Entries' title containing լի : 1343 Results

Անծերանալի

cf. Անծեր.

· Calfa

NBHL (6)

Որպէս զհին աւուրց, որպէս զանծերանալի, որպէս զանայլայլելի։ Անծերանալի եւ երանականն կատարումն. (Դիոն.։)

Յանծերանալին եւ յանմահն կեանս։ Սակաւ մի աշխատիս, եւ անծերանալի է ուրախութիւնն. (Ոսկ. ՟ա. յհ.։)

Ի կեանսն յաւիտենից, եւ յանծերանալի համաբնակութիւնսն. (Թէոդոր. կուս.։)

Առ Աստուած յոյսն անծերանալի էր ի նոսա. (Առ որս. ՟Դ։)

Պայծառութեամբ պանծալի, զօրութեամբ անծերանալի եւ անապական. (Արիստ. աշխ.։)

Անծերանալի կալ մնալ. (Պտմ. աղեքս.։)


Անկանգնելի, լւոյ, լեաց

adj.

that cannot rise again;
that cannot be reestablished.

· Calfa


Անկապտելի

cf. Անկապուտ.

· Calfa


Անկասելի, լւոյ, լեաց

adj.

incessant, unceasing.

· Calfa

NBHL (2)

Զոր ոչ լինի կասուլ կամ ծասքել ատամամբք. անծամ. չիյնէնմէզ.

Ընթացք արիականք եւ անկասելիք։ Զակատեցայ՝ անկասելի ի պատկառելեացն գործոց. (Նար. ՟Հ՟Ա. եւ ՟Ի։)


Անկասկածելի

adv.

surely, certainly, doubtless.

· Calfa


Անկարելի, լւոյ, լեաց

cf. Անհնարին.

· Calfa

NBHL (9)

Եթէ զայս ցուցանես, որ է անկարելի (յն. անտանելի). (Աթ. ՟Ը։)

Անկարելի իր. (Սահմ. ՟Ժ։)

Զեղծումն գործել, երկրորդ՝ անկարելեաւ։ Զանկարելիսն կարելիս կացուցանէ։ Զվտանգ անկարելի աղետիս. (Պիտ.։)

Որ ինձ անկարելին է, քեզ կատարեալ է. (Նար. ՟Ծ՟Է։)

Անկարելի է մեզ գիտել զերկնայնոցն իմացութեանց խորհուրդս. (Դիոն. երկն.։)

Նոյնն նմին նմանապէս մեծ եւ հաւասար գոլ անկարելի է։ Անկարելի է անցանել ընդ իւր ստուերն՝ եւ յոյժ փութացելոյն. (Առ որս. ՟Ե. ՟Է։)

Անկարելի է առանց խոնարհութեան ժառանգել զտեղի անկելոց։ Որպէս չարչարել առանց մարմնոյ անկարելի է, նոյնպէս եւ խռովել առանց հոգւոյ անհնար է. (Զքր. կթ.։)

Զանկարելի տկարութիւն նոցա տեսանելոց եմք առ ի Փրկչէն մերմէ. (Վրք. հց. ՟Զ։)

որ եւ ԱՆԿԱՐ ասի. ἁδύνατον. impossibile. Ոչ կարելի. եւ անհնարին. միւմքիւնսիւզ. գապիլսիզ.


Անկարծելի, լւոյ, լեաց

cf. Անկարծ.

· Calfa

NBHL (12)

Անկարծելի ձգմամբն դարձուցանեն զձիս. (Առ որս. ՟Է։)

Ձմեռն անկարծելի. (Փիլ. քհ.։)

Անկարծելի սատակումն. (Գէ. ես.։)

Կարի օտար էր բանն եւ անկարծելի։ (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 22։)

Անկարծելի գործոյս։ Անկարծելի աւետաւորութիւն. (Փարպ.։)

Անկարծելի ժամանակ, տեղի. (Վրք. հց.։)

Գտին անկարծելի փրկութիւնս. (Փիլ. նխ. ՟բ.։)

Զսքանչելի եւ զանկարծելի ծնունդն կուսական. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 45։)

Եւ մի՛ անկարծելի երեւեսցի ասացեալս. (Բրս. սղ.։)

Անկասկածելի էր վկայութիւնն այն. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 28։)

Եւ անկասկածելի. ἁνύποπτος. non suspectus. շիւպհէսիզ.

Որ չէր կարծելի. անկարծ. արտաքոյ կարծեաց. անակնունելի. յանկարծական. եւ Նորահրաշ. հրաշափառ. նոր իմն. որպէս յն. ἁδόκητος, παράδοξος եւ այլն. inopinatus, inexpectabilis եւ այլն.


Անկարկատելի

cf. Անկարկատ.

· Calfa


Անկերպադրելի, լւոյ, լեաց

adj.

that cannot be figured;
not to be described;
unimaginable

· Calfa


Անկիզելի

cf. Անկէզ.

· Calfa

NBHL (2)

Աթոռ քոյ կիզու ի շրջափայլութենէ ճառագայթիցդ, եւ զքեզ կարո՛ղ գոյ տանել անկիզելի՝ կոյսն. (Ոսկ. յաւետիս.։)

Մորենի անկիզելի։ Հրազինեաց անկիզելի զաշակերտսն։ Մկրտեաց զդասս առաքելոցն ի հուրն անկիզելի. (Շար.։)


Անկնքելի

cf. Անկնիք.

· Calfa


Անկշռելի, լւոյ, լեաց

cf. Անկշիռ.

· Calfa

NBHL (5)

Որքանութիւն անկշռելի։ Անկշռելի բերկրանօք։ Անկշռելիս ուխտազանցութիւնս։ Որ ինձ անկշռելին է, քումդ անճառութեան չափեալ է. (Նար.։)

Զի մի՛ զանկշռելի չարիսն ընդունիցիմք. (Ոսկ. հռ.։)

Անկշռելի երախտիք. (Լմբ. համբ.։)

Անկշռելի սմա ի դասս քաղաքավարացն ամենեւին ոք գտցի. (Պիտ.։)

Անկշռելի ական տեսանելեաց. (Ագաթ.) իմա՛ անըմբռնելի, կամ ուր չհասանէ կշռութիւն՝ այս ինքն ձկտումն աչաց։


Անկոխելի

cf. Անկոխ.

· Calfa


Անճանաչելի, լւոյ, լեաց

adj.

unrecognizable.

· Calfa

NBHL (1)

Ծանիցուք զանճանաչելին. (Բրս. սղ.։)


Անճառելի, լւոյ, լեաց

cf. Անճառ.

· Calfa

NBHL (10)

Անճառելեաւ իմն եւ անհասանելի օրինակաւ. (Կիւրղ. գանձ.։)

Գտանել հաւասարել անճառելի է. յն. անհնար է. Բրս. ծն.։

Լուաք զզազիր ամբարտաւանութիւնն, որ անճառելի հայհոյութեանն է ծնօղ. (Կլիմաք.։)

Ծամեաց զլեզուն ... վասն եւ ոչ բնաւին ասելոյ զանճառելիսն։ Զամուսնութեան զանճառելիսն. (Նիւս. բն. եւ Նիւս. կուս.։)

Հազիւ զյապաղանացդ յայտնեցեր զանճառելիսդ. (Ածաբ. մկրտ.։)

Ո՞վ ոք զանճառելիսն (յիշեաց), եւ ոչ խռովեցաւ. (Նար. ՟Ի՟Թ։)

Կշտամբեցից զքեզ անճառելի մահուամբ. (Պտմ. աղեքս.։)

Անճառելի ցնորիւք ի տուէ եւ ի գիշերի. (Խոսր.) իբր դժուարապատում։

Ընչեղութիւն յերկիր մղի, եւ յանճառելիսն պահի. (Բրս. ընչեղ.։)

(Թռչունք) զԱստուած օրհնեն անճառելի ձայնիւք. (Ածաբ. ի նոր կիր.։)


Անճնշելի

cf. Անճնշական.

· Calfa


Անճողոպրելի, լւոյ, լեաց

adj.

inextricable.

· Calfa

NBHL (8)

Որոգայթ կամ տագնապ անճողոպրելի։ Սաստկութեանց մասանց անճողոպրելեաց. (Նար. ՟Ա. ՟Խ. ՟Հ՟Թ։)

Որպէս ի մէջ պատերազմի ըմբռնեալ՝ անճողոպրելի ամենայն ուստեք է տեսանել. (Ածաբ. Ժող.։)

Պաշարէ զբերդն անճողոպրելի զգուշութեամբ. (Արծր. ՟Ե. 3։)

Առ ի յապացոյց անճողոպրելեաց բանիցն, յորոց ոչ զօրէր ոք զերծանել, այլ ըմբռնեալ լինէր. (Նոննոս.։) (գրեալ էր, անճողոպրեաց։)

Անճողոպրելի վիշտք զկանայսն պաշարէին. (Ոսկ. ՟ժ. կուս.։)

(Աստուած) անճողոպրելի ըստ բնութեան պատճառ է. (Արիստ. աշխ.։)

Անճողոպրելի գանձ. (Մաշտ.) իմա՛, անկողոպտելի։

ἅφευκτος, ἅφυκτος, ἁναπόδραστος. inevitabilis. Ուստի չէ՛ մարթ ճողոպրիլ. անզերծանելի. անփախչելի. անհրաժեշտ. ուր որ խալըսում չիկայ, որու ձեռքէն փախչիլ չըլլար. գաչընմազ. գուրթուլուզ եօգ.


Անմատչելի, լւոյ, լեաց

cf. Անմատոյց.

· Calfa

NBHL (4)

Անմատչելի ամրութիւն, ամրոց, զօրութիւն. (Խոր. ՟Գ. 35։ Յհ. կթ.։) (Լմբ. սղ.։)

Անմատչելի հեռաւոր։ Անմատչելեաց հպաւոր. (Նար. ՟Ի՟Գ. ՟Ղ՟Թ։)

Եւ ըստ ՟Բ. նշ. կամ չմատչելի. խորշելի.

Յանմատչելի չարեացն զերծայ. (Լմբ. սղ.։)


Անմարտնչելի, լւոյ, լեաց

cf. Անմարտ.

· Calfa

NBHL (4)

Տեսե՞ր զսիրոյն գերազանցութիւն, զիարդ անմարտնչելի առնէ զմինն եւ բազմապատիկ։ Տեսե՞ր զանմարտնչելի զօրութիւնն. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 32. 37։)

Զամենայն պահպանել անմատնչելիս եւ անպատերազմելիս. (Դիոն. ածայ. ՟Ը։)

Անմարտնչելի ամուր, կամ պարիսպ. ահան, կամ ակատ, կամ թշնամի. (Յհ. կթ.։ Խոսր.։ ՟Ի՟Ե։ Ճ. ՟Ա.։)

ԱՆՄԱՐՏՆՉԵԼԻ որ եւ ԱՆՄԱՐՏ. ἅμαχος, ἁκαταγώνιστος. inexpugnabilis, insuperabilis. Անյաղթելի. անկռուելի. անվանելի. անառիկ.


Անմեկնելի, լւոյ, լեաց

adj.

inseparable, indivisible;
inexplicable, inexpressible.

· Calfa

NBHL (10)

Անմեկնելի ի հօրէ. (Շար.։ Աթ. ՟Է։)

Ի հօրէ անպակաս եւ անմեկնելի է զօրութիւն նորա. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 15։)

Անմեկնելի ի միմեանց. (Բրս. հց.։)

Անմեկնելի սիրով. (Շար.։)

Անմեկնելի՛ լեր ի նոցանէ. (Լմբ. ստիպ.։)

Կալայց զիս անմեկնելի ի բաւականին յուսոյ. (Պիտ.։)

Եւ Անթարգմանելի՛ անպատմելի. ըստ յն. նաեւ Անբերելի.

Անմեկնելի տանջանացն համբերել։ Այս քան զայն ծածուկ էր, եւ անմեկնելի. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 39. 45։)

Մարտքն եւ թշնամանքն անմեկնելի այն էին, որ ասաց, եդից թշնամութիւն ի մէջ քո եւ այլն. (Համամ առակ.։)

ἁχώριστος, ἁδιάστατος, ἁπαράλλακτος. non disjunctus, inseparabilis, immutabilis. Անբաժանելի. անանջատ. ոչ հեռի. եւ Անփոփոխ.


Անմեղադրելի, լւոյ, լեաց

adj.

excusable, pardonable

· Calfa

NBHL (6)

Թէ ոչ գիտէր, անմեղադրելի էր։ Անմեղադրելի է ի պատուհասէն. (Լմբ. սղ. եւ Լմբ. ստիպ.։)

Որ բնութեան հետեւի եւ գործէ, անմեղադրելի է. (Շ. ամենայն չար.։)

Առ մարդկայինսս եւ անմեղադրելի կիրս. (Պրպմ. ՟Լ՟Է։)

Անմեղադրելի առ ի քէն օրհնեալ. (Նար. ՟Ձ՟Ա։)

Զմեզ անմեղադրելիս արձակեսցէ. (Սարգ. յկ. ՟Ը։)

ἁνυπαίτιος. inculpatus, inculpabilis. Որ չէ արժանի մեղադրութեան. անստգտանելի. անպարտ. անանգոսնելի. անպարսաւ. մազուր օլաճագ.


Անմեղկելի, լւոյ, լեաց

adj.

not to be softened, hardhearted, inflexible, inexorable.

· Calfa

NBHL (5)

Յարաձիգ աղօթիւք, եւ անմեղկելի պահօք. (Բրս. հց. ՟Ժ՟Բ։)

Անմեղկելի սրտիւ։ Անմեղկելի ի շահաւոր գիւտս. (Յճխ. ՟Գ. ՟Է։)

Անմեղկելի վարուք քաղաքավարել. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Դ։)

Անմեղկելի որպէս վերինքն. (Խոսր.։)

ἁνένδοτος. non remissus, non languidus. Որ ոչ մեղկի. անլքանելի. անխոնջ. անընդհատ.


Անմերձենալի, լւոյ, լեաց

adj.

not to be accosted, inaccessible;
untouched.

· Calfa

NBHL (11)

Մերձ յանմերձանալի լոյսն։ Որ հրեղինացն անմերձենալի. (Շար.։)

Յանմերձենալիսն նուիրողի. (Նար. խչ.։)

Գեղեցկութիւն անմերձենալի. (Առ որս ՟Ժ՟Գ։)

Խորհուրդքն անմերձենալի լեալ խաբէութեան չարին. (Խոսր.։)

Պաշտամանց անօթս, որք յոլովից անմերձանալիք էին. (Առ որս. ՟Ը։)

Անմերձենալի եւ մաքուր պահել. (Նիւս. կուս.։)

Նորին շնորհիւն անմերձենալի եմ ես յայլազգւոյն, որ յափշտակեացն զիս. (Ճ. ՟Ա.։)

Եւ խորշելի. հրաժարելի. հեռանալի.

Բիւր պղծութեամբ լի են, եւ կարի անմերձենալիք. (Խոսր.։)

Անմերձենալիս զինքեանս յարտաքուստ յարտաքուստ օտարոտի պատմուճանս արասցեն. (Պիտ.։)

ἁπρόσιτος, ἅδυτος. inaccessabilis, inaccessus. եւ այլն. Յոր ոչ լինի մերձենալ. անմատչելի. անմատոյց. եւ Անհասանելի. որուն մօտենալ չըլլար. եանաշըլմազ.


Անմշակելի, լւոյ, լեաց

adj.

incapable of cultivation.

· Calfa

NBHL (1)

Անմշակելի անդաստան։ Անսերմն է շառաւեղդ, անմշակելի է պտուղդ. (ՃՃ.։)


Անմոռանալի

adj. adv.

that does not forget;
unforgotten;
that cannot be forgotten;
without fail, infallibly.

· Calfa

NBHL (8)

ἅπλαστος, ἅληστος. non oblivisendus. Զոր չէ՛ օրէն մոռանալ. յաւէժաբար յիշելի. եւ Աանմոռաց. ոչ մոռացեալ. չմոռնալու, չմոռցուելու. ունուտուլմազ.

Անմոռանալի յիշատակ, կամ քաջութիւնք. (Պիտ.։)

Որում ամենայնքն յայտնիք են եւ անմոռանալիք. (Յհ. իմ. ատ.։)

Ծանիցէ ամենայն ոք զաստուծոյ անմոռանալի գթութիւնն. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)

Անմոռանալի՝ ի բարեպաշտից մարդկանէ խոստովանեսցի երիցս երանելի։ Յիշատակելն սմին նորոգի անոմռանալի. (Պիտ.։)

Անմոռանալի ունել. (Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Ա։)

Ոչ ի միտս իւրեանց անմոռանալի եդին. (Նանայ.։)

Զյիշատակ անուանն աստուծոյ անմոռանալի պահէր. (Տօնակ.։)


Անմռչելի, լւոյ, լեաց

adj.

mute, speechless;
that will not speak.

· Calfa


Անյաղթելի, լւոյ, լեաց

cf. Անյաղթ.

· Calfa


Անլիութիւն, ութեան

s.

imperfection, fault;
— հասակի՝ խմխց, youth.

· Calfa

NBHL (3)

Ոչ գոլն լի. չունելն զլրումն. թերութիւն. անկատարութիւն. թերակատարութիւն. եւ անյագութիւն. լեցուն չըլլալը՝ ու չիլըցուիլը. տօլմազ՝ տօյմազ օլմասը.

Յանլիութիւն աւուրց հայելով պատանւոյն. (Խոր. ՟Գ. 3։)

Ի տոկոսիսն մեծ կարօտութիւն է՝ տենչանացն անլիութիւն. (Սահմ. ՟Դ. եւ ՟Ժ։)


Անլիր

adj.

incomplete, imperfect.

· Calfa

NBHL (6)

ἅπληστος, ἅπλητος. inexplebilis. Զոր ոչ լինի լնուլ. անյագ. որ չի լցուիր, չիկշտանար. տօլմազ. տօյմազ.

Անլիր է ծով. (Նախ. ժող.։)

Անլիր է մարդկան ազդ առ ասելն, եւ առ ի յայլոցս ասելոյն լսել. (Ածաբ. ժղ.։)

Անլիր եւ անյագ ցանկութեանն (առ Աստուած)։ Անլիր եւ անյագ առ առաքինութիւնսն վարին յարձակմամբք. (Փիլ. լին.։)

Ամենայն շուայտութեամբ եւ անլիր ագահութեամբ. (Սարկ. հանգ.։)

Քան զանյագսն, եւ զպղերգս, որ անլիրք, եւ ծոյլք են. (Լծ. ածաբ.։)


Անլուծանելի, լւոյ, լեաց

adj.

cf. Անլուծական.

· Calfa

NBHL (14)

Զանլուծանելի դժոխս ելոյծ. (Աթ. ՟Ե։)

Զանլուծանյլի կապանս մահու լուծեր. (Ճշ.։)

Կապեալք էին ի կռապաշտութեանն անլուծանելի հանգուցիւք. (Եղիշ. ՟Ա։)

Անլուծանելի ունելով զխրացս կօշկաց. (Լաստ. ՟Ժ՟Ա։)

Անլուծանելի բանտ. (Ճ. ՟Ա.։)

Գուշակէր զծնունդ բանին ի կուսական եւ յանլուծանելի կուսութենէն. (Կիւրղ. ղկ.։)

Անլուծանելի կուսութեամբ. (Տօնակ.։)

Հարսնարան անլուծանելի. (Նար. կուս.։)

Դուռն աղխեալ, եւ տումար անլուծանելի. (Շ. գանձ.։)

Անլուծանելի կեանք. (Կիւրղ. ղկ.։ եւ Մամբր.։ եւ Անան.։)

Անլուծանելի է բանն՝ զոր ասաց. (Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Գ։)

Անլուծանելի ունիցին զվրէժս. (Իգն.։)

Զյաւիտենականսն զանլուծանելի ուրախութիւնսն. (Կիւրղ. ղկ.։)

Զուրբաթ եւ զչորեքշաբաթ անլուծանելի՝ չոր հացիւ եւ աղիւ եւ ջրով ընդ երեկոյս զպէտսն վճարէր. (Սոկր.։)


Անլռելի, լւոյ, լեաց

cf. Անլռաբար.

· Calfa

NBHL (4)

Անլռելի հնչմամբ. (Շար.։)

Քեզ բարեբանութիւն անլռելի։ Գովեստս անճառս եւ անլռելիս. (Նար. ՟Ի. ՟Ծ՟Ա։)

Անձայն լռութեամբ փոխադրել կարծեցին զանլռելի իմաստութիւն Աստուծոյ. (Համամ առակ.։)

Զէակիցդ Հօր զՈրդի փառաւորեմք անլռելի. (Շար.։)


Անխախտելի, լւոյ, լեաց

adj.

cf. Անխախուտ.

· Calfa

NBHL (7)

Անխախտելի պարտ է ունել զխորհուրդս (մտաց). (Պրպմ. ՟Լ՟Բ։)

Անարատ եւ անխախտելի կուսութիւն. (Շար.։)

Սպառազինութիւն անխախտելի. (Վրք. հց.։)

Պարսպեա՛ եւ խաղաղացո՛ զսա (զեկեղեցի) անխախտելի հաստատութեամբ. (Բրս. քրզ.։)

Անխախտելի ամրութեամբ պնդեալ հաստատեաց. (Լմբ. ատ.։)

Կոյտք կայունք եւ անխախտելիք. (Նար. առաք.։)

Զյիշաչարութեանն կապ յանձին անխախտելի պահէր. (Կլիմաք.։)


Անխզելի, լւոյ, լեաց

adj.

indivisible, infrangible.

· Calfa

NBHL (10)

Անխզելի կապ, կամ հանգոյցք, լարք. (Նար.։)

Զայն պահեա՛ հաստատուն եւ անխզելի. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 14։)

Առասան երեքկղի անխզելի. (Տօնակ.։)

Անխզելի պահել զմիաբանութիւն եղբայրութեանն. (Յճխ. ՟Ի՟Գ։)

Վասն զկապ սիրոյ զհրաշալւոյն անխզելի պահելոյ. (Խոր. ՟Բ. 6։)

Անխզելի ունին զկարգ սիրոյ միաւորութեան. (Շ. մտթ.։)

Ի չարութենէ անխզելի մնալ։ Անխզելի զմիտս ի չարութենէն պահնակեալ. (Յհ. կթ.։)

Անխզելի աշտարակ. (ՃՃ.։)

Եւ Քրիստոս անխզելի՛ ապա զօրութիւն Աստուծոյ է։ Արդ անխզելի իմաստութիւն է Աստուածն Բան։ Անխզելի՛ ապա ի բարի խորհողացն խոստովանեալ է շարադրութիւն. (Աթ. ՟Զ։)

Որ ոչ խզի. անքակտելի. անքակ. անլոյծ. եւ անվնասելի. ἅρρηκτος, ἁρραφής. indissolubilis, infractus. որ չիփրթիր՝ չիբաժնուիր. այրըլմազ՝ սեօքիւլմէզ. գըրըլմազ.


Անխոնարհելի, լւոյ, լեաց

adj.

that cannot be humbled, stern, undaunted;
firm.

· Calfa

NBHL (10)

Իբր աննուաստ. եւ անխոնարհելի.

Պարանոց ձեր մի՛ լիցի անխոնարհ եւ անկորանալի. (Փիլ. բագն.։)

Ամբարձ զձեռս յերկինս՝ անխոնարհելի պահելով ի խնդրուածս. (Խոր. ՟Գ. 37։)

Ունիմ տակաւին զսուր բարկութեանս անխոնարհելի։ Առ անխոնարհելի բարձրութիւնն։ Կրօնք բարձունք եւ անխոնարհելիք. (Նար. ՟Ի՟Բ. ՟Ծ. ՟Հ՟Ա։)

Զհաւատոցն առագաստն պարզ եւ անխոնարհելի ունել. (Լծ. կոչ.։)

Անխոնարհելիք խորհրդոցն սիւնք. (Նիւս. երգ.։)

Եւ անընկճելի. անմեղկելի. անխոնարհելի. որ չիճըկիր. ἅκαμπτος. inflexibilis.

Իսկ վկայն անխոնարհելի եւ անհնազանդելի. (Բրս. գորդ.։)

Զկամս անխոնարհելի պահեալ. (Լմբ. սղ.։)

Յաղագս ցոփութեան եւ անխոնարհելի մտաց. (Լաստ. ՟Ի՟Գ։)


Անբաժանելի, լւոյ

adj.

cf. Անբաժան.

· Calfa

NBHL (9)

ἁδιαίρετος, ἁχώριστος. indivisibilis, inseparabilis. Որ չէ՛ բաժանելի. անանջատ. անմեկնելի. անզատելի. անհատանելի ի մասունս. այրըլմազ, թագսիմ օլունմազ, լա իւնֆէք.

Յաղագս անբաժանելի եւ Սուրբ Երրորդութեանն։ Բնութիւնն մշտնջենաւոր եւ անբաժանելի։ Բաժանելով զանբաժանելին՝ ուրացան, եթէ Բանն մարմին եղեւ։ Անբաժանելի է մարմինն ի Բանէն։ Հոգի է Աստուած, նոյն ինքն անբաժանելի, ոչ ունելով տեղի՝ ուր ոչ է. (Աթ.։)

Անբաժանելի եւ միասնական Սուրբ Երրորդութիւն. (Նար. եւ Ժմ.։)

Աստուածութեամբն անբաժանելեաւ։ Անբաժանելի բղխումն. (Նար. ԽԸ. ՀԵ։)

Վասն այնր թագաւորութեան, որ կայ եւ մնայ յաւիտեան, եւ անբաժանելի է յառողէն. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 38։)

Բազում եւ անբաժանելի էր լեալ սուգն. (Ոսկ. ի մելիտ.։)

Ելուզմունք բարունակացն ընդ գերակայ ծայրս ծառոցն շարամանեալք, ոյց գրեթէ անորիշ յիրերաց եւ անբաժանելի թուէր յանկութիւն. (Պիտ.։)

Սեռն որպէս սեռ՝ անբաժանելի գոլով, ոչ ունի զանազանութիւն. (Անյաղթ պորփ.։)

Ի քեզ միանալ անբաժանելի։ ՅԱստուծոյ միացեալք անբաժանելի. (Նար. ԻԴ. ՁԱ։)


Անբախտելի

cf. Անբախտ.

· Calfa

NBHL (2)

ԱՆԲԱԽՏ կամ ԱՆԲԱԽՏԵԼԻ. Իբր դժբախտ. հէգ. պահթսըզ, թալիհսիզ.

Որ ի բարեբախտութեանն անբախտելի. (Ոսկ. սղ. ԼԸ.) յն. անբերելի ἁφόρητος.


Անբաղադրելի, լւոյ, լեաց

adj.

simple, uncompounded.

· Calfa

NBHL (2)

Ոչ բաղադրելի, իբր պարզ, կամ անզուգական.

Որդի անբաղադրելի. (ՃՃ.։)


Անբարդելի

cf. Անբարդ.

· Calfa

NBHL (2)

ԱՆԲԱՐԴ որ եւ ԱՆԲԱՐԴԵԼԻ. Որ չէ բարդեալ, կամ չէ բարդելի. անամփոփելի. ցիր եւ ցան, եւ անպարփակելի.

Թուականութիւնս՝ մտաց անբարդելիս. (Նար. ԻԷ։)


Անբացատրելի, լւոյ, լեաց

adj.

inexplicable, inexpressible.

· Calfa


Անբաւելի, լւոյ

adj.

incomprehensible, immeasurable, infinite.

· Calfa

NBHL (4)

Անչափ. անբովանդակելի. անպարագրելի. եւ անճառելի. ἅρρητος.

Յաղագս անբաւելի՝ ինքեան եւ Հօր իւրոյ՝ մարդասիրութեանն. (Աթ. ՟Ը։)

Անբաւելի բնութիւն։ Անբաւելին երկնի եւ երկրի. (Շար.։)

Իսկութիւն անբաւելի։ Անբաւելի քաղցրութիւն։ Անբաւելի արեան վտակ. (Նար.։)


Անբեկանելի, լւոյ

adj.

infrangible.

· Calfa

NBHL (3)

որ եւ ԱՆԲԵԿԵԼԻ. Անխորտակելի. անփշրելի. անեղծ.

Վէմ անբեկանելի. (Եպիփ.։)

Ոչ կարաց լուծանել զանբեկանելի կնիքն տէրունական. (Եղիշ. ննջ.։)


Անբերելի, լւոյ, լեաց

adj.

intolerable, insupportable.

· Calfa

NBHL (6)

Զոր չէ մարթ բերել՝ կրել՝ տանել յինքեան. անտանելի. անբաւելի.

Բա՛րձ յինէն ողորմած զանբերելի ծանրութիւնս։ ԶԵրրորդութիւնն անզննելի զգայութեանց, անբերելի եղելոց. (Նար. ՀԵ։)

Մանաւանդ՝ անտանելի, որպէս անհանդուրժելի. անըմբերելի. սաստիկ յոյժ. չքաշուելու, չդիմանալու. չէքիլմէզ.

Անբերելի աղէտք. (Խոսր.։)

Անբերելի ցանկութիւն. (Իգն.։)

Անբերելի բողոքս աղաղակի։ Անբերելեացն տոյժ։ Զանբերելիսն յիշատակել. (Նար. ԻԱ. ԻԳ. ԽԹ։)


Անբթելի, լւոյ, լեաց

adj.

that cannot be blunted, unblunted, sharp.

· Calfa

NBHL (4)

Անբթելի սուր ի ձեռին կալեալ. (Նանայ.։)

Զքառաթեւ զանբթելի զսրեալ արեամբ Որդւոյն Աստուծոյ զնշանն։ Անեղին արեամբն սրեալ անբթելի. (Զքր. կթ. խչ.։)

Զէն անբթելի միշտ ընդդէմ դիւաց գնդին. (Ի գիրս խոսր.։ եւ Գանձ.։)

Անբթելի պահել զմարմինս իմ. (Ոսկ. լս.։)


Անբժշկելի, լւոյ, լեաց

adj.

incurable.

· Calfa

NBHL (7)

Անբժշկելի հիւանդութիւն, կամ չարութիւն. (Ոսկ. յհ.։ Փիլ.։)

Անբժշկելի չարիք, կամ հեղգութիւն. (Պիտ.։)

Մեղօք վտարանդի լինել անբժշկելւովն։ Ծանուցեալք զանբժշկելի միտս հեթանոսացն. (Յհ. կթ.։)

Զանբժշկելիսն հատանել. (Իգն.։)

Որպէս զանբժշկելի մանրեցեալ։ Կրճումնն ատամանցն անբժշկելի. (Նար. Ի. ՀԹ։)

Զի՛նչ տապար. անբժշկելի անձին ի բաց հատումն. (Ածաբ. յայտն.։)

Ախտանալն ոչ այնքան չար է, որքան անբժշկելին մնալ. (Ոսկ. ես.։)


Ագանելիք, լեաց

s.

clothes, attire, dress, garb, raiment.

· Calfa

NBHL (2)

Զգեստ. ծածկոյթ մարմնոյ, ոտից, եւ այլն. հագուստ, հագնելիք. կիյէճէփ.

Տո՛ւք ագանելիս ոտից դորա. (Ճառընտ. ՟Բ։)


Ազդելի, լւոյ, լեաց

adj.

sensible;
sensitive.

· Calfa

NBHL (3)

Զգալի. երեւելի.

Ազդելի եւ սահմանելի տարերցս։ Ազդելի աշխարհ. (Վեցօր. ՟Ա. ՟Բ։)

Ի մարմինս ազդելիս։ Շնչաւորս եւ ազդելիս. (Յճխ. ՟Ժ՟Ե։ Վեցօր. ՟Գ։)


Ազդելիք, լեաց

s. pl. the senses.

· Calfa


Ալի, լւոյ, լոյ

s.

axle;
millstone;
pulley;
phantom.

· Calfa

Etymologies (2) · Adjarian

«առանցք, երկանաքար կամ ճախա-րակ». մէկ անգամ գործածուած է Փիլ. ել 509. «Ալի հոլովելով՝ ոչ փոխէ զտեղին. ինքն յինքեան շրջելով՝ ոչ մատչի ի բաց. նոյն օ-իինակ և երկին պատի յինքեան, ոչ տեղա-փոխութեամբ»։

Այս վկայութեան մէջ ալի անշուշտ ուղ-ղական է. բայց ՆՀԲ կարծում է, որ կա-րող է նաև սեռական լինել, ուստի և նշանակում է ալ, սեռ. ալի, կամ ալի, սեռ. ալւոյ։ ՋԲ ունի միայն ալի ձևը։ Պէտք է կարծել, թէ ՆՀԲ-ի ենթադրած ալ ձևը ճիշտ չէ։-Բառիս մեկնութեան հա-մար ՆՀԲ յիշում է յն. ἀλη «թափա-ռումն» և αλέω «աղալ»։

NBHL (5)

Պիտակ եզականն բառիս Ալիք. տալղա.

Յեզերս՝ սպիտակացեալ ալի ցուցանել։ Զծովու զահադին ալի։ Ես եզէց ալի;
եւ հեղձուցանեմ զնա։ Վերանայր ալի առ ալի։ Գնաց լուանալ ի ծովն, եւ հարեալ ալոյն՝ առ զսկին ի ձեռանէ ծառային.
(Պիտ։ Մագ. Ե։ Եփր. յհ. մկր։ Ճ. Ա։ Վրք հց։)

Իբրու թէ ալի ինչ ի ներքոյ եզերացն բեկեալ տարածեցաւ. (Բրս. բարկ։)

Եւ իբր ալիք մօրուաց. ագ սագալ.

Ալի ծովու, եւ ալի մարդոյ. (Երզն. քեր.)


Ալիասաստ

adj.

having large waves, swelling, stormy;
subject to tempests.

· Calfa

NBHL (1)

Աշխարհս է ծով ալիասաստ. (Կրպտ.։)


Ալիւր, ալեր, ալերբ

s.

meal, flour;
ցանել զ— ի վերայ, to powder or whiten with flour.

· Calfa

Etymologies (3) · Adjarian

, հնագոյն ձևն է ալևր «ալիւր» ՍԳր. (հետևում է ր հոլովման. բայց կայնաև սեռ. ալևրոյ Եփր. թգ. 434, ալիւրոյ 435. յետնա-բար եղել է ո հլ.). ընդհանրացմամբ «որևէ նուրբ փոշի». ինչ. ալիւր գործելւոյ «ածուխի բարակ փոշի» Տաթև. ամ. 231. այս բառից ալիւրադիւթ «ալիւրով հմայող» Մխ. Երեմ. Վահր. յայտ. գարէալիւր Վստկ.։

= բնիկ հայ բառ՝ հնխ. al «աղալ» արմա-տից. ամենամօտիկ ձևն է յն. ἅλευρον «ա-լիւր»։ Հարց է թէհայբառը փոխառութի՞ւն է յունարէնից, թէ նրա հետ միասին պատկա-նում է հնխ. al=հյ. աղալ արմատին, որի վրայ մանրամասն տե՛ս առանձին։ Lag. Ur-gasch. Arm. 904, Arm. stud. § 28, Bugge KZ 32, 40 և Meillet (անձնական) համարում ևն թէ հայ բառը փոխառութիւն է. հին հայոց ծանօթ չէր ալիւրը. նրանք գործածում էին կորկոտ կամ ձաւար, այսինքն ցորենը պար-զապէս սանդի մէջ ծեծում և այնպէս խոշոր խոշոր եփելով ուտում էին. աղած ալիւրը ա-ռաջին անգամ յոյներից անցաւ մեզ՝ Պոն-տոսի վրայով։ Ընդհակառակը Pictet 1, 277 և Հիւբշ. չեն ընդունում, որ այսպիսի հասա-րակ ու սովորական մի բան փոխառութիւն լինի։ Վերջին կարծիքին ի նպաստ կարելի է յիշել բնիկ հայ. աղալ, աղօրիք, երկան ևն բառերը, որոնք ցույց են տալիս, թե ջաղաց-պանութեան արհեստը սկզբից ծանօթ էր հա-յոց։-Հիւբշ. 414։

ԳՒՌ (dialectal) Ակն. Ասլ. Գոր. Մկ. ալիւր, Մրղ. Շմ. Սլմ. Վն. mլիւր, Ագլ. m՛լլիւր, Ալշ. Ախց. Կր. Հմշ. Մշ. Ննխ. Պլ. Ջղ. Ռ. Սեբ. Սչ. Տփ. ալուր, Երև. Խրբ. ալիր, Տիգ. mլիր, Ղրբ. ա՛լ-յէր, ա՛լլէր, Կալաջուղ (Մարաղա) mլէօր, Հճ. էլիյ, Զթ. էլէյ, էլէր, Ոզմ. յէլօր, Ռում. լուր (վերջինը տե՛ս Պ.քհ. Մամիկոնեան, Ռու-մանահայոց ներկան և ապագան, էջ 81)։ Նոր բառեր են ալրտուն, ալրմաղ, ալրոտ, ալիւր-սրբի, ալրաթաթախ, ալրաշաղախ, ալրբերք, ալրահամ, ալրեճաշ, ալրմաղել, ալրքաշ ևն։

NBHL (3)

Առ ալիւր, թրեաց։ Ա՛ռ երկան, աղա՛ ալիւր։ Զտասներորդ գրուի ալիւր (կամ ալեր) գարեղէն։ Արդու մի ալիւր բաղարջ։ Սափոր ալերն մի՛ պակասեսցի։ Ցորեան եւ գարի եւ ալեւր եւ փոխինդ։ Ի գրիւս երիս ալեր։ Յալեր երից գրուաց. եւ այլն։

Զեղաւ շտեմարան նորա ալեւրովն եւ եւղովն։ Եգիտ լցեալ զտունն ցորենով, եւ զանօթ ալերոյն՝ ալերով։ Տարեալ զալիւրս իւր ի փռան՝ արար հացս. (Լմբ. առակ.։ Վրք. հց. ՟Ժ՟Դ. ՟Ժ՟Զ։)

Խմորն՝ եթէ զբաղարջ ալիւրն ո՛չ փոփոխէ յաճումն, չէ՛ խմոր. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 6։)


Definitions containing the research լի : 10000 Results

Անդնդասոյզ

adj.

plunged, submerged, precipitated in an abyss;
engulfed;
— լինել, to plunge, to engulf, to sink to the bottom;
— առնել, to submerge, to precipitate, to sink.

· Calfa

NBHL (1)

Եգիպտացին անդնդասոյզ լինէր. (Նիւս. կուս.։)


Աներեւոյթ, ութի, ից

gr. adv.

adj. adv. invisible, vanished;
imperceptible, insensible;
—, յ—ս լինել, to vanish, to disappear, cf. Աներեւութանամ;
— լինելն, disappearance;
infinitive;
Աներեւոյթ, Յաներեւոյթս, աներեւութաբար, invisibly.

· Calfa

NBHL (3)

Երկիր էր աներեւոյթ։ Աներեւոյթ ընթացք, կամ տեսիլ, հարուածք, կամ աւանդք։ Եւ նա եղեւ ի նոցանէ աներեւոյթ։ Հետախաղաղ ծածկէին, զի ամենայն (կամ ամենեւին) տեղին աներեւոյթ լիցի։ Աներեւոյթք նորա ի սկզբանէ աշխարհի՝ արարածովքս իմացեալ տեսանին։ Յաներեւութից զերեւելիսս եղեալ։ Զաներեւոյթսն իբրեւ զտեսեալ համբերութեամբ համարեցաւ։ Որ է պատկեր աներեւութին Աստուծոյ. եւ այլն։

Եւ անծանօթ. գաղտնի. ծածուկ. կիզլի.

Կամ անստոյգ. անյայտ. պէլիրսիզ.


Անընկալ

adj.

cf. Անընդունելի;
— լինել, to be inadmissible.

· Calfa

NBHL (3)

(որ գրի եւ ԱՆԸՆԳԱԼ). Չընկալեալ. անընդունելի.

Զի մի՛ յանկարծ երեւեալ՝ անծանօթ անընկալ լիցի։ Անընկալ եղեւ (ի մարդկանէ). (Ագաթ.։)

Ապաշխարութիւն նոցա անընկալ լիցի։ Անընկալ լիցի տօնն. (Կանոն.։)


Անյոյս, յուսից, աց

adj. adv.

hopeless, desperate;
despaired of;
unhoped, unexpected;
desperately;
— առնել, to render hopeless;
— լինել, to despair, to give way to despair, cf. Յուսահատ լինել, cf. Յուսահատեմ, cf. Անյուսանամ.

· Calfa

NBHL (7)

Անյոյսքն քննութեան մտաց՝ յուսալիք եղեն հաւատոցն. (Սանահն.։)

Մինչեւ անյոյս լինելոյ մեզ եւ ի կենաց. (՟Բ. Կոր. ՟Ա. 8։)

Ոչ է պարտ անյոյս լինել. (Բրս. հց.։)

իբր Անյուսալի. զորմէ չկայր յոյս. անակնունելի. անհնարին.

Որոց ուսուցանելն զնոյն անյոյս էր։ Տիրեաց մարմնովն, որ անյոյս էր։ Անյոյսքն լիցին հնարաւորք։ Զերծուցանէ յանյոյսն նեղութենէ. (Լմբ. պտրգ. եւ Լմբ. սղ.։)

Նեղութիւն անյոյս եւ յանկարծակի. (Կլիմաք.։)

ԱՆՅՈՅՍ ԼԻՆԵԼ. ἑξαπορέομαι, ἁπελπίζω. plane haesito, spem abjicio, ἁπογινώσκω, despero. Հատանել զյոյս, յուսահատիլ, յուսակտուր լինել. լքանիլ. յոյսը կտրել.


Անուանի, նեաց

adj.

renowed, famous, illustrious;
— լինել, to become illustrious.

· Calfa

NBHL (1)

ὁνομαστός, περιώνυμος, ἑπίκλητος. famosus, nominatissimus, inclytus, celebris, celeberrimus. որ եւ ԱՆՈՒԱՆԱՒՈՐ. Ունակ երեւելի անուան կամ համբաւոյ. մեծանուն. փառաւոր. հռչակաւոր. հոյակապ. նամավեր, նամտար. ատլը շանլը, մեշհուր. տե՛ս (Ծն. ՟Զ. 4։ Թուոց. ՟Ա. 16։ ՟Ի՟Զ. 9։ Ես. ՟Ծ՟Զ. 5։ Երեմ. ՟Գ. 19։ Եզեկ. ՟Լ՟Թ. 13։)


Անհաճոյ, ից

adj.

unpleasant, disagreeable, offensive;
disgustful;
— իմն օրինակաւ, disagreeably;
— լինել, to displease;
to disgust.

· Calfa


Անհաւատ, ից

adj.

incredulous, unbelieving, infidel, irreligious;
incredible;
— լինել, to disbelieve.

· Calfa

NBHL (8)

Ազգ անհաւատ։ Ընդ անհաւատս դիցէ։ Մի՛ լինիր անհաւատ, այլ հաւատացեալ։ Անհաւատ արամբն։ Անհաւատ կնաւն։ Լեզուք՝ նշանակի վասն են, ոչ հաւատացելոց, այլ՝ անհաւատից։ Զի՞նչ բաժին կայ հաւատացելոյն ընդ անհաւատին. եւ այլն։ (Որպէս եւ Ես. ՟Ժ՟Է. 10.)

Վասն առաւելութեան պարգեւացն՝ անհաւատք լինիմք յերախտաւորէն. (Բրս. ծն.։)

Թէ այսմ անհաւատ լիցիս, ե՛րթ ի Սոդոմ. (Յճխ. ՟Ե։)

Ոչ կռուել, եւ ոչ մարտակից լինել ընդ անհաւատսն վայե՛լ է մեզ. (Բրս. հց.։)

Որ ամենեւին անհաւատն է երազոց, իմաստուն է. (Կլիմաք.։)

իբր անհաւատալի. անհնարին. դժուարին, երկբայելի. ոչ արժանահաւատ. ἅπιστον. incredibile. ինանըլմազ.

Անհաւատ էր ապաքէն մարդկութեանս, թէ ի մեռելոցս մք յառնիցէ, իբրեւ՝ որպէս զի թէ անհաւատ իցէ ի մարմնոցն մեռելոց որդեծնութիւն լինել։ Անհաւատ են գործք, եթէ Աստուծոյ Որդի զայս համբերել հաւանեսցի։ Եթէ այն անհաւատ է, եւ այս անհաւատ է. այլ ինձ երկոքին հաւատարիմ են. (Կոչ. ՟Ե. ՟Ժ՟Գ. ՟Ժ՟Դ։)

Որ ի սակաւն անհաւատ, եւ ի բազմին անհաւատ. (Կլիմաք.։)


Անհետ

adj.

without vestige, untraced;
— առնել, to annihilate;
— լինել, to be annihilated.

· Calfa

NBHL (3)

Ընդ դաշտ ընթացեալ՝ անհետ լինէր. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)

Իբրեւ եկն բարբառն, նոքա (Մովսէս եւ Եղիա) անհետ լինէին. (Ոսկ. մտթ.։)

ԱՆՀԵՏ ԱՌՆԵԼ, ԼԻՆԵԼ. ἁφανίζω, -ομαι. e conspectu removeo, -or. Աներեւոյթ առնել, լինել. որ եւ ասի Ապ՛ականել. եղծանել. իզինի թօզունու գալտըրմագ. կէօրիւնմէմէք.


Անհետանամ, ացայ

vn.

"cf. Անհետ լինել."

· Calfa

NBHL (1)

ԱՆՀԵՏԱՆԱՄ որ եւ ԱՆՀԵՏԻՄ. Անհետ՝ աներեւոյթ լինել.


Անհոգ, աց

adj. adv.

negligent, heedless, indifferent, inattentive;
confident, sure;
Անհոգ, Յանհոգս, negligently, carelessly;
confidently;
indifferently;
յ—ս կալ՝ լինել, to be negligent or indifferent.

· Calfa

NBHL (5)

Որ տքնի վասն նորա, վաղվաղակի անհոգ լիցի։ Հաստատուն, զգուշաւոր, անհոգ։ Մեք հաճեսցուք զնա, եւ զձեզ անհոգս արասցուք։ Կամիմ զձեզ անհոգս լինել. (Իմ. ՟Զ. 15։ ՟Է. 23։ Մտթ. ՟Ի՟Զ. 14։ ՟Ա. Կոր. ՟Է. 32։)

Կամիմ զձեզ, զի անհոգս իցէք։ Ի մարդկանէ կարէր տալ օրինակ ի յԵղիայէ եւ ի Մովսիսէ եւ ի Յովհաննէ, եւ յայլոց այնպիսեաց անհոգաց։ Անհոգ եմ յերկեղէ ... Ի թշնամեաց անհոգ լինիցիմք. (Ոսկ. մտթ. եւ Ես.։)

Մի՛ անհոգ լիցին ժողովրդեան ուխտին։ Ո՛չ անհոգ լինել ի խոստովանութիւնս եւ յուղղութիւնս. (Յճխ. ՟Ի՟Գ։)

Մի՛ լռել, կամ անհոգ լինել, այլ՝ իրաւանց ուշ ունել. (Յհ. կթ.։)

ԱՆՀՈԳ, ՅԱՆՀՈԳ, ԱՆՀՈԳՍ, ՅԱՆՀՈԳՍ. Առանց հոգոց, եւ անփոյթ լինելով. անհոգութեամբ. յանհոգութեան, յապահովս. աներկիւղ. անքոյթ. էմնիյեթ իւզրէ, գամսըզ գասավ էթսիզ. իհմալլըզըլա.


Անձնամատն

adj.

that betrays himself;
— լինել, to betray one's self.

· Calfa

NBHL (1)

Անձնամատն գարշելի՝ չէ՛ վկայ։ Անձնամատն ջերմամբ մեծաւ մեռանէր. (Յհ. կթ.։)


Անձնապահ, աց

adj. s.

on guard, cautions;
royal guard, body-guard;
— լինել, to be cautious, to be on guard.

· Calfa

NBHL (3)

Վասն անձնապահ լռութեան. (Կլիմաք.։)

ԱՆՁՆԱՊԱՀ ԼԻՆԵԼ. Պահել զանձն իւր. զգոյշ լինել. խորշել. սագընմագ.

Յորմէ եւ դու անձնապա՛հ լինիջիր. (՟Բ. Տիմ. ՟Դ. 15։ յն. զքեզ պահեա՛։)


Անձնապանծ

adj.

boastful, full of vanity;
— լինել, to be extolled.

· Calfa

NBHL (3)

Պանծացեալ յանձն իւր. եւ որ ինչ է պանծալի անձին. փառացի. շքեղ.

Այնու գունակ տեսանէին անձնապանծ լիեալ. (Պիտ.։)

Զի մի՛ անձնապանծ լիցի նա. (Երզն. մտթ.։)


Անծանօթ, ից

adj. adv.

ignorant;
unknown;
foreign;
ignoble, obscure;
յանծանօթս, ignorantly, unwittingly;
incognito, without being known;
յանծանոթս — լինել, to be in disguise;
to feign or counterfeit.

· Calfa

NBHL (3)

որ եւ ԱՆԾԱՆ. ἅγνωστος, ignotus, ἁγνοούμενος, non notus. Ոչ ծանուցեալ. օտար. անգիտելի. անյայտ. թաքուն. աննշան. եւ անիմանալի. անհաս. չճանչցուած. թանըլմազ. նամալիւմ.

Այր կարգաւոր ի ձանձրանալոյ անծանօթ է. այս ինքն օտար է, կամ ոչ գիտէ. (Կլիմաք.։)

Եւ ինքն յանծանօթս լինէր։ Ընդէ՞ր իցէ այդ՝ զի յանծանօթս լինիս. (՟Գ. Թագ. ՟Ժ՟Դ. 6։)


Անկասկած, ից

adj. adv.

sure, certain, indubitable;
cf. Անկասկածելի.

· Calfa

NBHL (4)

Յաշտ արարեալ վերագունին՝ անկասկած լինիցի. (Եզնիկ.։)

Զի անկասկած լիցի ի մտանելն առ նա եւ յելանելն. (Յհ. կթ.։)

Ոչ ինչ խիթացեալ զգուշացաւ անկասկած լինէր. (Բուզ. ՟Գ. 20։)

Զի տանէն անկասկած եւ անյերկուանալի գաղութ բնակափոխութեանն. (Փիլ. իմաստն.։)


Անկողին, ղնոց, նից, նաց

s.

bed;
mattress;
nuptial couch;
— անպիտան, անարդ, truckle-bed;
խորշ անկողնոյ, alcove;
դնել յանկողնի, ննջեցուցանել, to put to bed;
գնալ յ—, ննջել, to go to bed;
փետրալից —, feather-bed;
յարդալից —, straw-bed;
—ս արկանել, to make a bed;
մտանել յ—, to go to bed;
յառնել յանկողնէ, to get up;
յարդարել զ—, to make the bed;
անկեալ դնել յանկողնի, to take to one's bed.

· Calfa

NBHL (1)

(որպէս թէ ԸՆԿՈՂԻՆ, ընկողմանելի՝ հանգիստ կողին. կամ ուր անկեալ դնի ոք.) κοίτη. cubile, στρωμνή, στρῶμα. stragulum, stratum, lectus. Խշտիք մարդոյ. մասն մահճաց՝ մազեղէն, բրդեղէն, խոտեղէն, յորոյ վերայ լինի ննջել կամ ընկողմանիլ. տէօշէք, եաթմագ.


Անմասն

adj.

without share or portion, that does not participate;
bereft, destitute;
— լինել, to be destitute, to be bereft;
— առնել, to deprive.

· Calfa

NBHL (3)

ἁμερής. partium expers. Որ ոչն ունի մասունս բաղադրիչս. պարզ ամենեւին. անմասնիկ. անբաժանելի ի մասունս. (հոգին, եւ կէտն, եւ վայրկեանն, եւ այլն). պէօլիւն մեզ.

Մի՛ ոք ամենեւին լիցի անմասն ի մեծամեծար ուրախութենէս մերմէ. (Իմ. ՟Բ. 9։)

Անկցորդ եւ անմասն է ի չարութենէ. (Փիլ. լին.։)


Անմիաբանիմ, եցայ

vn.

"cf. Անմիաբան լինիմ."

· Calfa

NBHL (1)

Չմիաբանիլ. երկպառակիլ. երկբան լինել. մուխթէլիֆ օլմագ.


Անմոռաց

cf. Անմոռանալի.

· Calfa

NBHL (1)

cf. անմոռանալի. (ըստ ՟Ա նշ.)


Անբժշկական, ի, աց

adj.

cf. Անբժշկելի.

· Calfa

NBHL (2)

Խոցեալս անբժշկական։ Տոչորման անբժշկականի։ Մեղանաց անբժշկականաց։ Որ ինձ անբժշկականն է, քեզ անվտանգելի է. (Նար. ԻԲ. ԽԸ. ԾԱ. ԾԷ։)

ἁνίατος. insanabilis, irremediabilis Անբոյժ. անբժշկելի. անդարմանելի. չըռընտնալու, ճար չըլլալու. չարէսիզ, իլաճսըզ, նէճիս.


Անձնատուր

adj.

that surrenders;
addicted, subject;
determined, desperate;
— լինել, to abandon himself, to be addicted;
to surrender, to capitulate;
to refer.

· Calfa

NBHL (1)

Անձնատուր լինելով ի ծառայութիւն ոստիկանին. (Յհ. կթ.։)


Ախտակից, կցի, կցաց

adj.

that has the same sickness;
compassionate;
— լինել ումեք, to have compassion, pity on some one, to compassionate.

· Calfa

NBHL (2)

Ախտակիցն ամենայնի, եւ հաղորդ վշտաց։ Ախտակից է բոլորն կենդանի ինքեան։ Կարօղ է ախտակից լինել տկարութեանս մերում։ Եթէ եղեր հայր որբոց, եթէ ամենայնի ախտակից եղեր. (Սկեւռ. Լմբ.։ Նիւս. բն.։ Պրպմ. ՟Լ՟Բ։ Բրս. առ ընչեղս.։)

Զփարաւոնին ախտացաք զծանրասրտութիւն, եւ իւրոց ախտակցաց։ Տեսեր զիս ընդ ախտակիցս՝ յամօթոյ ծաղրն։ Ախտակից լինել ինձ կոչէի բարկութեան եւ անիծից. (Լաստ. ՟Ժ՟Ա։ Լմբ. սղ.։ Սկեւռ. աղ.։)


Ակնկառոյց

adj.

that looks attentively;
— լինել, to regard with attention or pleasure.

· Calfa

NBHL (1)

Մեծապէս զարմացեալ՝ ակնկառոյց լինէր. (Բուզ. ՟Զ. 8։)


Ահաբեկ

adj.

terrified, dismayed, thunderstruck;
— առնել, to terrify, to frighten, to dismay;
— լինել, to be frightened or dismayed.

· Calfa

NBHL (2)

Որ բեկանէ ահիւ զսիրտ այլոց. ահացուցիչ. ահաւոր. սոսկալի. վախ ձգօղ, վախնալու. գօրգուլու, հէյպեթլի.

Պահապանքն պակուցեալ ահաբեկ լինէին. (Շար.։)


Բարբառ, ոց

s.

speech, voice, accent, language, idiom, dialect;
acclamation, exclamation;
cry, clamour;
sound;
կերկերեալ դողդոջ՝ ընդհատ սպառնալից —, a hoarse or gruff, trembling, interrupted, menacing voice;
յօդել —, to offer a word, to speak;
ածել ի —, to make one speak;
— արձակել, to cry, to raise the voice, to exclaim;
հնչեցին օդք ի — ցնծութեան, the air was filled with cries or a thousand cries of joy;
ի Հայ —, in the Armenian language;
— ամպոց, սրաման, thunder, noise;
— ամբոխին, clamour, cry;
— փողոյ, հաւուց, վահանաց, հողմոց, blast of trumpets, ruff;
cackling;
noise or clashing of shields;
whistling or bluster of the wind;
— առիւծու, դաղանաց, cf. Մռնչիւն;
— աղաղակի, rumour

· Calfa

NBHL (2)

Լեզու մի եւ բարբառ մի ամենեցուն։ Զի մի՛ լսիցեն իւրաքանչիւր բարբառոյ ընկերի իւրոյ։ Բաշխեմ զբարբառ իմ որդւոց մարդկան։ Լսելի՛ արա ինձ զբարբառ քո. զի բարբառ (կամ ձայն) քո քաղցր է։ Եւ ոչ բարբառոյ բանից ձերոց անսացից։ Բարբառ նանրութեան։ Ըստ բարբառոյ տեառն, որպէս եւ հրամայեաց նոցա տէր. եւ այլն։

Սուսերօք զասպարսն բախել. եւ համարէր՝ թէ որ ի սմանէ բարբառ լինիցին, սաստկագոյն իցէ քան զորոտմանն. (Եւս. քր. ՟Ա։)


Բարեբախտիկ

cf. Բարեբախտ;
բարեբախտիկ լինել, cf. Բարեբախտիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Ըստ ժամանակին չարաբախտ զոք լինել, եւ բարեբախտիկ. (Իգն.։)


Բարեխօս, աց, ից

adj. s. intercessor, mediator;
— լինել, cf. Բարեխօսեմ.

· Calfa

NBHL (7)

Ոչ իւրք բարեխօսիւ վարեցեալ. (Փիլ. լին.։)

Եւ է ընդ աջմէ Աստուծոյ, որ եւ բարեխօս իսկ է վասն մեր։ Միշտ կենդանի է՝ լինել բարեխօս վասն նոցա. (Հռ. ՟Ը. 34։ Եբր. ՟Է. 25։)

Առ հայր քո՝ եւ ինձ լիցիս բարեխօս. (Մխ. աղ.։)

Ինքն հոգին բարեխօս լինի ի հեծութիւնս անմռունչս. (Հռ. ՟Ը. 26։)

ԱՌԱՆՑ ԲԱՐԵԽՕՍԻ. իբր մ. այսինքն Անմիջնորդելի, անհրաժեշտ օրինակաւ.

Եւ ինքն խոստանայր լինել բարեխօս. (Խոր. ՟Բ. 18։)

ԲԱՐԵԽՕՍ՝ ասի եւ Քրիստոս առ հայր ըստ մարդկութեանն վասն մեր. որպէս յն. εὑτυγχάνων (որ յանդիման լինի). եւ παράκλητος (որ մխիթար բանիւք աղերսէ).


Բարեկամ, աց

s.

friend;
familiar, dear;
մտերիմ՝ անկեղծ՝ ճշմարիտ՝ անձնանուէր՝ սիրելի սուտ —, intimate, sincere, true, devoted, dear, false friend.

· Calfa

NBHL (1)

φίλος amicus Որ կամի զբարի ընկերին որպէս անձին, կամ ունի զբարի կամս առ այլ. ընտանի սիրելի. սիրական, սրտակից.


Բարեհաճոյ

adj.

very agreeable;
բարեհաճոյ լինել, cf. Բարեհաճոյանամ.

· Calfa

NBHL (3)

Կարի՛ հաճելի. հաճոյական յոյժ. գովելի.

Որոց բարեհաճոյն լինել դէպ եղեւ, ապաքէն ամենայն իրօք բարեբաստիկ. (Փիլ. իմաստն.։)

ԲԱՐԵՀԱՃՈՅ ԼԻՆԻՄ ԲԱՐԵՀԱՃՈՅԱՆԱՄ, չ. εὑαρεστέω placeo, complaceo Ամենայնիւ հաճոյ լինել, ընդունելի, եւ սիրելի.


Բարեմարդիկ

adj.

coaxer, cajoler, gallant, complaisant;
յ— լինել, to please, to flatter, to coax, to cajole, to adulate.

· Calfa

NBHL (2)

Որ միանգամ կամին բարեմարդիկ լինել մարմնով. (Գաղ. ՟Զ. 12։)

Ի դէպ է՝ թէ կամեցաւ երթալ հարիւրապետն, եւ արգելին հրէայք բարեմարդիկք, մեք երթամք ասեն, եւ ածեմք. (Ոսկ. մտթ.։)


Բարի, րւոյ, րեաց

adj. adv. s.

good, nice, kind, indulgent;
fit;
fine, handsome;
well, right;
good, benefit, favour, goods;
— է, it is good;
— առնել, to do well;
— or բարեաւ եկիք, be welcome ! համբաւ բարեաց, good reputation;
գիտել զ— կամ զչար, to ignore the difference between good and evil;
զինչ — գործեցից, what shall I do well ? հատուցեր ինձ —ս, you have done me good;
ընկալար անդէն զ—ս քո, you have received good in your life;
յորժամ — լինիցի քեզ, when will you be happy;
բարեօք, cf. Բարւոք;
բարով իմն, cf. Սիրելապէս, cf. Մարդասիրապէս;
cf. Բարեաւ.

· Calfa

NBHL (11)

Άγανὸς, νὴ, νὸυ. Bonus, na, num. Լաւ. ազնիւ. պատուական. գովելի. սիրելի. բաղձալի ըստ ինքեան (ոք, կամ իմն). աղէկ. էյի. ալա՛ մարուֆ. (սանս. վարա, ընտիր, ազնիւ). cf. ԲԱՐՈՒԹԻՒՆ։

Բարիքն՝ որպէս թուի ինչ, բարիք են թուեցեալ յամենայն տեղ, եւ գարշելիքն՝ գարշելիք. (Պղատ. մինովս։)

Կամ որպէս յն. Καλὁς, λἡ, λὀυ. (լծ. գեղաւոր. աղւոր. կիւզէլ). Գեղեցիկ. հաճոյական. ընտիր. բաղձալի. եւ այլոց օգտակար.

Բարի լիցի ինձ կամ մեզ։ Բարի լինիցի քեզ եւ որդւոց քոզ յետ քո։ Բարի արարից կամ արասցուք քեզ։ Աբրամու բարիս առնէին վասն նորա։ Մի յապաղեր բարի առնել կարօտելոց։ Բարի արարէք, չար արարէք, եւ այլն։

Բարի, Բարիք. Բարութիւն, բարեգործութիւն. բարեբարութիւն. իրք բարիք. աղեկութիւն. աղէկ բաներ. էյլիք. խայր. ֆազլ.

Զի՞նչ բարի գործեցից։ Բարւոյ իմիք լիել։ Որ գործէ զբարի։ Մի հայհոյեսցի բարին ձեր։ Բարի արարէք ատելեաց ձերոց։ Ընդ ամենայնի ամենայն բարեաւ եղէ։ Տացէ բարիս այնոցիկ՝ որ խնդրեն զնա։ Բարիս գործել։ Ընկալար անդէն զբարիս քո։ Զբարեաց զհետ երթայք։ Հանդերձելոցն բարեաց։ Դու հատուցեր ինձ բարիս։ Արարեր ինձ բարիս։ Որոց բարիս արարեալ՝ յուղարկես արժանիս աստուածոյ։ Տէր հատուսցէ նմա բարիս. եւ այլն.

Որ արժանեացն լինին բարիքն, պարտք է. (Խոսր։)

Եւ Ողջութիւն. բարեմասնութիւն. բարօրութիւն. յաջորղութիւն. խօշլուգ. քեմալի բարհաթ.

Ի բարւոջ մերում յիշեալ եղբայր սիրելի. (Խոր. Գ. 17.)

Հասարակ եւ միաբանք՝ ընդ առակեցելումն, սիրելեացքն (իրք բարեկամաց), եւ եւս կարի առաւել՝ բարեացքն, որոց հոգ խնամոյ է հաճոյ լինել աստուածոյ. (Փիլ. Իմաստ.)

Բարի եկիք աստուածասէր աղախնայք քրիստոսի։ (Հ. Կիլիկ։)


Բարձընտիր

adj.

that seeks the first place, fixed in an honourable place;
— լինել, to seek the first place.

· Calfa

NBHL (1)

Հայեցեալ թէ զիա՛րդ բարձընտիր լինէին. (Ղկ. ՟Ժ՟Դ. 7։)


Բարւոք, ոց

adj. adv.

good;
well;
եթէ — թուի առաջի or յաչս, if you please or like;
— ծերութիւն, a prosperous old age;
— վարդապետութիւն, good or sound doctrine;
— այր, a good man;
— խոտել, to despise or to scorn well;
— է մեզ աստ լինել, it is a good thing for us to remain here;
— է or — է բանդ, վադապետ, you say well, master;
ոչ է — մարդոյգ միայն լինել, it is not well for man to be alone;
տուժել զայր արդար չէ —, it is not a good thing to do ill to the just.

· Calfa

NBHL (1)

Բարւո՛ք է վարդապետ։ Բարւո՛ք է մեզ աստ լինել։ Բարւո՛ք են օրէնք։ Կէսքն ասէին, բարւո՛ք է։ Բարւոք է բանդ, ե՛կ երթիցո՛ւք։ Բարիոք է մարդոյ, թէ այնպէս իցէ.եւ այլն։


Բացեայ, ի —

adj. adj. remote, distant, far;
ի — լինել, to absent one's self, to quit.

· Calfa

NBHL (1)

Ահարկու մօտաւորաց եւ բացէից լինի. (Շիր.։)


Բացօթեագ, եգաց

adj. adv.

who lives, sleeps in the open air;
shelterless;
uncovered, in the open air, under the open sky;
— լինել, to sleep, to lodge in the open air or under the stars;
to pass the night in the fields.

· Calfa

NBHL (1)

Պօղ ընդ ժամանակս ժամանակս բացօթեայ լինէր. (ՃՃ.։)


Բաւական, ի, աց

adj. s. adv.

sufficient, fit, capable, competent, qualified;
worthy, capacity, ability;
—ն or Աստուած —, God, omnipotent, Almighty;
— լինել, to suffice, to be capable;
— լինել անձին, to content one's self;
— առնել, to enable, to capacitate;
to content, to satisfy;
"sufficiently, enough;
ըստ —ի, passably, tolerably, so-so;
— է, it is enough, it suffices, cf. Շատ է;
չէ —, it is not enough or sufficient."

· Calfa

NBHL (9)

Ի նմին բաւական լիցուք. այսինքն այնու շատասցուք. (Կանոն.։)

Միթէ ձեռն տեառն չիցէ՞ բաւական։ Եթէ ի փոքուն չէք բաւական, վանս այլոցն զի՞ հոգայցէք։ Եւ առ այս ո՞ բաւական իցէ։ Ո՛չ եթէ անձամբ բաւական եմք խորհիլ ինչ։ Որ եւ բաւականս արար զմեզ պաշտօնեայս։ Որք բաւական իցեն եւ զայլս ուսուցանել։ Մինչեւ բաւական լինել (յն. կարել) ընդ հովանեաւ նորա թռչնոց երկնից բնակել։ Բաւական լինել ոչխարին, կամ ոչխարու, կամ գառամբ. եւ այլն։

Ուրախ լինի ծարաւի, յորժամ ըմպէ. այլ զի ոչ լինի բաւական սպառել զաղբիւրն, ոչ տրտմի. (Եփր. համաբ.։)

Կալայց զիս անմեկնելի ի բաւականին յուսոյ. (Պիտ.։)

Մինչեւ ի լիութիւն բաւականի։ Կերակուր եւ կենդանութիւն բաւականի ընդ տիեզերս ամենայն երկրպագուաց քոց։ Յերեւելիս ական տեսանելեաց բաւականի. (Ագաթ.։)

Եւ ոչ մի ոք առ սա բաւականաբար ըստ առաւելութեան եւ կամ նուազ զօրութեան կալաւ հաւասարութիւն։ Որով եւ յամենայնի առնուլ զխնդրելին՝ բաւականաբար զօրանայր. (Պիտ.։)

ἁρκετός (լծ. ընդ հրիք). sufficiens, ἰκανός satis (որ եւ Շատ). Այնչափ՝ որչափ պիտոյ իցէ. որ ինչ հասանէ ի խնդրելին չափ. չափաւոր. հերիք. շատ. առատ. լի. երկար.

ԲԱՒԱԿԱՆՆ. ὀ ἰκανός եբր. շատաի կամ սատտայի Աստուած ամենաբաւական, կատարեալ. ամենազօր. լիացուցիչ. շատացուցիչ ամենայնի.

ԲԱՒԱԿԱՆ. մ. որ եւ ԲԱՒԱԿԱՆԱԲԱՐ. ἰκανῶς, ἁποχρώντως satis, sufficienter, contente, satis abunde Ըստ բաւականին. բաւականապէս. հերիք. շատ իկս. լիով եւ Ըստ կարի.


Բաւականանամ, ացայ

vn.

cf. Բաւական լինել.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ Ձեռնհաս լինել. կարել. ատակել. զօրել. բաւել. բովանդակել. հասնիլ, կարենալ.


Բերան, ոց

s.

mouth;
entrance, opening;
narrow entrance of a harbour;
orifice;
defile;
anus;
— ի —, face to face;
ի —, ի —ոյ, by heart, by rote, cf. Անգիր;
ի — գիտել, ուսանել, առնուլ, ունել, to learn by heart;
— սրոյ, edge;
— գետոյ, mouth;
արկանել, կոտորել ի — սրոյ, հարկանել —ով սուսերի, to kill with the sword, to put to the sword;
ի — սովուն, at the beginning of the famine;
ըստ —, each, so much a head, apiece;
աղաղակէր ամենայն —, every one or body cried out, all the people cried out;
— ժողովոյն, orator of the assembly or council;
նա եղիցի քեզ —, he will speak for you;
գրել ինչ ի —ոյ ուրուք, to write under dictation;
ի —ս լինել, հարկանել, տապալիլ, — ի վայր անկանիլ, to fall upon one's face;
գոյժ ի — առնուլ, to bring bad news;
երդս ի — առնուլ, to sing, to warble;
ի —ոյ ուրուք, on account of or in the name of some one;
ի մի՝ ընդ մի —, ի միոջէ —ոյ, with one voice, unanimous, cf. Միաձայն, cf. Միաբերան;
— ի վայր, ի վերայ —ոյ, lying upon one's face;
ընը — ածել, to repeat incessantly;
բանս ի — դնել, to suggest, to hint;
—ք ճրադաց, cf. Բազմակալ.

· Calfa

NBHL (4)

Բերան՝ խորտկաց, հոտոտելիք՝ հոտոց, քիմք՝ ճաշակաց։ Ի փչել բերանոյ իւրոյ զկենդանական շունչն. (Ագաթ.։)

Բերան տեառն խօսեցաւ զայս. (ինքնին տէր)։ Ամենայն բերան խոստովան լիցի. (այսինքն ամենայն մարդ). եւ այլն։

Բերանոյ քում հնազանդ լիցի ամենայն ժողովուրդ իմ։ Արասցեն ըստ բերանոյ Ահարոնի եւ որդւոց նորա։ Ետուն զարծաթն ըստ բերանոյ փարաւոնի։ Ի բերանոյ քումմէ դատեցայց զքեզ։ Ի բերանոյ երկուց եւ երից վկայից.եւ այլն։

στόμα os (oris) (որպէս թէ բերօղ ի ներքս եւ ի դուրս). Երեւելի մասն դիմաց կենչանւոյն հանդերձ շրթամբք, ընդունիչ կերակրոյ եւ ըմպելւոյ, եւ օդոյ, եւ արձակօղ զձայն. իսկ ի բանականս՝ է եւ գործի խօսելոյ որպէս թարգման մտաց. վր. պիրի. թ. աղըզ. եբր. ֆէ, ֆի


Բերանակապ, ի

s. adj.

bit, bridle, gag;
with the mouth shut, dumb, speechless;
— լինել, to become dumb.

· Calfa

NBHL (3)

Որ գործեն զերկիր, մի՛ բերանակապ լիցին. (Գէ. ես.։)

Որ ոչ խոստովանի, կարկի լեզու նորա որպէս զօձի, եւ որպէս զանասուն բերանակապ լինի. (Եփր. քրզ.։)

Մեք բերանակապ եւ անբան եւս լինիմք ի ժամ մահուանն. (Նանայ.։ եւ Ճ. ՟Թ.։)


Բերեմ, րի

va.

to carry, to bring, to bear;
to produce;
to conduct, to lead back, to drag along;
to provoke;
to refer;
to render;
to suffer, to support;
— զնմանութիւն, to imitate;
to resemble, to be like;
յինքեանս — զկեղծիս, to feign, to dissimulate, to pretend;
— ընդ միոյ երեսուն, to give thirty for one;
— զվճիռ, to give sentence;
— զլռութիւն, to be silent, to hold ones tongue;
ոչ բերէ ատել կարդ բանիս, the order of mine discourse does not permit me to say;
— ատելութիւն ընդ ումեք, to hate, to dislike some one;
նախանձ — ընդ ումեք, to envy some one;
— սրամտութիւն ընդ ումեք, to be angry with some one;
to be offended;
ի գործ —, to make use of;
խորհուրդ — ընդ ումեք, to consult, to take counsel with some one;
ոգի —, to strengthen one's self, to become strong;
ոչ — զփառս ուրուք, to envy the glory of some one;
ի համար, ի հաշիւ, to count, to enumerate, cf. Համարեմ, cf. Հաշուեմ;
տալ —, to cause to be conveyed, to despatch;
ի միտս, ի յուշ —, to remember;
օտարացուցիչս իմն բերես ի լսելիս մեր, you tell us strange things.

· Calfa

NBHL (5)

Բերէ՛ք առիս այսր։ Բերէ՛ք այսր զայն։ Բե՛ր ինձ որս։ Բե՛ր մատո՛ ինձ։ Բերէ՛ք ինձ գահեկան մի։ Բերէ՛ք տաճարապետիդ։ Եբեր ինչ ոք դմա։ Բերէին նուէրս տեառն։ Եբեր զայն առ լիա մայր իւր։ Բերին առ նա զամենայն հիւանդս։ Բերին առ յեսու։ Բերին առաջի նորա։ Եբեր զնա յԵրուսաղէմ։ Եբեր պապարագս ի տուն տեառն։ Նաւն բերէր ոսկի ի սովփերայ։ Ուտել զցորեանն, զոր բերին յերկրէն եգիպտացւոց։ Բերէին մահճօք զայր մի։ Եդին ի վերայ նորա զխաչն՝ բերել զկնի Յիսուսի։ Ոչ բերաք ինչ յաշխարհս, եւ ոչ տանել ինչ կարասցուք.եւ այլն։

Բերելով զանբերելի ցաւսն՝ համբերից ասէր. (Արշ.։)

Զվերին զօրացն բերէր յանձին զքաղաքավարութիւն։ Բերէ յինքեան զօրինակ լիութեան երկրին եգիպտացւոց։ Զօրինակ բերէ զթանձրամած սգոյն. (Փարպ.։)

Օտարացուցիչս իմն բերես ի լսելիս մեր. (Գծ. ՟Ժ՟Է. 20։)

Ոչ կարէին բերել ի լսելիս զբարբառն ահաւոր։ Զքր. (կթ.։)


Բերիմ, բերայ

vp.

to go;
to carry or to bear ones self;
to be inclined, to lean;
to behave one's self, to act;
զի՞նչ օգուտ յայնմանէ բերցի, what advantage will result from it ? — ի վերայ ջրոց, to walk on the waters;
ընդ երկիր —, to travel, to voyage;
to be busy with mundane things;
առ երկրաւ —, to travel round the world;
to shed on the earth;
անխտիր ընդ մեզս —, to be given up to sin;
այսր անդր — or բերեալ լինել, to go here and there;
to be taken hither and thither;
շուրջ — զօրինօք Աստուծոյ, to observe the laws of God;
— ի կործանումն, ի վայր, to fall into ruin, to fall down;
ի նախանձ or նախանձու —, to envy, to covet;
ի բարկութիւն orբարկութեամբ —, to get angry;
ընդ քիրտն —, to sweat, to perspire;
եւ այլ որ ընդ սոքօք բերին, եւ որ զկնի բերին ասացեալքն, and so on for the rest, as follows.

· Calfa

NBHL (5)

Հոգի Աստուծոյ բերիւր ի վերայ ջրոյն. (Փիլ. լին.։)

Այսր անդր բերեալ լինէր երիվարաւն։ Ծովագնաց ընդ երկիր բերեալ լինէր. (Խոր. ՟Գ. 55։ եւ ՟Բ. 12։)

Ուր հողմք եւ ալիք մեղացն ոչ բերին. (Խոսր.։)

Մի՛ (այսինքն ո՛չ) երբէք ինքեամբ աշխարհ բերեալ լինի. (Մաշկ.։)

Եւ Վարիլ, որպէս ի կիր առեալ լինել. իմացեալ լինել. նշանակիլ. վերածիլ. աւանդիլ.


Բերկրական, ի, աց

cf. Բերկրալի.

· Calfa

NBHL (1)

Սիրոյն արտասուքն եւ տրտմութիւն քան զամենայն ծաղր հեշտալի եւ բերկրականք են. (Ոսկ. ՟ա. կոր.։)


Բնաջինջ

cf. Բնաջինջ՞՞՞առնեմ;
Բնաջինջ՞՞՞լինիմ.

· Calfa

NBHL (5)

ԲՆԱՋԻՆՋ ԱՌՆԵԼ, ԼԻՆԵԼ. Բնաւին՝ իսպառ ջնջել, ջնջիլ. անհետ առնել, լինել՞

Բնաջինջ լինել այսօր յիսրայէլէ ցեղի միոյ. (Դտ. ՟Ի՟Ա. 3։)

Վասն ջրհեղեղին, եւ բնաջինջ մարդկան ապականութեանն լինելոյ. (Եւս. քր. ՟Ա։)

Բնաջինջ լինել ազգի սորա. (Խոր. ՟Բ. 23։)

Բնաջինջ լինել ողորմելի աշխարհիս, կամ ազգի դորա։ Լինի բնաջինջ կոտորումն բանակին. (Յհ. կթ.։)


Բոտոտակեր

adj.

mothy, worm-eaten;
— լինել, to get moth-eaten.

· Calfa

NBHL (1)

Նոքին իսկ աստուածքն բոտոտակերք լինելոց են. (Թղթ. բար. Յն. կերիցին, կամ ճարակ լիցին ուտճաց)։)


Բռնակալ, աց

adj. s. tyrant, despot, usurper;
բռնակալ լինիմ, cf. Բռնակալեմ.

· Calfa

NBHL (3)

Բռնակալ խստապարանոց, եւ յԱստուծոյ ատելի։ Զսերուիղիոս սպան զեւկիոս բռնակալ։ Վախճանեցան բռնակալքն աթենացւոց։ (Եւս. քր.։)

Ամողիոս ՟Զ՟Խ՟Բ ամս բռնակալ լինէր. (Եւս. քր.։)

Բռնակալեաց ի վերայ արեւելից։ Բռնակալեաց միահեծան զամենայն աշխարհն. (Ճ. ՟Ա.։)


Բրածեծ

adj.

struck with a stick;
— առնել, to bastinade, to beat with a stick;
— գան, to bastinado;
— լինել, cf. Գանահարեմ

· Calfa


Դժուարագնաց

cf. Դժուարագնալի.

· Calfa

NBHL (1)

Կամիս մտանել ի քաղաքն դժուարագնալի. (Վրք. հց. ՟Թ։)


Դիակն, կանց

s.

corpse, dead body;
պաճուճել գեղովք զ—, to embalm;
առնել — անթուելի, to make great carnage;
դիակունք կռոց, destruction of idols.

· Calfa

NBHL (2)

Արար դիակն անթուելի. (Շ. եդես.։)

Ողորմելի տեսլեամբ անկեալ դիակունս ի վերայ դիականց. (Ղեւոնդ.։)


Դիմագրաւ, ից

adj. adv.

that exposes himself, that ventures, adventurous, hazardous;
adventurer;
hold, insolent;
boldly;
— լինել, to expose one's self, to venture

· Calfa

NBHL (2)

Դիմագրաւ է ջուր (հանգոյն այծի). (Փիլ. լին.։)

Մի՛ դիմագրաւ լինիր մահկանացու ազգիդ կենդանութեան. (Սարգ. ՟բ. պ. ՟Բ։)


Դիմագրաւեմ, եցի

vn.

cf. Դիմագրաւ լինիմ.

· Calfa

NBHL (2)

ԴԻՄԱԳՐԱՒԵՄ ԴԻՄԱԳՐԱՒԻՄ. Դիմագրաւ լինել. միջամուխ բերիլ. համարձակ դիմել. զդէմ ունել. յանդգնիլ. իշխել. առաջ նետուիլ.

Ընդէ՞ր այդչափ դիմագրաւեալ՝ չկամիս հնազանդել ինքնակալին։ Տեսանեմ զքեզ դիմագրաւել, եւ չհամարիս ինչ զտանջանսդ. (Ճ. ՟Ա.։)