Definitions containing the research լի : 10000 Results

Առագաստաձեւ

adj.

in the shape of a sail.

· Calfa

NBHL (1)

Հուրն բորբոքեալ առագաստաձեւ շուրջ պատեալ զմարմնով երանելի վկային. (Ճ. ՟Ա.։)


Առդրութիւն, ութեան

s.

cf. Առադրութիւն.

· Calfa


Առած, ից

s.

adage, proverb, saying, aphorism, sentence, apophthegm;
axiom, maxim, general proposition, rule, principle;
oracle.

· Calfa

NBHL (1)

λῆμμα. lemma, sumtum, propositio, apophthegma. Առեալ ի մէջ բան ինչ. որպէս առակ, վճիռ, զրոյց հասարակաց իբրեւ սկիզբն ըստ ինքեան ծանուցեալ, կամ որպէս առակ եղեալ սովորական. եւ ի սուրբ գիրս ՝ Պատգամ տեառն, սպառնալիք. յայտնութիւն. գուշակութիւն. տեսիլ.


Առակախօսեմ, եցի

va.

cf. Առակաբանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Զոր մեծին մովսեսի զլինելոցն առակախօսեալ։ Զոր եւ պաւղոս ըստ այլաբանութեանն առակախօսեալ ասաց, քանզի հագար ասէ լեառն սինեայ է. (Փարպ.։)


Առակախօսութիւն, ութեան

s.

cf. Առակաբանութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Առակախօսելն լինել. խօսել որպէս առակաւ.


Առակական, ի, աց

adj.

proverbial;
enigmatical.

· Calfa

NBHL (1)

Զսոյն եւ առակական բանն ասէ. զի թէ անկցի թշնամի քո, մի՛ ոտնհար լինիցիս. (Ոսկ. ես.։)


Առականեմ, եցի

va.

to expose to public notice;
to conceal, to hide;
to dissemble, to play the hypocrite.

· Calfa

NBHL (10)

ԱՌ, ի, իւ, ից, իւք. գ. λῆμμα. sumptio, λῆψις, captio, ἀρπαγή, praeda, եւ բայիւ λαμβάνω, summo, assumo. capio, cepi. Առումն. առնուլն եւ առեալ լինելն. գրաւումն. գնումն. ուստի եւ Տուր եւ առ. եւ Առեալ ինչ. յափշտակութիւն, եւ յափշտակեալ ինչ.

Ոմանք ոչ առ ատել զառաքինութիւնն փախչին ի նմանէ, այլ առ ամօթոյ պատկառանաց. (Փիլ. լին. Գ. 29։)

Զորմէ ասեն լինել չորեքկանգնեան, եւ երեքուղեան, եւ առ երկուս մատունս. (Եւս. քր. Ա։) Մերթ Ընդդէմ, հակառակ.

Զի՞նչ է յարդ առ ցորենով։ Արդարացաւ ապստամբութիւնն իսրայէլի առ ապստամբութեամբն յուդայ. (Երեմ. ԻԳ. 28։ Գ. 11։)

Ետու տան հօր քո զամենայն զառ ի հրոյն որդւոցն իսրայէլի. իմա՛, զմասն՝ որ ի զոհից։

Առ ի յանտանելի հրոյդ. (Անյաղթ բարձր.։)

Քաջալերութիւն առ ի յառաջադէմ ընտութեանն. (Կորիւն.) (որ լինի եւ ներրգոյական։)

Առ ի չգոյէ՞ աստուծոյ ի մէջ իսրայէլի։ Առ ի չգոյէ մարդկան։ Առ ի չգոյէ հիւթոյ երկրին. (Դ. Թագ. Ա. 3։ Ես. Զ. 11։ Մտթ. ԺԳ. 5։)

Առ ի զբարեբախտագոյնսն ի նոցանէն ընդունելով վայելս։ Առ ի յոքնապատիկն վերաբերելով հանդէս։ Առ ի գազանակուր լինելով։ Առ ի հասարակաբար զամենայն սերմանիսն համանգամայն բուսուցանելով. (Պիտ.։)

Առականեալ խցեալ ծածկեալ պնդապէս. (Փիլ. լիւս.։)


Առականք, անաց

s. pl. ignominy;
private parts, nakedness.

· Calfa

NBHL (2)

αἱσχύνη, αἵσχιδον, παραδειγματισμός. pudor, ignomina, traductio. որ եւ ԱՌԱԿ ՆՇԱՒԱԿԻ. Խայտառականք. ամօթանք. խայտառակութիւն, ծանականք. նշաւակութիւն. յամօթ առնելն, եւ լինելն. ամօթ.

Ծածկեա՛ զնախատինս զազրալի առականաց իմոց. (Բենիկ.։)


Առակարկու, աց

adj.

who propounds enigmas;
who talks in proverbs.

· Calfa

NBHL (2)

Խորագէտ, լի երկրաւոր իմաստութեամբ, առասպելախօս, եւ առակարկու. (Ղեւոնդ. ՟Ժ։)

Իբր զվիժած՝ անգրելի կոչման, ըստ առակարկուին (սողոմոնի). (Նար. ՟Ի։)


Առակաւոր, ի, աց

adj.

cf. Առակական.

· Calfa

NBHL (2)

Ի ձեռն առակաւոր նշանացս այսոցիկ յայտնութիւնք ճառիցդ որ լինին. (Փիլ. նխ. ՟բ.։)

Յա՛նձն առ ասեն եւ դու լինել վասն մեր առակաւորս նզովս. (Փարպ.։)


Առակեմ, եցի

va.

to allegorize, to make use of parables;
to confront, to compare, to resemble;
to expbse to public censure.

· Calfa

NBHL (5)

παραδειγματίζω, ἁποκαλύπτω. ignominiae expono, gtarduco. Խայտառակել. մերկանալ զամօթալիս. նշաւակել յանդիման առնել ի նշաւակ.

Առակս ասէ առցես ի սրտի քում, եւ այնու ածցես զնա ի հաւանութիւն արդար լինելոյ։ (Լմբ.)

Սկսայց առակ (առեղծանելի), ոչ առասպելական, այլ որ է ճշմարիտ առակեալ. (Փիլ. սամփս.։)

Վասն նոցա իսկ առակեաց ամենագէտն զլինելոցն իրս. (Ագաթ.։)

Յառն կողէ ասաց զկինն լինել, առակելով՝ կէս մասին արուին գոլ զէգն։ Փիղք զպատիճսն շարժէին, առակելով՝ եթէ ժողովրդեանն ողջոյն տան. (Փիլ. լին. եւ Փիլ. լիւս.։)


Առակօրինակի

adj.

mysterious;
— հրաման, վարդապետութիւնք հաւատոյ, eminent, sublime, mysterious dogma.

· Calfa

NBHL (1)

Յոյժ խորին եւ բարձր է առաքեալս այս, եւ բազմօք լի է առակօրինակ հրամանօք. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 1։)


Առանձին

adj. adv.

peculiar, singular, special;
insulated;
solitary, lonely, obscure;
specific;
— յատկութիւն, speciality;
particularly, especially, expressly;
singularly, specifically, narrowly;
apart, in reserve, secretly, aside, separately, solitarily.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչինչ իւր առանձին ուրուք պարտ լինել, այլ հասարակաց. (Խոր. ՟Ա. 31։)


Առանձնական, ի, աց

adj.

peculiar, singular;
lonely, solitary;
own.

· Calfa

NBHL (2)

Ո՛չ է բաժանելի յառանձնական այլութիւն. (Պրպմ. ՟Լ՟Թ։)

Յայտնել զանլուծանելի բնութիւնն եւ զառանձնականն. (Առ որս. ՟Ե։)


Առանձնանամ, ացայ

vn.

to retire, to withdrow.

· Calfa

NBHL (1)

χωρίζομαι. separor. Առանձինն լինել. մեկուսանալ. զատանիլ. կամ Որոշիլ՝ որպէս բաժանիլ. մէկդի քաշուիլ, զատուիլ.


Առանձնաւորութիւն, ութեան

s.

singularity;
propriety.

· Calfa

NBHL (1)

Մարմինն վայր ցանկութեան է. յորմէ իբրու յաղբերէ վիժին ցանկութեանցն եւ այլոցն ախտից առանձնաւորութիւնք. (Փիլ. լին.։)


Առանց

prep.

without, except, save;
— իմ, without me.

· Calfa

NBHL (2)

Առանց իմ ոչինչ կարէք առնել։ Առանց թագաւորի, առանց իշխանի, կամ պատարագաց, յայտնութեանց։ Առանց երկիւղի, կամ նենգութեան։ Առանց մեղաց, եւ առանց գայթագղութեան։ Այր առանց պաճուճանաց (այսինքն անպաճոյճ)։ Առանց թագաւորի է մարախ. (յն. անթագաւոր)։ Քսակս առանց հնանալոյ (այսինքն անհնանալի)։ Մշակ առանց ամօթոյ։ Առանց անցանելոյ ունի զքահանայութիւնն։ Առանց ողորմութեան մեռանէր։ Ամենայն ոգիք՝ Առանց կանանց (այսինքն թո՛ղ զկանայս)։ Առանց արանցն կարգեցելոց. կամ առանց ընծայից ձերոց (այսինքն բաց ի) եւ այլն.

Ոչ գոյ առանց ամօթոյ յամօթոյ զերծանիլ. (Կլիմաք.։)


Առանցանեմ, ցի

vn.

to lose ones head, to rave, to talk nonsense;
to surpass, to go to extremes.

· Calfa

NBHL (1)

Յաւէտափթիթ ամենեցուն գոլ, եւ ոչ երբէք առանցանելով սաղարթաթափ լինել. (Փիլ. լին. ՟Ա. 9։)


Առանցք, ցից

s. pl. axis;
pivot;
passage.

· Calfa

NBHL (2)

ἁπόλυπον. relictum spatium Անցք. զանցք. դատարկ եւ գոդեալ միջոց անցից. տեղի թողեալ. խորշ ելից ի մէջ շինուածոց.

μοχλός, ἅξον. vectis, axis Նիգ. ձող. լիսեռն.


Առապարին

cf. Առապար.

· Calfa

NBHL (1)

Որ լինի յառապար տեղիս.


Առաջադրութիւն, ութեան

s.

proposition, object;
purpose, resolution.

· Calfa

NBHL (1)

Թերեւս հասեալ առաջադրութեան, յոր թեւակոխեացն անիրաւութիւն. (Փիլ. լին. ՟Բ. 71։)


Առաջակայ

s.

joint, commissioner, assessor;
cf. Առաջիկայ.

· Calfa

NBHL (3)

Մանաւանդ իբր Առաջիկայ. παρών, ὐπάρχων, ὐποκείμενος. presens, subjectus. Ներկայ. առաջի արկեալ. ենթակայ. եւ Հանդերձեալ, որ առաջի՛ կայ առ լինել.

Ապա անց յառաջակայսն, ի լինելոցն նշմարեցուցանէ. (Ագաթ.։)

Յառաջակայ ժամանակսն առնէ ապաստան։ Որ յառաջակայ ամսն լինելոց էր. (Լմբ. սղ.։)


Առաջակաց

cf. Առաջակայ.

· Calfa

NBHL (1)

Խոյ հօտից հեղինակ, եւ ի վայրենի ջոլիրս մի իմն ի թագաւորականացն առաջակաց եղեալ. (Փիլ. լիւս.։)


Առաջակացութիւն, ութեան

s.

assistance, joint commission;
cf. Առաջիկայութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Ի պարս մեղուաց յաներկբայս կացեալ լինին թագաւոր. որ խնամութիւն առաջակացութեանն ընկալեալ, երկնչին ի նմանէ. (Փիլ. լիւս.։)


Առաջապահ, աց

s.

vanguard, van;
guard;
— նաւաց, pilot, steersman.

· Calfa

NBHL (1)

Առաջապահք երթիցուք որդւոցն իսրայէլի. յն. առաջինք. (Թուոց. ՟Լ՟Բ. 17։)


Առաջարկութիւն, ութեան

s.

proposition, proposal, project, question;
establishment, introduction, motion;
arrangement;
theme;
problem;
discourse;
—ք, premises.

· Calfa

NBHL (4)

Զիւր առաջարկութիւն ոչ մոռացեալ արարչին. (Փիլ. լին. ՟Բ. 15։)

Զայժմուս տեսանեմք զառաջարկութիւն սքանչելի։ Կարօղ է զառաջարկութիւնս տնօրինել ի բարի. (Լմբ. ատ. եւ Լմբ. պտրգ.։)

Կամ ըստ տրամաբանից՝ Նախադասութիւն, յորմէ լինի հանել զեզրակացութիւն.

Արկանելիք զառաջեաւ. սփածանելի, ծածկոյթ.


Առաջաւորութիւն, ութեան

s.

proposition, proposal;
first-fruits.

· Calfa

NBHL (1)

Պանծալի անուամբք իշխանութեան եւ առաջաւորութեան ծածկելով ազւազակութիւնն. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)


Առաջեւ

adv.

before;
զառաջեօք անկանել, to go to meet (a person), to advance before (the enemy).

· Calfa

NBHL (1)

Յորժամ լինիցի ծագումն (արեւու), զառաջեւսն խանձելով. (Շիր.։)


Առաջին, ջնում, ջնոց, ջնմէ, ջնոց

adj. s. adv.

first;
prior, antecedent;
ancient, primitive, chief;
previous, original;
precocious;
in the first place;
—ք, ancestors, predecessors, the ancients;
cf. Նախնիք;
յառաջնմէ, յառանջնում, before, at first.

· Calfa

NBHL (2)

Յաղագս երիցն ասելի է, ի յառաջնմէն սկիզն առնել։ Յառաջնմէն մինչեւ ցհուսկ յետինն. (Փիլ. իմաստն.։ Եւս. քր. ՟Ա. 8։)

Առաջին յերիցն։ Քահանայն առաջին։ Մի յառաջին իշխանացն։ Ընդ առաջին բարեկամսն։ Զառաջին սիրելի աւագաց իւրոց։ Որ կամիցի ի ձէնջ առաջին լինել. եւ այլն։


Առաջնաստեղծ

adj.

that is created first.

· Calfa

NBHL (1)

Ածես ի լրութիւն առաջնաստեղծ հարստութեանն։ Յետ նախակարգ յօրինուածոյն առաջնաստեղծ լինելութեանն. (Նար. կգ։)


Առաջնորդ, աց

s.

author, creator;
captain, chief, conductor, guide, escort, director, guardian, rector;
ordinary principal, provost, overseer, prelate, superior, father;
— կարգել, to set over.

· Calfa

NBHL (6)

Տացէ զքեզ պատուիրանաւ առաջնորդ ի վերայ իսրայէլի։ Իշխանք յուդայ առաջնորդք նորա։ Դու ես մեր առաջնորդ փոխանակ յուդայի։ Առաջնորդ ի վերայ ամենայն զօրացն։ Առաջնորդ նազովրացւոց հերձուածոյն. եւ այլն։

Մի՛ ոք յեղբարց տրտնջող լիցի զառաջնորդէ իւրմէ. (Շ. ընդհ.։)

Ոչ գտցի առաջնորդ ազգի անօրինի. իսկ պահէ զօրէնս, երանելի է. (Առակ. ՟Ի՟Թ. 18։)

Առաջնորդ կորստեան աշխարհիս լինէր. (Փարպ.։)

Առաջնորդ լինել հիքութեանց, կամ ձաղանաց, եւ այլն. (Պիտ.։)

Յիշխանական առաջնորդին ի բանականի յոգւոջն. (Փիլ. լին. ՟Ա. 6։)


Առաջնորդական, ի, աց

adj.

belonging to a prelate;
that conducts, that regulates.

· Calfa

NBHL (1)

Իշխանական առաջնորդականն ի ներքս ի դրաստին է (յոգւոջ)։ Այժմ ի մարմնիս իմում իշխանական առաջնորդականն ըստ գոյացութեան է, իսկ ըստ զօրութեան յիտալիա, կամ ի սիկիլիա. (Փիլ. այլաբ.։)


Առաջնորդապետ

s.

chief of authors or prelates.

· Calfa

NBHL (1)

Վայելչաբար նուիրեալ եւ ընծայեցուցեալ առաջնորդապետին աստուծոյ։ Կրտսերագոյնն՝ նորա երիցագունին իշխան է եւ առաջնորդապետ. (Փիլ. լին. ՟Դ։)


Առաջնորդասիրութիւն, ութեան

s.

immoderate thirst of dignity or power.

· Calfa

NBHL (1)

Բազում ցանկութեամբ առաջնորդասիրութեամբ ետ զանձն իւր (մոնտանոս) ճանապարհ լինել թշնամւոյ. (Եւս. պտմ. ՟Ե. 16։)


Առաջնորդեմ, եցի

vn.

to Conduct, to lead, to guide, to command, to head, to rule, to govern, to direct, to escort, to accompany.

· Calfa

NBHL (2)

Առաջնորդեա՛ ժողովրդեանն այնմիկ ի տեղին՝ յոր ասացի քեզ։ Առաջնորդեաց արդարոյն ի շաւիղս։ Առաջնորդեաց նոցա ընդ ճանապարհ սքանչելի։ Աստղն առաջնորդեաց նոցա։ Առաջնորդեսցէ մեզ աստուած փրկիչ մեր։ Ո՛ տէր փրկեա, ո՛ տէր առաջնորդեա՛։ Յուդա մի յերկոտասանիցն առաջնորդէր նոցա, եւ այլն։

Եւ մանաւանդ՝ Վերակացու եւ իշխան լինել. վարել զիշխանութիւն. առաջին լինել ի տնտեսութեան, եւ այլն.


Առաջնորդութիւն, ութեան

s.

conduct, command, governance, direction;
provost-ship, prelature.

· Calfa

NBHL (5)

Մկրտութիւնն յովհաննու լինէր առաջնորդութիւն հանդերձեալ հաւատոյն. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 28։)

Զի այսպէս լինիցի մեզ առաջնորդութիւն սիրոյն աստուծոյ. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Բ։)

Ամենայն յօրինուածք (բարեխառնութեան) երկրի ի բարւոք առաջնորդութենէ վերին բնութեանցն լինին. (Վեցօր. ՟Գ։)

Ամենայն վարժապետաց նորայն եդեալ լինէր առաջնորդութիւն. (Պիտ. (ուր կայ եւ ՟Ա նշ)։)

Կարող է վերանալ ելանել (մարդն). եւ ի սքանչելի առաջնորդութիւնս (աստուծոյ). (Վեցօր. ՟Զ։)


Առաջոյ

adv. prep.

forward, before;
— կողմանէ, in front of, in presence of;
յառաջոյ քան, before.

· Calfa

NBHL (2)

Բազում ինչ այն է, որ արդ առաջոյ պատրատեալ եմք։ Եւ կամ որ այլ իրք առաջոյ լինելոց էին. (Եղիշ. ՟Գ։)

Այրուձի գումարեցէ՛ք առաջոյ քան զիս, եւ յանդիման լիջիք ինձ յապար աշխարհի. (Եղիշ. ՟Ա։)


Առասպել, աց

s.

fable, fiction, tale, romance, novel;
apologue;
mythology;
enigma.

· Calfa

NBHL (2)

(ի բայէս Առասել, եւ ի մասնկանէս պել. որպէս ի լտ. ֆա՛ռի, ուստի կազմի ֆապէլլա, ֆա՛պուլա լծ. ընդ յն. վա՛լլօ, վլի՛մա արկանել, արկուած). μῦθος, πρόβλημα, αἵνιγμα. fabula, fabella, projectum, aenigma. Առասացութիւն մտացածին. յօդեալ պատմութիւն. սուտ զրոյց. շինծու խօսք.

Արդարանալ թուի առասպելին, որ ասի ի մէջ գեղջկաց, թէ քո շարայի որկորն է, մեր շիրակայ ամբարքն չեն. (Խոր. ՟Ա. 11։)


Առասպելաբանեմ, եցի

vn.

to tell tales, to talk nonsense.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս չար փիլիսոփայքն առասպելաբանեցին. (Շիր.։)


Առասպելախօս

adj.

cf. Առասպելաբան.

· Calfa


Առասպելական, ի, աց

adj.

romantic, fabulous.

· Calfa

NBHL (1)

Առ որովք ասեն լեալ զարմանալի ինչ առասպելականք (յն. առասպելաբանեալք). (Եւս. քր. ՟Ա։)


Առասպելօրէն

adv.

fabulously.

· Calfa

NBHL (1)

Զգաղափարսն առնլի է բարոյապէս եւ առասպելօրէն. (Մխ. առակ. ՟Ի՟Ե։)


Առատաձեռն

adj. adv.

liberal, generous, bountiful;
plentifully, liberally, abundantly.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ իբր Առատաձեռնական. լիաձեռն. առատ. ճոխ.


Առատաձիր

adj.

who gives liberally;
that is given adundantly, abundant, copious.

· Calfa

NBHL (1)

Առատաձիր գանձուց բաշխումն. (որ լինի եւ մ. բաշխման) (Մագ. ՟Ժ՟Դ։)


Առատամիտ

adj.

liberal, noble, generous, magnanimous;
ingenious, intelligent.

· Calfa

NBHL (3)

Գոյ հնար եւ յաղքատութեանն առատամիտ լինել։ Յորժամ յաղքատութեան իցես, եւ առատամիտ քան զնա լինիցիս. (Ոսկ. հռ. ՟Ի՟Ա։ եւ Ոսկ. մ. ՟Գ. 11։)

Առատամիտ ի պարգեւս լինէին, որ չէր իւրեանց. (Լաստ. ՟Գ։)

իբր Լի սրտիւ. լիասիրտ.


Առատանամ, ացայ

vn.

to abound, to increase, to augment;
to overflow;
to run over;
to be bountiful, generous;
to be proud;
to be angry, to be in a passion.

· Calfa

NBHL (3)

ἁγαθοποιέω, benefacio, φιλοτιμέομαι, munificentia inclaresco, largior. Առատաձեռն լինել. բարերարել. պատուասիրել. գուն գործել ի բարեգործել. յօժարամիտ լինել.

Առատ լինել. յաճախել. առաւելուլ՝ ո՛ր եւ է իրօք.

Առատանայր ողորմութեամբ առ աղքատս. (Հ. կիլիկ.։)


Առատաշնորհ

cf. Առատաձիր.

· Calfa

NBHL (1)

Զի ողորմելովն առատապարգեւ լիցի ի մեզ։ Գոհանամք զառատապարգեւ բարերարութեանցդ քոց. (Խոսր. ժմ. եւ Խոսր. պտրգ.։)


Առատապարգեւ

cf. Առատաձիր.

· Calfa

NBHL (1)

Զի ողորմելովն առատապարգեւ լիցի ի մեզ։ Գոհանամք զառատապարգեւ բարերարութեանցդ քոց. (Խոսր. ժմ. եւ Խոսր. պտրգ.։)


Առատապէս

adv.

abundantly, superabundantly, copiously, plentifully, liberally, greatly, nobly, richly, splendidly;
profusely;
fruitfully.

· Calfa

NBHL (1)

πλουσίως, δαψιλῆ, φιλοτίμως abundanter, copiose, ample, magnifice. Առատաբար. ճոխաբար, կամ լիով. յորդութեամբ. կամ Պատուասիրաբար. յօժարամտութեամբ. (Տե՛ս Կող. ՟Գ. 16։ ՟Ա. Տիմ. ՟Զ. 17։ Յկ. ՟Ա. 5։ ՟Բ. հետ. ՟Ա. 11։)


Առատացուցանեմ, ուցի

va.

to fill, to heap up;
to augment.

· Calfa

NBHL (1)

Սուրբ հայրս զհօտ իւր այսպէս բարւոք պտղովք առաքինութեան առատացուցեալ. (Կլիմաք.։)