supernatural;
sublime, excellent, divine.
· Calfa
Որպէս զմիութիւն եւ միակ վասն պարզութեան եւ միութեան գերաբուն անբաժանութեան։ Գերաբնից պարգեւաց։ Գերաբնիցն տեսութիւն։ Գերաբնիւ զօրութեամբն. (Դիոն.։)
Այսօր ծնաւ յայսպիսի գերաբուն շքեղութիւնս. (Լմբ. սղ.։)
cf. Գերագոյ.
· Calfa
Գերագոյական պետութիւն, տէրութիւն (աստուծոյ)։ Գերագոյական զօրութիւնք (երկնից). (Բենիկ.։)
supreme, sublime, excellent, superior, eminent.
· Calfa
Գերագոյն լոյս, մաքրութիւն։ Ի գերագունէն էութեամբ։ Գերագունիցն զօրութեանց. (եւ այլն. Դիոն.։)
Քան զամենայն գերագունին աստուծոյ։ Ի գերագոյն քան զզօրութիւն հպեսցուք ջան. (Կիւրղ. գանձ.։)
adj. s. superlative.
· Calfa
ԳԵՐԱԴՐԱԿԱՆ ՁԱՅՆ ասի Կրկնութիւն բառի ի սեռականն. ցոր օրինակ, սուրբն սրբոց, սրբութիւն սրբոց, երգ երգոց։ (Նիւս. երգ.։)
fear, timidity;
terror, apprehension, fright, dread;
doubt, distrust;
առ —ի, for fear of;
յ— անհնարին վարանել, զերկիւղի հարկանիլ, to fear, to apprehend, to be much afraid;
— արկանել յոք, to frigthen, to startle, to strike with terror;
խօլական —, a panic;
— մահու անկաւ ի վերայ իմ, the terror of death is fallen upon me;
երկեան — մեծ, they were sore afraid.
· Calfa
Երկու երկիւղից տեսակս գրեթէ ներհականս հնարաւորիմք իմանալ. (Պղատ. օրին. ՟Ա։)
Վասն այլոց երկիւղ ի միտս արկանելով։ Վասն երկիւղ արկանելոյ հօրն. (Եզնիկ.։ Մխ. երեմ.։)
cf. Երկիւղալիր.
· Calfa
Անմարմին զօրքն երկիւղալից ահիւ կան առաջի մեծի փառացն աստուծոյ. (Խոսր. պտրգ.։)
timorous, conscientious, scrupulous, pious, religions.
· Calfa
Երկիւղածիցն՝ օրինակն տեառն բաւական էր. (Ոսկ. ՟բ. կոր.։)
cf. Երկբան.
· Calfa
Ո՛վ անօրէն երկխօս լեզու, մերթ ասես ... եւ մերթ՝ թէ եւ այլն. (Գէ. ես.։)
that hastens, presses on towards heaven.
· Calfa
ԵՐԿՆԱԳՆԱՑ. Որ տանի կամ հասուցանէ յերկինս. զոր օրինակ,
looking to heaven.
· Calfa
Այլայլի տեսիլ աչացն երկնահայեաց տարածիւք. (Վեցօր. ՟Զ։)
celestial;
ethereal;
— մարմինք, celestial bodies, planets, etc.;
— բարկութիւն, the wrath of heaven.
· Calfa
Երկնային զօրք, կամ զինուորութիւնք, կամ դասք. (որ եւ Երկնայինք, այսինքն հրեշտակք). (Շար.։)
Ոչինչ է երկրածին՝ երկնայնոցն պատուականագոյն». յն. ողիմպեայց. (Պղատ. օրին. ՟Ե։)
cf. Երկնահոս.
· Calfa
Յերկնից վտակօրէն հոսեալ. ի բարձանց գետահետեալ. (եթէ չիցէ գրելի Կրկնավտակ)
cf. Երկնաձիր.
· Calfa
Կրկին օրէնք մեզ երկնատուրք գրեալ մատամբն աստուծոյ այլ ոչ առաքին. (Մանդ. ՟Ի՟Զ։)
celestial, divine;
հայրն մեր —, our heavenly father.
· Calfa
Հայրն ձեր երկնաւոր։ Բազմութիւն զօրաց երկնաւորաց։ Որպէս երկնաւորն, նոյնպէս եւ երկնաւորք։ Երկնաւոր տեսիլ, կոչումն, պարգեւ, եւ այլն։ Վկայեն մեզ երկինք երկնաւորօքն. (Եղիշ. ՟Գ։)
to be in labour, to bring forth a child;
to suffer;
to be pained or grieved;
to think, to contemplate, to ponder over;
to elaborate.
· Calfa
Երկնէին եւ այսմ, գիտել զօր գալստեան նորա. (Երզն. մտթ.։)
Երկնեաց զանօրէնութիւն. (Սղ. ՟Է. 15։)
Զօրհանապազ երկնեցաք եւ երկնեմք առ միմեանս զչարութիւն. (Լմբ. ատ.։)
to fear, to be afraid of, to dread, to apprehend, to be frightened, to tremble;
to distrust;
մի երկնչիք, don't be afraid, never fear.
· Calfa
Երկի՛ր յօրինակէս ասէ. (Ոսկ. ՟ա. կոր.։)
monday.
· Calfa
ԵՐԿՇԱԲԱԹ ԵՐԿՇԱԲԱԹԻ. ἠμέρα δεύτερα, σελινιακή feriae ii. dies lunae որ եւ ԵՐԿՈՒՇԱԲԱԹ, ԵՐԿՈՒՇԱԲԱԹԻ. Երկրորդ օր եօթնեկի զկնի միաշաբաթու. երկուշաբթի.
Երկշաբաթ օր արար աստուած զհաստատութիւնն։ Սկսանի ի յերկշաբաթի. (Տօնակ.։)
twelve;
— յիւնիսի, the 12th of June, the twelfth instant.
· Calfa
Որ օր երկոտասան էր ամսոյն առաջնոյ. (՟Բ. Եզր. ՟Ը. 31. յն. երկոտասաներորդ։)
that brings forth
· Calfa
Երկուորածին հօրանցն հաւասար ցուցանէր։ Երկուորածինք են այսպիսի ատամունք. (Նիւս. երգ.։)
dual;
double.
· Calfa
Չունիմք երկուորական անուն յատուկ, այլ յոքնականաւն կոչեմք։ Երկուորական խօսս ոչ ունելով ի բառս մեր. (Վրդն. սղ. եւ Վրդն. օրին.։)
adj. s. both.
· Calfa
Երկոքումբք փեսայասցիս դու ինձ այսօր». այսինքն երկու դստերօքս. (՟Ա. Թագ. ՟Ժ՟Ը. 21։)
cf. Երկոքեան.
· Calfa
Երկոքումբք փեսայասցիս դու ինձ այսօր». այսինքն երկու դստերօքս. (՟Ա. Թագ. ՟Ժ՟Ը. 21։)
divided, discordant.
· Calfa
Զիա՞րդ համահարք՝ միոյ մօր որդիք՝ երկպառակք լիցին. (Եղիշ. ՟Ը։)
disagreement, variance, discord, dissension, division, disunion, quarrel.
· Calfa
Երկպառակութիւն աշխարհի, կամ զօրաց. (Եղիշ. ՟Ե. ՟Ը։)
cf. Երկստուեր.
· Calfa
Ստուերքն յերկուց կողմանցն երեւին, եւ այնպէս անուանեն զաւուրս, երկստուերեան աւուրք. (Վեցօր. ՟Զ։)
adj. s. agriculturist;
planter, husbandman, labourer.
· Calfa
Մարդկային կեանք առաջին է յորովայնի մօրն ... եւ երկրորդ կեանք երկրագործ, որ յաշխարհիս քաղաքավարի ... իսկ երրորդ՝ կենդանեաց աշխարհն. (Յճխ. ՟Ժ՟Բ։)
to till, to cultivate, to plough.
· Calfa
Ումեմն շինելով ինչ՝ մանկական շինուածովքն խաղալ պարտ է, եւ ումեմն երկրագործելով. (Պղատ. օրին. ՟Ա։)
produced by the earth, terrestrial.
· Calfa
Ոչինչ է երկրածին՝ երկնայնոցն պատուականագոյն. (Պղատ. օրին. ՟Ե։)
Մականուն ոմանց՝ յերկրէ իբրեւ ի մօրէ ծնելոց.
terrestrial.
· Calfa
Եւ ամենայն սրբոց երկրական, որք յերկնային զօրսն խառնեցան. (Գանձ.։)
geometrician
· Calfa
Չիք ի նոսա երկրաչափք, եթէ բաժանեսցեն տացեն զսահմանս իւրաքանչիւր. (Վեցօր. ՟Է։)
Զգիւտս երկրաչափ ճարտարութեան. (Վեցօր. ՟Ը։)
geometrical;
—ն, geometry.
· Calfa
Երկրաչափական արդեօք շարագրութիւնքն օրէ՞նք են. այո՛. (Պղատ. մինովս.։)
worldly;
cf. Գետնաքարշ;
այր —, carnal-minded, lustful.
· Calfa
Յերկրաքարշ պատաղելոցն։ Գետնանախանձ եւ երկրաքարշ զօրէն սեղխենւոյ. (Պիտ.։)
cf. Երկրորդութիւն.
· Calfa
δευτέρωμα secundus actus Երկրորդելն, իլն. կրկնումն. իսկ Երկրորդումն օրինաց, իմա՛ կրկնումն օրինաց տուելոց. Δευτερονόμιον Deuteronomium
Երկրորդումն օրինաց։ Գրեսցես նմա զերկրորդումն օրինացս այսոցիկ ի մատենի. (Օրին. ՟Ա. 1։ ՟Ժ՟Է. 18։ Յես. ՟Ը. 32։)
cf. Երկիր պագանեմ.
· Calfa
Ի համօրէն քարինս նորա քրիստոս երկրպագի։ Երկրպագեալ տէրութիւն։ Երկրպագելի պահպանակդ, կամ բարերարութիւն, կամ բարձրութեամբդ։ Ընդ քեզ երկրպագելւոյ. (Նար.։)
space between two days.
· Calfa
Իսկ երկօթի աւուրբքն զերեքօրեայ զյարութիւն յայտնելով. (Մեկն. ղեւտ.։)
happily.
· Calfa
Ի յօրինաւոր ասպարէզ երջանկաբար նահատակութեանն. (Նար. ՟Ղ՟Բ։)
to prosper, to be fortunate
· Calfa
Երջանկացան առաքեալք, զի ականատես եւ ականջալուր եղեն տնօրէնութեանն որդւոյ. (Տօնակ.։)
very happy, superb, magnificent.
· Calfa
Մինն յերջանկափառ համազօր ահաւորութենէ. (Նար. ՟Լ՟Գ։)
ad. triple;
trebly.
· Calfa
Երեշ օրինակաւ կամ թուով. եւ Երրեակ.
Երրակի յօրինմամբ տաղաւարացն խորհրդոյ։ Վերամբարձեալ ի յերրակի խորանս երկնից։ Երրակի թիւ կատարեալ՝ յերիս անձինըս բաժանեալ. (Շար.։)
ternary, three;
trey.
· Calfa
Ո՛վ երրեկին զօրութեան եւ կատարելութեան ... որպէս ոմանք յարտաքնոցն իմաստասիրեցին. (Սարկ. լուս.։)
Trinity;
triplicity.
· Calfa
Միութիւն օրհնաբանեալ՝ եւ երրորդութիւն։ Մի պատճառ ամենայն էիցս՝ երրորդութիւնն. յորմէ գոլն եւ բարի գոլն է ամենայն էիցս. (Դիոն.։)
Ի սոյն յարմարեալ ... զպսակօղ եւ զնորոգօղ անուան էութեան ամենազօր սուրբ Երրորդութեանն ... Հայր, Որդի, Հոգի, ի մի շար դասեալ՝ զթիւն պատուեալ եւ օրհնաբանեալ երիցն ազգակցաց՝ երկոտասան վերանկարէ. (Նար. առաք.։)
having a shining colour.
· Calfa
Երանեալ ես նշան զօրութեան երփնափայլ խաչիդ. (Նար. խչ.։)
and;
also, likewise;
-..., -..., both..., and;
— ոչ, neither, no, nor;
ոչ մին եւ ոչ միւսն, neither;
neither one nor the other;
— երիտասարդք — ծերք, both young and old;
— այլն, et caetera, and so on;
— այն զի, — այս զի, the more so;
— արդ, now, then;
—եթ, only, solely;
conj. adv. — եւս, also, more, over, still, moreover, likewise;
— զի, — քանզի, since, because.
· Calfa
Եկից եւ ես զկնի քո։ Եւ ձեզ վա՛յ օրինականացդ։ Եւ դու ի նոցանէ ես.եւ այլն։
Որք եւ ոչ մարդկան միայն, եւ անասնոց անգամ ոչ զօրեն վնասել. (Շ. հրեշտ.։)
also, still, more;
— առաւել, the more so;
— քան զ—, more and more, instantly.
· Calfa
Եթէ ե՛ւս (տակաւին) ընդ երկուեալ եմք, թէ իբրու այլաբար ունի. (Պղատ. օրին. ՟Ժ։)
ԵՒ ԵՒՍ. շ. եւ մ. ի մի զօդեալք որպէս նոյն ընդ վերնոյն, կամ ընդ Եւս եւ. καὶ ἕτι, ἕτι δὲ, ἕτι καὶ ἕτι et adhuc, atque etiam. Երբեմն զատուցեալ, զոր օրինակ.
Քան զհերակղէս ասէ՝ ե՛ւս զօրագոյն էր. (Եւս. քր. ՟Ա։)