Definitions containing the research դող : 331 results

Պատշաճական, ի, աց

adj.

cf. Պատշաճ.

· Calfa

NBHL (1)

Յանդիմանութիւնս պատշաճականս, ձաղանս պատեհագոյնս։ Պատշաճական մասունս չափոց ազդողականաց՝ հինգ զգայութեանց։ Պատշաճականաւ թուով պանծանաց պայծառացուցեալ. (Նար. ՟Ի՟Է. ՟Խ՟Զ. եւ Նար. առաք.։)


Կայուն

adj.

stable, firm, constant, durable, immoveable;
— ինչք, real estate, houses & lands, lauded estate.

· Calfa

NBHL (1)

στάσιμος, ἐστώς stabilis, stans, constans βέβαιος firmus. Ունօղ զկայ հաստատ. հաստատուն. անյողդողդ. անշարժ. անփոփոխ. տեղը կեցօղ մնացօղ, հաստատ.


Կապանաւոր, աց

adj. s. bound, detained, captive, prisoner.

· Calfa

NBHL (1)

Մերթ՝ որ ինչ հայի կապանս. ի բանտական. կաշկանդողական. նեղիչ.


Պախումն, ման

s. fig.

breakage, rupture;
split, cleft;
great fright, consternation, terror, dismay.

· Calfa

NBHL (1)

ՊԱԽՈՒՄՆ. որպէս Վախումն. այսինքն սաստիկ երկիւղ. դողումն. վախ, լեղին պատռիլը.


Պաշտումն, ման

s.

worship, adoration;
service;
— առնուլ, to be served or ministered to.

· Calfa

NBHL (1)

Անկանիք ասէ ի պաշտմանէ ... ոչ թոյլ տայ ձեզ պաշտել զնա զոհիւք։ Մաշին դողմամբ պաշտմունք վիշապին. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 7։ եւ Ոսկ. ի նեռն.։)


Ս (sé)

s.

the twenty ninth letter of the alphabet and the twenty third of the consonants;
two thousand, two thousandth.

· Calfa

NBHL (1)

Որ զանգիտէս, որ դողայս (այսինքն սա՝ որ)։ Զոր տեսանենս այժմ (այսինքն զոր սոքա տեսանեն). (Յհ. իմ. երեւ.։)


Սալարիմ, եցայ

vn.

to take refuge, to hide oneself.

· Calfa

NBHL (1)

Մարզպանն փախստեայ անկանի (յեկեղեցին), եւ անդ ի միջոց գումբեթին զօղեալ սալարեալ՝ սարսռալից դողմամբ զետեղեալ լինէր. (Արծր. ՟Բ. 7։)


Սայթաք

adj.

fickle, inconstant, unsteady, changeable;
agile, quick, nimble.

· Calfa

NBHL (1)

Գայթոտ. դիւրասահ. յողդող. դիւրափոփոխ. եւ խոտորեալ. զարտուղի. եւ Աջողակ. արագաշարժ.


Սայթաքեմ, եցի

vn. fig. va.

to slip, to stumble, to trip, to take a false step, to fall;
to falter, to waver, to be unsettled, to go astray, to err. cf. Սայթաքեցուցանեմ.

· Calfa

NBHL (2)

Ոչ դողդոջելով, եւ ոչ սայթաքելով։ Ոչ դեդեւի, եւ ոչ սայթաքէ, եւ ոչ դողդոջէ։ Սայթաքեցին (տպ. սացթաքեցան) ի ճշմարտութենէ անտի. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 1. 3։)

περιτρέπομαι, περιφέρομαι, παρακίνομαι titubo, vacillo, erro ὁλισθέω labor, lapso, labefio. Գայթել աքեաց կամ աքեօք. գթել ոտիւք. դողդոջել. շարժլիլ. դրդուիլ. դեդեւիլ. տատանիլ. գայթագղիլ. սաղապիլ. խախտիլ. խոտորիլ. ցնորիլ. սահիլ, սկրդիլ, գլորտըկիլ.


Պարզերես

adj. adv.

frank, bold;
openly, confidently.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս զի համարձակութեամբ եւ պարզերես կացջիք առաջի աւանդողին ձեր զտաղանդ պատուիրանին. (Շ. ընդհան.։)


Սարսափեմ, եցի

vn.

cf. Սարսափիմ.

· Calfa

NBHL (1)

φρίττω horreo. որ եւ ՍԱՐՍԱՓԻԼ. Սարսիլ յոյժ հանդերձ սօսափմամբ կամ սարսռալով. սոսկալ. դողալ. զրհուրիլ. քստմնիլ. խռովիլ. ձեռքը ոտքը դող ինկնալ, պաղիլ, փշաքաղիլ, սահմակիլ, խիստ վախնալ, տակնուվրայ ըլլայ.


Սարսափեցուցանեմ, ուցի

va.

to cause terror, to strike with consternation, to cause to shudder or shiver with fear or horror.

· Calfa


Սարսափիւն

s.

start, thrill, cold shiver, shudder.

· Calfa


Սարսափումն, ման

s.

cf. Սարսափ.

· Calfa


Սարսեմ, եցի

vn.

to quake, to totter, to start, to feel a thrill of fear, to shudder, to tremble, to quiver.

· Calfa

NBHL (1)

Սարսին (կամ սարսեն) սերովբէք, դողան քերովբէք. (Ժմ. եւ Պտրգ.։)


Սարսումն, ման

s.

cf. Սարսափումն.

· Calfa

NBHL (1)

Սարսափումն. դողումն.


Սարսռալից

adj.

horrible, terrible, fearful, tremendous.

· Calfa

NBHL (1)

Ղողեալ սալարեալ սարսռալից դողմամբ. (Արծր. ՟Բ. 7։)


Սարսռամ, ացայ, ացի

vn.

to quake, shake, shiver or tremble;
— ի ցրտոյ, to shiver with cold, to quake all over.

· Calfa

NBHL (4)

Սարսռացեալք դողային վասն ցրտութեան ձմերայնոյ. (՟Ա. Եզր. ՟Թ. 6։)

Եթիթացեալք բրդգզեալք դողտն սարսռան (կամ սարսռին). (Կանոն.։)

Զոգիսդ անտես առնես, եւ վասն օդոյ ոտից այդչափ սարսռես եւ դողաս. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 24։)

ՍԱՐՍՌԱՄ կամ ՍԱՐՍՌԻՄ. τρέμω, τρέω tremo, trepido φρίσσω horreo ῤιγέω rigesco, exhorreo θορύβομαι turbor, commoveor. որ եւ ՍԱՌՍՌԱՄ, ՍԱՌՍՌԵՄ. Սարսուռ կրել. դողալ ի ցրտոյ սառնամանեաց կամ ի տենդէ, եւ յերկիւղէ. դոփալ. զնդալ. սարսիլ բոլորովին. սարսափիլ. սըրսռալ, դողալ դողդղալ, խիստ մրսիլ եւ վախնալ.


Սարսռացուցանեմ, ուցի

va.

to cause to shiver or to tremble.

· Calfa

NBHL (1)

Տալ սարսռալ. դողացուցանել. դողցնել.


Սարսռիմ, եցայ

vn.

cf. Սարսռամ.

· Calfa

NBHL (4)

Սարսռացեալք դողային վասն ցրտութեան ձմերայնոյ. (՟Ա. Եզր. ՟Թ. 6։)

Եթիթացեալք բրդգզեալք դողտն սարսռան (կամ սարսռին). (Կանոն.։)

Զոգիսդ անտես առնես, եւ վասն օդոյ ոտից այդչափ սարսռես եւ դողաս. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 24։)

ՍԱՐՍՌԱՄ կամ ՍԱՐՍՌԻՄ. τρέμω, τρέω tremo, trepido φρίσσω horreo ῤιγέω rigesco, exhorreo θορύβομαι turbor, commoveor. որ եւ ՍԱՌՍՌԱՄ, ՍԱՌՍՌԵՄ. Սարսուռ կրել. դողալ ի ցրտոյ սառնամանեաց կամ ի տենդէ, եւ յերկիւղէ. դոփալ. զնդալ. սարսիլ բոլորովին. սարսափիլ. սըրսռալ, դողալ դողդղալ, խիստ մրսիլ եւ վախնալ.


Սաքրեմ, եցի

vn.

cf. Սաքրիմ.

· Calfa

NBHL (2)

Սարսեալ սաքրէին։ Սարսեալ սաքրեցին մեծաւ դողմամբ. (Անան. եկեղ։)

Սարսեալ սաքրեն խաւարային իշխանութիւնք։ Կաճառք հրեզինացն երկեղալի դողմամբ ի քնէ սարսեալ սաքին. (Բենիկ.։)


Պերճացուցանեմ, ուցի

va.

to render illustrious, to exalt, to raise, to glorify.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս գիտութիւն պերճացուցանէ զընթեռնուլն, գոյնպէս եւ զգիտութիւն՝ ազդողութիւն պայծառացուցանէ. (Իսիւք.։)


Պիսակոտիմ, եցայ

vn.

cf. Բորոտիմ.

· Calfa

NBHL (2)

Զնշանն (կայենի) ոմանք պիսակոտիլ ասեն, եւ այլք զդողդոջելն. (Վրդն. ծն.։)

կայէն պիսակոտեալ եւ դողդոջեալ. (Մխ. այրիվ.։)


Պնդակազմեմ, եցի

va.

to give heart, to encourage, to fortify;
to consolidate, to strengthen.

· Calfa

NBHL (1)

Պնդակազմել զյողդողդսն արւութեամբ. (Մաշկ.։)


Պնդեմ, եցի

va.

to affirm, to fortify, to consolidate, to confirm, to strengthen;
to tighten, to strain, to restrain, to draw closer, to bind faster, to tie tight;
to constrain, to enforce, to press;
to invigorate, to corroborate, to encourage, to inspirit, to remove one's fear;
to persist, to insist, to urge, to be bent upon, to pretend, to maintain;
— զմէջ or գօտի ընդ մէջ, to gird up one's loins;
to arm or prepare oneself;
— զանձն, to refrain oneself, to keep with in bounds, cf. Ժուժկալեմ;
— զանձն ընդդէմ, to provide against;
— զհաւատս, to confirm the faith.

· Calfa

NBHL (1)

Երկիր ի բազմակոխութենէ անտի պնդեալ, եւ դժուարավաստակ։ Նշանակէ ոսկրն (ոչ բեկեալ՝) զպնդող եւ զծածուկ աստուածութիւնն ի մարմինն. (Բրսղ. մրկ.։)


Պչրանք, նաց

s.

affectation, studied elegance, finery;
primness, prim ways, smirking, mincing air, simpering, alluring manners, enticing looks or ways, coquetry;
prudery, prudishness;
peevish temper, disdainful airs, grimaces;
cf. Ընդվայրայօն;
ընդ —նս գալ, cf. Պչրեմ, cf. Պչրիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ մեծութեան ինչ նշանակ է՝ այնչափ զարդ յանձին կապել, այլ ընդողնելոյ եւ պչրանաց. (Ոսկ. ՟ա. տիմ. ՟Ը։)


Պրկեմ, եցի

va.

to bind, to strain, to tighten, to tie tight, to pinion;
to stretch, to lengthen out;
cf. Յօն.

· Calfa

NBHL (1)

Առանց կապանաց՝ աներկիւղ խորհրդով որ ոչ յողդողդի, պրկեալ էր առ աստուած ռաղօթս եւ ի խնդրուածս։ Ի կոճեղ մտանէին եւ պրկեալ լինէին զծակովքն յերկոսին ոտսն. (Եւս. պտմ. ՟Ը. 7 եւ 1։)


Ջրաբեր

cf. Ջրբեր.

· Calfa

NBHL (1)

Նիւթ հրոյն կարի իմն ազդողական, ձէթ, եւ նաւթ ջրաբեր. (վուշ, եւ չոր փայտ որթոյ. երկունք պարարտ եւ գէջ, եւ երկուքն ցամաք եւ չոր. Վրդն. դան.։)


Սրտաբախ, աց

adj.

palpitating;
— լինել, to palpitate.

· Calfa


Սրտաբեկութիւն, ութեան

s.

faint-heartedness, dejection, despondency, discouragement, consternation.

· Calfa

NBHL (1)

Բեկումն սրտի. ահ եւ դողումն. լքումն.


Սրտաթափ

adj.

disheartened, dismayed, struck with consternation.

· Calfa

NBHL (1)

Իբրեւ լուան զձայն աղաղակին, եւ զհնչիւն փողոյն, սրտաթափ լի դողութեամբ՝ ի դուրս ելանէին. (Լաստ. ՟Է։)


Սրտաթափումն, ման

s.

consternation, dismay.

· Calfa

NBHL (1)

Լքումն սրտի. դողումն.


Սրտաթունդ

cf. Սրտաբախ.

· Calfa


Սրտառիմ

vn.

to take to heart, to get angry, to chafe.

· Calfa

NBHL (1)

ՍՐՏԱՌԻԼ. Սրտմտիլ. սրտնիլ. նեղասրտիլ. զայրանալ. դժուարիլ. սրդողիլ, սրտոտիլ.


Սրտացաւ

adj.

heart-sick;
compassionate, sorry, afflicted.

· Calfa

NBHL (1)

Պօղոսի աղեկիզեալ եւ սրտացաւ եւ միշտ դողացեալ անձինն ի վերայ բազմութեան որդւոցն. (Վրդն. քրզ.։)


Սփածանիմ, փածայ

vn.

to put on an apron, to gird oneself with a cloth;
to put on, or to wear a dressing-gown;
քուրձս —, to clothe oneself in sack-cloth or hair-cloth.

· Calfa

NBHL (1)

Թէպէտ եւ թագաւոր էր, դողայր եւ սարսէր ի մարգարէէն, որ զմաշկեակն եւեթ սփածեալ էր. (յն. ունէր) (Ոսկ. մ. ՟Ա. 24։)


Վկայակից, կցի, կցաց

adj. s.

bearing witness with another;
fellow-martyr;
— լինել, to attest together, to vouch for with another.

· Calfa

NBHL (1)

Վկայից մեզ լինիցի (հոմերոս), եւ առցուք իսկ զսա ազդող. (Պղատ. օրին. ՟Գ։)


Տագնապութիւն, ութեան

s.

cf. Տագնապ.

· Calfa


Տագնապումն, ման

s.

cf. Տագնապ.

· Calfa


Սերտեմ, եցի

va.

to strengthen, to fix, to make firm, to establish, to consolidate;
*to learn, to study.

· Calfa

NBHL (1)

ՍԵՐՏԵՄ ՍԵՐՏԻՄ. ἰδρύω, ἑνιδρύω, ἰδρύομαι solido, firmo, colloco, -or;
sedeo, persto եւ այլն. Սերտ առնել. պնդել. հաստատել. ամրացուցանել. զետեղել. կր. Սերտանալ. հաստատուն եւ անյողդող լինել.


Սերտիմ, եցայ

vn.

to be strengthened by, consolidated, to gather strength from.

· Calfa

NBHL (1)

ՍԵՐՏԵՄ ՍԵՐՏԻՄ. ἰδρύω, ἑνιδρύω, ἰδρύομαι solido, firmo, colloco, -or;
sedeo, persto եւ այլն. Սերտ առնել. պնդել. հաստատել. ամրացուցանել. զետեղել. կր. Սերտանալ. հաստատուն եւ անյողդող լինել.


Սէր, սիրոյ

s. fig.

love;
affection, fondness, tenderness;
inclination, delight, liking, taste, fancy;
love, passion, flame, salacity, love-suit;
charity, supernatural love, christian charity;
agape, love-feasts;
kiss;
— կանանց, hymen, vulva;
the quiver of love;
— վաղանցուկ, amour, intrigue, love affair;
յօդակապք, ոլորք սիրոյ, ties, bonds of love;
հանգոյց, տոմսակ, գաղտնիք, երգ, վէպք, ընծայ սիրոյ, love-knot, love-letter, love-secret, love-song, love-tale, love-toy;
— առ աստուած, առ ընկերն, ազատութեան, հայրենեաց, արուեստից, փառաց, առաքինութեան, love of God;
of our neighbours or fellow-creatures;
of liberty;
of our country;
of arts;
of glory;
of virtue;
ամուսնական, մայրական or մայրենի, հայրական, որդիական —, connubial or conjugal, maternal, paternal, filial love or affection;
— անձնական, self-love, egoism, solipsism;
— աստուածային, երկնային, մաքուր or սուրբ, նորաբողբոջ, փոխադարձ, համեստ, օրինաւոր, եռանդուն, սաստիկ, բուռն, անչափ, հաստատուն, հաւատարիմ, յաւիտենական, divine, celestial, pure, rising, reciprocal or mutual, honest, lawful, ardent, lively, violent, extreme, constant, faithful, eternal love;
մոլենախանձ —, jealousy;
— երկրային, յողդողդ, անցաւոր, զգայական, մարմնական, անկարգ, պիղծ, յանցաւոր, եղեռնաւոր, earthly, inconstant, fleeting or transitory, sensual, carnal, illicit, lustful, culpable, criminal love;
վայելել սիրով, to make love to, to fall in love with, to court, to woo;
հալիլ մաշիլ սիրով, to burn, to languish with love, to be love-sick;
հատուցանել ընդ սիրոյ, to give love for love, to re-love;
— ազդել, to inspire with a passion;
դիւթել, բորբոքել զ—ն, to philter, to charm;
— ցուցանել, to show or demonstrate love for;
առնել —, to be courteous, amiable, friendly;
to do or confer favours;
ուտել զ—, to eat together, to make love-feasts;
դնել — ի բերան, to kiss, to embrace;
սիրով, lovingly, tenderly, affectionately, with pleasure, willingly;
ի — աստուծոյ, for God's sake;
ի — իմ, for me, for my sake;
արա ինձ —, do me the kindness or the pleasure to;
ամենայն սիրով, very willingly;
— իմ ! my love ! my dear ! cf. Խառնեմ;
cf. Հարկանիմ.

· Calfa


Սիրելական, ի, աց

adj.

loving, amicable, friendly, affable, kind;
— դեղ, philter.

· Calfa

NBHL (1)

ասաց զպատճառն զսիրելական գթոյն։ Սիրելական համբոյրք, եւ ատելական կռիւք։ Բազում եւ յողդողեալ իրք սիրելականք կոչեն զիս, զորս ոչ է արժան արհամարել. (Նիւս. երգ.։ Պիտ.։ Փիլ. նխ. ՟բ.։)


Սիւն, սեան, սեանց

s.

column, pillar;
— չորեքկուսի, pilaster;
անջրպետ սեանց, intercolumnation;
չարք սեանց, colonnade;
— ամպ or ամպոյ, pillar of cloud;
cf. Շրջանակ.

· Calfa

NBHL (1)

Զննեցից զսիւնս՝ յորոյ վերայ տունս հաստատեալ կայ։ Բուռն եհար սամփսոն զերկուց սեանցն միջնոց։ Քառասուն խարիսխս արծաթիս արասցես քսանեցունց սեանց, երկու խարիսխք առ մի սիւն։ Զսիւնսն պատեսցես ոսկով։ Իմաստութիւն շինեաց իւր տուն, եւ կանգնեաց սիւնս եօթն։ Սիւնք երկնից։ Սիւնք նորա դողան։ Սիւն ամպոյ։ Սիւն հրոյ եւ ամպոյ.եւ այլն։


Սպաս, ուց

s.

service, office, function, employment;
want, requisite;
furniture, ornaments, trimmings, apparel, moveables, luggage, clothes, goods, service of plate, vessels, utensils;
dinner-service;
meats, victuals, repast, dinner, treat, feast;
pomp, train, equipage;
care, earnestness, solicitude;
—ք եկեղեցւոյ, church ornaments, decorations, plate, chalice;
ի — հայրենեաց, in the public service;
— ունել, տանել, հարկանել, ի —ու կալ, to serve, to take service, to minister;
— ունել կրակի, to worship fire;
— տանել կռոց, to worship idols;
լինել ի —ու պաշտաման ուրուք, to serve, to be in service;
հարկանել, տալ ումեք զյետին —, to pay the last honours;
— տանել ախտից, to obey the passions;
աստուածական մատուցանել անձին —, to be one's own idol;
— առնել, to attend well, to care, to keep, to guard, to watch, to spy, to lie in wait for;
to eat, to dine;
— ուտել or կերակրիլ, to regale, to entertain, to give an entertainment;
— ա րկանել, դնել, to prepare the requisites for the Mass;
զբաղեալ էր ի բազում —ու, he was oppressed by a multitude of things, he was very busy.

· Calfa

NBHL (1)

Կայր ի հարկի, եւ ունէր սպաս ամենայն տնտեսութեանն։ Ոչ անձին ինչ սպաս ունէր, այլ ի վերայ վարդապետին դողայր։ Չասեմ, թէ քեզէն սպա՛ս կալ հիւանդին, այլ գոնեայ ծառային հրամայեա՛. (Ոսկ. մտթ. եւ Ոսկ. եփես.։)


Սպրդեմ, եցի

va.

to insinuate, to introduce gently, to bring in privily, to foist, to thrust on.

· Calfa

NBHL (1)

Վասն սպրդողաց սուտ եղբարցն, որք սպրդեցին մտանել դիտել զազատութիւնն մեր։ Սպրդեցին մտին. (Գղ. ՟Բ. 4։ Յուդ. 4։)


Վայրանկեալ

adj.

fallen, demoralized.

· Calfa

NBHL (1)

Յերկիր վայրանկեալ դողմամբ դասք առաքելոցն. (Շ. տաղ.։)


Վատասրտեմ, եցի

vn.

cf. Վատասրտիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչինչ վատասրտեալ դողային։ Վատասրտեալ՝ ի բաց եկին։ Ոչ եմ վատասրտեալ։ Քաջալերէ ոչ վատասրտել. (Եղիշ. ՟Գ։ Խոր. ՟Գ. 17։ Ճ. ՟Բ.։ Լմբ. պտրգ.։)


Սանդարամետ, ից, աց

cf. Սանդարամետք;
cf. Սանդարամետային.

· Calfa

NBHL (1)

Զարհուրեալ դողային դասք սանդարամետիցն. (Շար.։)


Սողուն, ղնոց

s. adj. med.

reptile;
creeping;
— ցաւ, gangrene.

· Calfa

NBHL (1)

Ի քաղաքին լիւստրացւոց ի վերայ սողնոյն (կաղի սպրդողի) բժշկութեան։ Կին մի սողուն ի մոկաց, զի կարկամեալ էր, եւ եկն սողալով։ Այր մի սողուն ցաւով եւ դօստացեալ ոտիւք կամեցաւ գնալ առ սուրբն. (Կոչ. ՟Ժ՟Է. կամ ժէ։ Ճ. ՟Գ.։ Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)