորակերտ իրք գործէին. (Ոսկ. ես.։)

Կարի նորակերտ նորանշան մեծապայծառ եւ չնաշխարհիկ գործ էր։ Զի նորակերտ սքանչելիքն երեւեսցին։ Ոչ ըստ բնութեան մարմնաւորաց եղեն իրիքն նորակերտք, այլ ի վեր քան զբնութիւն զարմանական սքանչելիք։ Խաչն կանգնեցաւ ի վերայ նորակերտ Գողգոթայի. (Եւս. քր. ՟Ա։ Ոսկ. մ. ՟Ա. 7։ Ճ. ՟Գ.։ Կիւրղ. խչ.։)


Նորահաւատ, ից

adj. s.

newly converted;
neophyte, proselyte.

· Calfa

NBHL (1)

Զարհուրեցուցին զնորահաւատս մարդկանն։ Զնորահաւատիցն ասէ։ Դուք նորահաւատք էք։ Զնորահաւատն Դաւիթ ըմբռնեալ խոշտանկէր. (Ագաթ.։ Սահակ. արմաւ։ Ճ. ՟Գ.։ Յհ. կթ.։)


Նորաձեւեմ, եցի

va.

to innovate, to introduce any novelty or innovation, fashion or mode.

· Calfa

NBHL (1)

Ընկալեալ զհոգի եւ զմարմին, եւ նորաձեւեալ զխառնուած բնութեանցն անճառապէս կատարեալ աստուածութեամբն. (Զքր. կթ.։)


Նորանամ, ացայ

vn.

to become new, to be renewed;
—նայ լուսին, it is new moon.

· Calfa

NBHL (1)

Նորոգելն՝ զհնացեալն եւ զապականեալ մարմնոց նորանալն անապականութեամբ ցուցանէ. (Խոսր. (տպ. նորոգանալ)։)


Նորանշան

adj.

prodigious, marvelous, astonishing, surprising, wonderful;
unheard of, extraordinary, incredible, paradoxical, phenomenal, monstrous;
— ինչ, phenomenon, prodigy, paradox.

· Calfa

NBHL (2)

παράδοξος, παραδοξότατος, ξένος inopinatus, inexpectatus, admirabilis, peregrinus, alienus τερατῶδης monstruosus φάσμα spectrum. Նորահրաշ. նորասքանչ. հրաշափառ, անսովոր եւ օտար. անկարծելի. այլանդակ. ահաւոր կամ զարմացուցիչ. նոր իմն.

Զարմանալի եւ նորանշան։ Նորանշան է բանս։ Նորակերտ նորանշան չնաշխարհիկ գործ։ Ծնունդ նորանշան. (Ոսկ. մտթ.։ Եւս. քր. ՟Ա։ Ճ. ՟Գ.։)


Նորանոր

adj. adv.

quite new, quite recent;
anew, over again.

· Calfa

NBHL (1)

Բազում նորանոր չարաչար ցաւս յայլոց մարմինս տանջանօք հասուցանէր. (՟Բ. Մակ. ՟Թ. 6։)


Նորասքանչ

cf. Նորանշան.

· Calfa

NBHL (1)

Նորասքանչ յապառնիսն յաշխարհի թողուլ յիշատակ։ Ո՞ ոչ զարմանայցէ ընդ նորասքանչ լուսաւոր պայծառութիւն։ Նորասքանչ տեսութեամբ ցուցաւ աղաւնին (ի) Յորդանան ի վերայ աստուածն բանի։ Նորասքանչ նշանագործութեանցն գիտութիւն. (Պիտ.։)


Նորընծայութիւն, ութեան

s.

outset, first steps, starting, setting out;
novitiate, probationership, time of probation.

· Calfa

NBHL (1)

Վասն Քրիստոսիւ ընտրութեանն մերոյ, եւ նորընծայութեանն, եւ կատարմանն. (Նախ. եփես.։)


Նորի, րւոյ, րեաց

adj. s.

premature, precocious;
—ք, first-fruits, premices;
օր նորեաց, first-fruit's day.

· Calfa

NBHL (1)

νέον novum. Նորաբոյս եւ նորահաս արմտիք տարւոյ. դեռ նոր հասած բերքը.